Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

-ga: (magac, lab, keli) nooc khudradda la cuno ka mid ah oo dusha diir laga qaado ku leh boostana baruur huruud ah iyo iniinyo yaryar oo kawa filfisha u eg ku leh Dh: mafafaay, babbaay, cambefilfil.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geedmidhood aad u dheeraada oo dusha sarena ku yeesha caleemo balballaadhan iyo midho waaweyn oo dhexda iniinyo badan ku leh. Dh: manfafaay, canbefilfil.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg babaay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bambo qaraxda ku tuur.

2

bambay: (fal) ceel, bam biyo kaga soo saar.

3

bambay: (fal) walax hawo ka buuxi adiga oo bam adeegsanaya.

waa la naqliyay ✓

m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Baay [region in south west Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

de: Baay [region in south west Somalia] in Upper Jubba area

2

lx: Baay

3

ps: n0-loc

4

key: Baay

waa la naqliyay ✓

/beybi/ (n) 1. ilmo caruur ah. e.g. My sister had a baby boy. (n) 2. qofka aad jeceshahay sida xaaskaaga. e.g. I like you very much, baby.

waa la naqliyay ✓

/beybi/ unug yer.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin ama talo curi; arrin hindis oo taabbage-lintiisa qorshee. Talaan aabay lahaa, tusmaan gaadhsii lahaa, tilmaan abid baan lahaa. Dh: astay, aabee, qorshay, dheego.

2

aabay: (fal) wax u aabbayeel; tixgeli oo aabbee. Aabay waalidkaaga ajar baa ku jiree. Dh: aabee, aabbayeel.

waa la naqliyay ✓

erey naxdin darteed dadka, gaar ahaanna dumarka markii ba ka soo booda. Alla, ba'ay oo buulkii gubay. Dh: hoogay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) orod degdeg ah oo ay weheliyaan welwel iyo filasho. Tuuggii markuu booliskii arkay buu baba' yidhi. Dh: taw, nay.

waa la naqliyay ✓

1

(Babac-a, Babac-da)

2

1. Meel taag ah oo dululub ah; hoobad.

3

2. Gudub.

waa la naqliyay ✓

1

babac¹: m.l/dh (-cyo, m.l) 1. Daaddagga buurta ama taagga; hoobad. 2. Si aan toos ahayn ee wax loo dhigo. 3. la-mid: babcid.

2

babac²: f.g/mg1 (-bcay, -bacday; -bci) 1. (f.g) Wax si dadab ah u dhigid. 2. (f.mg) Ka b.: wax jaho uu ku toosnaa ka weecin.

waa la naqliyay ✓

1

babac¹: m.l/dh (-cyo, m.l) 1. Daaddagga buurta ama taagga; hoobad. 2. Si aan toos ahayn ee wax loo dhigo.

2

babac²: f.g/mg1 (-bcay, -bacday; -bci) 1. (f.g) Wax si dadab ah u dhigid. 2. (f.mg) Ka b.: wax jaho uu ku toosnaa ka weecin. m.f.dh, babcid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. slope; diagonal; crossing

2

babac v. place face down, put something across something else

waa la naqliyay ✓

1

-a: (adv) sideways (saaydh weeyz) also sidewise (saaydh waays)

2

babac -babcay day: (v) turn sideways

3

-u babacdhig -ay/day: (v) oppose (op powz) Ex: u babacdhig cadawga; oppose the enemy iska celi. -Syn: fight, combat, resist, withstand, contest

waa la naqliyay ✓

1

babac¹: (fal) walax gudub; dhan u janjeedhi. Babac looxa oo maydh.

2

babac -a: (magac, lab, keli) buurta sinteeda ama dhinaceeda. Anigoo bannaan arkaaya maxaa babac isaari. Dh: dhaban.

3

babac -a: (magac, lab, keli) dhinaca iyo sinta wax walba. Babac u dhig dhiisha biya kuma jiraane.

waa la naqliyay ✓

Dhaban, dhinac.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bac geli oo ku duuduub; ku rid bac. Alaabtan ii bacay. Dh: bacee.

