bacalluul

-ka: (magac, lab, keli) qofka aan nidaamsanayn ee doqonnimo loo badinayo. Dh: marajiid.

bahaluul -ka: (magac, lab, keli) darajo sare oo Rabbi gaadhsiiyo cidda uu jecelyahay ee dhab uga cabsoota, ilaalisana wixii uu faray ee ka tagta wuxuu ka taga yidhi. Dh: saahid, suufi.

(Macaluu-sha)

Caato; weydnimo; xayeesinnimo.

macaluul¹: m.dh Dhuubnaan ama xayeesinnimo ku dhacda nafleyda oo ka dhalata nafaqadarro.

macaluul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Naflay nafaqo-darro ama jirro darteed u caatoobid.

macaluul¹: m.dh Dhuubnaan ama xayeesinnimo ku dhacda nafleyda oo ka dhalata nafaqadarro.

macaluul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Naflay nafaqo-darro ama jirro darteed u caatoobid. m.f.dh, macaluulid.

f. n., [abstract] starvation, extreme hunger, malnutrition; anorexia; destitution

macaluul [inchoative] v. become thin, waste away; starve; be destitute

-macaluusha: (n)l. skinniness (iskinines); leanness (liin-nes); thinness (thiinnes); weight loss caused by lack of food or malnutrition ~ caato. 2. hunger

(fal) gaajo iyo nafaqadarro u dhimo, macaluuli ha ku hesho. Shicibkii wax soo saar diidoow macaluul. Dh: gaajoo. Li: dhereg.

macaluul-sha: (magac, dhedig, keli) gaajo baahsan oo nafaqadarro iyo dhimasho keenta. Li: dhereg.

-ka: (magac, lab, keli) fadhiga ay ka muuqato maahsanaanta iyo daranyadu.

qalluul¹: m.dh Qarsashada cid wax ay qaybinaysay wax ka qarsato.

qalluul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Cid qaybineysay wax ka qarsasho.

(fal) cid wax ay qaybineysay wax ka qarsasho.

qalluul -ka: (magac, lab, keli) qarsashada cid wax ay qaybinaysay wax ka qarsato.

-ka: (magac, lab, keli) biyaha doonta soo gala, meesha godan ee ay isugu tagaan ama ay fadhiistaan. Dh: banduul.

Baasilas

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley caateysiin.

v. cause someone to become thin ~ waste away; render destitute

(fal) gaajo macaluul ah ku dil. Shaqaalahaaga macaluuli ha is odhaan. Li: dhergi.

de: cause s.o. to become thin ~ waste away; render destitute

lx: macaluuli

pd: (macaluuliyey)

ps: v2a=tr

key: macaluuli

-ka: (magac, lab, keli) cid la geeyo meel aanu rabin oo ka fog.

-ta: (magac, dhedig, keli) isugeynta xiddigaha dayaxu la fadhiisto. Mahalluugtoo isdabotaal, danbo-same habeen tiro, deelleeyda socotaa.

-ta: (magac, dhedig, keli) muuqaal dad u eg oo meel ka muuqda. Beerta matalluugu samee qof ha la moodee. Dh: magallooti.

(Qaballuus-ka)

Nacas dheer oo qaab xun.

m.l (-syo, m.dh) Qof qaangaar ah oo garmaqaatenimo iyo nacasnimo isku darsaday.

m. n. (adj.): rude person; idiot; coarse, crude

-ka: (magac, lab, keli) qof qaab daran oo wax u dhiman yihiin. Qaballuus wax ha weydiin. Dh: nacas.

de: rude person; idiot; [atr.] coarse, crude

lx: qaballuus

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: qaballuus

-da: (magac, dhedig, keli) meel baaxad-soore ah ku banjarid oo dhan loo baxo garan waayid.

f.mg4 (-glaa, glayd) Qof fulay ah ama biiq ah ahaansho.

(tilmaame) qof habnugul oo aan dhiirranayn. Nin baraqnugul oo dhan naga reeba.

(fal) si aan dheellitirnayn, wax u kala dhanbal; kala jeexjeex.

cf: caato, weyd, xayeesi

de: starvation, extreme hunger, malnutrition; [ext.] anorexia; destitution

hm: 1

lx: macaluul

pd: (/sha)

ps: n0-f-abs

key: macaluul_1

de: become thin, waste away; starve; be destitute

hm: 2

lx: macaluul

pd: (macaluulay)

ps: v1=inch

key: macaluul_2

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Nafley caato ahaansho. la-mid: macaluushan.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Nafley caato ahaansho. m.dh, macaluulnaan. la-mid: macaluushan.

(tilmaame) macaluuli hayso oo gaajo iyo baahi la tiicaya ah. Dh: macaluulsan

(Macaluulid-da)

Caatoobid; weydoobid; xayeesiyoobid.

m.f.dh eeg macaluul². la-mid: macaluulis².

