Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(fal) bac geli oo ku duuduub; ku rid bac. Alaabtan ii bacay. Dh: bacee.

2

bacay: (fal) qof sas ama cabsi ku rid; wax aan jirin ku quful ama ka dhaadhici; qof shaki ku beer. Wiilkan yaa baceeyay? Dh: bacee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) bac gelin ama ku duuduubid. Intaanad alaabta bacayn lacagta iska bixi.

2

bacayn -ta: (magac, dhedig, keli) qof ama dad sas iyo cabsi ku ridid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ro, m.l) Jaad ugaarta ka mid ah sagaarada ka weyn deeradana ka yar, midab dambas ah iyo dhego balballaaran leh, kuna nool meelaha biyaha badan; dhusaas.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah ugaadha oo dhego waaweyn oo balballaadhan leh. Bacayr baa bartan bahal ku cunay. Dh: bayrac.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) bac ku ridis. Bacays la'aan alaabta ha soo rarina.

waa la naqliyay ✓

m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Baay [region in south west Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

de: Baay [region in south west Somalia] in Upper Jubba area

2

lx: Baay

3

ps: n0-loc

4

key: Baay

waa la naqliyay ✓

erey naxdin darteed dadka, gaar ahaanna dumarka markii ba ka soo booda. Alla, ba'ay oo buulkii gubay. Dh: hoogay.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nooc khudradda la cuno ka mid ah oo dusha diir laga qaado ku leh boostana baruur huruud ah iyo iniinyo yaryar oo kawa filfisha u eg ku leh Dh: mafafaay, babbaay, cambefilfil.

waa la naqliyay ✓

1

(Bacad-ka)

2

Burcooyin ciid ah oo dabayshu samayso oo hadba docdii urtu u jeeddo, u jeeda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ddo/-dyo, m.dh) 1. Dhul bacaad buuxiye oo lamaddegaan ah. 2. Midab caddaan ah oo mid kale oo yari ku dhafanyahay oo geelu yeesho. 3. Meel kulul oo qorraxda hayso.

waa la naqliyay ✓

m. n. dune, sand hill

waa la naqliyay ✓

ka: (n) dune (duun); sand dune ~ bacaad

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) midabbada geela ugu adkaysiga badan. Geela bacadkaa, u baraad adag.

2

bacad² -ka: (magac, lab, keli) dhul qorraxdu shidday: goob kulul oo ay cadceeddu hayso. Ubadka bacadka ka fadhiisiya. Dh: milic, hanfi, suudi.

waa la naqliyay ✓

1

de: dune, sand hill

2

lx: bacad

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

syn: burco

6

key: bacad

waa la naqliyay ✓

1

(fal) laf iyo waxii la mid ah dillaac u yeel. Goortay wanaaggii bacreen bagac ka siin waayey. Dh: dillaaci, qarradhi.

2

bacar -ka: (magac, lab, keli) laf iyo wixii la mid ah falliidhid ama dillaacin.

waa la naqliyay ✓

1

bacaw¹: m.l/dh (-wyo, m.dh) Qof la baaseeysto oo la aaminsanyahay in uu nasiibdarro wato.

2

bacaw²: m.dh Nooc quraanyada ka mid ah, midab cas leh, kooxkooxna u socota, aad u qurmoon oo yacayda cunta.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-wyo, m.dh) Qof la baaseeysto oo la aaminsanyahay in uu nasiibdarro wato.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) jaad qudhaanjada ka tirsan oo uu midabkiisu cawlan yahay. Dadka ma dhibto, waxay na ku badan tahay guryaha gaar ahaan meelaha ay sonkorta, malabka iyo wixii la mid ahi yaalliin. Aqalkii bacow baa qabsdey. Dh: sonkorjecel, macaanjecel.

2

bacaw-ga: (magac, lab, keli) qofka nuxuska iyo xaasidka ah ee dabeecadiisu xun tahay. Intii aan bacaw gaaban laa golo ku joog fiican, mar hadday gar dhalad noqdeen guur aan ka la'aado. Dh: qumay.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) huudhiga yar looxa lagu wado. Badaygii badduu ku dhacay.

waa la naqliyay ✓

1

(I) Bovino castrato;

2

(E) Castrated Cattle, Ox

3

(S) Bakay (S. c.: Bakai)

waa la naqliyay ✓

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

waa la naqliyay ✓

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, dhedig) jaad ka mid ah haadda waaweyn ee hilibcunka ah. Dh: baqalye.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) macdan cad oo durba shiilmi og, oo birta alluminiyumka ku bah ah.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dacay-da) (xoolo) bushinta hoose; faruurta hoose.

2

2. (Dacay-ga) Xarig hoggaanka ka yar oo xoolaha, inta afka qalkiisa hoose lagaga xiro, lagu wado.

waa la naqliyay ✓

1

dacay¹: m.l Xarig yar oo xoolaha qalka ama faruurta hoose looga xiro si loo xukumo.

2

dacay²: m.dh Faruurta hoose ee xoolaha.

