baarran — Macnaha & Turjumaada

1

(Baarran-ka)

2

1. Hadal.

3

2. Afeef, ballan.

waa la naqliyay ✓

1

baarran¹: m.l (-ammo/-anno, m.dh) 1. Dhawaaq afka ka soo baxa firkad gaar ah lagu cabbirayo; hadal; afeef. 2. la-mid: baarramid.

2

baarran²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) La b.: cid hadal la yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

baarran¹: m.l (-ammo/-anno, m.dh) Dhawaaq afka ka soo baxa firkad gaar ah lagu cabbirayo; hadal; afeef.

2

baarran²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) La b.: cid hadal la yeelasho. m.f.dh, baarramid.

waa la naqliyay ✓

m. n. conversation, talk, speech

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) hadal caadi ah ku sheekaysi. Si fiican baa xalay loo baarramay.

2

baarran: -ka: (magac, lab, keli) hadal sii teelladhigasho ah. Dh: afeef, shardi, ballan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: afeef, ballan

2

de: conversation, talk, speech

3

lx: baarran

4

pd: (-ka)

5

ps: n2c-m

6

syn: hadal

7

key: baarran

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: baarid².

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax walba intiisa sare. Baaraanka qaado, laakiin badhka kale anigaa leh.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) erey la yidhaa marka beeli sheegayso oggolaanshaha heshiis nabadeed oo ay beel kale la gasho. Haddaan nahay ree qudhac, baarax baan nahay. Dh: oggol.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) leebka xaggiisa dambe baad shimbireed yar oo loogu xidho si uu xawaarihiisa orodka u biiriyo.

2

baarrun -ta: (magac, dhedig, keli) midho ama ubax si urursan oo cufan geedka baarkiisa uga baxa. Baarrun ubaxa iyo badhi bariday kala udgoon badane. Dh: rucub. rooshaan.

waa la naqliyay ✓

Firfircoonaan iyo himmo ka buuxdo; hor leh oo aan daal hayn.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dardartiisii qaba ahaansho; firfircoonaan iyo himmo ka buuxdo.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] active, vigorous

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof aad u firfircoon; qof himmo ka buuxdo oo aan daal lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: active, vigorous

2

lx: caarran

3

pd: (caarranaa)

4

ps: adj-der

5

key: caarran

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) astaan ah nuxurka ay hadal ujeedadiisu tahay.

waa la naqliyay ✓

(qandho, caro, ...) wax gubayaan; cartamaya; kulul.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Qof cartamay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] hot; painful

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof xanaaqsan; qof cartamaaya oo kulul.

waa la naqliyay ✓

1

de: hot; painful

2

lx: kaarran

3

ps: adj-der

4

key: kaarran

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baarran². la-mid: baarran¹.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) afeefashada wax laga afeefto oo laga shardamo. Baarranaadka hadalkeennu waa kow dheh, beentiyo isdhaaf-dhaafku waa belo dheh.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ahaanta wax afeef leh oo shardi ku xidhan yahay. Baarranaanta hadalkiyo baylahdeenna ilaali.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadalkaaga hortii afeefo oo eed, khalad iyo denbi ka sii gaashaamo. Hadalkaaga hortii baarrimo afafkaagana ood dhigo. Dh: afeefo, baarran.

2

baarrimo: -da: (magac, dhedig, keli) hadal hortii afeefo oo cudurdaar sii samaysasho. Dacwaddaada hortii baarrimo dhigo. Dh: afeef, baarran.

3

baarrimo -da: (magac, dhedig, keli) cudurdaarasho iyo afeef la sii qaddinto inta aan talo gaadhin. Baarrimada Yaasiin waa la wada ogaa. Dh: afeef.

4

baarrimo -ha: (magacwadareed) laba baad oo leebabka ama gantaalaha xagga dambe lagaga sameeyo si ay xawaaraha u dheereeyaan. Leebka intaanad ganin baarrimo ku xidh. Dh: baarrumo.

5

baarrimo -ha: (magacwadareed) xirribaha isha labadeeda dhinac ku yaal. Suubban waa gabadh baarrimo waaweyn. Dh: baarrumo, xirribo

waa la naqliyay ✓

1

de: converse with s.o.

2

lx: la baarran

3

pd: (baarramay)

4

ps: v1=expr

5

key: la_baarran

waa la naqliyay ✓

1

(Baarfuran-ka)

2

Qaalimmada aan la rarin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) Awr aan weligii la raran.

waa la naqliyay ✓

1

Comp. adj., (ie. n., adj.): free (of burden ~ obligations)

2

baarfuran m. n., [compound] female camel that is not used as pack camel

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qaalinka ama awrka aan weli la laylyin. Li: karinle.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax laga afeeftay oo shardi leh ahaw. Baarranaw intaanad hadal. Dh: afeefnaw.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-amay, -antay; -ami) (dii.) In Eebbe cid waxyeello gaarsiiyo baryid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) Ilaahay dhib iyo kadeed cid kale u weydii. Li: ducee.

