bakhaarhayn

(fal) barwaaqo ka dhig oo liibaan u horseed. Allahayoow dalka noo badhaadhay. Dh: badhaadhee, baraaree, barwaagee.

-da: (magacwadareed) ganacsatada bakhaarrada haysata, ee alaabada jilmadda ku iibisa.

(Bishaarayn-ta)

Bishaaro sheegid.

m.f.dh eeg bishaaree.

-ka: (magac, lab, keli) eeg badhaadhayn.

(tilmaame) liibaan qaba oo aad u ladan; mid farxad iyo raynrayn ku jooga. Dh: barwaaqaysan.

(Takhantakhayn-ta)

Takhantakho ku wadid.

m.f.dh eeg takhantakhee. la-mid: takhantakhin, tukhuntukhayn, tukhun-tukhin.

-ta: (magac, dhedig, keli) hore u harbiyid, socod aanu raalli ka ahayn socodsiin; takhantakho ku wadid. Takhantakhayn ayuu ku gaadhsiiyay ilaa iyo saldhiga. Dh: tukhuntukhayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg badhadhaqlayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) bashbashta kurbashada iyo kadaalinta ka dhalata. Bashbashlayn iyo baqdin badanaa fule.

m.f.dh eeg carshaashee. la-mid: carshacarshayn.

m.dh la-mid: carshaashayn.

(Abaarayn-ta)

Abaar ka dhigid.

m.f.dh eeg abaaree. la-mid: abaaraysiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhul iyo deegaan barwaaqo ahaa, xaalufin ama abaar ku ridid.

(Araarayn-ta)

Labo qolo oo dagaallama haya kala joojin; dagaal joojin.

m.f.dh eeg araaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qolo oo dagaallamaya kala joojin. Araaraynta reeraha, aabbaa innoo dhigay. Araare ajal ma oosho.

m.f.dh eeg awaare.

-ta: (magac, dhedig, keli) ciid ku rogid, hadhuuka shinnida ah marka ciidda lagu rogo. Awaaraynta hadhuudhku waa berri.

awaarayn-ta: (magac, dhedig, keli) baxsasho darteed, siigo kicin. Ilko dheere iyo luuq haddaan, laga awaaraynin.

awaarayn -ta: (magac, dhedig, keli) (kala ~) ka dhaqaajin; ka tegitaan. Nin kaloo Ilaah kuu idmaba kala awaaraynay.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhunkasho iyo salaaxid. Baashayntu ubadka way barbaarisaa.

m.l 1. (u) Xoolo la dhaqdo. 2. Qof aan caqli badan lahayn. la-mid: bahaa'in, bahaayin.

m. n. domestic animals; idiot, fool

-ta / ha: (n) 1. an animal organism other than a human being ~ xayawaan. 2. a bestial person; lacking in intelligence or reason; subhuman ~ doqon

a: bahaa'in ~ bahaayin

de: domestic animals; [fig.] idiot, fool

lx: bahaahin

pd: (-ka)

ps: n2-m-m

key: bahaahin

Dahaar loo yeelay.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la dahaaray ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la dahaaray ahaansho. m.f.dh, dahaarnaan.

der. [adjective] decorated

-dahaarnaa / dahaamayd: (adj) covered (kaveridh)', encased (en-keeysidh)

(tilmaame) wax dahaadh ku jira. Diinku qolof adag ayuu ku dahaaran yahay. Dh: dahaadhan.

de: decorated

lx: dahaaran

pd: (dahaarnaa ~ dahaarraa)

ps: adj-der

key: dahaaran

-ta: (magac, dhedig, keli) qof meel ama hanti ilaalin oo daranyada ka dhabid.

(Haalhayn-ta)

Wax isu xilsaarid; u toogahayn; agaasimid; maarayn.

m.f.dh eeg haalhee.

-ta: (magac, dhedig, keli) hawl aan cidi kuu diran isku xilsaarid; is dirid. Haalhayntu waa astaanta lagu garto qofka mas'uulka ah.

-ka: (magac, lab, keli) dhawr gori oo harag ku jaldiyaysan oo ninka samaayaha qaataa uu wiilasha dhasha u xidha oo dhaqan Soomaaliyeed ah. Makaaran ayuu ninku u xidhay ilamaha yar. Dh: balaayaxijaab.

-ta: (magac, dhedig, keli) biyo karaya shaah ku darid.

shaahayn-ta: (magac, dhedig, keli) shaah cabbid.

(Abaalhayn-ta)

Samaan laysu falay, mahad iyo xusuus wanaagsan u hayn.

m.f.dh eeg abaalhay.

vl. n., [compound] gratitude for a favor, indebtedness

-ta: (magac, dhedig, keli) xasuus iyo wanaag oo loo hayo cid horay samafal u geysatay. Abaalhayntu waa dhaqan wanaagsan.

de: gratitude for a favor, indebtedness

lx: abaalhayn

pd: (-ta)

ps: vn2-f-cmp

key: abaalhayn

-ta: (magac, dhedig, keli) rasaas ama waran wax aad kuugu dhaw ku dhufasho.

m.dh la-mid: ikhyaarayn.

