Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Baaraandeg-ga)

2

Arrin laga salgaaro, la hubiyo, laga bogto.

waa la naqliyay ✓

1

baaraandeg¹: m.l 1. (-gyo, m.dh) Dabbaaldeg. 2. la-mid: baaraandegid.

2

baaraandeg²: f.mg1 (-gay, -gtay) Ka b.: arrin, fikrad iyo wixi lamida aad u hubin.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-gay, -gtay) Ka b.: arrin, fikrad iyo wixi lamida aad u hubin. m.f.dh, baaraandegid.

waa la naqliyay ✓

1

v., [compound] investigate thoroughly

2

baaraandeg vl. n. thorough investigation

waa la naqliyay ✓

ay tay: (v) [with preposition ka] contemplate (kon tem paleeyt); consider carefully; meditate on (me di teeyt on); ponder (poon-dhar) ~ si fiican uga fiirsasho

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka baaraandeg - wax aad rabto qabashadiisa ka fiirso; ha ku degdegine sal iyo baarba hubi. Dhismaha hudheelka hortii, ka baraandeg kharashka ku bixi doona. Dh: hubso.

2

baaraandeg -ga: (magac, lab, keli) wax aad looga fiirsado; wax aad u hubsasho; si qotodheer u dhuuxid. Arrintani baaraandeg bay ku habboon tahay. Dh: hubsasho, lafagur, gungaadh, axadhid, bogasho, bislayn, fiirsasho, xaqiijin.

waa la naqliyay ✓

1

de: investigate thoroughly

2

hm: 1

3

lx: baaraandeg

4

pd: (baaraandegay)

5

ps: v1=cmp

6

key: baaraandeg_1

waa la naqliyay ✓

1

de: thorough investigation

2

hm: 2

3

lx: baaraandeg

4

pd: (-ga)

5

ps: vn2a-m

6

key: baaraandeg_2

waa la naqliyay ✓

1

(Baaraandegid-da)

2

Arrin ka salgaarid; aad u baarid; ka bogasho; hubin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baraandeg². la-mid: baaraandeg¹ (2).

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hubsasho qotodheer oo dhan xun iyo dhan fiicanba la fiiriyo, inta aan hawsha lagu dhaqaaqin. Baaraandegid la'aan talo kuma barbaarto.

waa la naqliyay ✓

1

baaxaadeg¹: m.l Degganaan la'aan joogto ah. la-mid: baaxaaddeg¹.

2

baaxaadeg²: f.mg1 (-gay, -gtay) Degganaan la'aan joogto ah la kulmid. la-mid: baaxaaddeg².

waa la naqliyay ✓

1

baaxaaddeg¹: m.l la-mid: baaxaadeg¹.

2

baaxaaddeg²: f.mg1 (-gay, -gtay) la-mid: baaxaadeg².

waa la naqliyay ✓

1

(fal) degganaanshaha waa; xaaladba haku sugnaan.

2

baaxaaddeg -ga: (magac, lab, keli) go'aan qaadan waa; dhanna xaminili waa. Berraan dhoofi lahaaye, baaya baaxaaddeg baan ku jiraa.

3

baaxaaddeg -ga: (magac, lab, keli) qof qarqoomay oo ay biyo liqeen; qof kolba mawjad gelaya oo kolla kor u soo baxaya kolla hoos u dhaadhacaya. Baaxaaddeg buu biyaha kor iyo hoos u gelayaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Bogaadin-ta)

2

1. Qof ama wax kale, waqti ku filan oo uu wax kaga baaraandego ama uu kaga bogto, siin.

3

2. Qof wax ku guuleystey ama wax loo bogo sameeyey, hadal ama si kale ku tusid, in lala farax-wadaagayo; "Baga!" ku dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

(Bogasha-da)

2

Wax la samaynayo waqti ku filan u helid; ka dhammaysasho; ka baaraandegid.

waa la naqliyay ✓

1

(Mindirraacin-ta)

2

1. Arrin aan weli bislaan ama aan dhab looga baaraandegin, si deddejis ah ku dhammayn.

3

2. Neef aan la baxnaanin oo aan loo war hayn inuu dhiman lahaa iyo in kale, mindi kula boodid, gowricid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-xray, -xartay) 1. Timir iyo wixi lamida lafo ka saarid. 2. Arrin aad uga baaraandegid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1.(f.g) Cunto, cabid iyo wixi lamida ka dhergid. 2. Ka b.: arrin, hawl iyo wixi lamida ka baaraandegid; ka salgaarid.

waa la naqliyay ✓

1

lafaggur¹: m.l 1. Bixinta meel jabtay lafaha laga bixiyo. 2. Ka baaraandegga arrin iyo wixi lamida lagu sameeyo. la-mid: lafaggurid.

