baaxaadegnaan

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) la-mid: baaxaadegan.

(tilmaame) mid aan degganayn oo aan xaaldba ku sugnayn.

-ka: (magac, lab, keli) baaraandegidda lafteeda iyo hoos u eegitaanka badan ee hawl la qabanayo.

m.f.dh eeg baaxaadeg². la-mid: baaxaaddegid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax meel sare sudhan ama ka lusha ahaan. Dh: laadlaadsanaan.

m.f.dh eeg fasahaadsan. la-mid: fasahaadsanaansho.

m.f.dh eeg jallaadeysan. la-mid: jallaadeysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax meel ka soo laadlaada ahaansho. Dh: daldalnaan.

m.dh eeg laallaadsanaan. la-mid: laallaadsanaansho.

m.dh la-mid: asaasnaan.

m.f.dh eeg ammaagan². la-mid: amaagnaan, amaagnaansho, ammaagnaansho.

m.f.dh eeg baacsan. la-mid: baacsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la fidiyay oo ballaadhsan ahaan. Dh: goglanaan, fidsanaan. Li: duubnaan.

baacsanaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax baac lagu qiyaasay ahaan.

bąahsanaan: m.f.dh eeg bąahsan. la-mid: bąahsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhul badan gaadhsiisnaan. Baahsanaan iyo baylah ba barta ka eega. Baahsanaadka bahalkaa ku laaya xoolaha. Dh: faafsanaan, firirsanaan, fidsanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) ahaanta wax afeef leh oo shardi ku xidhan yahay. Baarranaanta hadalkiyo baylahdeenna ilaali.

baaxaaddeg¹: m.l la-mid: baaxaadeg¹.

baaxaaddeg²: f.mg1 (-gay, -gtay) la-mid: baaxaadeg².

(fal) degganaanshaha waa; xaaladba haku sugnaan.

baaxaaddeg -ga: (magac, lab, keli) go'aan qaadan waa; dhanna xaminili waa. Berraan dhoofi lahaaye, baaya baaxaaddeg baan ku jiraa.

baaxaaddeg -ga: (magac, lab, keli) qof qarqoomay oo ay biyo liqeen; qof kolba mawjad gelaya oo kolla kor u soo baxaya kolla hoos u dhaadhacaya. Baaxaaddeg buu biyaha kor iyo hoos u gelayaa.

m.f.dh eeg bannaan². la-mid: bannaanaansho.

m.f.dh eeg basaasan. la-mid: basaasnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax basaasay oo aan madaxiisa dufan marin ahaan. Nin caydh ah basaasnaantaa lagu gartaa.

basaasnaan -ta: (magac, dhedig, keli) mid la basaasay oo sirtiisii la helay ahaan.

m.f.dh eeg cagaagan. la-mid: cagaagnaansho.

(Gaaxsanaan-ta)

Neef gaaxsan ahaan.

m.f.dh eeg gaaxsan. la-mid: gaaxsanaansho.

f. n., [abstract] state of being left unmilked (animal); uncultivated, virgin, untouched (land)

-ta: (magac, dhedig, keli) neef gaaxsan ahaan.

de: state of being left unmilked (animal); uncultivated, virgin, untouched (land)

lx: gaaxsanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: gaaxsanaan

m.f.dh eeg halaagan². la-mid: halaagnaansho, hallignaan, hallignaansho.

Desert

-ka: (n) uninhabited region; desert (dhezart) ~ lama degaan

-ka: (magac, lab, keli) dhul ballaadhan oo aan biyo iyo dhir midna lahayn oo garfo ah.

(Maaxsanaan-ta)

Wax maaxsan ahaan.

m.f.dh eeg maaxsan. la-mid: maaxsanaansho.

f. n., [abstract] state of being full of water

-ta: (magac, dhedig, keli) wax maaxsan ahaan; maaxi ay buuxisay ahaan. Maaxsanaanta laaska waan ugu imidday.

de: state of being full of water

lx: maaxsanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: maaxsanaan

m.f.dh eeg naaxsan. la-mid: naaxsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) shishlaan; wax cayilan ahaan.

m.f.dh eeg qadaadan. la-mid: qadaadnaansho.

-ka: (magac, lab, keli) eeg bakaadid.

(Ballaarnaan-ta)

Wax ballaaran ahaan.

m.f.dh eeg ballaaran. la-mid: ballaarnaansho.

f. n., [abstract] scope, span, range; breadth, sweep (of something)

-ta: (n) wideness (waaydhnes)

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kala fidsan oo ballaadhan oo kala fidsan ahaan. Gogosha ballaarnaan ha ku deyne laab.

de: scope, span, range; breadth, sweep (of s.t.)

lx: ballaarnaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: ballaarnaan

m.f.dh eeg harraadan. la-mid: harraadnaansho, harraadsanaan, harraadsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof harraadan ahaan; oomanaan.

m.f.dh eeg jallaadan². la-mid: jallaadnaansho, jillaadnaan, jillaadnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) jeldi adag lahaan.

m. n. (adj.): uninhabited place, desert; not habitable

-ka: (n) uninhabited region; desert (dhezart) ~ lama-degaan

Deserto

Desert

de: uninhabited place, desert; [atr.] not habitable

lx: lama degaan

pd: (-ka)

ps: np-m

key: lama_degaan

(Lamaddegaan-ka)

