baandhayn

(tilmaame) wax ama meel la baadhay oo gacanta la mariyey.

m.f.dh eeg baahee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof sabool ah ama gacan madhan, gargaar u soo ururin. Dh: qaadhaamid, jiscin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhunkasho iyo salaaxid. Baashayntu ubadka way barbaarisaa.

m.f.dh eeg candhee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cudurka candhada ku ridid. Dh: cadhayn.

candhayn-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo, candho weynaansho oo dhalmo isku diyaarin. Dh: dhaysin.

u.j Erey qof dheddig ah oo lala hadlayo, waalidna loo yahay, dareenkiisa lagu soo jeediyo. la-mid: maandha.

u.j Erey qof dheddig ah oo lala hadlayo, waalidna loo yahay, dareenkiisa lagu soo jeediyo. la-mid: maandha.

(ereydhawaaq) qof dhedig ah oo lala hadlayo, waalidna loo yahay, dareenkiisa lagu soo jeediyo. Dh: maandha.

m.f.dh eeg raandee. la-mid: randays.

m.f.dh eeg biindhee.

-ta: (magac, dhedig, keli) barwaaqayn oo wax ka farxiya wada gaadhsiin. Maanshaynta Eebbaa abkoow meel walliba gaadha. Dh: nicmayn, maanshayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg taandhayn.

(fal) ahaw wax baandhaysan oo is ku dhafan.

-ta: (magac, dhedig, keli) liibaan siin; barwaaqo ka dhigid. Badhaadhaynta Eebbaa hayoo kana baryaynnaaye. Dh: baraarayn, badhaadhays, baraarays, barwaaqayn.

m.l 1. Geed dheer oo qodax leh oo dhala miro midab huruud ah leh oo la cuno dhexdana ku leh laf qodaxyo leh. 2. Miraha geedkaas dhala. la-mid: isboondheys.

m.l 1. Geed dheer oo qodax leh oo dhala miro midab huruud ah leh oo la cuno dhexdana ku leh laf qodaxyo leh. 2. Miraha geedkaas dhala. la-mid: isboondheys.

-ka: (magac, lab, keli) geed dheer oo qodax leh oo dhala miro midab huruud ah leh oo la cuno dhexdana ku leh laf qodaxyo leh.

isbaandhays -ka: (magc, lab, keli) khudradda nooc ka mid ah oo ah midhaha geedkaas. Dh: isboondheys.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aan gudihiisa wax ba ku jirin ama madhay ka dhigid.

-ta: (magac, dhedig, keli) kabaha oo dhaashi midabaysan la mariyo oo lagu qurxiyo.

-ha: (magac, lab, keli) qofka turubka baandheeya ama wax kale ba baadhbaadha.

-ta: (magac, dhedig, keli) marka ilmaha yar socodka la baroyo, tallaabada sida loo qaado la tusayo.

daaddahayn -ta: (magac, dhedig, keli) hawl koox lagu wado, hoggaaminteed. Daaddahaynta shirka waxa wada shirguddoomiyaha.

(Dhaandhaan-ka)

Qof wax u dhiman yihiin oo ku nool siyaalo sillan iyo hadanaa rasnaan, korkiisa iyo dharkiisaba ka muuqata oo la moodo inuu isula kasa hayo oo isyeelyeela hayo; qof sacsacan; dhab-qalallo; sawir

dhaandhaan¹: m.l Qof aad u garaad yar oo maskaxda wax uga dhimmanyihiin.

dhaandhaan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Qof aad u garaad yar oo maskaxda wax uga dhimmanyihiin noqosho.

m.l Qof aad u garaad yar oo maskaxda wax uga dhimmanyihiin.

m. n. idiot, seriously mentally-retarded person

-ka: (n) idiot (idh-yat); foolish or stupid person ~ nacas, sawir

-ka: (magac, lab, keli) qof aqoontiisu gaaban tahay ama doqonniino ku jirto. Dh: nacas, dabbaal. Li: fariid.