2

bacay: (fal) qof sas ama cabsi ku rid; wax aan jirin ku quful ama ka dhaadhici; qof shaki ku beer. Wiilkan yaa baceeyay? Dh: bacee.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) huudhiga yar looxa lagu wado. Badaygii badduu ku dhacay.

waa la naqliyay ✓

1

(I) Bovino castrato;

2

(E) Castrated Cattle, Ox

3

(S) Bakay (S. c.: Bakai)

waa la naqliyay ✓

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

waa la naqliyay ✓

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, dhedig) jaad ka mid ah haadda waaweyn ee hilibcunka ah. Dh: baqalye.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) macdan cad oo durba shiilmi og, oo birta alluminiyumka ku bah ah.

waa la naqliyay ✓

(fal) beytari iyo wixii la mid ah, danab u yeel oo tamari. Dh: dabee, jaajgaree, danabay.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabay-ga)

2

Tixo la tirsho oo ka kooban ereyo iyo xuruuf qiyaasan oo tirsan oo xaraf ku dhisan; wuxuu lee yahay tixo is wada dherer le'eg iyo ereyo xulanti ah oo midba la gesho meel uu ku habboon yahay; qaarkood waxay lee yihiin dhawaaqyo iyo yeer isu eg'eg oo tixaha xubno looga dhigo oo lagu dhex googgooyo si ay u yeeshaan luuq iyo dhicitaan laysla hela hayo, muusikana ku dhafan tahay, oo dhabaqa iyo deelqaafka ka ilaaliya. Gabaygu, sida maansada xubneheeda kale (geeraar, jiifto, kd.), wuxuu ka hadlaa wax kastoo qofka laabtiisa ku soo dhaca, wuxuuna lee yahay saamays daran oo kan hadalka kale ka xoog weyn; waa laga luuqiyaa.

waa la naqliyay ✓

1

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

2

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin.

waa la naqliyay ✓

1

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

2

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin. m.f.dh, gabyid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. poem form (long classical Somali epic poetry)

2

gabay v. recite a poem, chant poetry

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) poetic composition; poem (pooem); poetry (powyetari) ~ maanso, gabey, shicir

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal taxan oo macno miisaan fiican leh dheh; gabay tiri oo samee. Xaaladda la joogo ka gabay.

2

gabay -ga: (magac, lab, keli) qayb suugaanta ka mid ah oo leh qaafiyad iyo miisaan u gaar ah. Waxa uu gabaygu leeyahay macno iyo duluc uu ku qotomo.

waa la naqliyay ✓

مَنظُومَة، قَصِيدَة، قصيد

waa la naqliyay ✓

1

(Habay-ga)

2

Weel cusub oo la tolay (gocoy), kolka biyo ama wax kale oo la mid ah lagu shubo, sii deynta uu sii daayo, oo dhibcuhu aayar aayar, daldaloollada tolmada uga soo baxbaxaan.

waa la naqliyay ✓

1

habay¹: m.l 1. H. ah: weel cusub oo la tolay, markaa la agloolay oo hoorihii lagu shubo sii daaya. 2. la-mid: habyid. la-mid: habayo.

2

habay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Weel dareere lagu shubay sii dayn.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Weel dareere lagu shubay sii dayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. leak; condition of new woven vessel that leaks slightly; special utensil for feeding a baby

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hannaani oo qurxi; nidaami oo hagaaji.

2

habay-ga: (magac, lab, keli) weel dhawaan la tolay oo cusayb ahaan wixii lagu shubo u sii daaya ama ay uga tiftifqaan. Habaygii biyaha qubay, miyuu dhibic hanbeeyaa. Dh: gocay, habayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: leak; condition of new woven vessel that leaks slightly; special utensil for feeding a baby

2

lx: habay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: habay

waa la naqliyay ✓

1

(Kabay-ga)

2

Waxa jaba, waxa la saaro oo lagu kabo; kab.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) 1. Kabjad. 2. Qalab nafley jabtay lagu kabo.

waa la naqliyay ✓

m. n. support for something being mended, splint

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, kab la dhac.

