Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Baaha-da)

2

Xoolaggooyo; qaaraan.

waa la naqliyay ✓

1

baaho¹: m.dh Iskaashi iyo wax wadaqabsi dad gaar ah ka dhaxeeya.

2

baaho²: f.mg3 (-hday, -hatay) 1. Baahi dareemid (nafley). 2. U b.: wax la'aantiis u mucurteysnaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-hday, -hatay) 1. Baahi dareemid (nafley). 2. U b.: wax la'aantiis u mucurteysnaan. m.f.dh, baahnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

v. be hungry, be in need; need, want

2

baaho [feminine] n. mutual help arrangement, reciprocal aid

waa la naqliyay ✓

1

(fal) yeelo rabitaanka wax ama qof; baahi u qab wax, sida cunto, caafimaad cilmi ama qof.

2

baaho -da: (magac, dhedig, keli) xoolaha gargaar ahaan reeraha ama dadka looga soo ururiyo; xoolo lagu bixiyo magta ama qof baahan loo guro. Baaho ayaan u soo ururinnay dadkii socotada ahaa. Dh: xoolaggooyo, qaadhaan.

3

baaho -da: (magac, dhedig, keli) eeg aqal.

4

baaho -da: (magac, dhedig, keli) guddi qaybaha ay xaajadu khusayso oo dhan ka kooban oo ay xeer-beegti meel u dirto.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhoodidda awrka ee hasha. Dh: abaahi.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax kaa qarsoon doondoono; wax kaa dahsoon raadso. Buugga aad raadinayso ka baadho maktabadda.

2

baadho: (fal) gelgelin ku galgalo; isrogrog adiga oo dhinacyada kolba mid u jiifsanaya. Awrkii dhaanka laga furay gelgelintuu baadhanayaa.

waa la naqliyay ✓

1

baasho¹: m.dh Dhunkashada dhabanka ama dibnaha la iska shumiyo.

2

baasho²: f.mg3 (-shtay, -shatay) Baal goray iyo wixi lamida iyadoo libin lagu muujinayo madaxsurasho. 2. Gammuun, baal ku dhegsasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. kiss

waa la naqliyay ✓

-baashada: (n) kiss (kis) ~ shumis

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhunkasho iyo gacanta oo qof naxariis loogu salaaxo. Baashadu carruurta way barbaarisaa.

waa la naqliyay ✓

1

de: kiss

2

lx: baasho

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: dhunko, shumis

6

key: baasho

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Dhiibato weyn oo abaar ama cudur ay keenaan oo guud ahaan saameya naflay badan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhibaato faafta ama baahda. Aaho ayaa ku dhacday Soomaaliya. Dh: aafo.

waa la naqliyay ✓

1

(Baah-a)

2

Dhulka wada gaaray; faaf.

waa la naqliyay ✓

1

baah¹: m.l la-mid: baahid.

2

baah²: f.mg1 (-hay, -hday) War, cudur, daad iyo wixi lamida aad u faafid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-hay, -hday) War, cudur, daad iyo wixi lamida aad u faafid. m.f.dh, baahid.

waa la naqliyay ✓

1

v. spread out, expand

2

baah vl. n. expansion, spreading out

waa la naqliyay ✓

-ay/day: (v) scatter (iskaater); spread over; expand (ikis-paandh)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhul badan gaadh; is ballaadhi oo meelo hor leh gaadh. Geelii wuu baahay. Dh: faaf. baahid

2

baah -a: (magac, lab, keli) dhul badan gaadhid; meelo aanu hore u jirin gaadhid. Dh: baahis.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Uruur xiddigaha ka mid ah oo u dhexeeya Xoorka iyo Faruuryaha. la-mid: bąh.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Uruur xiddigaha ka mid ah oo u dhexeeya Xoorka iyo Faruuryaha. la-mid: bah.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax la'aan; hayn la'aan. Dh: baahi.

waa la naqliyay ✓

1

(Baahi-da)

2

Wax waxtar ah, ama lagamamaarmaan ah, haddana aan la haysan, tebidda la teba hayo; Wax in la helo ama la haysto la jeclaan lahaa, gaajada loo qabo.

waa la naqliyay ✓

1

baahi¹: m.dh 1. Dareen nafleyda ku dhaca marka ay muddo cunto moogaato; gaajo. 2. Xaalad cunto yari oo meel ka dhacda. 3. Dhibaato ay keento wax la'aantooda. Tusaale: “Biixi lacag buu baahi u qabaa”.

