baay
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baay
m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
baay
m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
Baay
pr. n., loc. Baay [region in south west Somalia.]
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
Baay
de: Baay [region in south west Somalia] in Upper Jubba area
lx: Baay
ps: n0-loc
key: Baay
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
ba'ay
erey naxdin darteed dadka, gaar ahaanna dumarka markii ba ka soo booda. Alla, ba'ay oo buulkii gubay. Dh: hoogay.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baaye
-da: (magac, dhedig, keli) erey ixtiraam ku dheehanyahay oo hablaha loogu yeedho. Baaye macaaneey bustahaa isii. Dh: walaal, abbaayo, huunno, aaddo, abbaaye, gacalliso.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baayo
-da: (magac, dhedig, keli) eeg baaye.
baayo -ha: (magac, lab, keli) barwaago iyo wax wanaagsan oo lagu farxo. Dh: badhaadhe.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
babay
-ga: (magac, lab, keli) nooc khudradda la cuno ka mid ah oo dusha diir laga qaado ku leh boostana baruur huruud ah iyo iniinyo yaryar oo kawa filfisha u eg ku leh Dh: mafafaay, babbaay, cambefilfil.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
bacay
(fal) bac geli oo ku duuduub; ku rid bac. Alaabtan ii bacay. Dh: bacee.
bacay: (fal) qof sas ama cabsi ku rid; wax aan jirin ku quful ama ka dhaadhici; qof shaki ku beer. Wiilkan yaa baceeyay? Dh: bacee.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baday
-ga: (magac, lab, keli) huudhiga yar looxa lagu wado. Badaygii badduu ku dhacay.
Magacyada Nafleyda Soomaaliyeed (Laatiin-Talyaani-Ingiriis-Soomaali) - Funayooli, Simoneeta [1985]
Bakay
(I) Bovino castrato;
(E) Castrated Cattle, Ox
(S) Bakay (S. c.: Bakai)
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baqay
m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
baqay
m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baqay
-ga: (magac, lab, dhedig) jaad ka mid ah haadda waaweyn ee hilibcunka ah. Dh: baqalye.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
batay
-da: (magac, dhedig, keli) macdan cad oo durba shiilmi og, oo birta alluminiyumka ku bah ah.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baayac
(Baayac-a)
Wax ganacsi u yaal oo qiimahooda la isweyddiiyo; gorgoro.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baayicid
(Baayicid-da)
Wax ganacsi u yaal, qiimahooda weyddiin; gorgorin.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baayir
(Baayir-ka)
Beenlow; beenaale.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Geddisley
(Geddisley-da)
Dad hawshoodu tahay iibinta iyo gadidda alaabada la ganacsado; ganacsato; baayacmushtar.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Gorgorin
(Gorgorin-ta)
Wax iib u yaal, qiimahooda cid weyddiin; baayicid.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Gorgoro
(Gorgora-da)
Waxa ganacsiga ah, sicirka ay joogaan oo layska waraysto; alaabada ganacsiga ah qiimeheeda oo lays weyddiiyo; baayac.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
RNA
m.dh (baayoloji) Iskudhis kakan oo orgaanik ah. Lagana helo unugyada nool kaas oo saameeya samayska borotiin. Fayrasyada qaarkood, RNAdu waxa kale oo ay u tahay walax hiddo side.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
abqaad
m.l (-do, m.l) (baayoloji) Ka rujinta geedka laga rujiyo meel ee la geeyo meel kale. Tusaale: “Ka saaridda geed dheri lagu beeray ee loo wareejiyo dhulka”.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
adhaxle
m.l.u (baayoloji) Faylam xayawaan oo leh adhax duleed oo ay dhexda ugu jirto xangulle dareen wade, heerarkooda kobcinta qaarkood waxay leeyihiin adhax dabacsan iyo dalool waafiyeed oo u furan dalqada. Waxa jira faylam hooseed, kuwaas oo kan ugu weyn loo yaqaan lafdhabarley. la-mid: araxle.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
adinayn
m.dh (-no, m.dh) (baayoloji) Mid ka mid ah kuwa ugu muhiimsan beysaska nukliyootaydhada DNA iyo RNA.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
aliil
m.l (-lo, m.dh) (baayoloji) Mid ka mid ah muuqaallada talantaalliga ah ee hiddo side. Noolayaasha badankoodu waxay leeyihiin laba aliil oo midba hiddoside ka yimid (midba waalid ka yimid), kaas oo ku jira koromosoomyo iskumid ah. Hal aliil badanaa waxa uu shiiqiyaa ka kale oo loo yaqaan shiiqsane, kaas oo ay ka baxaan astaamaha u gaarka ah noolahaas.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
alji
