badi — Macnaha & Turjumaada

1

(Badi-da)

2

Tiro aan yarayn ahaan; badnaan.

waa la naqliyay ✓

1

badi¹: m.dh 1. Wax tirsama intooda badan. 2. (fk) Alaaba, sida qaliibka ah, inta badan, badanaa, guud ahaan.

2

badi²: f.g/mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. (f.g) Wax in go'an ahaa, in kale oo la nooc ah ku darid. 2. (f.mg) Ka b.: cid tartan kaga adkaan. 3. Ka b.: wax, cid uga aqoon badnaan; ka rayn. 4. Ka b.: wax intii loo baahnaa in ka badan ku darid. Tusaale: “Shaahii sonkor buu ka badiyey”.

waa la naqliyay ✓

1

badi¹: m.dh 1. Wax tirsama intooda badan. 2. (fk) Alaaba, sida qaliibka ah, inta badan, badanaa, guud ahaan.

2

badi²: f.g/mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. (f.g) Wax in go'an ahaa, in kale oo la nooc ah ku darid. 2. (f.mg) Ka b.: cid tartan kaga adkaan. 3. Ka b.: wax, cid uga aqoon badnaan; ka rayn. 4. Ka b.: wax intii loo baahnaa in ka badan ku darid. Tusaale: Shaahii sonkor buu ka badiyey. m.f.dh, badiyid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): majority, most of, multitude, mass

2

badi v. increase, cause to be many, make more

3

badi v. win, beat (another team)

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) increase (inkiriis) ~ siyaadi

2

badi: -yey say: (n) achieve a victory; win (win). Ex: yaa xalay badiyey? who won last night?

3

badi -da: (n) majority (ma jooriti)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax tirsan ama cabbiran wax ku sii dar; intii hore ka sii biiri; kordhi oo beexaami. Innoo soo badi waraaqaha itixaanka. Dh: tarmi, biiri, beekhaami, beexaami. Li: yaree, dhin.

2

badi: (fal) ku guulayso tartan iyo wixii la mid ahee lagu baratamayo. Laga badiyaa ba'ay. Dh: guulayso.

3

badi -da: (magac, dhedig, keli) tiro ama mug aan yarayn ahaan.

4

badi -da: (magac, dhedig, keli) jiritaanka wax aan tiro ahaan la hubin laakiin u muuqda wax badan ama aan yarayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Baadi-da)

2

1. Xoolo nool oo lumay.

3

2. Wax lumoo dhan guud ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (m.u) Wax lumay sida xoolo, lacag iyo wixi lamida. 2. Qof ka weecday waddada toosan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (m.u) Wax lumay sida xoolo, lacag iyo wixi lamida. 2. Qof ka weecday waddada toosan.

waa la naqliyay ✓

f. n. stray (animal), lost (person ~ thing)

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) lost (loost); lost to sight; vanishing. Ex: ilmo baadi ah; a lost child -baadi -da: (n) lost things or missing person or animal

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo ama wax kale lumay oo laga yaabo inay cid kale la socdaan. Baadi nimaan lahayn bay ag joogtaa. Nin waliba sidii baadi geel, naga banjoogowye. Dh: baada.

waa la naqliyay ✓

1

cf: baabsi

2

de: stray (animal), lost (person or thing)

3

lx: baadi

4

pd: (-da)

5

ps: n2a-f

6

key: baadi

waa la naqliyay ✓

m.dh.fk Ka bacdi: kaddib; dabadeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh.fk Ka bacdi: kaddib; dabadeed.

waa la naqliyay ✓

: afterwards, after

waa la naqliyay ✓

1

de: afterwards, after

2

lx: bacdi

3

ps: time-expr

4

key: bacdi

waa la naqliyay ✓

1

badhi¹: m.l la-mid: bari¹.

2

badhi²: m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: “Basal”.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: Basal. la-mid: bari²: (1).

waa la naqliyay ✓

f. n. buttocks; tail of sheep

waa la naqliyay ✓

1

(Badi) N, Og Chloris roxburghiana Schult. Gramineae.

