badho — Macnaha & Turjumaada

1

(Badha-da)

2

1. Neef baaqimo ah: caano yar

3

2. Dhex. kalabbar, bartan, bartame; wadaage.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Neef caano yar; baaqimo; gabno. 2. Dhex, kalabar, bartame.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. animal with poor milk-yield

2

badho [feminine] n., loc. center, middle

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax buuxay, mid dhiman ka dhigo.

2

badho -da (magac, dhedig, keli) neef ishkin ah oo caano yar. Badho bidhe ma buuxiso. Dh: gabno, hooto. Li: ayro, haldoor.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax kaa qarsoon doondoono; wax kaa dahsoon raadso. Buugga aad raadinayso ka baadho maktabadda.

2

baadho: (fal) gelgelin ku galgalo; isrogrog adiga oo dhinacyada kolba mid u jiifsanaya. Awrkii dhaanka laga furay gelgelintuu baadhanayaa.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhankaad u socotay ma ahee dhinac kale u kac. Bidix u baydho markaad balanbaalka ku baxdid. Dh: weeco, leexo.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bar.

waa la naqliyay ✓

Half

waa la naqliyay ✓

num: half

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) half (haaf) ~ bar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax qaybtami kara labo ka kala dhig; ha dhannaysiin. Labada beerood bannaankanaa kala badha.

2

badh -ka: (magac, lab, keli) walax labo laga dhigay meel ahaan; wax labo u qaybtami kara, qayb ahaan. Dh: bar, in, nus, qayb. Li: dhammaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: half

2

lx: badh

3

pd: (-ka)

4

ps: num-m, n4-m

5

xe: 5:30, half past five

6

xv: bar {N}

7

key: badh

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-atay, -adatay) Wax tiradooda kordhid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-atay, -adatay) Wax tiradooda kordhid. m.f.dh, badasho.

waa la naqliyay ✓

v. increase, multiply

waa la naqliyay ✓

(fal) noqo wax intii uu hore u ahaa ka badan; noqo wax sii kordhaya ama sii tarmaya. Bado oo belaaya Eebbe kuma tuso dadkaygow! Dh: taran, korodh, beekhaan, bullaal, biir, beexaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: increase, multiply

2

lx: bado

3

pd: (batay)

4

ps: v3b=

5

xe: May his camels be plentiful!

6

xv: Geeliisu ha bato!

7

key: bado

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Uruur xiddigaha ka mid ah oo u dhexeeya Xoorka iyo Faruuryaha. la-mid: bąh.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Uruur xiddigaha ka mid ah oo u dhexeeya Xoorka iyo Faruuryaha. la-mid: bah.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaha-da)

2

Xoolaggooyo; qaaraan.

waa la naqliyay ✓

1

baaho¹: m.dh Iskaashi iyo wax wadaqabsi dad gaar ah ka dhaxeeya.

2

baaho²: f.mg3 (-hday, -hatay) 1. Baahi dareemid (nafley). 2. U b.: wax la'aantiis u mucurteysnaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-hday, -hatay) 1. Baahi dareemid (nafley). 2. U b.: wax la'aantiis u mucurteysnaan. m.f.dh, baahnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

v. be hungry, be in need; need, want

2

baaho [feminine] n. mutual help arrangement, reciprocal aid

waa la naqliyay ✓

1

(fal) yeelo rabitaanka wax ama qof; baahi u qab wax, sida cunto, caafimaad cilmi ama qof.

2

baaho -da: (magac, dhedig, keli) xoolaha gargaar ahaan reeraha ama dadka looga soo ururiyo; xoolo lagu bixiyo magta ama qof baahan loo guro. Baaho ayaan u soo ururinnay dadkii socotada ahaa. Dh: xoolaggooyo, qaadhaan.

3

baaho -da: (magac, dhedig, keli) eeg aqal.