m.l.u (-iyo, m.dh) (baayoloji) Qayb badan oo ka duwan dhirta yar yar, hase yeeshee cagaariye leh (footoosintasis) cuntadiisa ku samaysan kara, kuna nool sabo biyood iyo dhulka saxansaxada leh. Geedkani waxa uu noqon karaa hal unugley ama unugyo badane. Isaga oo yeelan kara qaababkan: miiqaq, wareegsan ama saxan u eg. Aljiga hadda looma aqoonsana koox ablaablayneed, inkastaoo mararka qaarkood la raaciyo noolayaasha hoose ee boqortooyada borotista. Inta badan haddaba, kooxaha boqortooyadan waxa loo aqoonsanyahay qaybaha abla-ablayneed.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
amiiba
m.dh (-booyin, m.l) (baayoloji) Duul ka tirsan borotosowa, jidhkooduna leeyahay soo baxyo aan joogto ahayn oo loo yaqaanno addimobeenaadyo. Kuwaas oo ay u isticmaalaan socodka iyo quudashada taas oo keenta in qaabka jidhkoodu si joogto ah isku beddelo. Sinjiyada amiibada badankoodu waxay si xor ah ugu dhex noolyihiin carrada, dhooqada ama biyaha halkaas oo ay ka quutaan borotosowaha yaryar iyo dhirta kale ee unugleyda ah, laakiin tiro yar ayaa dulin ah.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
amiino asiidh
m.l (-dhyo, m.dh) (baayoloji) Koox ka mid ah iskudhisyada orgaanikada ah ee biyaha ku milma ee wada leh koox kaarboogsayl (-COOH) iyo amino (-NH2) oo ku dhegsan alfa kaarboonatam. Dhirta iyo noolayaal ili-ma-aragtay ah oo badan ayaa amino asiidhyada ka samayn kara iskudhisyo sahlan oo aan orgaanig ahayn, laakiin xayawaanku waxay ka helaan in ku filan oo quudkooda ah.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
anatomi
m.l (-iyo, m.dh) (baayoloji) Barashada dhismaha noolayaasha, gaar ahaan xubnahooda gudaha iyada oo la adeegsanayo jeebis iyo baadhitaan weyneyso leh.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
annilliida
m.l (-ooyin, m.l) (baayoloji) Faylam ka mid ah laf dhabarla'da oo ka kooban goryaanno maraaraysan, tusaale: dirxi dhuleed. Anniliiduhu wuxu leeyahay jidh jilicsan oo dhululubaysan kaas oo ay ka muuqdaan maraaro. Maraarahaasi waxay aad uga muuqdaan dhinaca dusha iyaga oo u taxan sida fargallada ama kaatun. Dhinaca gudaha maraar kasta waxa tan kale u dhexeeya xuub iyo xaad dag.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
anoofeles
m.l (-syo, m.dh) (baayoloji) Kaneecada dheddig oo qaadda noolaha duumada keena, dadkuna qaniinyadeeda ayaa duumada u keena.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
aragtida Darwin
m.dh (-iyaha ..., m.l) (baayoloji) Aragtida tadawurka ee ahayd isirka sinjiyada oo Charles Darwin soo saaray 1859, taas oo ilaa hadda dadka qaarkood rumaysanyahay sinjiyadu inay ka soo jeedaan noocyada abnaqyada hoose, marka loo eego dariiqadda xulashada dabeeciga.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
arkaniida
m.l (baayoloji) Dir ka tirsan artaraboodhaha berriga ku nool kana kooban ilaa 5.000 oo sinji oo ay ka mid yihiin caarada, dabaqallooca, shilinta iyo aboorka. Jidhka arkaniiduhu wuxuu u qaybsamaa qayb hore oo loo yaqaanno madax saabley iyo qayb dambe oo loo yaqaan ubuc.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
aroore
m.l (-rayaal, m.l/dh) (baayoloji) Dhuun dhiig oo dhiigga ku shubta wadnaha.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
aay
f. n. mother
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
aay
-ey / day: (v) [with preposition u] benefit (bene fit)-, derive advantage from something at later time
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
aay
(fal) wax horay loo tabcay mar danbe waxtarkiisa ku manaafacso. Erey aad hore u tidhi iyo inan aad hore u dhashay ba waa loo aayaa. Dh: ay.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baa
Erey tixaha ulajeeddooyin gaar ah u yeela: Wiilkii baa yimid; Ladan baa timid baa?; ayaa; yaa.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baa
qr.dd (naxwe) Qurub tilmaama halka weerta ka saaran diiradda, wuxuuna si gaar ah u diiradaynayaa qaybta magacyada. Tusaale: “Ma Cali baa yimid?” “Haa, Cali baa yimid”. la-mid: aa¹, ayaa, yaa³.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
baa
qr.dd (naxwe) Qurub tilmaama halka weerta ka saaran diiradda, wuxuuna si gaar ah u diiradaynayaa qaybta magacyada. Tusaale: Ma Cali baa yimid? Haa, Cali baa yimid. la-mid: aa, ayaa, yaa³.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
baa
class: MARKER
Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]
baa
/baa/baas, baaing, baaed;(v) cida idaha ama wixii sida idaha u ciya.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baa
ereycodeed lo'du samayso markay insaarixinayso ama ciyeyso. Baada lo'da ayaan hurdada kaga toosay.
