Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

baar¹: m.l 1. Fiidda sare ee geed ama timo iyo wixi lamida. 2. Dhoqor dhaadheer ah oo ka baxda kuruska geela dushiisa. 3. Ciyaarta daba-kaeriga, hal mar oo turubka la qeybiyo laguna ciyaaro. 4. Isha baalkeeda. 5. (-rar, m.l) Meel lagu iibsho cabitaanka iyo cunto fudud.

2

baar²: m.dh (baar, m.dh) 1. Geedka cawdu ka baxdo, waa dhir oo ay isku bah yihiin timirta, bixiya miraha qoonaha iyo caw oo ka baxa meelaha kulul ee biyaha leh. 2. Nagaar dhulka ku faalala oo xooluhu daaqaan.

3

baar³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax qarsoon raadin. 2. Wax la qaadan waayay noqosho (badeeco). Tusaale: “Hilibkii wuu baarey”.

waa la naqliyay ✓

1

baar¹: m.l 1. Fiidda sare ee geed ama timo iyo wixi lamida. 2. Dhoqor dhaadheer ah oo ka baxda kuruska geela dushiisa. 3. Ciyaarta daba-ka-eriga, hal mar oo turubka la qeybiyo laguna ciyaaro. 4. Isha baalkeeda. 5. (-rar, m.l) Meel lagu iibsho cabitaanka iyo cunto fudud.

2

baar²: m.dh (baar, m.dh) 1. Geedka cawdu ka baxdo, waa dhir oo ay isku bah yihiin timirta, bixiya miraha qoonaha iyo caw oo ka baxa meelaha kulul ee biyaha leh. 2. Nagaar dhulka ku faalala oo xooluhu daaqaan.

3

baar³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax qarsoon raadin. 2. Wax la qaadan waayay noqosho (badeeco). Tusaale: Hilibkii wuu baarey. m.f.dh, baarid.

waa la naqliyay ✓

1

v. examine, inspect, investigate, analyze; search

2

baar v. not sell out, be leftover

3

baar m. n. tip, peak, upper part of something

4

baar m. n., (mass n.): eyelashes; hair on the hump of a camel's back

5

baar m. n. bar, pub, night club

6

baar [feminine] n., [collective] palm tree species

waa la naqliyay ✓

Commelina sp. nov. 20

waa la naqliyay ✓

1

(Bar) C, S, 0g, NFD Hyphaene benadirensis Becc. Palmae.

2

S, NFD Hyphaene coriacea Gaertn. Palmae.

3

C,S Commelina albescens Hassk. Commelinaceae.

4

C Aneilema obbiadense Chiov. Commelinaceae.

5

C Commelina imberbis Hassk. Commelinaceae.

6

S Commelina benghalensis L. Commelinaceae.

7

S Commelina forskalaei Vahl. Commelinaceae.

8

S Commelina difusa Burm. F. Commelinaceae.

9

N Commelina boissierana C.B.Cl. Commelinaceae.

10

N Cyanotis somaliensis C.B.Cl. Commelinaceae.

11

S Albuca asclepiadea Chiov. Liliaceae.

12

May Ledobouria somaliensis (Bak). Liliaceae.

13

N Aloe abyssinica Lam. Liliaceae.

14

N Dipcadi filamentosum Medic. Liliaceae.

15

S Drimia paolii Chiov. Liliaceae.

16

S Gloriosa simplex L. Liliaceae.

17

N Crinum schimperi K.Schum. Amaryllidaceae.

18

May Scadoxus multiflorus (Martyn) Raf. Amaryllidaceae.

19

S Burnatia enneandra Micheli. Alismataceae.

20

N Craterostigma plantagineum Hochst. Scrophulariaceae.

21

S Dactyloctenium aegyptiacum (L) Willd. Gramineae.