(Baandhayn-ta)

(turub) shaandhayn.

m.f.dh eeg baandhee. la-mid: baandhays (2), baandho.

-ta: (n) shuffle (shafal); reshuffle (riishafal) ~ baandhada turubka

-ta: (magac, dhedig, keli) isku hagaajin iyo isku habaynta turubka.

(tilmaame) wax kala fidsan oo aan soo xoodnayn. Dh: fidsan, ballaadhan, fidsan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax samayntiisa laga maagayo oo dadka hortii la falo si inta kale ay ugu dhiirrato. Dh: balaalaxayn, biimayn. balaambal -ka: (magac, lab, keli) carcaraaf iyo saxaariir dhib badan. Dh: balanbal, balambal.

Ballac weyn leh.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax ballac weyn leh ahaansho. 2. Wax waasac ah ahaansho (dhul, weel iyo wixi lamida).

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax ballac weyn leh ahaansho. 2. Wax waasac ah ahaansho (dhul, weel iyo wixi lamida). m.f.dh, ballaarnaan.

der. [adjective] wide, broad, large, spacious

-ballaarnaa / ballaarnayd: (adj) widen (waay dhen); broad (haroodh); large, great ~ ballaaran, waasac

(tilmaame) kala fidsan oo ballaadhan. Loox ballaaran ii keen. Dh: ballaadhan.

de: wide, broad, large, spacious

lx: ballaaran

pd: (Pl: balballaaran)

ps: adj-der

key: ballaaran

m.dh la-mid: baylihin.

(tilmaame) wax dayacan ahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) u cid kale, war farxadi ka buuxbdo u sheegid. Bishaarayntay roobkiyo, barwaaqaan Bismillaahi sugaynaa.

Insulation

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto duco looga jeedo, karin. Xilliga barwaaqada ah daraaraynta beereleydu waa joogto. Dh: casuumadayn, daraarays, ducayn.

(Fagaarayn-ta)

(u fagaarayn) legdan, feer, tartan, dabbaaldeg, kd.. meel fagaare ah oo la wada joogo u samayn, u golaadin.

m.f.dh eeg fagaaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) tartan iyo wax la mid ah, fagaaro u samayn; ciyaar iyo wax la mid ah, meel fagaare ah oo la wada joogo u samayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) carin; gaggixin; shaashays.

shaashayn-ta: (magac, dhedig, keli) shaasho ku ridid.

La takhtaray; daweysan.

f.g4 (-rnaa, -rnayd) Daawaysan.

der. [adjective] medically treated, under treatment

de: medically treated, under treatment

initial: t

lx: takhtaran

pd: (takhtarnaa)

ps: adj-der

key: takhtaran

(Xawaarayn-ta)

Orod xawaare ah, ordid.

m.f.dh eeg xawaaree.

-ta: (magac, dhedi, keli) orod xawaare ah oo aad ah ordid. Dh: ordid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aan gudihiisa wax ba ku jirin ama madhay ka dhigid.

-ta: (magac, dhedig, keli) kabaha oo dhaashi midabaysan la mariyo oo lagu qurxiyo.

-ta: (magac, dhedig, keli) laxda oo codka 'bacaac' ku celcelisa. Bacaaclaynta laxda meel fog baa laga maqlayaa. Dh: macaaclayn.

m.dh la-mid: badbaadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) liibaan gaadhsiin; barwaaqo iyo ladnaansho gaadhsiin. Badhaadhin ma helo ninkii caasiyee beenshay Nebigiiye. Dh: baraarin, barwaaqayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal badan oo aan faa'iido lahayn la imasho.

der. [adjective] wide, broad, spacious

(adj) wide (waay dh); broad (baroodh) ~ ballaaran

(tilmaame) wax kala fidsan; wax kala durugsan oo ballac leh. Dhul ballaadhan ayaa la dejiyey qoxootigii. Li: dhuuban.

a: ballaaran {N}

de: wide, broad, spacious

lx: ballaadhan

ps: adj-der

key: ballaadhan

m.f.dh la-mid: bannayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax bannaan oo sharcigu oggol yahay ka dhigid. Wax Ilaahay xarrimay cidi ma bannaanayn karto. Dh: bannayn, xalaalayn.

m.f.dh eeg barbarree.

-ta: (magac, dhedig, keli) barbarro noqosho; kalama'adkaan noqosho.

m.f.dh eeg barkhadee.

-ta: (magac, dhedig, keli) barako iyo beexaan u yeelid. Dh: barakayn.

m.f.dh eeg barwaaqee.