cf: dhabqalallo, sawir

de: idiot, seriously mentally-retarded person

lx: dhaandhaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: dhaandhaan

-ka: (magac, lab, keli) isku shaandhayn.

shaandhays -ka: (magac, lab, keli) 'budo' shaandhayn.

shaandhays -ka: (magac, lab, keli) 'dawlad' shaandhayn.

shaandhays -ka: (magac, lab, keli) 'turub' shaandhayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) xanuun shaashada ee ku dhaca umusha iyo ilmaha qaadsiin.

(Aanayn-ta)

Aano ku raadin ama darteed wax ku yeelid.

m.f.dh eeg aanee.

-ta: (magac, dhedig, keli) «u ~» fal cid kale u tiirinta, si loo muujiyo in uu sababtiisa lahaa. Aanaynta gabay fidnadeed oo aanay lahayn Caasha, waa xadgudub loo gaystay xuquuqda qoraalka.

vl. pron., neg. you ... not,

(v) you....not.. Ex: adigoo xaagaas leh, baadan shaqaysanayn; you are strong and you don't work

de: you ... not + [FOCUS] = baa + aad + aan

lx: baadan

pd: (baanad)

ps: focus + vpro + neg

xe: Although you are a Somali, dont you drink camel milk?

xv: Ma adigoo Soomaali ah, baadan caano geel cabbin?

key: baadan

1. Wax u baahi qaba.

2. Gaajaysan.

f.mg4 (-hnaa, -hnayd) 1. Wax baahi hayso ahaansho (nafley). 2. U b.: wax wax u mucurtaysan ahaansho.

f.mg4 (-hnaa, -hnayd) 1. Wax baahi hayso ahaansho (nafley). 2. U b.: wax wax u mucurtaysan ahaansho. m.f.dh, baahnaan.

der. [adjective] hungry; needy, in need

-baahnaa / baahnayd: (adj) hungry (haangari); needy (niidi) ~ gaajoonaya, gaajaysan. u baahan: need (niidh); want (want); ~ rabid. Ex: maxaad u baahan tahay? what do you need?

(tilmaame) qof ama shey wax baahi u qaba sida dhuuni, dhar, caafimaad ama wax kale. Waan baahanahay bakhti looma cuno.

de: hungry; needy, in need

lx: baahan

pd: (baahnaa)

ps: adj-der

key: baahan

(fal) qaadhaan qof u ururi; u soo dhawrtee; dadka u soo dhexmar: baaha u soo gur. Dh: baahee.

vl. pron., neg. I ... not,

(v) it is the one I didn't... Ex: Ali baanan arag; Ali is one I didn't see

de: I ... not + [FOCUS] = baa + aan (neg) + aan (vpro)

lx: baanan

ps: focus + vpro + neg

xe: Ali is the only one I did not see.

xv: Cali keliya baanan arkin.

key: baanan

(Badhan-ka)

Geed, wax yar ah, oo xalleefsan oo wareegsan oo dhexda daloollo ku leh, oo dharka lagu kor tolo oo inta ilaha (daldaloollada) laysu suro, dacallada isku qabta oo isku xira; guluus.

m.l (-amo, m.dh) Shey yar oo caag, bir iyo wixi lamida ka samaysan, wareegsan xalleefsan daloollo leh oo dharka la gashado meelo gaar ah looga tolo si uu dacalladooda isugu qabto; galuus.

m.l (-amo, m.dh) Shey yar oo caag, bir iyo wixi lamida ka samaysan, wareegsan xalleefsan daloollo leh oo dharka la gashado meelo gaar ah looga tolo si uu dacalladooda isugu qabto; galuus.

m. n. button

-ka: (n) button (batan) ~ guluus

badhan: -badhnaa / badhnayd: (adj) half (haaf); halved. ~ badhan. Ex: koob badhan; half cup

