baahan — Macnaha & Turjumaada

1

1. Wax u baahi qaba.

2

2. Gaajaysan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-hnaa, -hnayd) 1. Wax baahi hayso ahaansho (nafley). 2. U b.: wax wax u mucurtaysan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-hnaa, -hnayd) 1. Wax baahi hayso ahaansho (nafley). 2. U b.: wax wax u mucurtaysan ahaansho. m.f.dh, baahnaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] hungry; needy, in need

waa la naqliyay ✓

-baahnaa / baahnayd: (adj) hungry (haangari); needy (niidi) ~ gaajoonaya, gaajaysan. u baahan: need (niidh); want (want); ~ rabid. Ex: maxaad u baahan tahay? what do you need?

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof ama shey wax baahi u qaba sida dhuuni, dhar, caafimaad ama wax kale. Waan baahanahay bakhti looma cuno.

waa la naqliyay ✓

1

de: hungry; needy, in need

2

lx: baahan

3

pd: (baahnaa)

4

ps: adj-der

5

key: baahan

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax ama meel la baadhay oo gacanta la mariyey.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) qof aan waxba haysan. Sadaqada baahanaha siiya. Dh: caydh.

2

baahane -ha: (magac, lab, keli) qof baryo badan oo mar walba weydiin u taagan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baahee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qof sabool ah ama gacan madhan, gargaar u soo ururin. Dh: qaadhaamid, jiscin.

waa la naqliyay ✓

bąahsan: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la baahiyay ahaansho (war).

waa la naqliyay ✓

bąahsan: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la baahiyay ahaansho (war). m.f.dh, bąahsanaan.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) aad u baahay oo faafay; dhul badan gaadhay. Dh: fidsan, firidhsan.

waa la naqliyay ✓

name-f Queen

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh lagu faaninayo inay leedahay saansaanyihii iyo astaamihii bogoradaha.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax la'aan; hayn la'aan. Dh: baahi.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid la baabay; mid la falay. Dh: falan, sixran, qataaran, maran.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. you ... not,

waa la naqliyay ✓

(v) you....not.. Ex: adigoo xaagaas leh, baadan shaqaysanayn; you are strong and you don't work

waa la naqliyay ✓

1

de: you ... not + [FOCUS] = baa + aad + aan

2

lx: baadan

3

pd: (baanad)

4

ps: focus + vpro + neg

5

xe: Although you are a Somali, dont you drink camel milk?

6

xv: Ma adigoo Soomaali ah, baadan caano geel cabbin?

7

key: baadan

waa la naqliyay ✓

(fal) qaadhaan qof u ururi; u soo dhawrtee; dadka u soo dhexmar: baaha u soo gur. Dh: baahee.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baahi². la-mid: baahis.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bąahi. la-mid: bąahis.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) broadcasting; publication (pab li keey shin); propagation (poro-pageey-shin); dissemination-faafinta, warbaahin

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) fidinta wax lagu faafiyo meel aanu hore u gaadhsiisnayn. Dh: fidin, firdhin.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. I ... not,

waa la naqliyay ✓

(v) it is the one I didn't... Ex: Ali baanan arag; Ali is one I didn't see

waa la naqliyay ✓

1

de: I ... not + [FOCUS] = baa + aan (neg) + aan (vpro)

2

lx: baanan

3

ps: focus + vpro + neg

4

xe: Ali is the only one I did not see.

5

xv: Cali keliya baanan arkin.

6

key: baanan

waa la naqliyay ✓

1

(Badhan-ka)

2

Geed, wax yar ah, oo xalleefsan oo wareegsan oo dhexda daloollo ku leh, oo dharka lagu kor tolo oo inta ilaha (daldaloollada) laysu suro, dacallada isku qabta oo isku xira; guluus.

waa la naqliyay ✓

m.l (-amo, m.dh) Shey yar oo caag, bir iyo wixi lamida ka samaysan, wareegsan xalleefsan daloollo leh oo dharka la gashado meelo gaar ah looga tolo si uu dacalladooda isugu qabto; galuus.

waa la naqliyay ✓

m.l (-amo, m.dh) Shey yar oo caag, bir iyo wixi lamida ka samaysan, wareegsan xalleefsan daloollo leh oo dharka la gashado meelo gaar ah looga tolo si uu dacalladooda isugu qabto; galuus.

waa la naqliyay ✓

m. n. button

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) button (batan) ~ guluus

2

badhan: -badhnaa / badhnayd: (adj) half (haaf); halved. ~ badhan. Ex: koob badhan; half cup

waa la naqliyay ✓

1

(fal) mid dhiman ama qaybsamay noqo.

2

badhan: (tilmaame) mid labo qaybood laga dhigay oo aan dhannayn; mid qayb ka maqantahay. Dh: baran, dhiman. Li: dhan.

