baadiddon

m.f.dh eeg baadiddoon². la-mid: baadiddoon¹ (2), baadiddoonis, baadiggoob¹.

m.dh la-mid: baadiddoonid.

-da: (magac, dhedig, keli) raadco u bixid, wax hallaabay heliddii u ambabixi. Raggi xalay baadidooniddii awrka ayay ku maqnaayeen.

(Baadid-da)

Wax badan maqnaan; raagid; daahid.

m.f.dh eeg baad².

m.f.dh eeg bąad².

-da: (mayac, dhedig, keli) cela magnaan dheeraata. Scadid ku kala raugnays helmaan, baro wada galeyna. Dh: baaris, raagid, dachid, dibloed

baadid -da: (magac, dhedig, keli) Laydhitaanka iyo leexashada dhiuc la maro. Kobta adhiga becaubu degay kor uga baadaye

(tilmaame) bad deggan; bad fadhida oo aan kacsanayn. Baadino ayay ahayd baddu maanta.

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Baadi noqosho.

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Baadi noqosho. m.f.dh, baadiyoobid.

(fal) 'xoolo' noqo haadi uo cid kale raac. Baraarkii labaa baadiyoobay Dh: lun, hallaw

baadiyow: (fal) baadiye noqo, reer miyi noco.

baadiyow: (fal) dawga hanuunka ka leexo; xaqa iyo caddaaladda ka leexo; dhaqanka iyo usluubta hallee. Dh: lun, hallaw. habaw

baadiyow -ga: (mogac, lab, keli) baadiye noqosho reer miyi iska dhigid ama ahaansho.

baadiyow -ga: (magac, lab, keli) xoolo la ilaalinayay on luna.

baadiyow -ga: (magac, lab, keli) iilashada qof ka baydha xaqa iyo caddaaladca: qof dhaqanka iyo asluubtu ka lumaan.

(Gaadadda-da)

Qodax-badeed.

m.dh Nafley badda ku jirta oo xiddigtadhul u eg.

f. n. thorny marine plant species

-da: (magac, dhedig, keli) noole badda ku nool oo dushiisu wada qodax tahay. Dh: qodaxbadeed.

de: thorny marine plant sp.

lx: gaadaddo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: gaadaddo

(Yaadadda-da)

Bahal yar oo wax xagta oo leh duf adag iyo qodxo dheerdheer oo mardimo leh, caddaan iyo madow ah; caanaqub; kashiito; dhiddo.

m.dh (cilmiga naflayda) Bahal yar oo wax xagta oo leh duf adag iyo qodxo dhaadheer oo mardimo leh, caddaan iyo madow ah; caanaqub; kashiito; dhiddo.

m.dh (cilmiga naflayda) Bahal yar oo wax xagta oo leh duf adag iyo qodxo dhaadheer oo mardimo leh, caddaan iyo madow ah; caanaqub; kashiito; dhiddo.

f. n. porcupine

-da: (magac, dhedig, keli) bahal yar oo dhirxagatada ka mid ah oo leh duf adag iyo qodxo dhaadheer oo mardimo caddaan iyo madow ah leh. Yaadaddo dhayal laguma dilo. Dh: caanaqub, dhiddo.

de: porcupine

initial: y

lx: yaadaddo

pd: (/da)

ps: n6-f

syn: caanaqub, kashiito

key: yaadaddo

-ka: (n) look for lost; search for lost, especially for animals ~ baadidoon

-ka: (magac, lab, keli) eer; taadiddocn.