(fal) mid dhiman ama qaybsamay noqo.

badhan: (tilmaame) mid labo qaybood laga dhigay oo aan dhannayn; mid qayb ka maqantahay. Dh: baran, dhiman. Li: dhan.

badhan -ka: (magac, lab, keli) walax yar oo caag ka samaysan caag, loox iyo wixii la mid ah, dhexda na ku leh afar ama labo dalool oo lagu taxo shaadhadhka iyo wixii la mid ah. Dh: guluus, sureer.

de: button

lx: badhan

pd: (-ka)

ps: n2c-m

syn: galuus ~ guluus {N < Eng}

key: badhan

-ta: (magac, dhedig, keli) meel geedo leh ka jirid oo ban ka dhigid. Dh: daleedayn.

banayn -ta: (magac, dhedig, keli) meel xidhan furid. Dh: bannayn.

-ka: (magac, lab, keli) baadhashada la baadho qof si gardarro ah.

-da: (magacwadareed) kooxda muusigga gaardiska ciidanka u qaabilsan. Baanbayda boolisku astaantiisa ayay tumayaan.

m.dh Isku qasidda ranka iyo biigga turubka. la-mid: baandhayn.

-baandhada: (n) shuffling; mixing together

-da: (magac, dhedig, keli) turubka is dhexgelintiisa si haadadku isugu dhafmaan.

vl. pron., neg. we [excl.] ... not,

de: we [excl] ... not + [FOCUS] = baa + aannu + aan

lx: baannan

ps: focus + vpro + neg

key: baannan

Erythrochlamys spectabilis

(Bansai) C Erythrochlamys spectabilis Guerke. Labiatae.

-ta: (magac, dhedig, keli) baar ka dhigid; ka dhigidda wax sare oo wacan.

name-f Queen

magac loo baxsho gabadh lagu faaninayo inay leedahay saansaanyihii iyo astaamihii bogoradaha.

(fal) baabbacada gacanta ku salaax oo dhunko. Aadan waa nin naxariis badan oo carruurta gacana ku baasheeya. Dh: baashee.

-ka: (magac, lab, keli) sureerrada shamiisyada iyo wixii la mid ah lagu taxo mikood. Surwaalka baldhan ayaa ka go'ay.

v. display

(Bannayn-ta)

Waxa ku gudban ka wareejin; bannaan ka dhigid; furid; jideyn; sharciyayn.

m.f.dh eeg bannee. la-mid: bannaanayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel furid oo wax ku awdan ka qaadid. Kol hadduu dhulku gabaw yahay maxaad bannaynta daaqadda ku fali? Dh: furid, fasixid. Li: xidhid, awdid, oodid.

bannayn-ta: (magac, dhedig, keli) meel, geedo iyo dhirba ka gurid. Dh: bannaanayn.

bannayn-ta: (magac, dhedig, keli) qaanuun ahaan wax bannaan ka dhigid oo sharciyayn.

bannayn -ta: (magac, dhedig, keli) weel wax ku jireen madhin oo faaruqin.

bannayn -ta: (magac, dhedig, keli) (u ~) wax lagugu soo ganay ama tuuray u bannayntii.

-ta: (magac, dhedig, keli) ul gaaban oo madax buuran leh la dhicid, ku garaacid.

-ta: (magac, dhedig, keli) caad yeelashada cirka.

m.f.dh eeg caanee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto, shaah iyo la mid ah, caano ku darid.

(Cadhayn-ta)

Cadho ku ridid.

m.f.dh eeg cadhee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cadho ku ridid.

(fal) cudurka candhada ku rid. Dh: cadhay.

candhay: (fal) xoolo, candhadu ha ku weynaato oo dhalmo isku diyaari. Dh: dhaysi, habaasi.

(tilmaame) meel la qoday.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel iftiin u soo tabayo, hagoogid oo hadh u yeelid. Dh: hadhays, harayn, dadid.