2

lafaggur²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Meel lafi ka jabtay burbur ka bixin. 2. Timir, hilib iyo wixi lamida lafo ka gurid. 3. Arrin ka baaraandeggid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Arrin aan weli bislaan ama aan dhab looga baaraandegin, si deddejis ah ku dhammayn. 2. Neef aan la baxnaanin oo aan loo warhayn inuu dhiman lahaa iyo in kale, mindi ku gowricid.

waa la naqliyay ✓

1

ruug¹: m.l (-gag, m.l) 1. Meesha ay iska galaan bowdada iyo dhudhunka; jilib; low. 2. Madaxa kuusan ee laba lafood iska galaan.

2

ruug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Wax adag calaalin. 2. Arrin si wanaagsan uga baaraandegid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-xray, -xartay) 1. Timir iyo wixi lamida lafo ka saarid. 2. Arrin aad uga baaraandegid. m.f.dh, axarid. m.f.dh, axrid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1.(f.g) Cunto, cabid iyo wixi lamida ka dhergid. 2. Ka b.: arrin, hawl iyo wixi lamida ka baaraandegid; ka salgaarid. m.f.dh, bogasho.

waa la naqliyay ✓

1

lafaggur¹: m.l 1. Bixinta meel jabtay lafaha laga bixiyo. 2. Ka baaraandegga arrin iyo wixi lamida lagu sameeyo.

2

lafaggur²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Meel lafi ka jabtay burbur ka bixin. 2. Timir, hilib iyo wixi lamida lafo ka gurid. 3. Arrin ka baaraandeggid. m.f.dh, lafaggurid.

waa la naqliyay ✓

1

ruug¹: m.l (-gag, m.l) 1. Meesha ay iska galaan bowdada iyo dhudhunka; jilib; low. 2. Madaxa kuusan ee laba lafood iska galaan.

2

ruug²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Wax adag calaalin. 2. Arrin si wanaagsan uga baaraandegid. m.f.dh, ruugid.

waa la naqliyay ✓

1

1 /dhilibareyt/ (v) kas, (ulakac).

2

deliberate 2 /dhilibariit/ (adj) ka baaraandegid (ka fiirsasho)

waa la naqliyay ✓

/dhilibereyshan/ (n) ka baaraandeg (ka munaaqashood).

waa la naqliyay ✓

/medhateyt/ (v) ka baaraandegid, si fiican uga fakarid.

waa la naqliyay ✓

/medhateytiv/ (adj) ka baaraandegid badan (ka fiirsasho badan).

waa la naqliyay ✓

s.f. - baaritaan, ka baaraandegid (da).

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: baarid².

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax walba intiisa sare. Baaraanka qaado, laakiin badhka kale anigaa leh.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) ciyaar loo tumo qofka saarku hayo oo jiib iyo jabaq habdhac qurxoon leh oo raggu ciyaaro geeraar iyo midho qurxoonna hay ku sigibtiraan kolkolla habluhu sacabka u giijiyaan. Waa ciyaar qadiimi ah oo caan ku ah gobollada Waqooyi Galbeed, Galgaduud, Togdheer, Awdal iyo meelo kale. Qalabka lagu tumo ama loo qaato waxaa ka mid ah durbaan yar iyo ul yar oo lagu tumo iyo jeedal lagu dheelo. Ninka baarcaddaha loo tumaa wuxu yidhaa: kolka la isoo galgalaayo wilaalbaa i garab jooga golxad bay igu hayaan.

2

baarcadde -ha: (magac, lab, keli) ninka hoobalka ah laftiisa. Baayir waa baarcadde ciyaar badan.

