badhqis

(tilmaame) ciyaar iyo wixii la mid ah oo aan sidii loo baahnaa u socon. Dh: dhabqisan.

-ha: (magac, lab, keli) ruuxa ciyaar ama hawl la hayay qasa ee carshacarsheeya. Badhqiyow ciyaarta bannaanka ka joog. Dh: dhabqiye.

m.dh la-mid: baduugid.

badhi¹: m.l la-mid: bari¹.

badhi²: m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: “Basal”.

m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: Basal. la-mid: bari²: (1).

f. n. buttocks; tail of sheep

(Badi) N, Og Chloris roxburghiana Schult. Gramineae.

N Enteropogon barbatus C.E. Hubb. Gramineae.

N Tetrapogon villosus Desf. Gramineae.

N Adenium obesum (Forsk) Roem. & Schult. Apocynaceae.

-da: (n) rump (ramp); buttocks (ba tek); posterior (paas tiiri yar)~ bari, dool

-da: (magac, dhedig, keli) baruurta subagga badan leh ee idaha dabada kaga taalla. Dh: bari.

badhi -da: (magac, dhedig, keli) cadka buuran ee noolaha badhkii kaga yaalla gadaal ee lagu fadhiisto. Badhida ayuu fin iga soo baxayoo, ma fadhiisan karo. Dh: bari, sal.

a: bari

de: buttocks; tail of sheep

lx: badhi

pd: (-da)

ps: n2-f

key: badhi

m.l la-mid: badiyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg badin.

-ta: (magac, dhedig, keli) xumaanshaha caanaha gaar ahaan kuwa labaraaflaha; baqidda caanaha.

baqis -ta: (magac, dhedig, keli) baqid ama cabsi ku gasha.

m.l la-mid: baahin.

m.l la-mid: bąahin.

-ta: (magac, dhedig, keli) ballaadhashada. iyo faafidda wax meel keli ah ku kaabnaa.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, baaq u jeedin. Dh: baaqid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax cusub bilaabid. Dh: badcid.

-da: (magac, dhedig, keli) kala qaybin; labo isle'eg ka dhigid. Badhid mooyaane si kale cadka uguma heshiinaynno. Dh: barid, qaybin.

-da: (magac, dhedig, keli) «kala ~» aan buuxin, nus ah. Dh: barni.

-ka: (magac, lab, keli) eeg balqin.

balqis -ka: (magac, lab, keli) kolka neef shinkiisa dhalmadu buuxsamo ee sibiishu dabacdo qaskuna hoos u go'o. Sacu wuu dhowyahay balse balqis kama muuqdo.

-ka: (magac, lab, keli) daajis xoolo goor barqo ah. Barqiskii lo'daan ku bukoodayoo, bulloy waa bastey.

-ka: (magac, lab, keli) bidhidda dabka iyo wixii la mid ah.

bidhis-ta: (magac, dhedig, keli) bidhid wax u qaad; si fudud wax u dallacis. Haantan bidhisteedu midhidh iguma qaadan jirin markaa ninka ahaa.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg fadhid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hadhin.

hadhis-ta: (magac, dhegig, keli) eeg hadhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg ladhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhan u soocid; kala saarid oo inba dhan u saarid. Adhi jirtaa kala madhista adhigeeda taqaan.

madhis-ta: (magac, dhedig, keli) eeg madhin.

-ta: (magac, dhedig, keli) baadigoobidda wax maqan oo la tebayo.

baadhis -ta: (magac, dhedig, keli) mid ka mid ah xiddigaha Soomaalidu ka awaalasheegaan. Waxay isgarab yihiin ururka iyo agaallicaanoodka. Xiddigtii baadhis caaway soo baxday.

-a: (magac, lab, keli) dalagga midhaha ah, gaar ahaan bariiska qubka ama galka dusha kaga dahaadhan. Badhiiqa ka huf bariiska. Dh: bariiq.

-da: (magac, dhedig, keli) isku daridda biyo iyo caano. Caanaha lo'du badhxidda kuma fiicna. Dh: barxid, xariirid.

badhxid -da: (magac, dhedig, keli) fadhxidda labo midab iyo wax ka badan la isku daro. Dh: fadhxid.

badhxid -da: (magac, dhedig, keli) bibbadka baraarka oo hurdo kaga hadha maqasha kale. Dh: barxid.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhinicii loo socdey maahee dhinac kale u kicis.

-ka: (magac, lab, keli) eeg wadhfin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg badhtamid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bashaaqid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg abataqid.

m.l Wax tiradooda aad u badantahay qiimahooduna yaryahay.

m.l Wax tiradooda aad u badantahay qiimahooduna yaryahay.