2

kabay-ga: (magac, lab, keli) wax jabay waxa la saaro oo lagu kabo ama lagu kabayeeyo, ama suun kabeed inta lagu kabayeeyo. Dh: kab, kabaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: support for s.t. being mended, splint

2

lx: kabay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: kabay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) tiro markii hore mid ahayd, labo ka dhig.

2

labay: (fal) tallan oo go'aan ka shaki.

3

labay: (fal) ilmo labaad dhal.

4

labay: (fal) labood dhal; dhedig mid aan ahayn dhal.

waa la naqliyay ✓

1

(Qabay-ga)

2

Haruub qabo laga tolay.

waa la naqliyay ✓

m.l Weelka qabada laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. vessel made of fiber

waa la naqliyay ✓

[GABAY] Euphorbia longispina 01

waa la naqliyay ✓

1

(fal) goedka qabada ku samee.

2

qabay-ga: (magac, lab, keli) hadhuub qabo laga tolo. Gorofka qabayga ah geela ku lisa.

waa la naqliyay ✓

1

cf: haruub

2

de: vessel made of fiber

3

lx: qabay

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m

6

key: qabay

waa la naqliyay ✓

(fal) farsamee; qaabay; hab farsamo u maaree. Dh: tabee, farsamee, leexleexi.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geed jirrid dheer iyo caleemo balballaadhan leh; waxa uu dhalaa midho buurbuuran oo dhexda innin badan oo madmadaw leh. Dh: babay.

2

canbefilfil-ka: (magac, lab, keli) midhaha geedka canbefilfilka; jaad khudradda ka mid ah oo midhihiisu iniinta badan oo madow leeyihiin.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) cambaha waawayn ee lafaha yaryar ee badan leh. Dh: babay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) kooxda muusigga gaardiska ciidanka u qaabilsan. Baanbayda boolisku astaantiisa ayay tumayaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Babbaay-ga)

2

Geed dhulka kulul ka baxa oo yare baarta u eg; baarka sare wuxuu ku lee yahay caleemo balballaaran; wuxuu dhalaa miro waaweyn oo qaraha u eg oo iniino badan oo filfil u eki dhexda uga buuxaan; (ama mafafaay).

waa la naqliyay ✓

m.l Geed-mirood dheer, lugtool ah oo baarka sare ku leh caleemo balballaaran iyo miro waaweyn, macaan oo leh iniino filfisha u eg; mafafaay.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed-mirood dheer, lugtool ah oo baarka sare ku leh caleemo balballaaran iyo miro waaweyn, macaan oo leh iniino filfisha u eg; mafafaay.

waa la naqliyay ✓

m. n. papaya, pawpaw

waa la naqliyay ✓

(Babai) N, S Carica papaya L. Caricaceae.

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) papaya (papaaya); papaw also pawpaw ~ mafafaay

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg babay.

waa la naqliyay ✓

1

de: papaya, pawpaw

2

lx: babbaay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m-enum

5

syn: mafafaay

6

key: babbaay

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) samaynta sanqarta 'bab' oo tilmaamaysa wax xoog iyo dhakhso wax kale loogu dhuftay, iskana soo daba noqday. Ma ul buu derbiga la dhacayaa, bablayntu waa maxay?

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) bambo qaraxda la dhicid.

2

bambayn -ta: (magac, dhedig, keli) kubbad iyo wax la mid ah hawo ama naqas ka buuxin adiga oo adeegsanaya bam. Bambaynta badan ka jooji kubbada yaanay qarxine.

waa la naqliyay ✓

1

(Bei-bei) NFD, May Boswellia microphylla Chiov. Burseraceae.

2

May Boswellia neglecta S. Moore. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) fulaynimo meelna la la qaban waayo oo xad-dhaaf ah. Baybayrka fulaynimadiyo rag baa bawdka hoos galaye.

waa la naqliyay ✓

(fal) sabab u yeel. Sababee abbaartaada, hadalkana sar weedhiisa.

waa la naqliyay ✓

1

(Aabayn-ta)

2

1. Tixgelin; aabayeelid; daryeelid.

3

2. (weel) xoolayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg aabee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) aabbayeelid iyo tixgelin. Aabbaynta waalidku waa axsaan loo aayo.