3

baarcadde -ha: (magac, lab, keli) geed nagaadheed baxsha ubax cad oo qurux badan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) la-mid: baaxaadegan.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid aan degganayn oo aan xaaldba ku sugnayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh la-mid: baaxaadegid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kolba dhinac u geddoomid oo degganaanshaha waayid.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dabciga qofka oo isbedbeddela.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la kulmay degganaan la'aan joogto ah ahaansho. la-mid: baaxaaddegan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baaxaadeg². la-mid: baaxaaddegid.

waa la naqliyay ✓

(fal) yaryaree si la isugu fillaysiiyo. Innoo bannaanadee biilka. Dh: tashiil, farsamee, beekhaami, beexaami. Li: bulqaas, baytimaali. bannaanayn -ta: (magac, dhedig, keli) meel xidhnayd ama dhir lahayd bannaan ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-deeyay, -deysay) Maro ama daah aarad u yeelid.

waa la naqliyay ✓

v. make the border for something (e.g., clothes)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) macawista iyo wixii la mid ah geftin u yeel.

2

aaradee: (fal) macawis, daah iyo wax la mid ah, liid midabaysan cidhifkiisa ku shagaar.

waa la naqliyay ✓

1

de: make the border for s.t. (e.g., clothes)

2

lx: aaradee

3

pd: (aaradeeyey)

4

ps: v2b=tr

5

key: aaradee

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) qof aan waxba haysan. Sadaqada baahanaha siiya. Dh: caydh.

2

baahane -ha: (magac, lab, keli) qof baryo badan oo mar walba weydiin u taagan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) baar ka dhigid; ka dhigidda wax sare oo wacan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) awrta aan la raran weli ama la laylyin. Baarcad dhiilaha ninkii ku raray saw ma caramoobin. Dh: baarqab, baarfuran.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarran-ka)

2

1. Hadal.

3

2. Afeef, ballan.

waa la naqliyay ✓

1

baarran¹: m.l (-ammo/-anno, m.dh) 1. Dhawaaq afka ka soo baxa firkad gaar ah lagu cabbirayo; hadal; afeef. 2. la-mid: baarramid.

2

baarran²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) La b.: cid hadal la yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

baarran¹: m.l (-ammo/-anno, m.dh) Dhawaaq afka ka soo baxa firkad gaar ah lagu cabbirayo; hadal; afeef.

2

baarran²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) La b.: cid hadal la yeelasho. m.f.dh, baarramid.

waa la naqliyay ✓

m. n. conversation, talk, speech

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) hadal caadi ah ku sheekaysi. Si fiican baa xalay loo baarramay.

2

baarran: -ka: (magac, lab, keli) hadal sii teelladhigasho ah. Dh: afeef, shardi, ballan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: afeef, ballan

2

de: conversation, talk, speech

3

lx: baarran

4

pd: (-ka)

5

ps: n2c-m

6

syn: hadal

7

key: baarran

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-nno, m.dh) Qof isla weyni iyo kibir badan.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-nno, m.dh) Qof isla weyni iyo kibir badan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cid gardarro iyo kibir badan. Dh: batraan, cawaandi, kibraanni.

waa la naqliyay ✓

m.l B. leh: wax baro leh.

waa la naqliyay ✓

(Barale) N Digitaria abyssinica (A.Rich.) Stapf. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dhulka u dhaw dhul badhaha adduunka. Baraaluhu wuu ka kulul yahay labada geftin ee dhulka. Dh: badhaale,

waa la naqliyay ✓

m.l Nolol barwaaqo, caafimaad iyo nabadgalyo leh. la-mid: baraaro.

waa la naqliyay ✓

m.l Nolol barwaaqo, caafimaad iyo nabadgalyo leh. la-mid: baraaro.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] prosperity, well-being

waa la naqliyay ✓

(Barare) May Asparagus africanus Lam. Liliaceae.

waa la naqliyay ✓

-baraaraha: (n) the condition of being prosperous; prosperity (paroos periti)~ baraaro, nimco

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) barwaaqo, wanaag iyo nabad. Dh: badhaadhe.

waa la naqliyay ✓

1

a: baraaro

2

de: prosperity, well-being

3

lx: baraare

4

pd: (/ha)

5

ps: n0-m-abs

6

key: baraare

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Brava [coastal town in south Somalia.]

waa la naqliyay ✓

(n) Brava; a porty city of southern Somali

waa la naqliyay ✓

1

de: Brava [coastal town in south Somalia]

2

lx: Baraawe

3

ps: n0-loc

4

key: Baraawe

waa la naqliyay ✓

1

(Barandi-ga)

2

Cayaariyaasha danbe xargohooda.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Cayaari ama khaafiyad weyn, doonta xaggeeda dambe ku taal oo xarigga shiraaca lagu duubo.

waa la naqliyay ✓

m. n. rope of a pulley

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaariyayaasha gadaal ku yaalla ee doonta xadhkaha loogu xidho. Barandi ma laha doontu.

waa la naqliyay ✓

1

de: rope of a pulley

2

lx: barandi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: barandi

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) shaah si gaar ah loo kariyo oo inta caleenta lagu badiyo aad loo bisleeyo caanahana lagu daro. Li: dhegabal.