-ga: (magac, lab, keli) wax meel kasta yaalla oo uu iibkiisu aad u riqiisay ama xoog u jabay. Badhaysiga jaadka, miyaan mijin boobay! Dh: badhayso.

magac loo baxsho wiilka dhashay isaga oo ay timihiisa ama yixdiisu yartahay. Dh: bidhiidh.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg badmarid.

-ta: (magac, dhedig, keli) nabadqab iyo amaan qabid.

m.dh la-mid: baduugid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax hore u dhisnaa, burburis. Dh: baduugid.

m.l la-mid: baduugid.

m.dh la-mid: baduugid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bahdilid.

m.l la-mid: baqtiin.

-ka: (magac, lab, keli) noole, wax bakhtiyay ka dhigiddiis. Bakhtiiska ayuu dalxawgu ku ba'as yahay. Li: noolayn.

bakhtiis -ka: (magac, lab, keli) wax shidan demintiis. Li: daaris, shidis. Li: demin.

-ta: (magac, dhedig, keli) furidda albaab iyo wax la mid ah oo xidhnaa. Dh: ballaqid.

m. n. bandage

m.l (-syo, m.dh) Qof aan karti lahayn.

m.l (-syo, m.dh) Qof aan karti lahayn. baqdin m.dh Dareen geesinnimo la'aaneed oo xasillooni darro iyo welwel leh oo ku dhasha nafleyda marka ay dareento inay nafteeda halis ku jirto; cabsi.

-ka: (magac, lab, keli) waxa isku dhex laaqan ee aan la kala saari karin.

baqdhoos -ka: (magac, lab, keli) wax aan lahayn dheef. Eebboow baqdhoos, baa hadhaan, biidna tarahayne.

baqdhoos: (magac, lab, keli) marka la ciyaarayo laadhuuda, lambarka awood kuu siinaya inaad ku ceshatid tuurrimaadka. Baqdhoos ayaa ii hadhaye sug. Dh: baqdhoosh.

baqdhoos -ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah qoobkaciyaarka.

-ta: (magac, dhedig, keli) barraaqitaan u fadhiisad. Barraaqis foolxumaa ma duq dhacday baa! Dh: barraahis.

-ka: (magac, lab, keli) baydadin ku ridis. Baydadiska iyo sakatiga ka daa beesha.

(fal) cid kale, weeci oo dawga ka leexi. Ciidanka buurta u baydhsii. Dh: weeci, leexi.

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: fariisi.

v. seat, sit someone down; cause (aircraft) to land, force down

fadhiisi v. fire, dismiss ~ retire someone

-yey / say: (v) cause or help to sit down; seat (sift) ~ fariisi

(fal) gof meel salka u saar ama wax uu ku fadhiisto sii.

fadhiisi-ga: (magac, lab, keli) eeg fadhiisasho.

f.g3 (-stay, -satay) la-mid: fariiso.

v. sit down, be seated, take a seat

-fadhiistay / fadhiisatay: (v) take a seat: sit down (sit dhaawn) ~ fariiso

(fal) badhida dhulka saar oo ha sarajoogin.

a: fariiso ~ fadhdhiiso

de: sit down, be seated, take a seat

lx: fadhiiso

pd: (fadhiistay)

ps: v3b=

key: fadhiiso

m.l la-mid: fashaqin.

m.l la-mid: tadhihin.

m.dh Dad baadida soo gasha haysta oo aan sheegin.

-ta: (magac, dhedig, keli) barwaaqoobid oo liibaanid. Dh: badhaadhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) ballanfuris iyo axdijebin. Dh: badhifuritaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg badhqid.

-ta: (magac, dhedig, keli) roob weyn di'id oo dhulka biyo yeelasho.

-ka: (magac, lab, keli) shawdhigin.

m. n., [collective] sheep and goats; herd

-ga: (n) [plural] goats and sheep ~ ari

-da: (magac, dhedig, keli) beer ba'day wixii ka soo hadha oo ka baxa; beertu kolka ay ba'do inta yar ee ay soo saarto. Dh: ari.

adhi -da: (magac, dhedig, keli) jeegada inteeda madaxa ka tirsan oo dhakada sare iyo qadaadka ama mergaagga u dhaxaysa. Markii budka lagu dhuftay ayuu askarigu adhida u dhacay.

adhi -ga: (magacwadareed) erey kulmiya riyaha iyo idaha oo ka sooca ishinka 'geela iyo lo'da iwm'. Adhi maganti ma bariiyo. Dh: ari.

a: ari

cf: lax, orgi, ri', wan

de: sheep and goats; herd

lx: adhi

pd: (-ga)

ps: n2-m-col

key: adhi

m.l la-mid: bar.