4

baaho -da: (magac, dhedig, keli) guddi qaybaha ay xaajadu khusayso oo dhan ka kooban oo ay xeer-beegti meel u dirto.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhayaal, m.l/dh) (juqraafi) Goobo la mala-awaalay oo taalla bartamaha labada cirif dhexdooda, waxaana sameeyay goobahaas sallax la dhex mariyay bartamaha goobahaasi isla markaas waa bartamaha dhulka, waa goobo weyn, wareeggeeduna waa kan ugu dheer ee dhulka; dhulbar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhayaal, m.l/dh) (juqraafi) Goobo la mala-awaalay oo taalla bartamaha labada cirif dhexdooda, waxaana sameeyay goobahaas sallax la dhex mariyay bartamaha goobahaasi isla markaas waa bartamaha dhulka, waa goobo weyn, wareeggeeduna waa kan ugu dheer ee dhulka; dhulbar.

waa la naqliyay ✓

Equator

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) xarriiq aan muuqan oo maangadeedka oo cilmi ahaan lagu tusmaysto dhexidhka dhulka.

2

badhe -ha: (magac, lab, keli) kala qaybiyaha walax, meel ama dhul.

waa la naqliyay ✓

1

badhi¹: m.l la-mid: bari¹.

2

badhi²: m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: “Basal”.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: Basal. la-mid: bari²: (1).

waa la naqliyay ✓

f. n. buttocks; tail of sheep

waa la naqliyay ✓

1

(Badi) N, Og Chloris roxburghiana Schult. Gramineae.

2

N Enteropogon barbatus C.E. Hubb. Gramineae.

3

N Tetrapogon villosus Desf. Gramineae.

4

N Adenium obesum (Forsk) Roem. & Schult. Apocynaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (n) rump (ramp); buttocks (ba tek); posterior (paas tiiri yar)~ bari, dool

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) baruurta subagga badan leh ee idaha dabada kaga taalla. Dh: bari.

2

badhi -da: (magac, dhedig, keli) cadka buuran ee noolaha badhkii kaga yaalla gadaal ee lagu fadhiisto. Badhida ayuu fin iga soo baxayoo, ma fadhiisan karo. Dh: bari, sal.

waa la naqliyay ✓

1

a: bari

2

de: buttocks; tail of sheep

3

lx: badhi

4

pd: (-da)

5

ps: n2-f

6

key: badhi

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Wax la haystay in kale oo la nooc ah ku darsasho. 2. Qof, qeybtiisii in ka badan qaadasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Wax la haystay in kale oo la nooc ah ku darsasho. 2. Qof, qeybtiisii in ka badan qaadasho. m.f.dh, badsasho.

waa la naqliyay ✓

v. increase

waa la naqliyay ✓

-badsaday / badsatay: (n) increase for oneself; get more

waa la naqliyay ✓

(fal) korodhso wax aad badhkii haysatay; badso wax qayb lagaa oggol yahay. Wax badso wax beel bay leedahay. Dh: biirso. Li: yarayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: increase

2

lx: badso

3

pd: (badsaday)

4

ps: v3a=

5

key: badso

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Mukulaal; dummad; yaanyuuro.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Mukulaal; dummad; yaanyuuro.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xayawaan yar oo dabjoogta ka mid ah. Basho hilib aragtay bahal bay la mid tahay. Dh: dinnad, bisad, yaanyuur, makulaal, dummad, durruf.

2

basho-da: (magac, dhedig, keli) daafi ama heed iyo badar kale oo intii marka hore la saloolo kaddibna la ridqo oo biyaha lagu laaqdo. Dh: baso, bajo.

waa la naqliyay ✓

(fal) kolba si isdabajoog ah in yar afka geli. Habka loo bidhiyo ma aqaan salool cuniddeeye. Dh: halhalayso.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadha-da)

2

Cudur nabarro iyo cuncun badan oo lays qaadsiiyo.

waa la naqliyay ✓

1

cadho¹: m.dh Cudur nabarro iyo cuncun badan oo lays qaadsiyo.

2

cadho²: m.dh (daawo) Caallir maqaarka oo uu keeno “sarcoptes scabiei”. Cadhadu waxay caan ku tahay cuncun badan weliba habeenkii, finan cascas, iyo aalaba caallir kale oo ka dul taga dhiigga. Deriskunoolka waxay dhex jeexdaa maqaarka ukumaheedana ku daadisaa, yaryarka ukunta ka soo baxana si sahlan ayey qofka kale u raaci karaan.

waa la naqliyay ✓

1

cadho¹: m.dh Cudur nabarro iyo cuncun badan oo lays qaadsiyo.