22

N Juncus punctorius L.F. Juncaceae.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-f tip, peak; lit: high caste. Syn: Baarre

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) 1. mane (meyn); Ex: sida timaha ka baxa tunka faraska iyo libaaxa; such as the mane of the horse and the male lion. 2. eyelash (aay laash) isha baalkeed

2

baar -ka: (n) summit (sam mit); the highest point or part; the top fiinta, dusha

3

baar -ta: (n) palm (paam); Ex: geedka baarta; palm tree

4

baar -ka: (n) restaurant (res taroont), or nightclub (naayt-kalaab) ~ makhaayad

5

baar -ay/tay: (v) 1. check (jeek); search (seerji); seek (siik)~ raadi, baadh. 2. examine (ig zaamin); investigate (in-vesti-geeyt). Ex: arrintaan waxaa baaray booliska; this case was investigated by the police

6

baar -ay / tay: (v) become stale or spoiled; not fresh ~ baarixi noqday

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dahsoon ama aan la ogayn, doondoon. Dh: baadh.

2

baar: magac loo baxsho gabadh qurux iyo dhalaalba isku darsatay oo loogu magacdaray caleenta qoyan ama jilicsan ee geedka xilliga ay cusub tahay, waxa kale oo loo bixiyaa gabadh quruxdeeda uu dherer weheliyo.

3

baar -ka: (magac, lab, keli) curdinka sare ee geedka. Bardihii ku yiil isha Baydhabo, intuu gun iyo baar baxay, caleemuhu ballaadheen, baxarsaaf la moodyey. Dh: curub, laanyalax, yurub Li: jirrid.

4

baar -ka: (magac, lab, keli) geed caleen balballaadhan leh oo u dhalan eg yahay timirta. Waa geed dhala midho buurbuuran oo qoonne layiraahdo ay caruurta yaryar na cunaan. Dh: geedqoonne, geedbaar, bahaash.

5

baar -ka: (magac, lab, keli) maqaaxi yar oo buunka, khamrada iyo wixii la mid ah laga cabbo.

6

baar -ka: (magac, lab, keli) saynta iyo dhogorta ka baxda kuruska geela, ama faraska giirkiisa. Baarka ayaan ka jaray kuruskii awrka.

7

baar -ta: (magac, dhedig, keli) geedgaab xashaashuqa ka mid ah oo ka baxa carisyada caleentiisuna bal balaadhan tahay. Waa geed xilli roobaadka soo baxa oo inta caleentiisa la maleego laga dhaliyo dhaacaan madow oo boogaha lagu dhayo. Burdad ubaxa baar iyo uneexo, bagas ku fuuraaga.

waa la naqliyay ✓

هُدْبٍ، رَمْشِ، ذِرْوَةَ، ذُرْوَةَ

waa la naqliyay ✓

1

(Abaar-ta)

2

Roob la'aan; doog la'aan; jiilaal dheeraaday.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ro, m.l) Dhibaato ballaaran oo roob la'aani keentay.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ro, m.l) Dhibaato ballaaran oo roob la'aani keentay.

waa la naqliyay ✓

f. n. drought, famine

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) drought (da-raawt); famine (faa min); wide-reaching food shortage -abaari keentay: (adj) drought victim; drought refugee

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhashay xilli reeruhu abaarsadeen oo roob la waayay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhulka safaannaha marka roobku baaqdo ee sidaa awgeed xooluhu daaq waayaan, dhulku na oomane noqdo. Col iyo abaar ba cagahaagaa lagaga baxaa. Li: barwaaqo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: oommane

2

de: drought, famine

3

lx: abaar

4

pd: (-ta)

5

ps: n1-f

6

key: abaar

waa la naqliyay ✓

مَجَاعَة وَجَفَافِ

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal m.l/dh) Qof baara arrin la xiriirta aqoon ama sir dad.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal m.l/dh) Qof baara arrin la xiriirta aqoon ama sir dad.

waa la naqliyay ✓

m. n. investigator, questioner; researcher, scholar

waa la naqliyay ✓

-baaraha: (n) inspector (inis pekter); examiner, investigator. Ex: dambi baare; criminal investigator

waa la naqliyay ✓

1

Revisore

2

Auditor

waa la naqliyay ✓

1

Analista; revisore

2

Analyst; auditor

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) cid wax inay baadho lagu og yahay. Dh: baadhe.

waa la naqliyay ✓

1

de: investigator, questioner; researcher, scholar

2

lx: baare

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: baare

waa la naqliyay ✓

1

(Baari-ga)

2

1. Riixidda xooggeeda iyo saamayskeeda; ka goosashada iyo xoogga ka yimaada; qof, wax ku adkayn, inuu yeelo; culays saarid.