2

N Enteropogon barbatus C.E. Hubb. Gramineae.

3

N Tetrapogon villosus Desf. Gramineae.

4

N Adenium obesum (Forsk) Roem. & Schult. Apocynaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (n) rump (ramp); buttocks (ba tek); posterior (paas tiiri yar)~ bari, dool

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) baruurta subagga badan leh ee idaha dabada kaga taalla. Dh: bari.

2

badhi -da: (magac, dhedig, keli) cadka buuran ee noolaha badhkii kaga yaalla gadaal ee lagu fadhiisto. Badhida ayuu fin iga soo baxayoo, ma fadhiisan karo. Dh: bari, sal.

waa la naqliyay ✓

1

a: bari

2

de: buttocks; tail of sheep

3

lx: badhi

4

pd: (-da)

5

ps: n2-f

6

key: badhi

waa la naqliyay ✓

1

(Badid-da)

2

Ku jirrabid; ku markasho; geyeysiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh eeg bad². la-mid: bidid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh la-mid: badiyid.

waa la naqliyay ✓

1

Aumento

2

Increase

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax intiisii hore laga kordhiyo. Badinta xoolaha, cid walba way jeceshahay. Dh: kordhin. Li: yarayn.

2

badin -ta: (magac, dhedig, keli) tartan iyo loollan ku guulaysashadiisa; guusha oo kaa raacda goob tartan. Dh: qaadid, guul.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: badiyid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg badin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: badnaan (1).

waa la naqliyay ✓

m.dh eeg badnaan.

waa la naqliyay ✓

vl. n., [abstract] being multiplied, augmented ~ increased

waa la naqliyay ✓

-da: (n) the state of being a great or plentiful amount; majority (majooriti)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg badnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

de: being multiplied, augmented ~ increased

2

lx: badni

3

pd: (-da)

4

ps: vn-f-abs

5

key: badni

waa la naqliyay ✓

name-m early, resembling full moon

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: badsasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) wax badan helid ama qaadashadeed waxa dadka kale ama qof kale qayb ahaan ku helay. Dh: korodhsi, biirsi, dheeri.

waa la naqliyay ✓

1

(Badwi-ga)

2

Badow.

waa la naqliyay ✓

m.l (badwi/-iyo, m.dh) la-mid: badow.

waa la naqliyay ✓

m.l (badwi/-iyo, m.dh) la-mid: badow.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] crude ~ rustic person, country bumpkin; nomad

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) wild (waayldh); rural person; uncivilised person, regarded as crude; countryman; rustic (ras tik); without arts reer miyi, jungali, badow, khashiin

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) qof baadiyaha ku dhaqan. Walaalkay Toosane, waa nin badwi ah.

2

badwi -ga: (magac, lab, keli) qof aan aqoon iyo khibrad lahayn. Badwi abaal galaa iyo bakhayl ba tarsheegad bay kugu dilaan. Dh: badow, jaahil, jengeli.

waa la naqliyay ✓

1

a: badow

2

bw: Arabic

3

de: crude ~ rustic person, country bumpkin; nomad

4

lx: badwi

5

pd: (-ga Pl: badwi (da))

6

ps: n2a-m, n7-m, n5-m

7

key: badwi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Neef la rarayo bayd ku xirid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) badhaadhe iyo khayraad. Baqar lo' ah banaaxiga gu'gii baydi iyo raaxo. Dh: barwaaqo, hanti, hodan, badhaadhe.

waa la naqliyay ✓

1

(Barbarradhicid-da)

2

Isku barbar dhicid; kalaggurasho; kala badin waayid.

waa la naqliyay ✓

1

(Bebid-da)

2

(cayaar), intii layska badiyey (tiro, foorad, duq,.,.) in le'eg dhalin, iska soo celin.

waa la naqliyay ✓

1

(Beekhaamin-ta)