Dhul ballaaran oo aan biyo iyo dhir midna lahayn oo ama qafro ah ama bacad ku rogan yahay, oo aan dad iyo duunyo midna joogin kuna dhaqmi karin.

lamaddegaan¹: m.l (-nno, m.dh) Dhul ballaaran oo aan dhir iyo biyo midna lahayn, dad iyo duunyana ku dhaqmi karin.

lamaddegaan²: m.l (-nno, m.dh) (juqraafi) Dhul aan deegaani ka bixin oo roobka iyo qoyaanka kaleba ku yaryihiin oo aan qoyaanku si fiican u kaalmayn deegaanta lamaddegaan aan haba yaraatee deegaani ka bixin, ma aha caadi. Waxaa laga yaabaa in lamaddegaanku yahay mid uu caws aad u liitaa ka baxo ama dhir aad u liidataa. Waxaa jira lamaddegaanno dhawr nooc ah sida: lamaddegaan dhadhaabeed, lamaddegaan dhagaxeed, iyo lamaddegaan bacaadeed. Lamaddegaannada waxaa loo qaybiyaa labo nooc: lamaddegaannada kulaalayda iyo kuwa loolalka dhexe. Kawa kulaaleyda waxaa ugu caacsan tan Sahaara iyo tan Areebiya. Kuwe loolka dhexena waxaa ugu caansan midda Goobi iyo midda Turkistan.

lamaddegaan¹: m.l (-nno, m.dh) Dhul ballaaran oo aan dhir iyo biyo midna lahayn, dad iyo duunyana ku dhaqmi karin.

lamaddegaan²: m.l (-nno, m.dh) (juqraafi) Dhul aan deegaani ka bixin oo roobka iyo qoyaanka kaleba ku yaryihiin oo aan qoyaanku si fiican u kaalmayn deegaanta lamaddegaan aan haba yaraatee deegaani ka bixin, ma aha caadi. Waxaa laga yaabaa in lamaddegaanku yahay mid uu caws aad u liitaa ka baxo ama dhir aad u liidataa. Waxaa jira lamaddegaanno dhawr nooc ah sida: lamaddegaan dhadhaabeed, lamaddegaan dhagaxeed, iyo lamaddegaan bacaadeed. Lamaddegaannada waxaa loo qaybiyaa labo nooc: lamaddegaannada kulaalayda iyo kuwa loolalka dhexe. Kawa kulaaleyda waxaa ugu caacsan tan Sahaara iyo tan Areebiya. Kuwe loolka dhexena waxaa ugu caansan midda Goobi iyo midda Turkistan.

m. n., [compound] uninhabited place, desert, wasteland

de: uninhabited place, desert, wasteland

lx: lamaddegaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

see: degaan

key: lamaddegaan

m.f.dh eeg magmaagan. la-mid: magmaagnaansho.

m.f.dh eeg raaxaysan. la-mid: raaxaysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid loo raaxeeyey ahaan.

m.f.dh eeg sagsaagan. la-mid: sagsaagnaansho.

m.f.dh eeg ąaladeysan. la-mid: ąaladeysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) awood iyo qalab qabitaan; qalabaysnaan.

m.f.dh eeg aaradeysan. la-mid: aaradeysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) macawis ama gunti, geftin iyo cidhif lahaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aan jirin ahaan. Dh: baaba'sanaad.

m.f.dh la-mid: baaxaadegid.

-da: (magac, dhedig, keli) kolba dhinac u geddoomid oo degganaanshaha waayid.

-ta: (magac, dhedig, keli) maqnaanta xiska ama garadka qofka. Baraadla'aan buu ku dilay. Dh: miyirla'aan.

m.f.dh eeg bardadsan. la-mid: bardadsanaansho, barkadsanaan, barkadsanaansho.

m.dh la-mid: bardadsanaan.

m.f.dh eeg cadaadsan. la-mid: cadaadsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax hoos loo riixay ahaan.

m.f.dh eeg laxaamadan. la-mid: laxaamadnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la isku laaxaamaday ahaan. Dh: alxamnaan.

m.f.dh eeg raadqaadan. la-mid: raadqaadnaansho.

m.f.dh eeg rafaadsan. la-mid: rafaasanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) ruux dhib haysto ahaan. Rafaadsanaan bay nolosheedi ku dhammaysatay Dh: dhibbaadtaysnaan.

m.f.dh eeg ragaadsan. la-mid: ragaadsanaansho.

m.f.dh eeg baabba'san. la-mid: baabba'sanaansho.

-ta: (maga, dhedig, keli) wax tirmay ahaan, burbursanaan. Meel dagaal ka dhacay baaba'sanaanta ayaa lagu gartaa.

-ka: (magac, lab, keli) barwaaqo iyo raaxo helitaan. Dh: badhaadhid, badhaadhis.

m.f.dh eeg ballandaran. la-mid: ballandarnaansho, ballandarri, ballandarro.

-ta: (magac, dhedig, keli) ballanxumo aan ballanta la oofin.

m.f.dh eeg dammaadsan. la-mid: dammaadsanaansho.

m.dh la-mid: faraxsanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) farxad iyo raynrayn qabid.

m.f.dh eeg gaadaansan. la-mid: gaadaansanaansho.

(Harraadsanaan-ta)

Biyo ka qatanaan; oommanaan.

m.dh la-mid: harraadnaan.

f. n., [abstract] thirstiness

-ta: (magac, dhedig, keli) baahida biyo. Dh: asqaysnaan, oommanaan.