2

aabayn-ta: (magac, dhedig, keli) samo iyo wanaag abaabulid oo wanaajin. Umuurtii aad leedahay ninkii, kuu aabaynaaya. Dh: habayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg aabayn.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) si qardajeex ah oo an hubsiimo lahayn u falgalid. Ababa'da Caarre cidba ka cabsiin mayso. Dh: qardajeex.

waa la naqliyay ✓

-a: (n) havoc (haavak); widespread destruction or devastation ~ kharribaad weyn. Ex: duufaantii waxay gaarsiisay baaba' dhul balaaran; the tornado created havoc over a wide area

waa la naqliyay ✓

1

(fal) raadkaa ba', madho oo ha jirin.

2

baaba' -a: (magac, lab, keli) wax tirtiran oo noqday wax aan jirin; wax aan muuqan oo raad lahayn. Baaba'a lo'da abaartaa keentay. Dh: dabargo'. Li: jirid, joogitaan.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) madhnaan; eber faaruq ah. Weelkii waa baabah oo waxba kuma hadhin. Dh: faaruq, madhan. Li: buux, budh.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid la baabay; mid la falay. Dh: falan, sixran, qataaran, maran.

waa la naqliyay ✓

(fal) qaadhaan qof u ururi; u soo dhawrtee; dadka u soo dhexmar: baaha u soo gur. Dh: baahee.

waa la naqliyay ✓

(fal) baar ka dhig; ka dhig wax sare oo fiican. Dh: baaree.

waa la naqliyay ✓

(fal) gaadhsii dad badan; ogaysii ummadda oo dhan. Dh: baafin.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) neef ama ilmo yar oo dhawaan dhashay oo kobocsan. Dh: bacbac.

waa la naqliyay ✓

1

(Babbad-ka)

2

Ruxidda iyo gilgilidda dabaysha; meel dabaylwac leh.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. B. ah: meel aan gabbaad lahayn oo dabayl badan. 2. la-mid: babbasho.

waa la naqliyay ✓

m.l B. ah: meel aan gabbaad lahayn oo dabayl badan.

waa la naqliyay ✓

vl. n. gust of wind

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) flap (falaap) -babbad -ay / tay: (v) cause to move or sway with a fluttering or waving motion of wind; flap

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax meel yaalla ama sudhan, dabaysha aawadeed, dhaqdhaqaaqid oo lulan. Dh: walhad.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dabayl

2

de: gust of wind

3

lx: babbad

4

pd: (-ka)

5

ps: vn2a-m

6

key: babbad

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) la-mid: bamban.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qori darandoorri u dhaca co ay rasaastu silsilad ugu taxantahay. Dh: boobe, biriggaan, haridalool.

2

babban: (tilmaame) mid walhanaya.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) haad weyn oo leh af cas co soo qallooca, ciddiyo dhaadheer iyo labo lugood oo guduudan. Waxa uu ugaadhsadaa sakaarada, shimbiraha, bakaylaha, iyo maqasha yaryar. Babbaw baa agtayda bakayle ka qaatay

waa la naqliyay ✓

Babac loo dhigay.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax gudub ama babbac loo dhigay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax gudub ama babbac loo dhigay ahaansho. m.f.dh, babcanaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] diagonal; prone

waa la naqliyay ✓

-babcanaa/babcanayd: (adj) sideways (saaydh weeyz) also sidewise (saaydh waays); diagonal (dhayaa genel)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax gudban ama janjeedha. Looxa babcan qumaati u dhig.

waa la naqliyay ✓

1

de: diagonal; prone

2

lx: babcan

3

pd: (babcanaa)

4

ps: adj-der

5

syn: dadban; rw: babac

6

key: babcan

waa la naqliyay ✓