baa: (qurub) falkaab ah oo diiradeeya magacda weedha ku jirta sida ereyada kale ee la midka ah ee 'ayaa' iyo 'waa'. Bulxan baa baabuurka leh.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
baa
a: ayaa
de: [FOCUS MARKER] Follows the noun or pronoun it emphasizes or draws attention to
lx: baa
ps: class
key: baa
Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Bay
Khoori
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
bay
vl. pron. she / they,
Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]
bay
/bey/ (n) 1. gacan (biyo badda ama meel kale ka go'a) (n) 2. faraska midabka kafeega ah leh.(n) 3. xudduud (meel ku xaddidid).
Qaamuus Ingiriis-Soomaali (Maay) - Maxamed Xaaji Mukhtaar, Cumar Macalin Axmed [2007]
bay
/bey/ (n) galang (meel maagnathy haku gohyng).
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
bay
bay! (ereycodeed) lagu tusmeeyo orod fudud oo dheereeya.
bay-da: (magac, dhedig, keli) xammaarato maska iyo abeesada u eg oo sun leh kase yara weyn.
bay-ga: (magac, lab, keli) dhul ciiddiisu jilicsan tahay oo wada siman.
bay -ga: (magac, lab, keli) askari ama cid kale oo gaadh ah.
bay: (tilmaame) midab madow. Dibi bay leh oo baadiya yaa arkay. Li: caddaan.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
bay
de: she / they + [FOCUS] = baa + ay
lx: bay
pd: (bey)
ps: focus + vpro
key: bay
Qaamuus Ingiriis-Soomaali - Baadari Larajaasi [1897]
bay
n., jori.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baab
(Baab-ka)
1. Qaybaha ama xubnaha kitaabka middood, fasalka ka weyn.
2. Jaad; nooc; jinsi.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baab
m.l (-bab, m.l) 1. Qayb ka mid ah qaybo buug. 2. Mowduuc ku saabsan arrin gaar ah. 3. Isku b.: wax isku nooc ah. Tusaale: “Dad aan isku baab ahayn ayaad casuntay”.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
baab
m.l (-bab, m.l) 1. Qayb ka mid ah qaybo buug. 2. Mowduuc ku saabsan arrin gaar ah. 3. Isku b.: wax isku nooc ah. Tusaale: Dad aan isku baab ahayn ayaad casuntay.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
baab
m. n. type, kind; topic; chapter
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
baab
-ka: n) phase (feeyzf aspect; one of b o or more opposing sets of opinions
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baab
(fal) fal ku akhri, sixir u qabo. Nin Banaadir joogoo, Beledweyn la haystoo, waxaan ahay la baabee. Dh: sixir.
baab -ka: (magac, lab, keli) fal qofka lagu sameeyo oo wax u dhima maskaxdiisa. Ninkii baab dhigaa isagana balaayaa u taal. Dh: Sixir, qataar, girigiri.
baab -ka: (magac, lab, keli) qaybta ama badh hadal ah oo ka kooban sadar ama sadarro. Aan baab tusaale ah, ku bilaabe hadalkee, bismilaahi waa kow.
baab -ka: (magac, lab, keli) jaad turubka ah; afarta jaad ee turubka midkood. Dheeman iyo isbigmid kastaa waa baab.