2

baahi²: f.g2 (-iyay, -isay) U b.: cid in ay wax u baahato badid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) U b.: war dad badan u sheegid.

waa la naqliyay ✓

1

baahi:m.dh 1. Dareen nafleyda ku dhaca marka ay muddo cunto moogaato; gaajo. 2. Xaalad cunto yari oo meel ka dhacda. 3. Dhibaato ay keento wax la'aantooda. Tusaale: Biixi lacag buu baahi u qabaa.

2

bąahi: f.g2 (-iyay, -isay) U b.: war dad badan u sheegid. m.f.dh, bąahin.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] hunger; need; demand (for something)

2

baahi v. spread out, cause to expand, propagate, promulgate

waa la naqliyay ✓

1

-yey say: (v) broadcast; announce; spread (ispareedh); cause to become widely seen or known; scatter or disseminate. Ex: akhbaarta baahi; spread the news

2

baahi -da: (n) 1. hunger (hangar) ~ gaajo 2. necessity (nasesati); need (niidh) Ex: baahidu waa hooyada wax soosaarka; necessity is the mother of invention

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhul badan gaadhsii oo ku ballaadhi: meel ku kala bixi. Baahi warka bulshadu ha wada maqashee. Dh: faafi, fidi, firdhi. Li: ururi, koob.

2

baahi: (fal) wax duubnaa kala bixi.

3

baahi -da: (magac, dhedig, keli) wax la'aan; hayn iyo jeeb xumo. Baryo iyo baahi badan ba waa la isku nacaa. Dh: baaha.

4

baahi -da: (magac, dhedig, keli) dareenka rabitaan ama doonitaan ee wax ama qof loo hayo. Baahidaan kuu qabo, babarkaad iga jirtaan, soo bildhaasadaa.

waa la naqliyay ✓

احْتِيَاجِ، جُوع

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baakad.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baakad.

waa la naqliyay ✓

f. n. parcel, package

waa la naqliyay ✓

-baakadda: (n) parcel (paarsal); package (paakeeyj); packet (paakit)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baakad.

waa la naqliyay ✓

1

de: parcel, package

2

lx: baako

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

xe: I want to send this parcel to Rome.

6

xv: Waxaan rabaa inaan baakadan u diro Rooma.

7

key: baako

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-ntay, -natay) 1. (f.g) Qof buka ama dhaawac ah baan siin. 2. (f.mg) Qof bukaan ama dhaawac ka bogsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-ntay, -natay) 1. (f.g) Qof buka ama dhaawac ah baan siin. 2. (f.mg) Qof bukaan ama dhaawac ka bogsasho. m.f.dh, baanasho.

waa la naqliyay ✓

v. care for, nurse; feed someone on a special diet

waa la naqliyay ✓

-baantay / baanatay: (v) recuperate (ri kuupereeyt); feed someone to return to health or strength ~ baani

waa la naqliyay ✓

(fal) sii cunto nafaqo leh sida hilib iyo wixii la mid ah; tadaawi oo qof bukaan ah nafaqee. Dh: buullee, xannaanee, baxnaani.

waa la naqliyay ✓

1

de: care for, nurse; feed s.o. on a special diet

2

lx: baano

3

pd: (baantay / baanatay)

4

ps: v3b=

5

key: baano

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) 1. Meel tegiddeeda ka maqnaan. 2. Ka b.: wax waqtigii loogu talaggalay dib uga dhicid. Tusaale: “Shirkii wuu baaqday”.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) 1. Meel tegiddeeda ka maqnaan. 2. Ka b.: wax waqtigii loogu talaggalay dib uga dhicid. Tusaale: Shirkii wuu baaqday. m.f.dh, baaqasho.

waa la naqliyay ✓

v. fail to arrive ~ leave; remain absent, be missing; not happen

waa la naqliyay ✓

-baaqday / baaqatay: (v) 1. canceling the arrival or departure. Ex: dayaaraddii way baaqatay; the flight was canceled. 2. miss (mis); fail to attend. Ex: waligiis hal maalina shaqo kama baaqan; he never missed a day of work

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin ama talo lagu ballansanaa ka magnaw ama ka dibdhac.

2

baaqo: (fal) ka baaqo - ha iman meel ama madal lagaa filayey. Ha ka baagan shirka berrito. Dh: maqnaw

waa la naqliyay ✓

1

de: fail to arrive ~ leave; remain absent, be missing; not happen

2

lx: baaqo

3

pd: (baaqday)

4

ps: v3b=

5

xe: Dont miss the meeting!

6

xv: Arabic

7

key: baaqo

waa la naqliyay ✓

1

baaro¹: m.dh Wasakh midab cad leh oo ka dhalata marka aan la nadiifin xubnaha taraanka dadka aan la gudin.