2

cadho²: m.dh (daaw.) Caallir maqaarka oo uu keeno 'sarcoptes scabiei'. Cadhadu waxay caan ku tahay cuncun badan weliba habeenkii, finan cascas, iyo aalaba caallir kale oo ka dul taga dhiigga. Deriskunoolka waxay dhex jeexdaa maqaarka ukumaheedana ku daadisaa, yaryarka ukunta ka soo baxana si sahlan ayey qofka kale u raaci karaan.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] anger, malice, irritation

2

cadho [feminine] n., [collective] scabies; scab, itch; mange

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) a contagious skin disease, especially in domestic animals or livestock; scabies (iskay-biiz)

2

cadho -da: (n) anger (ang-ger) ~ xanaaq, caro. —Syn: rage, fury, ire, wrath, resentment, indignation

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cudur xoolaha ku dhaca. Xoolihii cadho ayaa haysa. Dh: candho.

2

cadho -da: (magac, dhedig, keli) dareenka qofku yeesho marka uu maankiisu wax diido. Dh: umal, xanaaq, dhirif. Li: farxad.

waa la naqliyay ✓

inch. v. become empty, get used up

waa la naqliyay ✓

-madhtay / madhatay: (v) be empty

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhammaaday oo idlaaday noqo. Gurcudoow madho, caddoow noo imo, aan ciyaarnee. Dh: idlaa.

2

madho: (fal) ka dhex naqayso. Buug fiican buugaagta ka dhex madho. Dh: xulo, baadho, sooco.

waa la naqliyay ✓

1

de: become empty, get used up

2

lx: madho

3

pd: (madhay / madhatay)

4

ps: v3b=inch

5

see: maro {N}

6

key: madho

waa la naqliyay ✓

m.dh Aafo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) digo ama wax kale oo xajiin leh.

waa la naqliyay ✓

(fal) kala fidi oo dhar iyo wixii la mid ah, meel qorrax ah ku laydhi. Wadho dharkaaga hakuu engegee. Dh: waro, ballaadhso

waa la naqliyay ✓

1

(Baaqima-da)

2

Neef xoolo ah oo aan madi ahayn; aan caano badan lahayn; badho; hooto; gabno; (ama baaqin).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhex-da)

2

Labo wax ama labo meelood kala barkooda; badho; bartan; baaxadsoore; kalabbar; Wadaage.

waa la naqliyay ✓

1

(Gidir-ta)

2

(neef, naag, kd.) aan caano qumman lahayn; baaqimo; badho; gabno; hooto.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Neef caana yar; gabno; badho. la-mid: baaqin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Neef caana yar; gabno; badho. la-mid: baaqin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hal geel oo caano yar. Hadday baatir geel kuu dhashoo, baaqimo noqoto, bilaash baa lagu baxshaa. Dh: badho, gabno, hooto. Li: ayro, deeqa, haldoor.

waa la naqliyay ✓

-da: (magic, dhedig, keli) wax cutubyo maydhax ah leh oo la jilciyay. Kebed badhooqlay ah ayaa daaha caruuska laga laalaadiyay. badhqi: (fal) ciyaar ama hadal socda dhexda kaga dhac oo carshacarshee. Dh: dhabqi.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hal caano yar. Baqjaar bidhe lagama buuxiyee balaan ubadka seexsho. Dh: magaan, badho, gabno. Li: haldoor, deeqa.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) weel iyo wax la mid ah, meel dhiman u diidid. Buuxsi buu rabaa in loo badho ma oggola.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) neef xoolo ah oo aan madi ahayn; neef aan caano badan lahayn. Dh: baaqimo, badho, gabno, hooto, baaqin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) raro qurux badan oo laga sameeyo maydhax ka kooban badhooq, duf iyo xadhko midabbo kala duwan leh oo aqal soomaaliga lagaga dhiso dhanka dahada awrtana rarka looga dhigo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) raro qurux badan oo laga sameeyo maydhax ka kooban badhooq, duf iyo xadhko midabbo kala duwan leh oo aqal soomaaliga lagaga dhiso dhanka dahada awrtana rarka looga dhigo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meel loo yar badho oo halka kolkaa la joogo aan ka fogayn.