-da: (magac, dhedig, keli) gaajo iyo macaluul darteed u dhimasho ama qarka u gaadhid. Dh: macaluulis.

(Macaluulin-ta)

Caato ka dhigid.

m.f.dh eeg macaluuli. la-mid: macaluulis¹.

-ta: (magac, dhedig, keli) gaajaysiin oo nafaqadarro iyo dhimasho u horseedid. Dh: macaluulsiin. Li: dhergin.

macaluulis¹: m.l la-mid: macaluulin.

macaluulis²: m.dh la-mid: macaluulid.

-ta: (magac, dhedig, keli) gaajo iyo nafaqadarro darteed dhimasho qarka u gaadhid. Nin beertiisa qota macaluulis ka dheer.

(fal) si foolxun oo qaab daran wax u qor, si aan dheelli tirnayn wax ad qorayso kolba qolof uga qaad. Geedka qolofta sare ka xalxalluuf.

xalxalluuf -ka: (magac, lab, keli) qorid aan habaysnayn oo kolba qor iyo kolba qolof weyn laga xalluufo.

(fal) si qalluub ah oo yuuban noqo.

-sha: (magac, dhedig, keli) dhogor badan oo isku cufan; timo badan oo lusha. Buhubuhadii laga teg iyo baabul kicintiiye. Dh: gas, duful, shaash, halab, daacuf, tuur, bulbul, yoofil, doofil.

m.l 1. Dad daawanaya cayaarta xayaadka. 2. (w) eeg baal¹.

nickname, name-m winged, feathered; blessed or divined

-baallaha: (n) lamppost (laam poost); pylon (paay·loon) baalleha korontada

-ha: (magac, lab, keli) baal iyo baad uu ku duulo leh. Baalleh barbar walba wuu u duulaa.

baalle -ha: (magac, lab, keli) nin baal madaxiisa ka ka taagan yahay oo rag uu laayay ku baashaday. Baalle biri qaadday booyini ma soo celiso. Dh: geesi. Li: fule.

baalle -ha: (magac, lab, keli) tiirka korontada ee fiilooyinka lagu xidho.

baalle: naanays loo baxsho wiil orodka dheereeya si uu leeyahay baal shimbireed.

(Baaluq-a)

Qof shan iyo toban jir gaarey; qaangaar.

baaluq¹: m.l (-qyo, m.dh) B. ah: qof da'di qaangaarnimada gaarey.

baaluq²: f.mg1 (-qay, -qday) Da'dii qaangaarnimada gaarid.

baaluq¹: m.l (-qyo, m.dh) B. ah: qof da'di qaangaarnimada gaarey.

baaluq²: f.mg1 (-qay, -qday) Da'dii qaangaarnimada gaarid. m.f.dh, baaluqid.

m. n. person who has reached puberty

baaluq v. reach maturity, be about fifteen years old

-ay/day: (v) became mature; approached maturity~ qaangaar

(fal) qaangaadh noqo; xadka baaluqa gaadh. Inankaygii weynaa wuu baaluqay.

baaluq -a: (magac, lab, keli) qaangaadh noqosho; da'da la xisaabtanka. Dh: qaangaadh, qaangaar.

(fal) wax aan wanaagsanayn ka dhig; ufuuf ka dhig; biir ka yeel. Baaqullaysay hadalkee, ma been baa gabadhyahay, ballantii aan kula galay. Dh: uri, qadhmuunee, xumay, xumee.

(Baatul-ka)

Tashiil la'aan; dhaqaaladarro.

baatul¹: m.l la-mid: baatulid.

baatul²: f.g1 (-ulay, -ushay) Hanti si tashiil la'aan ah u isticmaalid. Tusaale: “Wiilkii dukaankii buu baatulay”.

v. spend extravagantly, throw money about

baatul vl. n. extravagance, loose spending

(fal) ha tashiilin hana bcekhaainin. Dh: bulqaas, yaree, gaabi.

baatul: (fal) cid ama wax kale, baabi'i ama burburi. Keenediid Bitikhan waysagi, gaas ku baatulaye Dh: maaruq, dabargoo, cabarjar. Li: dhao.

baatul -ka: (magac, lab, keli) dhaqualocarrayn zan madax loo yeelin.

-ta: (magac, dhedig, keli) ceeb aad u weyn oo diir ka siib ah. Calaama xun iyo Allow naga caymi bacuur. Dh: bayuur.

(Batul) N Beta vulgaris L. Chenopodiaceae?

calcul, n.m - Xisaab; U fiirsasho.

calcul vésical (médecine) - dhagax ku samaysma kaliyaha iyo kaadi mareenka.

