badaw — Macnaha & Turjumaada

1

-ga: (magac, lab, keli) qof aan reer magaal ahayn; qofka aan ilbax ahayn. Dh: jaahil. Li: ilbax.

2

badaw: hal magaceed; sarbeeb ahaanna geela oo dhan tilmaamaya.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax badan oo buuxa weligaa ahaw. Reeryahaw badnow waad na bariisee. Dh: bado. Li: yarrow.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) faraska tababbaran ee laylyan. Baxdow waa faraskayga.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) tafiirta oo dhinaca aabbaha ah; asalka laga soo tafiirmay. Dhaqankii adawgay, kama iilanaayee, waan ilaalinaynnaa. Dh: isir, asal.

2

adaw-ga: (magac, lab, keli) aabbaha aabbihii. Aabbahaa iyo adawgaa la jannee. Dh: awaw.

waa la naqliyay ✓

1

bacaw¹: m.l/dh (-wyo, m.dh) Qof la baaseeysto oo la aaminsanyahay in uu nasiibdarro wato.

2

bacaw²: m.dh Nooc quraanyada ka mid ah, midab cas leh, kooxkooxna u socota, aad u qurmoon oo yacayda cunta.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-wyo, m.dh) Qof la baaseeysto oo la aaminsanyahay in uu nasiibdarro wato.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) jaad qudhaanjada ka tirsan oo uu midabkiisu cawlan yahay. Dadka ma dhibto, waxay na ku badan tahay guryaha gaar ahaan meelaha ay sonkorta, malabka iyo wixii la mid ahi yaalliin. Aqalkii bacow baa qabsdey. Dh: sonkorjecel, macaanjecel.

2

bacaw-ga: (magac, lab, keli) qofka nuxuska iyo xaasidka ah ee dabeecadiisu xun tahay. Intii aan bacaw gaaban laa golo ku joog fiican, mar hadday gar dhalad noqdeen guur aan ka la'aado. Dh: qumay.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax aan hore u jirin ama aan la aqoon samee oo billaw. Dh: dhaqaaji, billaw, ambaqaad. Li: dhammee, gunaanad, gabagabee.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-dyo, m.dh) (fiisikis) Dululaatiga laga dareemi karo xoog; xooggaasi oo uu sababay jiritaanka walax taalla bar ka mid ah dululaatiga. Noocyada b.da waxa ka mid ah: a) b.birlabeed, b) b. danabeed c) badad cufisjiidad.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-dyo, m.dh) (fiisikis) Dululaatiga laga dareemi karo xoog; xooggaasi oo uu sababay jiritaanka walax taalla bar ka mid ah dululaatiga. Noocyada b.da waxa ka mid ah: a) b.birlabeed, b) b. danabeed c) badad cufisjiidad.

waa la naqliyay ✓

Field

waa la naqliyay ✓

Field

waa la naqliyay ✓

m. n. duck, goose

waa la naqliyay ✓

Aan yarayn; ciiddaas ah; baddaas ah.

waa la naqliyay ✓

1

badan¹: m.l B.keenna, b.kiina iyo wixi lamida: inteenna badan, intiinna badan iyo wixi lamida.

2

badan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax aan tiradoodu yarayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

badan¹: m.l Badankeenna, badankiina iyo wixi lamida: inteenna badan, intiinna badan iyo wixi lamida.

2

badan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax aan tiradoodu yarayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

num., [adjective] many, much, a lot (of), numerous

2

badan [adverbial] [expression] very, quite

3

badan m. n. most, the majority (of)

waa la naqliyay ✓

1

(adj) many (meni); numerous, much, a lot, copious wax badan, tirabadan

2

-ka badan: more (moor)

3

-ugu badan: most (mowst)

4

-si badan: (adv) abundantly (a-ban dhentli)

waa la naqliyay ✓

1

Molto

2

Too much

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax tiro iyo cadad badan leh. Wuxuu aabbahay dhaqay xoolo badan. Li: yar.

2

badan -ka: (magac, lab, keli) jidhka aadamaha. Caashagan biyiyo oon, badankeyga kaba jaray adigaygu beeree! Dh: beden.

3

badan -ka: (magac, lab, keli) doon yar oo lagu kalluumaysto.

waa la naqliyay ✓

كثير

waa la naqliyay ✓

1

(Badar-ka)

2

Iniinaha la beerto oo la cuno oo dhan (sarreen, galley, meseggo).