baab -ka: (magac, lab, keli) qaybaha kitaab ama buug ka kooban yahay, qayb is ku hal ujeeddo ka hadlaysa. Dh: cutub, qayb.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
baab
bw: Arabic
de: type, kind; topic; chapter
lx: baab
pd: (-ka Pl: baabab)
ps: n4-m
key: baab
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baac
(Baac-a)
1. Dhererka u dhexeeya labada gacmood marka la kala fidiyo.
2. Dherer wax lagu cabbiro.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baac
m.l (-cyo, m.dh) 1. Cabbir dhererka u dhaxeeya labada gacmood marka la kala fidiyo. 2. Gacan la fidiyo iyo xabadka inta u dhexaysa.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
baac
m.l (-cyo, m.dh) 1. Cabbir dhererka u dhaxeeya labada gacmood marka la kala fidiyo. 2. Gacan la fidiyo iyo xabadka inta u dhexaysa.
Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Baac
Fathom
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
baac
m. n. fathom (measure length with outstretched arms)
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
baac
-a: (n) a unit of length measurement equal to stretched out arms
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baac
-a: (magac, lab, keli) cabbirka dhererka labada gacmood oo midig iyo bidix u kala baxsan. Ceelkani waa saddex baac iyo badh.
baac -a: (magac, lab, keli) inta u dhaxaysa qoorta ama xabadka iyo gacan keli ah oo la furay.
baac -a: (magac, lab, keli) luqunta geela. Hareeriga ka baxay foocyadey baaca gelisaaye. Dh: luqun, qoor.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
baac
de: fathom (measure length with outstretched arms)
lx: baac
pd: (-a)
ps: n2a-m
key: baac
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baad
1. (Baad-da) Xoolo qofkii ama dadkii laga adkaado baxsho; sedo (sado); ammaan; canshuur.
2. (Baad-ka) a) Waxa dhulka ka baxa oo nafleyda daaqdaa, cunto; cunno. b) Labada garab oo haadka iyo dayuuraduhu ku duulaan; baal.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baad
baad¹: m.dh 1. Hanti qof ama dadkii laga adkaado baxsho. 2. Hadiyad la siiyo qof madax ah.
baad²: f.g1 (-day, -dday) Qof laga adag yahay hanti khasab uga qaadid.
bąad¹: m.l 1. Caws, caleen, xaab iyo wixi lamida oo ay xooluhu daaqaan; daaq. 2. (-dad, m.l) Mid ka mid ah labada garab ee haadda ama dayuurad; baal.
bąad²: f.mg1 (-day, -dday) Hooy ka dhixid (qof ama xoolo).
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
baad
baad¹: m.dh 1. Hanti qof ama dadkii laga adkaado baxsho. 2. Hadiyad la siiyo qof madax ah.
baad²: f.g1 (-day, -dday) Qof laga adag yahay hanti khasab uga qaadid. Tusaale: Ha oggolaanin in lagu baado. m.f.dh, baadid.
bąad m.l 1. Caws, caleen, xaab iyo wixi lamida oo ay xooluhu daaqaan; daaq. 2. (-dad, m.l) Mid ka mid ah labada garab ee haadda ama dayuurad; baal.
Qaamuuska Ereybixinta: Fisikis (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Baad
Wing
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
baad
vl. pron. you,
baad v. stay out overnight in an unknown place; be late
baad m. n., [collective] good pasture; food, subsistence
baad [feminine] n., [collective] protection money, extortion; tribute, tax
baad m. n. wing (of bird ~ airplane)
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
baad
-da: (n) extortion (ikis toor shin); to obtain from another by intimidation handadaad. Ex: Ismaciil lacag baad ah buu bixiyaa; Ismail pays extortion money
baad2 -day day: (v) extort (ikis toort); blackmail (balaak- meeyl)
baad3 -ka: (n) food (fuud); nourishment eaten in solid form. Ex: baad iyo biyo; food and water
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baad
(fal) dalkii lagugu yaqaannay ama dadkaagii in badan ka raag oo ka maqnaw.
baad -da: (magac, dhedig, keli) xoolo si xaqdarro ah qof lagaga qaato; xoolo si gardarro iyo kibir ah cid lagaga muquunsado. Fircoon riciyaddiisa ayuu baad ka qaadi jiray.