3

2. Wax tartan lagu iibsana hayo, hadba qofka naadadu ku dhacayso, ku dhawaaqidda.

waa la naqliyay ✓

1

baari¹: m.l 1. Culays, culaab. 2. la-mid: baariyid.

2

baari²: f.g1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. Xoog ku riixid; qof wax ku adkayn; culays saarid. 2. Badeeco beec ka xayirid. 3. Ku b.: wax la naadinaayay qofka qiimaha ugu sarreeya gaara ka iibin.

waa la naqliyay ✓

f.g1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. Xoog ku riixid; qof wax ku adkayn; culays saarid. 2. Badeeco beec ka xayirid. 3. Ku b.: wax la naadinaayay qofka qiimaha ugu sarreeya gaara ka iibin. m.f.dh, baariyid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. pressure, force, stress; bid at an auction

2

baari v. pressure, put force on

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [Physics] pressure (pareesher) caddaadis

waa la naqliyay ✓

1

(fal) noqo wax baarixi ah ama baryood ah: noqo wax waqtigii la cuni lahaa ama la iibsan lahaa dhaafay

2

baari: (fal) madal naado wax lagu gadanayo, qiimo fican oo la gaadhay ku ka sii sarreeya ku eri; sicir barar ku rid. Ninka baayacii danbaa lagu baaryey ee qiimo fiican buu gaadhay.

3

baari -ga: (magac, lab, keli) saamaynta riixidda xooggeedu leeyahay; miisaanka culayska ee riixideed. Riixidda baarigeedu ma fufuda.

4

baari -ga: (magac, lab, keli) wax lagu tartamayo iibsigiisa, kolba qofka naadadu ku dhacayso sida xaraashka. Baqashanu waa baariye yaa gadan.

5

baari: (tilmaame) wax xilligiisii dhaafay. Dh: baarixi, baryood. Li: daray.

waa la naqliyay ✓

1

baaro¹: m.dh Wasakh midab cad leh oo ka dhalata marka aan la nadiifin xubnaha taraanka dadka aan la gudin.

2

baaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) Wax qarsoon, raadin.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Xoolo naftu ka baxayso rafasho. 2. Ku b.: wax burburin ama baabbi'in. Tusaale: “Beertii dibi qooqan baa ku baartay”.

waa la naqliyay ✓

1

bąaro: f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Xoolo naftu ka baxayso rafasho. 2. Ku b.: wax burburin ama baabbi'in. Tusaale: Beertii dibi qooqan baa ku baartay. m.f.dh, bąarasho.

2

baaro¹: m.dh Wasakh midab cad leh oo ka dhalata marka aan la nadiifin xubnaha taraanka dadka aan la gudin.

3

baaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) Wax qarsoon, raadin. m.f.dh, baarasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. inspect, search, examine for oneself

2

baaro v. be restless (due to pain ~ anger), writhe, twist about

3

baaro [feminine] n. smegma, white substance by sexual organs

waa la naqliyay ✓

(Baro) N Teclea nobilis Del. Rutaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-baarada: (n) smegma (ismegma) ~ dooro

2

baaro -baartay/baaratay: (v) seek (siik); search for yourself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) iskaa u doondoono; iskaa u daydayo wax aad rabto inaad hesho. Baaro oo wixii ku cajibiya ka qaado dukaanka. Dh: baadho.

2

baaro: (fal) 'geel' jiif ku galgalo; ku rafo oo faadhumayso. Hashii rimmanayd gelgelintay baaranaysaa. Dh: galgalo, isrogrog.

3

baaro -da: (magac, dhedig, keli) cadka yar ee wiilasha buuryadooda laga jaro marka la gudayo. Baarada wiilka well lagama jarin oo lama xalaalayn. Dh: ballanji, hanjaf.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) laf iyo waxii la mid ah dillaac u yeel. Goortay wanaaggii bacreen bagac ka siin waayey. Dh: dillaaci, qarradhi.