2

1. Badin; tarmin; bulaalin; barakayn.

3

2. Dhaqaalayn; tashiilid.

waa la naqliyay ✓

1

(Biirin-ta)

2

Gundhig hadba wax yar ku sii darid si uu u bato; kordhin; badin.

waa la naqliyay ✓

1

(Bulxamid-da)

2

Bulxan samayn, hadal farax iyo qosol leh, badin.

waa la naqliyay ✓

1

(Buraddeyn-ta)

2

(u buraddeyn) Dheeri siin; u badin; u burin; buraddeys.

waa la naqliyay ✓

1

(Butaaca-da)

2

Biyo iyo wax la mid ah oo badi iyo si xoog leh u soo baxa ama u soo kaca.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciilid-da)

2

1. Ciil ka keenid, ku abuurid, badid.

3

2. Hoos aadid, dhicid, shiiqid, sii baabbi'id; ciirid.

waa la naqliyay ✓

1

(Darbayn-ta)

2

1. Ka badin ama ka badsasho; ka adkaan.

3

2. (kubbad) laad ku dhufasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Darxumayn-ta)

2

Silic badid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaqid-da)

2

1. Si wanaagsan u maamulid, u dhaqaalayn.

3

2. Mayrid; qasaalid; xalid.

4

3. (tartan) orod badin, dheerayn; (ama dhiqid).

waa la naqliyay ✓

1

(Dheerayn-ta)

2

1. Wax dheereeya ahaansho; orod badi.

3

2. Wax dheer ka dhigid; dhererka u kordhin.

4

3. (ka dheerayn) a) Tartanka ka orod badin; dhiqid. b) Ka fogayn; ka durkin. c) Labo is le'ekaa midkood, dhererka wax ugu darid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dulleyn-ta)

2

Dulli ku ridid; dulli badid.

waa la naqliyay ✓

1

(Foorad-da)

2

Qaybaha cayaaraha (turub, kd.) la isu tirsado oo lagu kala badiyo, middood; guul; duq.

waa la naqliyay ✓

1

(Gal-ka)

2

1. Dhar yar oo la tolo oo qalabka qaarki, sida barkimooyinka, lagu rogo ama la dhex geliyo oo dhawraarin u ah.

3

2. Dabool harag ah ama qori ama bir ama wax kale, oo qalabka qaarki (billawe, seef, kd.) loo sameeyo, laguna qaado.

4

3. Biyo kooban oo meel fadhiya; balli; haro.

5

4. (shax, waalo, kd.) badin; ka dhicid; foorad.

6

5. Garangar iftiin ah oo xilliyada qaarkood dayuxu dhex galo.

waa la naqliyay ✓

1

(Geyeysiin-ta)

2

Badid.

waa la naqliyay ✓

1

(Geyoodsiin-ta)

2

Heer ama si gaarsiin, ahaysiin; badid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gurasha-da)

2

1. In la qaato ama la lahaado wax u gurid.

3

2. (kala gurasho) cayaar ama wax kale, kala badinwaa; barbarradhac; is le'ekayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Harraadin-ta)

2

Harraad badid; biyo la cabbo u diidid; oomin.

waa la naqliyay ✓

1

(Adi-ga)

2

(adiga, aad; ku, kuu...) qofka lala hadla hayo ama wax loo qora hayo magacuyaalkiis

waa la naqliyay ✓

mu.eb la-mid: adiga.

waa la naqliyay ✓

pron., sg. you, thou

waa la naqliyay ✓

(pronoun) you ~ adiga. Ex: adi buu kula hadlayaa; he is talking to you

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac'uyaal) magacuyaalka qofka lala hadlayo ama wax loo qorayo. Adiga ayaa jooga aqalka, markii uu tuuggu soo dhacay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: adiga

2

de: you, thou

3

lx: adi

4

pd: (ad)

5

ps: pro-red-2sg

6

xe: You and Khadar come!

7

xv: Adiyo Khadar kaaleya!