Half

num: half

-ka: (n) half (haaf) ~ bar

(fal) wax qaybtami kara labo ka kala dhig; ha dhannaysiin. Labada beerood bannaankanaa kala badha.

badh -ka: (magac, lab, keli) walax labo laga dhigay meel ahaan; wax labo u qaybtami kara, qayb ahaan. Dh: bar, in, nus, qayb. Li: dhammaan.

de: half

lx: badh

pd: (-ka)

ps: num-m, n4-m

xe: 5:30, half past five

xv: bar {N}

key: badh

(Badi-da)

Tiro aan yarayn ahaan; badnaan.

badi¹: m.dh 1. Wax tirsama intooda badan. 2. (fk) Alaaba, sida qaliibka ah, inta badan, badanaa, guud ahaan.

badi²: f.g/mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. (f.g) Wax in go'an ahaa, in kale oo la nooc ah ku darid. 2. (f.mg) Ka b.: cid tartan kaga adkaan. 3. Ka b.: wax, cid uga aqoon badnaan; ka rayn. 4. Ka b.: wax intii loo baahnaa in ka badan ku darid. Tusaale: “Shaahii sonkor buu ka badiyey”.

badi¹: m.dh 1. Wax tirsama intooda badan. 2. (fk) Alaaba, sida qaliibka ah, inta badan, badanaa, guud ahaan.

badi²: f.g/mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. (f.g) Wax in go'an ahaa, in kale oo la nooc ah ku darid. 2. (f.mg) Ka b.: cid tartan kaga adkaan. 3. Ka b.: wax, cid uga aqoon badnaan; ka rayn. 4. Ka b.: wax intii loo baahnaa in ka badan ku darid. Tusaale: Shaahii sonkor buu ka badiyey. m.f.dh, badiyid.

f. n., (mass n.): majority, most of, multitude, mass

badi v. increase, cause to be many, make more

badi v. win, beat (another team)

-yey / say: (v) increase (inkiriis) ~ siyaadi

badi: -yey say: (n) achieve a victory; win (win). Ex: yaa xalay badiyey? who won last night?

badi -da: (n) majority (ma jooriti)

(fal) wax tirsan ama cabbiran wax ku sii dar; intii hore ka sii biiri; kordhi oo beexaami. Innoo soo badi waraaqaha itixaanka. Dh: tarmi, biiri, beekhaami, beexaami. Li: yaree, dhin.

badi: (fal) ku guulayso tartan iyo wixii la mid ahee lagu baratamayo. Laga badiyaa ba'ay. Dh: guulayso.

badi -da: (magac, dhedig, keli) tiro ama mug aan yarayn ahaan.

badi -da: (magac, dhedig, keli) jiritaanka wax aan tiro ahaan la hubin laakiin u muuqda wax badan ama aan yarayn.

(Dhis-ka)

1. Wax inta laysu geeyo oo la isku kabkabo, qaab gaar ah loo yeelo ama si gaar ah loo hadoodilo (aqal, xero, kd.).

2. (harag, kd.) la kala baxsho oo la togo.

3. Waxa wax lagu dhisa hayo laftooda, sida qoryaha aqalka lagu dhisa hayo.

dhis¹: m.l 1. Dh. ah: harag iyo wixi lamida la togay. 2. la-mid: dhigid.

dhis²: m.l/dh Qoryaha, sarabka iyo wixi lamida ee guryaha qaarkood lagu dhiso.

dhis³: f.g1 (-say, -stay) 1. Aqal, dugsi, iyo wixi lamida samayn. 2. Xubno dowlad cusub magcaabid. 3. Qoys cusub asaasid. 4. Harag qoyan ama wax la mid ah inta la kala bixiyo engejin. 5. Qof qurxin.

dhis¹: m.l/dh Qoryaha, sarabka iyo wixi lamida ee guryaha qaarkood lagu dhiso.

dhis²: f.g1 (-say, -stay) 1. Aqal, dugsi, iyo wixi lamida samayn. 2. Xubno dowlad cusub magcaabid. 3. Qoys cusub asaasid. 4. Harag qoyan ama wax la mid ah inta la kala bixiyo engejin. 5. Qof qurxin. m.f.dh, dhisid.

Construct

v. build, set up, construct; institute, establish

dhis m. n., [collective] structure, building

dhis [feminine] n. frame, structure for huts; drying frame for hides

-ay / tay: (v) 1. build (bildhy, construct (konis-tarakf) ~ rakibid. 2. establish (istaa-biliishy set up; found. —dhisan: (adj) 1. built (bilty, constructed (konis-taraktidhy, 2. elegant (e-ligent); having a graceful style

dhis -ta: (n) building material used for hut building