2

bacar -ka: (magac, lab, keli) laf iyo wixii la mid ah falliidhid ama dillaacin.

waa la naqliyay ✓

1

(Badar-ka)

2

Iniinaha la beerto oo la cuno oo dhan (sarreen, galley, meseggo).

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah dalagga la beerto oo leh iniino la cuno, lana keydin karo, sida: galleyda, masaggada, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah dalagga la beerto oo leh iniino la cuno, lana keydin karo, sida: galleyda, masaggada, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] grain; cereal crops

waa la naqliyay ✓

name-m full moon

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) midhaha la quuto oo dhan sida sarreenka, qamadiga, hadhuudhka, galleyda iyo wixii la mid ah. Badarkiyo galleydii ayaa laga tuuray baalkoo, beeluhu gu' weeyaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: grain; cereal crops

2

lx: badar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-col

5

key: badar

waa la naqliyay ✓

حَبٌ

waa la naqliyay ✓

name-m young camel, reliable, first born

waa la naqliyay ✓

1

(Barar-ka)

2

Oogada, oo cudur ama nabar ku dhacay darteed la buurata; kabrar; fuur.

waa la naqliyay ✓

1

barar¹: m.l Buurashada meel jirka ka mid ah caalir awgeed la buurato.

2

barar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Meel jirka ka mid ah caalir awgeed la buurasho.

waa la naqliyay ✓

1

barar¹: m.l Buurashada meel jirka ka mid ah caalir awgeed la buurato.

2

barar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Meel jirka ka mid ah caalir awgeed la buurasho. m.f.dh, bararid.

waa la naqliyay ✓

1

v. swell (up)

2

barar: vl. n. swelling

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) the condition of being swollen; swell (isweel); bulge (boolji); distension (dis-teen-shin)

2

barar: -ay/tay: (v) become sv ollen (iswoolen)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel jidhka ah, soo kuusan nabar ama xanuun awgii. Boogtii way barartay.

2

barar -ka: (magac, lab, keli) jidhka noolaha oo xanuun ama nabar soo gaadhay dartiis la soo fooca, la soo kuusma, dhiigga oo guntama, meel isugu taga. Barar ciyil maha.

waa la naqliyay ✓

ورم

waa la naqliyay ✓

1

(Basar-ka)

2

1. Sansaanka qofku ku dhaqmo; falaad; falfal; baxaalli.

3

2. Tab; hab; qaab; hannaan.

waa la naqliyay ✓

1

basar¹: m.l 1. Hab iyo hannaan qof bulsho uu la noolyahay ula dhaqmo. 2. Tab iyo xeelad qof adeegsado si uu arrin ugu xalliyo. 3. la-mid: basrid.

2

basar²: f.g1 (-sray, -sartay; -sri) Wax si tab iyo xeelad leh u xallin.

waa la naqliyay ✓

1

basar¹: m.l 1. Hab iyo hannaan qof bulsho uu la noolyahay ula dhaqmo. 2. Tab iyo xeelad qof adeegsado si uu arrin ugu xalliyo.

2

basar²: f.g1 (-sray, -sartay; -sri) Wax si tab iyo xeelad leh u xallin. m.f.dh, basrid.

waa la naqliyay ✓

m. n. behavior; way, method, technique

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) the skill and technique of handling or method of doing things

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) farsamo toosan iyo dhaqan dhab ah waxkastana halkiisii la dhigo. Dh: edab, hannaan, hab, hannaan, hagaag.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: edeb

3

de: behavior; way, method, technique

4

lx: basar

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: basar

waa la naqliyay ✓

1

(Batar-ka)

2

Cayaar la tumo; sacab.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah jiib iyo sacab leh oo ay ragga iyo dumarku wada dheelaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ciyaaraha hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah jiib iyo sacab leh oo ay ragga iyo dumarku wada dheelaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. dance step

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) traditional dance

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ciyaar da'weyn oo ay sida badan dheelaan haweenku iyagoo kala rogta luuqda, waxay na caan ku tahay Jabuuti, dhulka Soomaaliyeed ee Itoobiya iyo gobollada Waqooyi-Galbeed, Togdheer, Sanaag, Awdal, Sool iyo Bari ee Soomaaliya. Qalabka lagu ciyaaro waxaa ka mid ah durbaan yar oo hal ul lagu garaaco iyo dallad. Dh: botor.