2

barraad -ka: (magac, lab, keli) jalammadda lagu bisleeyo shaahaa caleenta iyo sonkortuba lagu badiyo qudheeda.

waa la naqliyay ✓

1

batraan¹: m.l (-nno, m.dh) Kibir badan; islaweyni.

2

batraan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Kibraan noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

batraan¹: m.l (-nno, m.dh) Kibir badan; islaweyni.

2

batraan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Kibraan noqosho. m.f.dh, batraamid.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): overbearing person; quarrelsome, impertinent, spoiled

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof edeb daran oo dadka gardarro ku daya. Wiil batraan ah ayaan manta is gallay. Dh: badraan.

waa la naqliyay ✓

1

de: overbearing person; [atr.] quarrelsome, impertinent, spoiled

2

lx: batraan

3

nt: batraan (batraamay) [v1=inch]

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: batraan

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) nabar hore doogtii Waxba yaan la duur'xulin, af deexdoow isha ha dabin, daaraantu waa taa.

waa la naqliyay ✓

1

(Haaraan-ka)

2

Wax sidii la rabey si aan ahayn u dhacay ama noqday oo la isku eedeeyo, laysku dagaalo, wax laysaga sheego; hiif; canaan.

waa la naqliyay ✓

1

haaraan¹: m.l 1. Eedeynta cid wax ayna qabin oo ay ka gubanayso lagu eedeeyo. 2. Ceebayn cid loo jeediyo. la-mid: haaraamid.

2

haaraan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. Ku h.: eed aan sal lahayn cid u jeedin. 2. Cid ceebeyn.

waa la naqliyay ✓

1

haaraan¹: m.l 1. Eedeynta cid wax ayna qabin oo ay ka gubanayso lagu eedeeyo. 2. Ceebayn cid loo jeediyo.

2

haaraan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. Ku h.: eed aan sal lahayn cid u jeedin. 2. Cid ceebeyn. m.f.dh, haaraamid.

waa la naqliyay ✓

v. blame, reprove

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) censure (sensher); reproof (ripruuf)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax xumaaday, ciddii ka masuulka ahayd, ku eedee. Dh: hiif, canaano.

2

haaraan -ka: (magac, lab, keli) canaan hiif leh. Dh: foolxagad, eed, canaan, hiifid, haaran.

waa la naqliyay ✓

1

de: blame, reprove

2

lx: haaraan

3

nt: haaraan (ka) [vn-m] 'reproof, blaming'

4

pd: (haaraamay)

5

ps: v1=

6

key: haaraan

waa la naqliyay ✓

1

(Jaaraan-ka)

2

Jiiraan.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: jiiraan.

waa la naqliyay ✓

m. n. neighbor

waa la naqliyay ✓

1

a: jiiraan

2

de: neighbor

3

lx: jaaraan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: jaaraan

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) meel la geeyo dadka la takooro.

2

kaaraan -ka: (magac, lab, keli) xanuun dilaa ah oo xoolaha iyo dadkaba ku dhaca. Dh: kud, xaaraan.

waa la naqliyay ✓

Daabdulle. Qalabka looxa lagu jeebo oo bogga hoose ku leh afka wax jeeba kan sarena yahay laydi-dulkoor.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaaraan-ka)

2

Xoolo dad badan laga uruursho oo qof u baahan la siiyo ama arrin dadweynaha u dan ah lagu fuliyo ama si kale oo samafal ah loo bixiyo.

waa la naqliyay ✓

1

qaaraan¹: m.l (-nno/-ammo, m.dh) Xoolo dad badan laga uruursho oo qof u baahan la siiyo ama arrin dadweynaha u dan ah lagu fuliyo ama si kale oo samafal ah loo bixiyo.

2

qaaraan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) U q.: xoolo dad badan ka ururin si qof u baahan loo siiyo ama arrin dadweynaha u dan ah loogu fuliyo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno/-ammo, m.dh) Xoolo dad badan laga uruursho oo qof u baahan la siiyo ama arrin dadweynaha u dan ah lagu fuliyo ama si kale oo samafal ah loo bixiyo.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] collection of money ~ livestock for the needy

waa la naqliyay ✓