3

dacay³: f.g1 (-yay, -yday; -yi) Neef, si loo xukumo, qalka hoose xarig kaga xirid. la-mid: dacayee.

waa la naqliyay ✓

1

dacay¹: m.l Xarig yar oo xoolaha qalka ama faruurta hoose looga xiro si loo xukumo.

2

dacay²: m.dh Faruurta hoose ee xoolaha.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. camel lead rope

2

dacay [feminine] n. lower lip of an animal

waa la naqliyay ✓

-da: (n) lower lip, usually used for animal lip ~ bushin

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xadhig faruurta ama fuqa hoose kaga xidh.

2

dacay: (fal) biyo fadhiya oo deggan qas oo dac ka dhig. Ha dacaynin biyaha.

3

dacay-da: (magac, dhedig, keli) faruurta hoose ama fuqa hoose ee noolaha.

waa la naqliyay ✓

1

(Yacay-ga)

2

Geedo yaryar, laamo, kd. oo alaabada iyo dhulka dhexdooda la geliyo dhawraarin ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

yacay¹: m.l Geedo yaryar iyo wixi lamida oo dhawraarin ahaan gogosha iyo dhulka la kala dhexgeliyo; asgogol.

2

yacay²: f.g1 (-yay, -yday) Guri yacay dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. dry grass ~ straw used as packing material

2

yacay: v. pack with dried grass ~ straw

waa la naqliyay ✓

1

(Ya'ai) May, S, C Sericocomopsis pallida (S. Moore) Schinz Amaranthaceae.

2

May Croton menyhartii Pax. Euphorbiaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) geedo yaryar oo dhawraarin ahaan gogosha iyo dhulka la kala dhexgeliyo. Yacay badan gogosha ka hoosaysi Dh: asgogol.

2

yacay-ga: (magac, lab, keli) dhirta geedwaynta ahi inta ay yaryar tahay. Yacay intuu yaryuhuu yabaalaa. Dh: jidhi.

3

yacay-ga: (magac, lab, keli) tulud sida aloolka ah oo laamo qoyan laga sameeyo oo dhadhaarrada deyr looga dhigo aqallada dasada ah. Yacay ku dadab docda aqalka. Dh: alool.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax la baceeyay ah; wax bac ku jira ah. Alaabtu way bacaysan tahay.

2

bacaysan: (tilmaame) cid sas ama cabsi qabta ah; noqday qof haad ka carar ah.

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg bacay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah deerada oo ka yar kana weyn sagaarada oo leh dhega waaweyn. Waxay ku nooshahay buuraha. Sidii bayrac qadaw loo daadiyoo dibanna loo qoolay. Dh: bacayr, kudhubo.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bacbaclayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) qaadhaan qof u ururi; u soo dhawrtee; dadka u soo dhexmar: baaha u soo gur. Dh: baahee.

waa la naqliyay ✓

(fal) baar ka dhig; ka dhig wax sare oo fiican. Dh: baaree.

waa la naqliyay ✓

(fal) gaadhsii dad badan; ogaysii ummadda oo dhan. Dh: baafin.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geedmidhood aad u dheeraada oo dusha sarena ku yeesha caleemo balballaadhan iyo midho waaweyn oo dhexda iniinyo badan ku leh. Dh: manfafaay, canbefilfil.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg babaay.

waa la naqliyay ✓

Babac loo dhigay.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax gudub ama babbac loo dhigay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax gudub ama babbac loo dhigay ahaansho. m.f.dh, babcanaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] diagonal; prone

waa la naqliyay ✓

-babcanaa/babcanayd: (adj) sideways (saaydh weeyz) also sidewise (saaydh waays); diagonal (dhayaa genel)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax gudban ama janjeedha. Looxa babcan qumaati u dhig.

waa la naqliyay ✓

1

de: diagonal; prone

2

lx: babcan

3

pd: (babcanaa)

4

ps: adj-der

5

syn: dadban; rw: babac

6

key: babcan

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Qalaad. 2. B. ah: qof nacas ah.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. bleating, sound of sheep ~ goat; nonsense talk

2

bacaac m. n. stupid person

waa la naqliyay ✓

ereycodeed lagu tilmaansado cida idaha. Bacaac badanaa laxdu! Dh: macaac.

waa la naqliyay ✓

1

(Bacaad-ka)

2

Ciid badan oo ruubad ah: ruub.

waa la naqliyay ✓

m.l Ciid badan, jilicsan, boor lahayn oo aan lagu socon karin.

waa la naqliyay ✓

m.l Ciid badan, jilicsan, boor lahayn oo aan lagu socon karin.

waa la naqliyay ✓

Dune

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): sand; types of sands

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) dune (duune); sand dune; soft sand ~ bacad, cammuud

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ciid badan, tuulan oo bus iyo jariir ah. Dh: bataax, burciid, niis.

waa la naqliyay ✓

1

de: sand; [pl] types of sands

2

lx: bacaad

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m-mass

5

key: bacaad

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) laxda uu hilibkeedu gu' iyo jiilaalba buuxo, hadday irmaantahay iyo hadday gudhan tahayba. Dh: ibso.

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo sanqadha ay sameeyaan sacabbada xoog la iskugu garaaco. Dh: dhacdhac.