baad -ka: (magac, lab, keli) nooluhu waxay quutaan oo aan biyo ahayn. Diirta baadka idlaysiyo, waxaad tahay bullaroora aan da'ayn. Dhul abaar ah oo aan baad iyo biyo toona lahayn baan soo arkay. Dh: cunto, calaf, kimis, daaq.
baad -ka: (magac, lab, keli) labada garab ee noolaha duula ama diyaaradaha midkood. Shimbiri baad bay ku duushaa. Wa: baadad.
baad -ka: (magac, lab, keli) baalka isha; timaha isha ku xeeran middood. Baad baa isha igaga dhacay. Dh: baal.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baaf
m.l (-faf, m.l) Weel weyn oo bir ah una sameysan sida saxan oo dharka lagu dhaqo.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
baaf
m.l (-faf, m.l) Weel weyn oo bir ah una sameysan sida saxan oo dharka lagu dhaqo.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baaf
-ka: (magac, lab, keli) mid ka mid ah qalabka codka weyneeya, bahiyana. Baaf baa i dul yaalay oo waxba ma maqlayn, kolkaad ila hadlaysay.
baaf -ka: (magac, lab, keli) saxanka lagu dhaqo maryaha; saxniga dharka lagu maydho. Dh: tashti, saxni, sixni, saxan.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baag
-ta: (magac, dhedig, kel:) calaamade ku faafa oogada qofka oo cadcad oo diirka sare hoola. Baag baa qoorta wiilka ka soo baxday. Dh: cambaar
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baah
(Baah-a)
Dhulka wada gaaray; faaf.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baah
baah¹: m.l la-mid: baahid.
baah²: f.mg1 (-hay, -hday) War, cudur, daad iyo wixi lamida aad u faafid.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
baah
f.mg1 (-hay, -hday) War, cudur, daad iyo wixi lamida aad u faafid. m.f.dh, baahid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
baah
v. spread out, expand
baah vl. n. expansion, spreading out
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
baah
-ay/day: (v) scatter (iskaater); spread over; expand (ikis-paandh)
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baah
(fal) dhul badan gaadh; is ballaadhi oo meelo hor leh gaadh. Geelii wuu baahay. Dh: faaf. baahid
baah -a: (magac, lab, keli) dhul badan gaadhid; meelo aanu hore u jirin gaadhid. Dh: baahis.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baal
1. (Baal-ka) a) Garbaha wixii duulaa ku duulaan midkood; baad, b) Xashi labo bog leh. c) Buunshe.
2. (Baa-sha) Doc; dhinac; gees.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baal
baal¹: m.l (-lal, m.l/dh) 1. Garbaha haadda ama daayuuradaha ay ku duulaan midkood. 2. Dhogorta shimbiraha. 3. Xaanshi jilicsan, cabir gaar ah oo wax lagu qoro leh. 4. la-mid: baalcas. Diqsi weyn oo xoolaha dhiigga ka nuuga, cudurka dhukaankana u kala qaada. 5. Buunshe. 6. B.ka isha: timo yaryar gaagaaban oo ka baxa afka daboollada isha naaslayda. 7. Cudur ku dhaca carruurta oo qaraw iyo caddaad leh. 8. Cudur ku dhaca geela oo qoorta qalloociya.
baal²: m.dh (-lo, m.l) Dhinac, doc. Tusaale: “Baasha midigta ee albaabka istaag”.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
baal
baal¹: m.l (-lal, m.l/dh) 1. Garbaha haadda ama daayuuradaha ay ku duulaan midkood. 2. Dhogorta shimbiraha. 3. Xaanshi jilicsan, cabir gaar ah oo wax lagu qoro leh. 4. la-mid: baalcas. Diqsi weyn oo xoolaha dhiigga ka nuuga, cudurka dhukaankana u kala qaada. 5. Buunshe. 6. B.ka isha: timo yaryar gaagaaban oo ka baxa afka daboollada isha naaslayda. 7. Cudur ku dhaca carruurta oo qaraw iyo caddaad leh. 8. Cudur ku dhaca geela oo qoorta qalloociya.