waa la naqliyay ✓

1

cf: sacab

2

de: dance step

3

lx: batar

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m

6

key: batar

waa la naqliyay ✓

1

(Baxar-ka)

2

Maanyo, Bad.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Bad. 2. Dhibaato weyn. 3. Kuul yaryar cadcad oo haweenku qoorta ku xirtaan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Bad. 2. Dhibaato weyn. 3. Kuul yaryar cadcad oo haweenku qoorta ku xirtaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. sea, ocean

waa la naqliyay ✓

1

nickname; name-m clever, active (Arb)

2

name-m Ocean; clever; dangerous man

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) danger (dheen jer); risk, peril ~ khatar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg bad.

waa la naqliyay ✓

1

de: sea, ocean

2

lx: baxar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

syn: bad, maanyo

6

key: baxar

waa la naqliyay ✓

bazar, n.m. - suuqa ganacsiga.

waa la naqliyay ✓

1

(Baanji-ga)

2

Baaris aan turaal ku jirin; ku dhex galgalad; daganduug; faanbi.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaraandeg-ga)

2

Arrin laga salgaaro, la hubiyo, laga bogto.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaraandegid-da)

2

Arrin ka salgaarid; aad u baarid; ka bogasho; hubin.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarasha-da)

2

(nafley culus) jiif ku galgalasho; ku rafasho; is rogrogid.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarax-a)

2

Meel bannaan oo nabad lagu deggan yahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarfuran-ka)

2

Qaalimmada aan la rarin.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarid-da)

2

1. Wax qarsoon, si runtood loo gaaro, wax ka qabasho: raadin; baanji; baaraan samayn.

3

2. (ganacsi) aan iibsamin.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaris-ta)

2

Baaritaan; baarandeg; baarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaritaan-ka)

2

Baaris.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarqab-ka)

2

Awrka geela loogu daro inuu rimiyo oo aan la rarine baarkiisii qaba.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarran-ka)

2

1. Hadal.

3

2. Afeef, ballan.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarri-ga)

2

Qof waalidkii dhalay jecel oo wuxuu u qaban karo u qabta; waalidka okobban oo u sama fala.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarrimasha-da)

2

Afeefasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaruud-da)

2

Habaas qarxada oo xabbadda gudaheeda ku jira oo kolkii leebka (qarxiyaha) buntukhu ku dhaco, qaraxda oo gumuca rida.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaryid-da)

2

1. Xoog iyo culays saarid; riixid xoog iyo saamays leh; (ka baaryid, ku baaryid) weecasho ama weecin xoog leh.

3

2. (ganacsi) wax la iibina hayo (naado, xaraash), qof qiime madhaafaan ah gaaray, u deyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaryoomid-da)

2

(doonni) markab ama deked, ka furasho, ka goosasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Babbaay-ga)

2

Geed dhulka kulul ka baxa oo yare baarta u eg; baarka sare wuxuu ku lee yahay caleemo balballaaran; wuxuu dhalaa miro waaweyn oo qaraha u eg oo iniino badan oo filfil u eki dhexda uga buuxaan; (ama mafafaay).

waa la naqliyay ✓

1

* (Barlammaan-ka)

2

1. Shirka mudaneyaasha tolku doorto, oo sharciyadana dejiya, siyaasada dowladdana dusha ka ilaaliya.

3

2. Golaha ama aqalka mudaneyaashu ku shiraan (ama baarlammaan).

waa la naqliyay ✓

1

(Bogaadin-ta)

2

1. Qof ama wax kale, waqti ku filan oo uu wax kaga baaraandego ama uu kaga bogto, siin.

3

2. Qof wax ku guuleystey ama wax loo bogo sameeyey, hadal ama si kale ku tusid, in lala farax-wadaagayo; "Baga!" ku dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

(Aar-ka)

2

1. Libaax weyn oo lab.

3

2. Aan biqin; geesi.

4

3. Aarsi.

waa la naqliyay ✓