2

bacbac: (tilmaame) neef ama ilmo yar oo kobocsan Dh: babbac.

waa la naqliyay ✓

m.dh Fara badan.

waa la naqliyay ✓

Dillaac aan aad u weyneyn leh; dillaacsan; qarrar leh; dhanbalan; qawraran.

waa la naqliyay ✓

1

bacran¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax dildilaac yeeshay noqosho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida).

2

bacran²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dildilaac yeeshay ahaansho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

1

bacran¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax dildilaac yeeshay noqosho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida). m.f.dh, bacramid.

2

bacran²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dildilaac yeeshay ahaansho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida). m.f.dh, bacranaan.

waa la naqliyay ✓

[adjective] cracked

waa la naqliyay ✓

-aa ayd: (adj) fractured (faraak jaridh); broken (ba-rookan); cracked (karaakidh) ~ tarrar, qarrar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qarradh yar oo fudud, dillaac aan aad weynaynayn. Lafta ninka dhaawacmay bacran bay leedahaye, sida kale wax ma qabo.

waa la naqliyay ✓

1

de: cracked

2

lx: bacran

3

pd: (bacranaa)

4

ps: adj

5

key: bacran

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ceel weyn oo biyo badan. Dh: birqod. Li: goof, dhadhiin, galle, laas.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) maro adag oo cutub laga sameeyay oo dharka laga tolo. Balcad bay ardaydu xidhan tahay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale la kulan. Inaan khayr balleeyaan, baqalka kuugu soo direy.

2

ballay: (fal) canug afartanbaxay gardaadi; ilmo yar tunka ku qaad oo la warwareeg, iyada oo la rajaynayo in uu intaada wanaagsan yeesho. Ballay wiilka oo la boodbood. Dh: ballee.

3

ballay -ga: (magac, lab, keli) meel godan oo biyo fadhiistaan. Waa meel biyaha laga cabbo ama xoolaha loo aroorsho. Lo'da ballayga u aroori. Dh: war, har, gal, dhijaan, balli, galsho, jidhaan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bambo qaraxda ku tuur.

2

bambay: (fal) ceel, bam biyo kaga soo saar.

3

bambay: (fal) walax hawo ka buuxi adiga oo bam adeegsanaya.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) meel geedo leh ka jirid oo ban ka dhigid. Dh: daleedayn.

2

banayn -ta: (magac, dhedig, keli) meel xidhan furid. Dh: bannayn.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel wax yaalleen ama ku awdnaayeen ka qaad ama ka gur si ay bannaanaato. Bannay afaafka oo daaha ka qaad. Dh: binnaay, bannee, fur. Li: xidh, awd, juf, ood.

2

bannay: (fal) qaanuun ahaan wax bannaan ka dhig; wax mamnuuc ahaa sharciyee. Dawladdu waxay bannaysay ka ganacsiga qaadka. Dh: bannee.

3

bannay: (fal) weel wax ku jireen madhi oo faaruqi. Bannee dhiilka aan hasha godlan ku lisnee. Dh: bannee.

4

bannay: (fal) (u ~) wax lagugu soo ganay ama lagugu soo tuuray oo aad dhan uga booddid ama uga dhaqaaqdid. Dhagaxii la igu soo tuuray baan u banneeyey. Dh: bannee.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: banqi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geel irmaan caano badani ku jiro. Banqaygii haddii loogu galo beesha weyn jilayey.

waa la naqliyay ✓

m.l.u la-mid: baqalye.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah haadda waaweyn ee hilibcunka ah. Dh: baqalye, baqay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baqaye.

waa la naqliyay ✓

(fal) cun jaad. Barjay oo ha bahaloobin. Dh: qayil, barjee.

waa la naqliyay ✓

m.l Toogasho meel fog ah.

waa la naqliyay ✓

(fal) si aan qorshaysnayn oo kolba meel laga bilaabayo hawl u qabo. Baslaynta jooji si fiican wax u doodndoon. Dh: baslee.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: bugayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Caycay-ga)

2

(qof) Aan hawlaha iyo dhibaha u adkaysan karin; aan dhabar-adayg lahayn; durba daala.

waa la naqliyay ✓

m.l Nafley u nugul dhibaatada.

waa la naqliyay ✓

m. n. weakling, person with no strength ~ determination for work

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) feeble person; weak person; person lacking physical strength ~ cambacambe, daciif

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) nafley, mid aan adkaysi u lahayn dhibta la soo gudboonaata. Dh: nugayl.

2

caycay: (ereydhawaaq) la yidhaahdo kolka adhiga biyaha loogu yeedhayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: weakling, person with no strength ~ determination for work

2

lx: caycay

3

pd: (-ga)

4

ps: n1-m

5

key: caycay

waa la naqliyay ✓

1

(Dacayn-ta)

2

Biyo dac ah ku bi'in; biyo miir ah oo deggan qasid oo dac ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dacee.

waa la naqliyay ✓

vl. n. state of overflowing, making water dirty

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ceelka iyo darka inta u dhaxaysa biyo ku daadaadin. dacaynaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax dacayda ka xidhan ahaan. Awrka dacaynaanta ha ku deyne ka fur.

waa la naqliyay ✓