(Baadisooc-a)

Astaan baadida lagu soo sooco; summad.

baadisooc¹: m.l Sumad u gaar ah qof oo xoolihiisa ku astaysto.

baadisooc²: f.mg1 (-cay, -cday) Ka b.: qof, baadi xoolo ku jirta ka aqoonsasho.

baadisooc¹: m.l Sumad u gaar ah qof oo xoolihiisa ku astaysto.

baadisooc²: f.mg1 (-cay, -cday) Ka b.: qof, baadi xoolo ku jirta ka aqoonsasho. m.f.dh, baadisoocid.

m. n., [compound] brand, mark, insignia

-a: (magac, lab, keli) calaamad lagu kala saaro xoolaha; summad xoolaha lagu dhigo si looga garto kuwa cid kale leedahay. Dh: astaan, summad.

de: brand, mark, insignia

lx: baadisooc

pd: (-a)

ps: n2a-m-cmp

key: baadisooc

-ka: (magac, lab, keli) kala maqnaansho daba dheeraaday. Baaditaan baan ku kala maqnqyn.

(Baadiyayn-ta)

Baadi ka dhigid; lumin; habaabin.

m.f.dh eeg baadiyee.

-ta: (magac, dhedig, keli) luminta xoolo qof ilaalinayay. Sahal waa nin baadiyayn badan. Dh: lumin, fakin, hallayn, dayacid.

baadiyayn -ta: (magac, dhedig, keli) qof reer magaal ahaa, baadiye ka dhigid; dhaqanka baadiyaha u yeelis. Dh: miyiyeyn.

baadiyayn -ta: (magac, dhedig, keli) cid kale qaldid oo khatalid. Dh: lumin.

baadiyayn -ta: (magac, dhedig, keli) jidka hagaagsan ee diintu tilmaantay ka leexin oo gaalnimo u horseedid. Li: hanuunin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dariiqa xaqa ah ka leexin.

vl. n. investigation, analysis, research

-ka: (magac, lab, keli) wax dahsoon raadintii si runtiisa loo gaadho ama xog badan looga ogaado.

a: baaritaan {N}

de: investigation, analysis, research

lx: baadhitaan

pd: (-ka)

ps: vn2-m

key: baadhitaan

name-m undisputed, proofed; brand, mark, insignia

baadiggoob¹: m.l la-mid: baadiddoonid.

baadiggoob²: f.g1 (-bay, -btay) la-mid: baadiddoon².

baadiggoob¹: m.l la-mid: baadiddoon¹.

baadiggoob²: f.g1 (-bay, -btay) la-mid: baadiddoon².

v., [compound] look for (a stray ~ something lost); search, research

de: look for (a stray or s.t. lost); search, research

lx: baadiggoob

pd: (baadiggoobay)

ps: v1=cmp

key: baadiggoob

(Bardooddan-ka)

Cayaar.

bardooddan¹: m.l 1. bardootan 1. Ciyaar farakacayaar, legdiniyo is ceyrsi leh oo waqtiga la isaga lumiyo. 2. la-mid: bardooddamid.

bardooddan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Ciyaar farakacayaar legdin iyo is ceyrsi leh ku maararroobid. la-mid: bardootan².

m. n. game, sport; athletics

bardooddan: v. play, dance

-ka: (n) playing (playing); running around for fun or amusement.

(fal) samee bardoodan, boodbood oo bootindhiso. Maxay la bardoomayaan iyagoo rag waaweyn ah. Dh: ciyaar, bootindhiso.

bardooddan -ka: (magac, lab, keli) ciyaarta dhallinyarannimo ee legdinta iyo fara ciyaarka kale.

m.l (-nno, m.dh) Qof sabool ah oo kaalmo raadsasho ku jiro.

m.l (-nno, m.dh) Qof sabool ah oo kaalmo raadsasho ku jiro.

-ka: (magac, lab, keli) qof in wax la siiyo doonaya. Nin baryadoon ah ayaa xalay nala baryay.

Bad xidhan

-da: (magac, dhedig, keli) eeg faradiid.

m.l.kh la-mid: faa'iidaddoon.