8

key: adi

waa la naqliyay ✓

1

(Bad-da)

2

Biyaha badan oo dhanaan oo dhulka intiisa badan ku rogan; maanyo.

waa la naqliyay ✓

1

bad¹: m.dh (-do, m.l) 1. Biyo badan, dhanaan oo dhulka intiisa badan ku rogan; maanyo. 2. Goobta lagu ciyaaro turubka. 3. B.da gabayga: baabka gabayga.

2

bad²: f.g/lg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid wax dhibaato leh oo aysan raalli ka ahayn ku jirrabid. 2. (f.lg) la-mid: bid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bed³.

waa la naqliyay ✓

1

bad¹: m.dh (-do, m.l) 1. Biyo badan, dhanaan oo dhulka intiisa badan ku rogan; maanyo. 2. Goobta lagu ciyaaro turubka. 3. B. da gabayga: baabka gabayga.

2

bad²: f.g/lg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid wax dhibaato leh oo aysan raalli ka ahayn ku jirrabid. 2. (f.lg) la-mid: bid.

waa la naqliyay ✓

Sea

waa la naqliyay ✓

1

v. compel, force; be to blame for, cause trouble for, involve in difficulty; make someone deserve something

2

bad [feminine] n. sea, ocean

waa la naqliyay ✓

/baadh/worse, worst;(adj) 1. wax xun ama aan-wanaagsanayn e.g. She received some very bad news. (adj) 2. aad u xun ama dhibaato leh. e.g. He had a bad accident in his car.

waa la naqliyay ✓

-da: (n) sea (sii); ocean (oow shin) ~ badweyn-ta

waa la naqliyay ✓

/baadh/ (adj) 1. hung (ing feyla-haayny). 2. eed ing hung. 3. doorsoomyng (lyng aamy korny). The food has gone bad.

waa la naqliyay ✓

1

bad: (fal) ku dirqi wax aanu doonayn.

2

bad: (fal) wax lagugu lahaa, wax u dhigma ku bixi.

3

bad' -da: (magac, dhadig, keli) biyaha dhulka intiisa badan jiifa ee dhanaan ee aan abidkood gudhin. Dh: maanyo, maayo.

waa la naqliyay ✓

بحر

waa la naqliyay ✓

1

a., xun, baas, daran; be bad, xumaw; do bad to, u xumay; make (him, it) bad, xumay.

2

bad state, bad thing, n., belo, -adi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 la-mid: aaddi.

waa la naqliyay ✓

/beydh/ eeg “bid”.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhashay iyada oo weli la xusuusan yahay geerida walaalkii oo ka weynaa.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bar.

waa la naqliyay ✓

Half

waa la naqliyay ✓

num: half

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) half (haaf) ~ bar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax qaybtami kara labo ka kala dhig; ha dhannaysiin. Labada beerood bannaankanaa kala badha.

2

badh -ka: (magac, lab, keli) walax labo laga dhigay meel ahaan; wax labo u qaybtami kara, qayb ahaan. Dh: bar, in, nus, qayb. Li: dhammaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: half

2

lx: badh

3

pd: (-ka)

4

ps: num-m, n4-m

5

xe: 5:30, half past five

6

xv: bar {N}

7

key: badh

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-atay, -adatay) Wax tiradooda kordhid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-atay, -adatay) Wax tiradooda kordhid. m.f.dh, badasho.

waa la naqliyay ✓

v. increase, multiply

waa la naqliyay ✓

(fal) noqo wax intii uu hore u ahaa ka badan; noqo wax sii kordhaya ama sii tarmaya. Bado oo belaaya Eebbe kuma tuso dadkaygow! Dh: taran, korodh, beekhaan, bullaal, biir, beexaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: increase, multiply

2

lx: bado

3

pd: (batay)

4

ps: v3b=

5

xe: May his camels be plentiful!

6

xv: Geeliisu ha bato!

7

key: bado

waa la naqliyay ✓