Gaatir

(n) a localized thickening and enlargement of the skin.

kurxin

/kaalas/ (n) meel adag oo jirka ku taal, sida burada, barta iwm.

taluul¹: m.dh Boor, qiiq iyo wixi lamida oo samada isku taaga.

taluul²: f.mg1 (-lay, -uushay) Boor, qiiq iyo wixi lamida kor isu taagid.

m.dh Boor, qiiq iyo wixi lamida oo samada isku taaga.

m.dh la-mid: xuluul.

-sha: (magac, dhedig, keli) tigaad musaska iyo geedaha dhexdooda ka baxda. Dh: xuluul.

(Baabbu-sha)

Timo aad u baxa iyagoo aan la ilaalin; yoofil; tuur.

m.dh (-lo, m.l) 1. Dhogor cufan, dheer oo ka baxda qaarka hore ee libaaxa; shaash. 2. Timo jilicsan, dheer oo uu raggu la haro.

f. n., (mass n.): long untidy hair

-baabbusha: (n) long disorderly or sloppy hair

-sha: (magac, dhedig, keli) timo ama dhogor badan oo halab ah. Aar baabul leh indhihiisa waa laga naxaa. Dh: shaash, halab, bulbul.

de: long untidy hair

lx: baabbul

pd: (/sha)

ps: n2-f-mass

key: baabbul

(Baabuur-ka)

1. Gaadiid badanaaba afar garangarood leh oo ku socda qalab dhaqaajiya (motoor) oo gudaha ugu jira; dadka iyo alaabada buu qaadaa; gaari.

2. Qalab jiko oo inta dab lagu kor shido, wixii wax lagu karsana hayo, la kor saaro; girgire, birjiko; marakab.

m.l (-rro, m.dh) Gaadiid dhuleed matoor leh oo dadka iyo xamuulkaba qaada.

m.l (-rro, m.dh) Gaadiid dhuleed matoor leh oo dadka iyo xamuulkaba qaada; gaari.

m. n. car, automobile, truck

baabuur m. n. tin cooking stove, steamer

-ka: (n) car (kaar); auto (oo tow), automobile (ooto moobiil); vehicle (viikal); truck (taraak) gaari, fatuurad

-ka: (magac, lab, keli) gaadiid ku socda afar walxood ama in ka badan oo ka samaysan bir iyo cinjir neef lagu afuufay kuna shaqeeyaa shidaal. Dh: gaadhi, gaari, tamaamuul.

baabuur: -ka: (magac, lab, keli) qalab jikada loo adeegsado. Dhagax si farshaxannimo loo qoray ama ka samaysan ama walax bir ah oo inta dhuxul lagu shido wax lagu dul kariyo. Distida baabuurka dul saar oo xeraadka innoo kari. Dh: birjiko, girgire, marakab, burjiko.

m.l (-bo, m.dh) Calaamad uu ku reebo dabku neef geel ah oo baal laga daaweeyey.

f.mg2 (-leeyay, -laysay) Ka b.: wax ama meel doc ka jarid.

f.mg2 (-leeyay, -laysay) Ka b.: wax ama meel doc ka jarid. m.f.dh, baallayn.

v. be beside

(fal) dhinac ama fay xig: dhinac mar ama ugu shishee. Baallee adigu, Buux na bartanka ha yimaaddo. Dh: koonee.

de: be beside

lx: baallee

pd: (baalleeyey)

ps: v2b=

key: baallee

m.dh Ciyaar dhaqameed jaan iyo jiibinba leh oo dadka isku maaweeliyo (degaanka Ceergaabo).

m.dh Ciyaar dhaqameed jaan iyo jiibinba leh oo dadka isku maaweeliyo (degaanka Ceergaabo).

-da: (magacwadareed) wixii baad ku duula oo dhan. Baalleyda duushaan, la dalxiisi doonaa. Dh: baadley.

baalley -da: (magac, dhedig, keli) ciyaardhaqameed caan ku ah gobolka Ceerigaabo iyo inta u dhow oo jiib iyo jaanba leh oo la isku maaweeliyo.

-ha: (magac, lab, keli) qofka baaluqay ee gaadha da'da xilqaadashada.

m.dh Qof da'dii baaluqnimada gaarey.

(Baaruud-da)

Habaas qarxada oo xabbadda gudaheeda ku jira oo kolkii leebka (qarxiyaha) buntukhu ku dhaco, qaraxda oo gumuca rida.

m.dh (-do, m.l) Budo maaddo qaraxda ah, fuuqa xabbadda ku jira oo gumuca ridda.

m.dh (-do, m.l) Budo maaddo qaraxda ah, fuuqa xabbadda ku jira oo gumuca ridda.

f. n., (mass n.): gunpowder, pulver

nickname-m gunpowder; pulver. Lit: warmonger

-da: (n) gunpowder (gan powdhar)

magac loo baxsho wiil la filayo inuu noqdo dagaalyahan ama mid diirdiirran oo firfircoon.