Ku abbaaran; toosan; eg; beegan.

aaddan¹: m.l la-mid: aadaan¹.

aaddan²: f.mg1 (-damay, -dantay) la-mid: aadaan².

aaddan³: f.g/mg4 (-naa, -nayd) 1. (f.g) Is aa.: laba nafley wax da'da ama xoogga iska le'eg ahaansho. 2. (f.mg) Ku aa.: wax, wax kale ku beegan ahaansho. Tusaale: “Guriga Cali wuxuu ku aaddanyahay Baar Ubax”. 3. (f.mg) Ku aa.: wax, wax kale muuqaalkooda isku gudbay ahaansho. 4. (f.mg) Ku soo aa.: wax la filayo in uu meel yimaaddo ama ku dhaco waqti go'an ahaansho.

der. [adjective] equal to, fitting, suitable; opposite, across from

-aa: (adj) [with preposition ku] 1. aligned (alaynidh); Ex: dheda ku aaddan; aligned in the middle. 2. due (duu); expected or scheduled ~ la filayo. Ex: bishee bay ku aaddan tahay; which month it's due (expected)

(tilmaame) (ku ~) (isku ~) cid, qof ama wax kale ku beegan. Ciyaarta maanta labo kooxood oo ad'adag baa isku aaddan. Dh: beegan.

aaddan: (tilmaame) (ku soo ~) (ku sii ~) qof ama wax meel kale ku jeeda. Waxa idaacadda laga sheegay dabaylo Jabuuti ku soo aaddan. Dh: eeddan.

aaddan: (tilmaame) «ka soo qof ama wax meel kale ka soo eeddan.

cf: aad (-ay)

de: equal to, fitting, suitable; opposite, across from

lx: aaddan

ps: adj-der

key: aaddan

m.f.dh eeg aaddi. la-mid: aadin, aadsiin.

Mapping

-ta: (magac, dhedig, keli) (ku ~) qof amat wax, mid kale oo u dhigma ku toosin.

aaddin -ta: (magac, dhedig, keli) (isku ~) wax kala daadsan isku habayn.

-ga: (magac, lab, keli) dad wada dhashay noqosho. Dh: walaalow.

m.l 1. (fiisikis) Cabbir xariiqeedka laga qaaday walax adke ah sida dhererka (l), ballaca (b) ama joogga (h). 2. (fiisikis) “Addimaha Xaddiyada Fisikaad” waa habka xaddiyada fisikaad looga soo dhirindhiriyo xaddi saleedyada oo la saaro jibbaaro habboon.

m.l 1. (fiisikis) Cabbir xariiqeedka laga qaaday walax adke ah sida dhererka (l), ballaca (b) ama joogga (h). 2. (fiisikis) "Addimaha Xaddiyada Fisikaad" waa habka xaddiyada fisikaad looga soo dhirindhiriyo xaddi saleedyada oo la saaro jibbaaro habboon.

Dimension

Dimension

-da: (magac, dhedig, keli) cabbirraadda dherer, joog, qoton iyo dhexroor ee jimidh adke ahi leeyahay. Kolka aadimooyinka aqalka la wada garanayo ayaa bedkiisa la soo saaraa.

(Addoon-ka, Addoon-ta)

Qof la lee yahay; bidde, biddad.

addoon¹: m.l (-oommo, m.dh) Nin aan xor ahayn oo la leeyahay oo sidii la doono loogu shaqaysto; cabiid; bidde.

addoon²: m.dh (-oomo, m.dh) Naag aan xor ahayn oo la leeyahay oo sidii la doono loogu shaqaysto; biddad.

m.l (-oommo, m.dh) Nin aan xor ahayn oo la leeyahay oo sidii la doono loogu shaqaysto; cabiid; bidde.

m. n. slave

-ka: (n) [an offensive word] slave {isleeyv); chattel (jaatal) ~ bidde

-ka: (magac, lab, keli) qof lab oo xorriyaddii laga qaaday oo cid kale xoog ku haysato si uu ugu shaqaysto oo uu baahidiisa oo dhan ugu fushado qof la leeyahay. Dh: bidde. Li: xor.