baal²: m.dh (-lo, m.l) Dhinac, doc. Tusaale: Baasha midigta ee albaabka istaag.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
baal
m. n. wing, feather; leaf; page
baal [feminine] n., loc. side, edge
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
baal
-ka: (n) 1. feather (feether) baal shimbireed 2. wing (wing) ~ garab 3. page (peeyj). Ex: baalka buugga; the page of the book
baal -baasha: (n) side (saaydh) ~ dhinac
Hal-Ururka Erayada Maamulka Xafiisyada, Xisaabaadka Ganacsiga iyo Dhaqaalaha (Soomaali-Talyaani-Ingiriis) - Warshadaha Saabuunta Bayl, Qubeyska iyo Mariska [1979]
Baal
Foglio
Sheet
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baal
-ka: (magac, lab, keli) cudur xummad badan oo dadka ku dhaca.
baal -ka: (magac, lab, keli) laan ka mid ah laamaha dhogorta leh ee baadka wixii duula. Baal gorayo ayuu Cali madaxa gashaday. Wa: baalal.
baal -ka: (magac, lab, keli) suqusha iyo saxarka ka soo hadha hadhuudhka marka la tumo ama la shuqlo. Baalka ka reeba hadhuudhka. Dh: buunshi, buushi, buunsha, weega.
baal -ka: (magac, lab, keli) waraaqaha kitaabku ka kooban yahay midkood. Baalka kitaabka ha qoynin Dh: xaashi. Wa: baalal.
baal -ka: (magac, lab, keli) tin ka mid ah kuwa ka baxa isha hareerteeda. Baal baa isha igaga dhacay.
baal -sha: (magac, lab, keli) goob dhinac kaa xigta. Waar ha i jiidhine, baal iga mar. Dh: dhinac, gees, fay, doc, barbar. Wa: baallo.
Ereybixinta Qalabka Farsamada Gacanta - Maxamuud Iimaan Aadan [1975]
Baal
Baallaha qaydaha moolasha lagu cabbiro.
Qaamuus Soomaali-Carabi oo Kooban - Cabdirisaaq Maxamed Cilmi Ina-Warfaa [2007]
baal
جَنَاحٍ
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baan
(Baan-ta)
Cunno waxtar iyo uraad leh oo lagu dheefiyo dadka buka ama dhaawaca ah.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baan
baan¹: m.l (-nan, m.l) Koox ciidamada ka tirsan oo tunta muusikada gaardiska.
baan²: m.dh Cunno nafaqo leh oo lagu dheefiyo qof buka ama dhaawac ah.
baan³: f.mg1 (-nay, -ntay) Hadal dhaar, faan iyo handadaad isugu jira dhihid.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
baan
m.dh Cunno nafaqo leh oo lagu dheefiyo qof buka ama dhaawac ah.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
baan
vl. pron. I,
baan vl. pron. we [excl.],
baan neg. not,
baan [feminine] n., [collective] (adj.): nutritious food; invalid's diet; convalescent
baan m. n. band, orchestra
baan v. make a speech, eulogize
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
baan
-ta: (n) recuperation (ri kuu pareey shin); healing over; restoration to health
baan2 -ka: (n) bank (baangk)~bangi. Ex: baankaan u socdaa; I am going to the bank baan3: (pronoun I with an action verb) Ex: Cali baan arkay; I saw Ali
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baan
(fal) la garran qof ama dad gar iyo dacwadi idin ka dhaxayso. Si wanaagsan u baan oo ha caytamin. Dh: garran, dacwi.
baan: (fal) baaq oo u yeedh. Soomaali khayr baan ugu baanayaa.
baan: (fal) caddee oo qeex. Eray kalana waw noqonayaa unug yar baan baanay
baan: (fal) hadal gooddi, faan iyo dhaar isugu jira dheh.
baan: (qurub) falkaabe ah oo ka kooban 'baa' iyo 'aan' oo la isku daray. Cali baan arkay. Buux baan bariidiyey. Dh: ayaan.
baan -ka: (magac, lab, keli) hey'ad lacagta maamusha, kaydisa oo ilaalisa. Dh: bangi.
baan -ta: (magac, dhedig, keli) laba duul ama laba qof oo ay dacwad dhextaallo doodda dhexmarta. Arrinta bir ha ku galinee, baan ku gala. Dh: baane.
baan -ta: (magac, dhedig, keli) dheefta dheeraadka ah ee la siiyo qofku markuu cawarmo ama jabo ama taag darreeyo la siiyo. Dh: nafaqayn, buullayn, baanasho.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Baaq
(Baaq-a)
1. Astaan (dhaqdhaqaaq, if, dhawaaq, cod.) lagu wada hadlo ama wax laysku faro ama laysku garansiiyo; ishaaro.
2. Hal hays, hadaf.