bakoolin

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dareensi awgii sida ur iyo wixii la mid ah sanka labadiisa dul weynayn. Dh: sanbaloolin.

(Bakool-ka)

1. Dhul carradiisu tahay didib ama dhooddi; dhul carro cad.

2. Meeraha dhulka iyo Dusaaga u dhexeeya; Waxaraxir.

m.l 1. la-mid: bakaal. 2. Dhul carradiisu dibir ama dhooddi tahay; dhul carrocad ah.

m.l 1. la-mid: bakaal. 2. Dhul carradiisu dibir ama dhooddi tahay; dhul carrocad ah.

pr. n., loc. Venus (the second planet)

Bakool pr. n., loc. Bakol [region in south west Somalia.]

m. n., [collective] red earth ~ soil

-ka: (magac, lab, keli) dhul ciid guduudan leh. Dhul dal badan oo bakool ah geela ku xerriya. Dh: gabiib, qorituur.

(Koolin-ta)

Ammaanid; faanin.

m.f.dh eeg kooli. la-mid: koolis.

-ta: (magac, dhedig, keli) wanaag badan oo qof laga sheego: qof loo bogo. Dh: ammaan. Li: cay.

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley, duhur socodsiin. la-mid: baqoolsii, boqooli, boqoolsii.

de: red earth or soil

hm: 1

lx: bakool

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: bakool_1

de: Venus (the second planet)

hm: 2

lx: Bakool

pd: (-ka)

ps: n0-loc-m

see: Bakaal

key: Bakool_2

cf: Xuddur

de: Bakol [region in south west Somalia]

hm: 3

lx: Bakool

ps: n0-loc

key: Bakool_3

m.f.dh eeg baqool². la-mid: baqool¹, baqoole, boqool¹, boqoole, boqoolid.

-da: (magac, dhedig, keli) hayaamid meel dheer loo guuro. Reeruhu jiilaalkii baqoolid bay u hayaamaan. Dh: guurid, hayaamid, dalandoolid.

baqoolid -da: (magac, dhedig, keli) qorraxda oo kulul socdaalid. Baqoolidda maalinkasta hadhimada dabadeed ha iska daayo. Dh: dhalandhoolid.

m.dh la-mid: baqoolin.

m.f.dh eeg baroori. la-mid: baroorsiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale ka oohin.

m.l (daawo) eeg noole jirro dhaliye.

m.l (daaw.) eeg noole jirro dhaliye.

m.dh la-mid: baqoolin.

-ta: (magac, dhedig, keli) kaxayn oo hayaamin. Dh: boqoolis.

(Daloolin-ta)

Dalool u yeelid.

m.f.dh eeg dalooli. la-mid: duleelin.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel furu yeelid. Dh: daloolis.

m.dh la-mid: magoolid.

-ta: (magac, dhedig, keli) fiilin oo baar cusub ka soo bixin.

(Takoorin-ka)

Lafta misigta madaxeeda.

m.l Lafta misigta madaxeeda.

m. n. femur, hip-bone

-ka: (magac, lab, keli) lafta misigta madaxeeda. Takoorinka ayuu ka jabay.

cf: laf; misig

de: femur, hip-bone

initial: t

lx: takoorin

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: takoorin

m.l la-mid: baqoolin.

-ka: (magac, lab, keli) dareensi awgii sida ur iyo wixii la mid ah sanka labadiisa dul weynayn. Dh: sanbaloolis.

f.g2 (-iiyay, -iisay) la-mid: baqooli.

(fal) cid kale, rar oo meel dheer u hayaami. Dh: boqooli, baqooli.

m. n. bromine

de: bromine {Eng}

lx: baroomiin

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: baroomiin

(Barroosin-ka)

Bir culus oo ilko dhawr ah oo dib usoo laaban iyo dabo daloosha oo silsilad loogu xiro leh, oo maraakiibta iyo doonyaha badda loogu tuuro kolka la joojina hayo.

m.l Bir culus, afar ganood oo dib u laaban iyo dabo daloosha oo silsilad lagu xiro leh, oo maraakibta iyo doonyaha badda loogu rido kolka la joojinaayo. la-mid: barroosi.

m.l Bir culus, afar ganood oo dib u laaban iyo dabo daloosha oo silsilad lagu xiro leh, oo maraakibta iyo doonyaha badda loogu rido kolka la joojinaayo. la-mid: barroosi.

m. n. anchor

-ka: (n) anchor (angkar)

-ka: (magac, lab, keli) bir culus oo ilko soo laaban, daba daloosha iyo silsilad loogu xidho leh maraakiibta oo doonyaha badda loogu tuuro kolka la joojinayo.

de: anchor

lx: barroosin

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: barroosin

(Dhakoolid-da)

Meel cidla' ah, iska taagnaan ama ka dhisnaan.

m.f.dh eeg dhakool². la-mid: dhakool¹.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg dhakool.

-ka: (magac, lab, keli) baqoolid waqti cadceeddu kulushahay, socoshada hadhimada dabadeed. Sii boqoolitaan baad tihiin. Dh: dhalandhoolitaan.

(Booli-da)

Xoolo ama hanti kale oo la dhacay; xoolo xaaraan ah.

booli¹: m.dh.u Hanti qof lahaa oo qof kale si sharci darro ah u milkiyo.

booli²: f.g1 (-lyay, -liday; -lyi) Hanti qof lahaa, qof kale si sharci darro ah ku milkiyid.

m.dh.u Hanti qof lahaa oo qof kale si sharci darro ah u milkiyo.

f. n., [collective] fraud; stolen goods, loot; looted camels

booli v. rob, plunder, loot; appropriate

-da: (n) goods or property seized by fraud or theft; booty (buuti); loot (luut); spoils (ispooylis)

-ga: (magac, lab, keli) xoolo xaaraan ah oo cid kale laga dhacay Dh: boojimo.

f.g2 (-iyay, -isay) Cid ammaan u jeedin.

v. pamper, coddle; praise

de: pamper, coddle; praise

lx: kooli

nt: koolin (ta) [vn-f], koolis (ka) [vn-m]

pd: (kooliyey)

ps: v2a=tr

key: kooli

-ka: (magac, lab, keli) meel muddo badan la deggaa ama dadku aad u dego oo shilin yeelatay. Dh: guricas.