2

habaarran -ka: (magac, lab, keli) xumaan iyo dhib Alle, cid kale uga baryid. Habaarranka qof dhibban baa loo banneeyay. Li: ducayn.

waa la naqliyay ✓

Barar leh; barartay; kabrarsan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax barar leh ahaansho (meel jirka ka mid ah).

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax barar leh ahaansho (meel jirka ka mid ah). m.f.dh, bararsanaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] swollen

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) meel barar iyo caabuq leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: swollen

2

lx: bararsan

3

pd: (bararsanaa)

4

ps: adj-der

5

key: bararsan

waa la naqliyay ✓

1

(Aaran-ka)

2

1. Qaalmaha yaryar oo geela; qaan.

3

2. Doog iyo barwaaqo.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Geela intiisa aan weli gaarin da'dii uu ku rimi ama wax ku rimin lahaa. 2. Doog iyo barwaaqo badan. 3. Aa. ah: meel doog badan leh. 4. Aa. ah: waqti doog iyo barwaaqo leh.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Geela intiisa aan weli gaarin da'dii uu ku rimi ama wax ku rimin lahaa. 2. Doog iyo barwaaqo badan. 3. Aa. ah: meel doog badan leh. 4. Aa. ah: waqti doog iyo barwaaqo leh.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] abundance of water and green grass; prosperity, flourishing natural environment

2

aaran m. n., [collective] young camels who are no longer sucklings, camel youth

waa la naqliyay ✓

1

aaran-ah: (adj) 1. prosperous (paros-peras); well-to-do; good time. Ex: sannad aaran ah; a prosperous year. 2. evergreen (evergriin). Ex: dhul aaran ah; an evergreen land

2

aaran: 2 -ka: (n) young camels

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magacwadareed) xoolaha inta qaanka ah ee aan weli curan ama la raran, gaar ahaan geela. Aaran dib u hadhay, aar ha laayee, awr xun baa dhalay. Dh: aalo, ulul, aadhan, qaan.

2

aaran -ka: (magac, lab, keli) xilliga dooggu aad u qawlo ee xooluhu barqofadhiisi noqdaan. Aaran iyo abaari Allow kuu maso, uunkana u kala roon. Dh: deegaan, barwaaqo. Li: abaar.

3

aaran-ka: (magac, lab, keli) roob dhul ballaadhan ka da'ay oo aad loogu barwaaqaystay. Waxa noo da'ay aaran aad noo doojiyay. Dh: mahiigaan, roob.

waa la naqliyay ✓

Bar maqan yahay; aan buuxin; kala baran; nus ah.

waa la naqliyay ✓

1

baran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax weel ku jira, bar noqosho.

2

baran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax weel ku jira, bar ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] partial, incomplete; halved

waa la naqliyay ✓

(adj) partial or incomplete; half (haaf); halved ~ badhan. Ex: koob baran; half cup

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) laba u kala qaybsan oo badh ah. Joonyaddu way kala baran tahay. Dh: badhan.

waa la naqliyay ✓

1

de: partial, incomplete; halved

2

lx: baran

3

ps: adj-der

4

key: baran

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid buurni ama awoodi ka muugato. Kala awrran labaduye, edebtiyo aqoontiyo, asluubtay iksu dhaafeen.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid la baabay; mid la falay. Dh: falan, sixran, qataaran, maran.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. you ... not,

waa la naqliyay ✓

(v) you....not.. Ex: adigoo xaagaas leh, baadan shaqaysanayn; you are strong and you don't work

waa la naqliyay ✓

1

de: you ... not + [FOCUS] = baa + aad + aan

2

lx: baadan

3

pd: (baanad)

4

ps: focus + vpro + neg

5

xe: Although you are a Somali, dont you drink camel milk?

6

xv: Ma adigoo Soomaali ah, baadan caano geel cabbin?

7

key: baadan

waa la naqliyay ✓

1

1. Wax u baahi qaba.

2

2. Gaajaysan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-hnaa, -hnayd) 1. Wax baahi hayso ahaansho (nafley). 2. U b.: wax wax u mucurtaysan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-hnaa, -hnayd) 1. Wax baahi hayso ahaansho (nafley). 2. U b.: wax wax u mucurtaysan ahaansho. m.f.dh, baahnaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] hungry; needy, in need

waa la naqliyay ✓

-baahnaa / baahnayd: (adj) hungry (haangari); needy (niidi) ~ gaajoonaya, gaajaysan. u baahan: need (niidh); want (want); ~ rabid. Ex: maxaad u baahan tahay? what do you need?

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof ama shey wax baahi u qaba sida dhuuni, dhar, caafimaad ama wax kale. Waan baahanahay bakhti looma cuno.

waa la naqliyay ✓

1

de: hungry; needy, in need

2

lx: baahan

3

pd: (baahnaa)

4

ps: adj-der

5

key: baahan

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. I ... not,

waa la naqliyay ✓

(v) it is the one I didn't... Ex: Ali baanan arag; Ali is one I didn't see

waa la naqliyay ✓

1

de: I ... not + [FOCUS] = baa + aan (neg) + aan (vpro)

2

lx: baanan

3

ps: focus + vpro + neg

4

xe: Ali is the only one I did not see.