addoon -ka: (magac, lab, keli) sumad ka mid ah sumadaha xoolaha lagu dhigo. Addoonka ku yaal baad ku gararn in uu sacaygii yahay. Dh: sumad.

addoon -ta: (magac, lab, keli) qof dumar ah oo xorriyaddii laga qaaday oo cid kale xoog ku haysato si uu ugu shqaysto oo uu baahidiisa oo dhan ugu fushado. Bilan waa addoon bay ahayd. Dh: biddad. Li: xor.

de: slave

lx: addoon

pd: (-ka ~ -ta)

ps: n2c-m/f

key: addoon

عبد

-da: (magac, dhedig, keli) fal qofka ruuxiisa dhiba ku akhriyid; girigiri u samayn; sixir iyo wax xun u qabad. Baabiddu waa xaaraan. Dh: sixrid, baabis, qataarid, falid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax inta sare loo qaado halka ugu sarraysa ee ay gaadhi karaan la gaadhsiiyo. Baacid dheeraa ninkani.

(Baacin-ta)

1. Baac wax ku cabbirid.

2. Wax la dhifanayo, kor u sii wadid, taniyo inta gacantu ka wada kala baxdo.

3. (u baacin) u taagid.

4. Kor u qaadid; bilid.

m.f.dh eeg baaci.

-ta: (magac, dhedig, keli) baac ku cabbirid; gacmaha oo la kala baxshay, wax dhererkii ku qiyaasid.

baacin -ta: (magac, dhedig, keli) wax inta sare loo qaado, lagu simo halka ugu sarraysa ee ay gacmuhu gaadhi karaan.

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaarta turubka oo la ka la badin waayo, dabadeed inta la xidho la ka la helo marka kaa xiga.

vl. pron., neg. you ... not,

(v) you....not.. Ex: adigoo xaagaas leh, baadan shaqaysanayn; you are strong and you don't work

de: you ... not + [FOCUS] = baa + aad + aan

lx: baadan

pd: (baanad)

ps: focus + vpro + neg

xe: Although you are a Somali, dont you drink camel milk?

xv: Ma adigoo Soomaali ah, baadan caano geel cabbin?

key: baadan

(fal) wax kaa qarsoon doondoono; wax kaa dahsoon raadso. Buugga aad raadinayso ka baadho maktabadda.

baadho: (fal) gelgelin ku galgalo; isrogrog adiga oo dhinacyada kolba mid u jiifsanaya. Awrkii dhaanka laga furay gelgelintuu baadhanayaa.

m. n., [abstract] sin, injustice, baselessness

-ka: (n) unjust act; injustice (in-jastis) ~ baaddil, dulmi. -Syn: wrong, grievance

-ka: (magac, lab, keli) laabta dadka iyo shafka hore. Baadilka ayuu kubadda ku sii qaatay, dabadeed na wuu sii dhaliyay. Dh: shafka, laabta, bayd, xabad.

baadil -ka: (magac, lab, keli) wax aan xaq ahayn, ka baxsan xeerka ama ka duwan sidi toosnayd. Waa duni xadgudubtoo, xaqa baadil qariyoo la is wada xaqirayee! Dh: baadul, dulmi, gardarro, jiddarro, xaqdarro. Li: xaq.

bw: Arabic

de: sin, injustice, baselessness

lx: baadil

pd: (-ka)

ps: n0-m-abs

see: baaddil

key: baadil

-ta: (magac, dhedig, keli) kala maqnaanshaha muddo dheer. Anna baadistaadaa, boholyow i gelisoo, naftaa kuu ba'aysee.

(Baafin-ta)

Wax lumay ama aan la aqoon meel laga helo, weyddiin iyo 'war yaa arkay?' ku baadi goobid.

m.f.dh eeg baafi. la-mid: baafis.