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah dalagga la beerto oo leh iniino la cuno, lana keydin karo, sida: galleyda, masaggada, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah dalagga la beerto oo leh iniino la cuno, lana keydin karo, sida: galleyda, masaggada, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] grain; cereal crops

waa la naqliyay ✓

name-m full moon

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) midhaha la quuto oo dhan sida sarreenka, qamadiga, hadhuudhka, galleyda iyo wixii la mid ah. Badarkiyo galleydii ayaa laga tuuray baalkoo, beeluhu gu' weeyaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: grain; cereal crops

2

lx: badar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-col

5

key: badar

waa la naqliyay ✓

حَبٌ

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) huudhiga yar looxa lagu wado. Badaygii badduu ku dhacay.

waa la naqliyay ✓

1

(Badow-ga)

2

Aan reer-magaal ahayn; reer-miyi; aan wax aqoon; aan ilbax ahayn; galti; khashiin; (ama Badwi).

waa la naqliyay ✓

m.l (badow /-wyo, m.dh) 1. Qof degaanka uu markaa joogo aqoon yar u leh. 2. Qof aan ilbax ahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (badow /-wyo, m.dh) 1. Qof degaanka uu markaa joogo aqoon yar u leh. 2. Qof aan ilbax ahayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. countryman, rustic, country bumpkin, bedouin

waa la naqliyay ✓

-gada: (n) wild (waayldh) person; rural person; uncivilized person, regarded as crude; countryman; rustic (ras tik); without arts ~ reer miyi, jungali, badwi, khashiin

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg badaw.

waa la naqliyay ✓

1

a: badwi

2

de: countryman, rustic, country bumpkin, bedouin

3

lx: badow

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: badow

waa la naqliyay ✓

1

(Balaw-da)

2

Bootin gaaban oo dhaqso iyo fudayd leh.

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. jump, hop, leap

2

balaw vl. n. bellowing in pain ~ fear (of cow)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) a light, springy jump or leap; hop (hop); leapfrog (liip- faroog). Ex: balaw dheh!; jump on!

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabitaanka aadka ah ee la hubo. Dh: baw.

2

balaw: (ereycodeed) tusmeeya meel ka boodista degdegga ah. Marku askartii arkaay buu balaw yidhi. Dh: haw.

waa la naqliyay ✓

m. n. enemy, opponent

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) enemy (enemi)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof ama koox cid kale colaad u haysa. Dh: cadaawe.

waa la naqliyay ✓

1

a: cadaawe, cadow

2

de: enemy, opponent

3

lx: cadaw

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m

6

key: cadaw

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dabayl kulul oo aad u xoog badan. Cadhadii kolkaan soo hingaday, hadawgu ma i leefay. Dh: hanfi.

waa la naqliyay ✓

[adjective] black

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) black (balaak). Ex: madaw iyo caddaan; black and white

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) midab madaw leh. Habeen madaw ayaan soo guuray Li: cad.

2

madaw-ga: (magac, lab, keli) dadka afrika dega intooda aan caddayn. Li: caddaan.

3

madaw-ga: (magac, lab, keli) midabyada asaasiga ah midkood oo ah kan dhuxusha sideeda ah. Midabkaygu waa madaw oo waan ku faanaa. Li: caddaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: black

2

lx: madaw

3

ps: adj

4

see: madow

5

key: madaw

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geedad jaadad badan ah oo yaryar oo kuwa waaweyn korkooda ka baxa oo ka magoola. Geelu qadawga aad buu u jecel yahay. Dh: hiddagali; dhullawyahan, qadow.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Nin aan ilbax ahayn; badaw.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Nin aan ilbax ahayn; badaw.

waa la naqliyay ✓

s.m. - badaw, kha shiin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ilbaxnimo la'aan. Badawnimo waa baadinimo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaahilnimo kaga faa'ideysad. Dh: khashiinsad, badawsi.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) badawnimadiisa ku qiyaamayn. Dh: badawsad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xaaladda ilbaxnimala'aanta. Badawtinimo nimay haysa iyo baadinimo raagtay. Dh: ilbaxnimo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg badawnimo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab keli) cid kale, badawnimadiisa ku khatal oo khiyaamee. Dh: badawsad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) mid reer baadiye ahaan. Dh: badawtinimo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof dhedig oo aan ilbax ahayn. Dh: badawad.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed yar oo la beero oo bixiya badar ama midho yaryar oo cadcad, ahna cuntada ugu caansan ee la cuno. Bariid na cuntaye badawsanidaa. Dh: bariis.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof jooga meel aanu waxba ka garanayn, qof magaalo aan horay u arag. Nin magaalo joog ah haddii adhi la raaciyo bedow ayuu noqon. Dh: badaw.

waa la naqliyay ✓

(fal) inaad ka ilbaxsan tahay ugu faan oo iska weynee. Dh: badawso.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qoraalka meel lagu qoro. Buuggiyo dhigaalkiyo, orod baro tacliintoo, badawyahaw dib ha u celin, dadkan soo baraarugay. Dh: qoraal.

2

dhigaal -ka: (magac, lab, keli) qori meel lagu taago. Geedkaa dhigaal iiga soo goo.