5

xv: Cali keliya baanan arkin.

6

key: baanan

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof da' yar oo dhan waliba buuxa.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: baarasho.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bąarasho.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax dahsoon ama aan la ogeyn, raadsasho. Dh: baadhad.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarax-a)

2

Meel bannaan oo nabad lagu deggan yahay.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Meel bannaan oo nabad lagu deggan yahay. 2. Ka baxsan, banka ka jooga.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. open space, plain, level ground; peaceful place

2

baarax v. grow cold (as a cup of coffee ~ tea)

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) wax kasta oo waafi ah oo wanaagsan. Sida baarax geel, kayga waa loo biltiriyaaye.

2

baarax: (tilmaame) bayaan iyo madmadoobi la'aan. Bishaarooyinkii Eebbahey, baarax aan u sheego. Dh: bayaan, tartiib.

waa la naqliyay ✓

(fal) baar ka dhig; ka dhig wax sare oo fiican. Dh: baaree.

waa la naqliyay ✓

1

baarin¹: m.f.dh la-mid: baariyid.

2

baarin²: m.dh Meesha gacatada laga qoto.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) badeeco la naadiyay qof u xukumid.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m tip, peak; lit: high caste. Syn: Baar

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil qurux badan oo dhirta caleenteeda cusub la wadaaga bilicda ama dhererka iyo toosnida.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) ubbooyinka subagga lagu dhigto jaad ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarri-ga)

2

Qof waalidkii dhalay jecel oo wuxuu u qaban karo u qabta; waalidka okobban oo u sama fala.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Qof waalidkii iyo Eebbaha u dhegannugul. 2. Qof dabeecad wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Qof waalidkii iyo Eebbaha u dhegannugul. 2. Qof dabeecad wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective], (adj.): person loyal to his/her parents; faithful, obedient

waa la naqliyay ✓

1

-ah: (n) obedient child, especially to his or her parents

2

baarri -ga: (n) obedient son, especially to his parents see [eeg] baarriyad

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) ubbo calool weyn oo subagga lagu shubto. Dh: qunbe, tebbed.

2

baarri -ga: (magac, lab, keli) qofka yeela amarka labada waalid ee dhalay; qofka u dheganuglaada labadiisa waalid. Baarrigu janaduu galaa. Dh: muddeec, ducaqabe. Li: waalidinkaar, caaq.

waa la naqliyay ✓

1

cf: muddeec

2

de: person loyal to his/her parents; [atr.] faithful, obedient

3

lx: baarri

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m, n7-m

6

key: baarri

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) weel laga gooyo ubbada oo qooshka lagu sameeyo. Qarso jaadka laga gooyo iyo qude intaan haysto, ee gooshka baarrada ku jira laga qadaynaayo, maxaan bari ka qoollaaliyaa, waaban qabanayne.

2

baarro -da: (magac, dhedig, keli) dermo la falkiyey oo midabaysan. Dh: dermo, caw, bal.

waa la naqliyay ✓

Dillaac aan aad u weyneyn leh; dillaacsan; qarrar leh; dhanbalan; qawraran.

waa la naqliyay ✓

1

bacran¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax dildilaac yeeshay noqosho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida).

2

bacran²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dildilaac yeeshay ahaansho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

1

bacran¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax dildilaac yeeshay noqosho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida). m.f.dh, bacramid.

2

bacran²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dildilaac yeeshay ahaansho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida). m.f.dh, bacranaan.

waa la naqliyay ✓

[adjective] cracked

waa la naqliyay ✓

-aa ayd: (adj) fractured (faraak jaridh); broken (ba-rookan); cracked (karaakidh) ~ tarrar, qarrar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qarradh yar oo fudud, dillaac aan aad weynaynayn. Lafta ninka dhaawacmay bacran bay leedahaye, sida kale wax ma qabo.

waa la naqliyay ✓

1

de: cracked

2

lx: bacran

3

pd: (bacranaa)

4

ps: adj

5

key: bacran

waa la naqliyay ✓

1

(Barrad-da)

2

Xarig kamid ah xargaha waaweyn oo faarmaanka doonyaha.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xarig ka mid ah xargaha waaweyn ee doonyaha. 2. Dakhalka meesha ugu sarreysa ee uu farmaanku ugu xiranyahay.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xarig ka mid ah xargaha waaweyn ee doonyaha. 2. Dakhalka meesha ugu sarreysa ee uu farmaanku ugu xiranyahay.

waa la naqliyay ✓

f. n. heavy rope

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xadhig dhumuc weyn oo farmaanka doonyaha lagu xidho.

waa la naqliyay ✓