3

badhan -ka: (magac, lab, keli) walax yar oo caag ka samaysan caag, loox iyo wixii la mid ah, dhexda na ku leh afar ama labo dalool oo lagu taxo shaadhadhka iyo wixii la mid ah. Dh: guluus, sureer.

waa la naqliyay ✓

1

de: button

2

lx: badhan

3

pd: (-ka)

4

ps: n2c-m

5

syn: galuus ~ guluus {N < Eng}

6

key: badhan

waa la naqliyay ✓

Ilixir loo yeelay; daah leh.

waa la naqliyay ✓

dąahan: f.mg4 (-hnaa, -hnayd) Wax ilixir loo yeelay ahaansho; daah lahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] screened, curtained, draped

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax la qariyey oo daah lagu xidhay. Tani waa xaajo daahan weli xal looma hayo. Dh: qarsoon, dahsoon.

waa la naqliyay ✓

1

de: screened, curtained, draped

2

lx: daahan

3

pd: (daahnaa)

4

ps: adj-der

5

key: daahan

waa la naqliyay ✓

v., neg.-expr: it is not

waa la naqliyay ✓

[pronoun plus negative] it is not ~ maaha, ma aha. Ex: Soomali maahan; he or she is not Somalian

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) mashquulsan oo maankiisu meel kale ku maqan yahay ah. Nin maahan ayaad la hadlaysaa. Dh: maahsan.

2

maahan -ta: (magac, dhedig, keli) ma 'aha oo waa wax kale. Mawaad maahanta la haysaa wixii jirab sheeg. Dh: maaha; ma'aha.

waa la naqliyay ✓

1

a: maaha

2

de: it is not

3

lx: maahan

4

ps: v5a-neg-expr

5

key: maahan

waa la naqliyay ✓

1

(Aayatiin-ka)

2

Waxtar aan durba dhalane, waa danbe, oo iyadana loo baahan yahay, la filana hayo oo loogu talaggalo; waxtar raaga; cirib-danbeed; meecaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Aayid-da)

2

Wax raagey ama dib loo dhigay, waa danbe oo loo baahan yahay, waxtarkooda helid, ku tabkicid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abasax-a)

2

(geel, ...) hashu kolka ay u baahan tahay awrka, sida ay tahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Anbabbax-a)

2

1. Socdaalka bilawgiisa.

3

2. Hawlaha socdaalku u baahan yahay dhammaystirkooda, dhexgelliddooda.

waa la naqliyay ✓

1

(Arrin-ka, Arrin-ta)

2

Talo, hadal iyo in wax laga qabto u baahan; xaal; talo; xaajo.

waa la naqliyay ✓

(idaha) Wan u taga u baahan.

waa la naqliyay ✓

1

(Beeddal-ka)

2

Neef gammaan ah oo dheddig kolkuu kudaal u baahan yahay.

waa la naqliyay ✓

Beeddal ah; kudaal u baahan.

waa la naqliyay ✓

1

(Casiisad-da)

2

Kimis, si gaar ah oo farsamo iyo aalad badan u baahan, loo sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciidan-ka)

2

1. Qofka ama dadka qabta waxyaalaha hawluhu u baahan yihiin; dadka adeega; xoogsato; shaqaale; midiidin.

3

2. Xoogga hubka sida; col: askar.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Darab-ka) a) Wax la fali doono, intaan la bilaabin, oo wax laysugu sii duwo oo waxa loo baahan doono loo soo dhoweeyo; diyaar. b) Istijo. c) Cabbir dhulka iyo beeraha lagu cabbiro, d) (weel, kd.) qurxin.

2

2. (Darab-ta) Daribta hilibka.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheemman-ka)

2

1. Waxyaalaha dhulka lagala soo baxo kan ugu adag: wuxuu u eg yahay dhalo (quraarad) aad u belbeleysa.

3

2. Cad geedkaas laga sameeyey oo kamid ah dhagaxa qaaliga ah ama alaabada wax lagu jarjaro oo adaygga badan u baahan afka loo gesho oo caarad looga dhigo.

4

3. Afarta jaad oo turubka mid kamid ah ~ almaas.

waa la naqliyay ✓

1

(Farsamayn-ta)

2

Hawl aqoon iyo tab u baahan qabasho; wanaajin.

waa la naqliyay ✓

1

1. Aan waqti badan cunno cunin; gaajo hayso.

2

2. Qatan; baahan.

waa la naqliyay ✓

1

(Gargaar-ka)

2

Wax loo baahan yahay oo la isa siiyo ama la isu qabto: kaalmo; taageero.

waa la naqliyay ✓

Gaajaysan; baahan.

waa la naqliyay ✓

1

(Hagar-ta)

2

Hawl ama arrin ama wax kale oo wax ka qabashadood lays faray, oo laysku lado, si ay u xumaato ama ayan u wanaagsanaan; lillaahi-darro wax ku qabasho; aqoonta iyo xoogga hawsha qabashadeedu u baahan tahay ku bakhaylid; dhagar; xoogdhabiil.

waa la naqliyay ✓

1

(Hurda-da)