2

baaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) Wax qarsoon, raadin.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Xoolo naftu ka baxayso rafasho. 2. Ku b.: wax burburin ama baabbi'in. Tusaale: “Beertii dibi qooqan baa ku baartay”.

waa la naqliyay ✓

1

bąaro: f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Xoolo naftu ka baxayso rafasho. 2. Ku b.: wax burburin ama baabbi'in. Tusaale: Beertii dibi qooqan baa ku baartay. m.f.dh, bąarasho.

2

baaro¹: m.dh Wasakh midab cad leh oo ka dhalata marka aan la nadiifin xubnaha taraanka dadka aan la gudin.

3

baaro²: f.g3 (-rtay, -ratay) Wax qarsoon, raadin. m.f.dh, baarasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. inspect, search, examine for oneself

2

baaro v. be restless (due to pain ~ anger), writhe, twist about

3

baaro [feminine] n. smegma, white substance by sexual organs

waa la naqliyay ✓

(Baro) N Teclea nobilis Del. Rutaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-baarada: (n) smegma (ismegma) ~ dooro

2

baaro -baartay/baaratay: (v) seek (siik); search for yourself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) iskaa u doondoono; iskaa u daydayo wax aad rabto inaad hesho. Baaro oo wixii ku cajibiya ka qaado dukaanka. Dh: baadho.

2

baaro: (fal) 'geel' jiif ku galgalo; ku rafo oo faadhumayso. Hashii rimmanayd gelgelintay baaranaysaa. Dh: galgalo, isrogrog.

3

baaro -da: (magac, dhedig, keli) cadka yar ee wiilasha buuryadooda laga jaro marka la gudayo. Baarada wiilka well lagama jarin oo lama xalaalayn. Dh: ballanji, hanjaf.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baaye.

2

baayo -ha: (magac, lab, keli) barwaago iyo wax wanaagsan oo lagu farxo. Dh: badhaadhe.

waa la naqliyay ✓

1

(Badha-da)

2

1. Neef baaqimo ah: caano yar

3

2. Dhex. kalabbar, bartan, bartame; wadaage.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Neef caano yar; baaqimo; gabno. 2. Dhex, kalabar, bartame.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. animal with poor milk-yield

2

badho [feminine] n., loc. center, middle

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax buuxay, mid dhiman ka dhigo.

2

badho -da (magac, dhedig, keli) neef ishkin ah oo caano yar. Badho bidhe ma buuxiso. Dh: gabno, hooto. Li: ayro, haldoor.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Mukulaal; dummad; yaanyuuro.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Mukulaal; dummad; yaanyuuro.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xayawaan yar oo dabjoogta ka mid ah. Basho hilib aragtay bahal bay la mid tahay. Dh: dinnad, bisad, yaanyuur, makulaal, dummad, durruf.

2

basho-da: (magac, dhedig, keli) daafi ama heed iyo badar kale oo intii marka hore la saloolo kaddibna la ridqo oo biyaha lagu laaqdo. Dh: baso, bajo.

waa la naqliyay ✓

dąaho: f.g3 (-hday, -hatay) Ilixir u yeelasho.

waa la naqliyay ✓

v. drape, screen, cover with a curtain

waa la naqliyay ✓

(fal) aqal iyo wax la mid ah, daah ku xiro. Daaho gurigaaga intaan daqsigu kaa gelin.

waa la naqliyay ✓

1

de: drape, screen, cover with a curtain

2

lx: daaho

3

pd: (daahday)

4

ps: v3b=

5

key: daaho

waa la naqliyay ✓

1

(Baahawadaag-ta)

2

Dad baaho ka dhexayso.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baaho².

waa la naqliyay ✓

1

qaac¹: m.l Uumi daruur la moodo oo wax gubanaayo ka soo baxa oo hawada ku baaho. la-mid: qiic¹, qiiq¹ (2), qiiqaab¹.

2

qaac²: f.mg1 (-cay, -cday) Wax gubanaayo qaac bixin. la-mid: qiic², qiiq², qiiqaab².

waa la naqliyay ✓

1

qaac¹: m.l Uumi daruur la moodo oo wax gubanaayo ka soo baxa oo hawada ku baaho. la-mid: qiic, qiiq, qiiqaab.

2

qaac²: f.mg1 (-cay, -cday) Wax gubanaayo qaac bixin. m.f.dh, qaacid. la-mid: qiic, qiiq, qiiqaab.

waa la naqliyay ✓

/raavanas/ravenously; (adj) gaajaysan (aad u baahoonaya).

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'hal' dhoodista awr u baaho. Hasha waxa ka muuqda in ay abasaxayso.

2

abasax: (tilmaame) hal u baahan awr dhooda.