3

dhigaal -ka: (magac, lab, keli) wax meel lagu kaydsado. Dhigaalka ay jamciyaddu bishii qof kasta ka rabtaa waa kun faran.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qofka ay weli badawnimo ka sii muuqato. Dh: dhoorre. dhoorle -ha: (magac, lab, keli) wiil yar oo aan weli qaangaadhin.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) ninka badawga ah ee aan wax badan aqoon. Dh: badow. Li: ilbax.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) biyaha kuraha ah ee qadhaadh. Badawlaho ninkii cabbaa saw ku dacarbixi maayo. Dh: qaraar, kharaar, xadhaadh.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg badawsad.

waa la naqliyay ✓

(fal) tab iyo xeelad khaa'inimo ku sir; aqoon-la'aanta uu qof qabo kaga faa'iidayso. Dh: jabso, khashiinso.

waa la naqliyay ✓

Madaxa fidsan ama ballaaran ee leebada oo seraaradaha iyo sanaadiiqda lagu kala furo. Madaxa ballaaran ee wax lagu kuunyeeyo laguna kala furo.

waa la naqliyay ✓

v. display

waa la naqliyay ✓

m.l.fk Eray lagu muujiyo diidmo adag. la-mid: abad.

waa la naqliyay ✓

m.l.fk Erey lagu muujiyo diidmo adag. Tusaale: Abadan, yeeli maayo warkaas. la-mid: abad.

waa la naqliyay ✓

: not at all, by no means

waa la naqliyay ✓

(adv) never (ne ver); not ever; on no occasion; at no time

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey lagu cabbiro diidmada qayaxan iyo dafiraadda. Dh: abid, abad, abadan, abiido.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: not at all, by no means

3

lx: abadan

4

pd: (-ka)

5

ps: neg-expr

6

key: abadan

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaarta turubka oo la ka la badin waayo, dabadeed inta la xidho la ka la helo marka kaa xiga.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. you ... not,

waa la naqliyay ✓

(v) you....not.. Ex: adigoo xaagaas leh, baadan shaqaysanayn; you are strong and you don't work

waa la naqliyay ✓

1

de: you ... not + [FOCUS] = baa + aad + aan

2

lx: baadan

3

pd: (baanad)

4

ps: focus + vpro + neg

5

xe: Although you are a Somali, dont you drink camel milk?

6

xv: Ma adigoo Soomaali ah, baadan caano geel cabbin?

7

key: baadan

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) haad weyn oo leh af cas co soo qallooca, ciddiyo dhaadheer iyo labo lugood oo guduudan. Waxa uu ugaadhsadaa sakaarada, shimbiraha, bakaylaha, iyo maqasha yaryar. Babbaw baa agtayda bakayle ka qaatay

waa la naqliyay ✓

m.dh Fara badan.

waa la naqliyay ✓

v.intr. - ilaalin, dhowrid, dhaqaalayn; iskajirid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ceel weyn oo biyo badan. Dh: birqod. Li: goof, dhadhiin, galle, laas.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) Wax karsamaya takhid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) Wax karsamaya takhid. m.f.dh, badbadid.

waa la naqliyay ✓

v. boil (of a semi-liquid substance)

waa la naqliyay ✓

-ay/day: (v) boiling over; to overflow while boiling ~ karkar

waa la naqliyay ✓

1

de: boil (of a semi-liquid substance)

2

lx: badbad

3

pd: (badbaday)

4

ps: v1=

5

key: badbad

waa la naqliyay ✓

1

badbax¹: m.l Guuridda reero xagga badda u guuraan si ay uga samatabbaxaan dhibaatada dhuugga, baalka iyo wixi lamida.

2

badbax²: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) 1. Ka b.: halis ka samatabbixid. 2. Ka b.: si looga samatabbaxo dhibaatada dhuugga, baalka iyo wixi lamida xagga badda u guurid (reero).

waa la naqliyay ✓

1

badbax¹: m.l Guuridda reero xagga badda u guuraan si ay uga samatabbaxaan dhibaatada dhuugga, baalka iyo wixi lamida.

2

badbax²: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) 1. Ka b.: halis ka samatabbixid. 2. Ka b.: si looga samatabbaxo dhibaatada dhuugga, baalka iyo wixi lamida xagga badda u guurid (reero).

waa la naqliyay ✓

v., [compound] survive ~ come through something

waa la naqliyay ✓

1

de: survive ~ come through s.t. (e.g., get out of some pressure or problem); With preposition ka

2

lx: badbax

3

pd: (badbaxay)

4

ps: v1=cmp

5

key: badbax

waa la naqliyay ✓

1

(Baddal-ka)

2

Beddel.

waa la naqliyay ✓

1

baddal¹: m.l la-mid: beddelid.

2

baddal²: f.g1 (-alay, -ashay) la-mid: beddel².

waa la naqliyay ✓

v. change, alter, exchange; do instead of

waa la naqliyay ✓

1

-ay/baddashay: (n) 1. change (janji); transform, to exchange beddel. Ex: Cali waxuu baddalay magaciisii; Ali has changed his name. 2. transfer (taraanis feer); move oneself from one location or job to another; switch

2

baddal - ka: (n) transfer (taraanis feer); transformation ~ isbeddel

waa la naqliyay ✓