2

Nasasho oogada iyo maankuba u baahan yihiin, inta lagu jirona, ay aad u yaraadaan ama u baabba'aan wax-garashada maanka iyo wax-dareenka iyo dhaqdhaqaaqa oogadu.

waa la naqliyay ✓

1

(Jaansaarid-da)

2

Wax duugoobey oo karid u baahan, jaan cusub ku tolid, ku dhejin; karkarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaalmayn-ta)

2

Wax qof u baahan yahay wax kala qabasho; kaalmo siin; u gargaarid; taageerid; waxtarid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baahan. la-mid: baahnaansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qabitaanka baahida ama haqab.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof aan wax u urursanayn oo hawlihiisa iniba meel ku firidhsan tahay. Baahsane inta ka ba'aysaa badan.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) faafitaanka dhul badan wax gaadhaan.

2

baahsani -da: (magac, dhedig, keli) kala qaabdarro iyo daadsanaan.

waa la naqliyay ✓

name-m King

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil ay ka muuqdaan calaamadihii madaxnimo ama loogu ducaynayo inuu noqdo boqor.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhunkasho iyo salaaxid. Baashayntu ubadka way barbaarisaa.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] animals, livestock ~ belongings left unguarded; neglected

waa la naqliyay ✓

1

de: animals, livestock ~ belongings left unguarded; neglected

2

lx: baylahan

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f-col

5

key: baylahan

waa la naqliyay ✓

adj., [expression] need

waa la naqliyay ✓

-nahay / tahay: (v) want (want)-, need (niid) ~ raba. Ex: waxaan u baahanahay inaan wax cuno; I need to eat [food] ~ see [eeg] ubbaaho

waa la naqliyay ✓

1

de: need

2

initial: u

3

lx: u baahan

4

pd: (u baahanyahay)

5

ps: adj-expr

6

xe: Do you need medicine?

7

xv: Daawo ma u baahantahay?

8

key: u_baahan

waa la naqliyay ✓

-ubbaahnaa / ubbaahnayd: (adj) needy (niidi); being in need ~ u baahan

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg abaahi². la-mid: abaahiyid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) saarashada awrku hasha ku dhoodo. Abaahinta awrta waa loo milay dayaa. Dh: dhoodis.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax baac lagu cabbirey ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) fidsan oo wax la ballaadhiyay ah. Gogol baacsan ayaan ku fadhiistay. Dh: fidsan, goglan. Li: duuban.

2

baacsan: (tilmaame) wax la dhereriyey ahaan. Dawlisku wuu baacsan yahaye, berri geela ku soo waraabiya. Dh: qiyaasan, cabbiran.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) baadhashada la baadho qof si gardarro ah.

waa la naqliyay ✓

(fal) ahaw ruux baahi wax u qaba; qof aan weli helin rabitaankiisa ahaw. Waan baahanahay bakhti loo ma cuno.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. we [excl.] ... not,

waa la naqliyay ✓

1

de: we [excl] ... not + [FOCUS] = baa + aannu + aan

2

lx: baannan

3

ps: focus + vpro + neg

4

key: baannan

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: baarid².

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax walba intiisa sare. Baaraanka qaado, laakiin badhka kale anigaa leh.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) baar ka dhigid; ka dhigidda wax sare oo wacan.

waa la naqliyay ✓

1

(Baarran-ka)

2

1. Hadal.

3

2. Afeef, ballan.

waa la naqliyay ✓

1

baarran¹: m.l (-ammo/-anno, m.dh) 1. Dhawaaq afka ka soo baxa firkad gaar ah lagu cabbirayo; hadal; afeef. 2. la-mid: baarramid.

2

baarran²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) La b.: cid hadal la yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

baarran¹: m.l (-ammo/-anno, m.dh) Dhawaaq afka ka soo baxa firkad gaar ah lagu cabbirayo; hadal; afeef.

2

baarran²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) La b.: cid hadal la yeelasho. m.f.dh, baarramid.

waa la naqliyay ✓

m. n. conversation, talk, speech

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) hadal caadi ah ku sheekaysi. Si fiican baa xalay loo baarramay.

2

baarran: -ka: (magac, lab, keli) hadal sii teelladhigasho ah. Dh: afeef, shardi, ballan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: afeef, ballan

2

de: conversation, talk, speech

3

lx: baarran

4

pd: (-ka)

5

ps: n2c-m

6

syn: hadal

7

key: baarran

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg baasho.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) waraaq labadeeda dhan. Dh: bayaad, waraaq.

2

baashad -ka: (magac, lab, keli) dilka cadawga darajo ku doonid; baal ku gashad.

waa la naqliyay ✓

(fal) baabbacada gacanta ku salaax oo dhunko. Aadan waa nin naxariis badan oo carruurta gacana ku baasheeya. Dh: baashee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhunkashada iyo gacan ku salaaxidda ay naxariistu weheliso.

waa la naqliyay ✓

m. n., loc. middle, center

waa la naqliyay ✓