3

abasax-a: (magac, lab, keli) hashu markay muujiso astaamaha lagu garto in ay baahin u baahan tahay; hashu markay diyaar u tahay dhoodidda. Abasaxa hasha waxa keenay barwaaqada.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) lax, sumal ku tallaaba u baaho. Laxdaasi way asoolaysaa.

2

asool-ka: (magac, lab, keli) sida laxdu dabada ay u Jusho si ay muujiso marka wanka ay doonayso inuu tallaabo. Laxdu way muujisay asoolkeeda.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baaho iyo gargaar urursasho.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dareen gammaan ay muujiso marka ay u baahato faras saarta. Beedalka geenyada farasku wuu deermaya bal sida uu eegi fiiri! Dh: orgood.

2

beeddal: (fal) gammaanka dhedig dareen rabitaan gudmo amuuji, labood u baaho. Geeyandu way beeddalaysaa. Dh: oofo, orgoo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax dheeri ah.

2

biiro -da: (magac, dhedig, keli) xoolo dad kala duwan laga soo guray si cid baahi gaar ah qabta loogu caawiyo. Reerka baradii ka gubatay biiro ha loo guro. Dh: qaaraan, baaho, xirsi, qaraamaad, dhawrto, qaadhaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) qaalin geel ah u baaho abaahin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kala bixitaanka iyo kala fididda walax; gaadhidda shey meelo badan ku baaho. Loox biyo ku jiraa faaxid ma daayo. Li: dhadhid, ururid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) rassaasta jaad ka mid ah oo ay finiinnada qaraxeedu dhinac walba u baaho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadalka iyo kaftanka yarayso; iska ilaali in uu hadalkaagu baaho ama cadho keeno.

2

gaagaabso: (fal) wax dhaadheer dhererkiisa yaryarayso.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aad caadaysatay, sida shaah ama sigaar iyo wixii la mid ah u baaho. Dh: hamuun, xaraaroo.

2

haalaati -ga: (magac, lab, keli) wareer qabta qofka isticmaala buuriga iyo wixii la mid ah kolka uu waayo. Dh: xaraaro, hamuun.

waa la naqliyay ✓

(fal) oon oo biyo u baaho. Dh: harraad, oon.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cadaawad masayr iyo nac ay minweyno u qaaddo minyaro. Dh: nacgumaar.

2

hariifo-da: (magac, dhedig, keli) hibasho dad tiro yar oo dad aad u farabadan la baaho iyo biiro ah. Dh: cuqdad.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo u baaho; cid biyo u baahan noqo. Dh: oon, asqow.

2

harraad -ka: (magac, lab, keli) baahida iyo hamuunta la yeesho kolka la waayo wax la cabo. Dh: oon, surmid, asqo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» aad ugu baaho.

2

jeel -ka: (magac, lab, keli) meel loogu tala galay in lagu xidho dadka dambiilayaasha ah. Dh: xabsi.

3

jeel -ka: (magac, lab, keli) xiisaha xoogga leh ee wax loo qabo sida kan xoolaha ku abuurma marka ay carro ama milix u baahdaan.

4

jeel -ka: (magac, lab, keli) qof aad isku fiicantihiin oo kuu hiilaya. Dh: saaxiib.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-naaday, -naatay) U b.: qof baahan noqosho. Tusaale: “Ebedkiisa lacag ha u baahnaado, kolba anigu wax u diri maayo”.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-naaday, -naatay) U b.: qof baahan noqosho. Tusaale: Ebedkiisa lacag ha u baahnaado, kolba anigu wax u diri maayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: be hungry, be in need; need, want

2

hm: 1

3

lx: baaho

4

pd: (baahday)

5

ps: v3b=

6

xe: You will need it.

7

xv: Waad u baahan doontaa.

8

key: baaho_1

waa la naqliyay ✓

1

de: mutual help arrangement, reciprocal aid given in case of need within a clan

2

hm: 2

3

lx: baaho

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: baaho_2

waa la naqliyay ✓

v.pat: get hungry; starve

waa la naqliyay ✓

-ay/baahootay: (v) have a need or desire for food; become hungry

waa la naqliyay ✓

1

de: get hungry; starve

2

lx: baahood

3

pd: (baahooday)

4

ps: v1=pat

5

key: baahood

waa la naqliyay ✓

m.dh Isku qasidda ranka iyo biigga turubka. la-mid: baandhayn.

waa la naqliyay ✓

-baandhada: (n) shuffling; mixing together

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) turubka is dhexgelintiisa si haadadku isugu dhafmaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Badasha-da)

2

Wax badan noqosho; tarmid; bulaalid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bado.

waa la naqliyay ✓

vl. n. intensification, multiplication

waa la naqliyay ✓