2

weecad -ka: (magac, lab, keli) dhan u weecasho: meesha dawgu ka baydho. Weecad ayaa inaga horreeyee gaadhiga aayar wad. Dh: goolad, leexad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Isku qasidda ranka iyo biigga turubka. la-mid: baandhayn.

waa la naqliyay ✓

-baandhada: (n) shuffling; mixing together

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) turubka is dhexgelintiisa si haadadku isugu dhafmaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Badasha-da)

2

Wax badan noqosho; tarmid; bulaalid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bado.

waa la naqliyay ✓

vl. n. intensification, multiplication

waa la naqliyay ✓

-badashada: (n) the act of increasing, multiplying or intensifying siyaado

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) taran yeelasho; wax badan noqosho. Badasho barako leh Allow noo badi barta. Dh: biirid, bullaalid, tarmid, korodh, beekhaamid. Li: yaraansho.

waa la naqliyay ✓

1

cf: barkhad, bulaal, taran

2

de: intensification, multiplication

3

lx: badasho

4

pd: (/da)

5

ps: vn6-f

6

key: badasho

waa la naqliyay ✓

1

de: animal with poor milk-yield

2

hm: 1

3

lx: badho

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: badho_1

waa la naqliyay ✓

1

de: center, middle

2

hm: 2

3

lx: badho

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-loc

6

key: badho_2

waa la naqliyay ✓

1

erey loo adeegsado ama lagu dhawaaqo marka la rabo in bacawga aqalka laga saaro. Bacawga badhooq badhooq dheh aqalka ha ka soo dareeree.

2

badhooq -da: (magac, dhedig, keli) xadhkaha sida dhumucda leh loo sooho ee kebedda laga sameeyo; xadhkaha kebedda kor ka soo bilaaban ee hoos u shuban. Badhooq la'aan kebedi ma unkanto.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) daasad yar oo wax lagu cabbiro. Dh: jaqafo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: bataato.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: bataato, bataati.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] potato ~ potatoes

waa la naqliyay ✓

(Barado) All.Som. Solanum tuberosum L. Solanaceae.

waa la naqliyay ✓

-baradhada: (n) [Pl. baradhooyin-ka] (pa teey tow) potato ~ bataati

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed la beero oo badhi ka dhal ah, badhyahiisu dhulka ku faafo oo sooska iyo faxfaxa lagu darsado.

waa la naqliyay ✓

1

de: potato ~ potatoes Alt sp: baradhdho

2

lx: baradho

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

syn: bataato {N}

6

key: baradho

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhoodidda awrka ee hasha. Dh: abaahi.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof kormeere sare ah oo hawlo dabagal ah ku jira, dabadeedna hawshaa xog ka soo gudbiya. Baadhe ayaa khasnadda dawlladda loo diray.

waa la naqliyay ✓

f. n. party, affair; side, direction

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) party (paar ti); a social gathering for pleasure ~ xaflad

waa la naqliyay ✓

1

de: party, affair; side, direction Alt sp: baadhdhi

2

lx: baadhi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-f

5

syn: xaflad {N < Eng}

6

key: baadhi

waa la naqliyay ✓

1

baasho¹: m.dh Dhunkashada dhabanka ama dibnaha la iska shumiyo.

2

baasho²: f.mg3 (-shtay, -shatay) Baal goray iyo wixi lamida iyadoo libin lagu muujinayo madaxsurasho. 2. Gammuun, baal ku dhegsasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. kiss

waa la naqliyay ✓

-baashada: (n) kiss (kis) ~ shumis

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhunkasho iyo gacanta oo qof naxariis loogu salaaxo. Baashadu carruurta way barbaarisaa.

waa la naqliyay ✓