(fal) sumal, laxda saaro.

asooli: (fal) hadhuudh iyo wax la mid ah, kala huf. Dh: asoori.

bąalin: m.f.dh eeg bąali². la-mid: bąalis.

/baabuun/baboons; (n) nooc daanyeerka ka mid ah oo waji balaaran iyo ilko dhaadheer leh oo ku nool Afrika.

/baabuun/ (n) daanjher wiing oo foolshey eey lyky aalaw.

m.l Dhul xaaluf ah oo aad loo degay.

m.l Dhul xaaluf ah oo aad loo degay.

-ka: (magac, lab, keli) timaha aan adkayn laakiin bistana aan ahayn oo kolka ay qoyaanna kala fida kolka ay engegaanna soo urura.

balool -ka: (magac, lab, keli) ubaxa duurka. Geelu balool buu daaqay. Dh: bul.

baqool¹: m.l Safar duhurkii la socdo; dhalandhool. la-mid: baqoolid.

baqool²: f.mg1 (-oolay, -ooshay) Duhur, socod gelid. la-mid: boqool².

f.mg1 (-oolay, -ooshay) Duhur, socod gelid. m.f.dh, baqoolid. la-mid: boqool.

(fal) waqti cadceeddu kulushahay soco oo ha hadhgalin hadhimada dabadeed. Sii boqool tuulladu way fogtahaye. Dh: dhalandhool.

baqool -ka: (magac, lab, keli) socod dheer oo qorax kulaylaha la socdo, casar iyo duhur inta u dhaxaysa. Baqoolaha hadhsimadii, hadii buqulka lagu dhaco.

m.f.dh eeg bayli. la-mid: baylis.

-ta: (magac, dhedig, keli) biyo heer karis gaadhsiin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg bakool.

(Boohin-ta)

Baqdin weyn ama naxdin ama wax kale saamayskood muujin, inta badan qaylo iyo ilmo indhaha ka timaaddaa weheshaan; (ama oohin).

m.dh la-mid: oohin.

-ta: (n) crying (karaay-ing); weeping (wiiping); shedding tears ~ oohin

-ta: (magac, dhedig, keli) ilmo kaga keenid oo kaga oohin. Boohinta agoonku waa denbi weyn. boohis -ka: (magac, lab, keli) ka oohinta cid kale; boohin kaga keenis. Boohis ma leha ninkii beerka kaa jaraye.

(Boojin-ta)

Qof aan raalli ahayn xoog kula tegid ama ku haysasho, badanaa gabar guur laga rabo ama qof la doona hayo inuu xoolo isku furto ama lagu furto; Afduub.

m.f.dh eeg booji.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo ama ruux aan raalli ahayn qasab kula tegid. Boojin baa lagu qaatay gabadhii. Dh: afduubid, qafaalid.

m. n., [collective] police

de: police

lx: boolis

pd: (-ka)

ps: n-m-col

see: booliis {Eng}

key: boolis

(Bootin-ta)

1. Sid degdeg iyo xoog leh, qof ama wax kale, labo meelood isaga seeraarin, dhul taabad la'aan.

2. Booddo.

m.dh eeg booti. la-mid: booddo¹ (1), boodsiin, boodsiis, bootis.

m.dh eeg booti. la-mid: booddo¹: (1), boodsiin, boodsiis, bootis.

vl. n. jump, jumping

-ta: (n) the act of jumping; a leap ~ booddo

-ta: (magac, dhedig, keli) si xoog leh wax labo meelood isaga gudbin iyada oo aan dhulka la taabsiinaynin. Bootin dheeraa naagtu ma gorayo roob ka baxsan baa. Dh: boodsiin, booddo.

bootin -ta: (magac, dhedig, keli) arday dulmaray ardaydii kale fasalkiisa ka boodsiin oo meel kore gaadhsiin. Baruhu wuxuu bootin buu Bilan Buraale la maggaanyahay.

bootin -ta: (magac, dhedig, keli) ciyaar jabaq iyo jaan wanaagsan oo dumarka la qabaa ciyaaraan oo ta seylicada u eg waxa loo joogsadaa goobaab oo mid ayaa gudaha ku dhacda inta ay dallad qaadato midina ereyo ayay qaadda inta kalina way jiibiyaan marka la mirqaamo ayay labo ama saddex bootinta iyo qoobka ciyaarka isla yaqaannaa yay si bilicda leg gegada ugu boodaan ereyadeedana waxa ka mid ah: Alla ma duulaa sida dabaylaha, igu dhaladka Soomaaleey ma duulaa sida dabaylaha.

cf: kable

de: jump, jumping

lx: bootin

pd: (-ta)

ps: vn1-f

key: bootin

-ta: (n) crying (karaaying); weeping ~ boohin

m.f.dh eeg fooli . la-mid: foolis.

m.l (-nno, m.dh) Sacab aan buuxin.

-ka: (magac, lab, keli) sacab aan buuxin.

m.f.dh eeg koobi.

(Koodin-ta)

1. Hadal ku qarsasho; la fiqid.

2. Xodxodasho.

m.f.dh eeg koodi. la-mid: koodis.