baada — Macnaha & Turjumaada

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo dadkii lahaa ka lumay oo cid kale la socda. Dh: baadi.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaarta turubka oo la ka la badin waayo, dabadeed inta la xidho la ka la helo marka kaa xiga.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. you ... not,

waa la naqliyay ✓

(v) you....not.. Ex: adigoo xaagaas leh, baadan shaqaysanayn; you are strong and you don't work

waa la naqliyay ✓

1

de: you ... not + [FOCUS] = baa + aad + aan

2

lx: baadan

3

pd: (baanad)

4

ps: focus + vpro + neg

5

xe: Although you are a Somali, dont you drink camel milk?

6

xv: Ma adigoo Soomaali ah, baadan caano geel cabbin?

7

key: baadan

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baad-da) Xoolo qofkii ama dadkii laga adkaado baxsho; sedo (sado); ammaan; canshuur.

2

2. (Baad-ka) a) Waxa dhulka ka baxa oo nafleyda daaqdaa, cunto; cunno. b) Labada garab oo haadka iyo dayuuraduhu ku duulaan; baal.

waa la naqliyay ✓

1

baad¹: m.dh 1. Hanti qof ama dadkii laga adkaado baxsho. 2. Hadiyad la siiyo qof madax ah.

2

baad²: f.g1 (-day, -dday) Qof laga adag yahay hanti khasab uga qaadid.

3

bąad¹: m.l 1. Caws, caleen, xaab iyo wixi lamida oo ay xooluhu daaqaan; daaq. 2. (-dad, m.l) Mid ka mid ah labada garab ee haadda ama dayuurad; baal.

4

bąad²: f.mg1 (-day, -dday) Hooy ka dhixid (qof ama xoolo).

waa la naqliyay ✓

1

baad¹: m.dh 1. Hanti qof ama dadkii laga adkaado baxsho. 2. Hadiyad la siiyo qof madax ah.

2

baad²: f.g1 (-day, -dday) Qof laga adag yahay hanti khasab uga qaadid. Tusaale: Ha oggolaanin in lagu baado. m.f.dh, baadid.

3

bąad m.l 1. Caws, caleen, xaab iyo wixi lamida oo ay xooluhu daaqaan; daaq. 2. (-dad, m.l) Mid ka mid ah labada garab ee haadda ama dayuurad; baal.

waa la naqliyay ✓

Wing

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. you,

2

baad v. stay out overnight in an unknown place; be late

3

baad m. n., [collective] good pasture; food, subsistence

4

baad [feminine] n., [collective] protection money, extortion; tribute, tax

5

baad m. n. wing (of bird ~ airplane)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) extortion (ikis toor shin); to obtain from another by intimidation handadaad. Ex: Ismaciil lacag baad ah buu bixiyaa; Ismail pays extortion money

2

baad2 -day day: (v) extort (ikis toort); blackmail (balaak- meeyl)

3

baad3 -ka: (n) food (fuud); nourishment eaten in solid form. Ex: baad iyo biyo; food and water

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dalkii lagugu yaqaannay ama dadkaagii in badan ka raag oo ka maqnaw.

2

baad -da: (magac, dhedig, keli) xoolo si xaqdarro ah qof lagaga qaato; xoolo si gardarro iyo kibir ah cid lagaga muquunsado. Fircoon riciyaddiisa ayuu baad ka qaadi jiray.

3

baad -ka: (magac, lab, keli) nooluhu waxay quutaan oo aan biyo ahayn. Diirta baadka idlaysiyo, waxaad tahay bullaroora aan da'ayn. Dhul abaar ah oo aan baad iyo biyo toona lahayn baan soo arkay. Dh: cunto, calaf, kimis, daaq.

4

baad -ka: (magac, lab, keli) labada garab ee noolaha duula ama diyaaradaha midkood. Shimbiri baad bay ku duushaa. Wa: baadad.

5

baad -ka: (magac, lab, keli) baalka isha; timaha isha ku xeeran middood. Baad baa isha igaga dhacay. Dh: baal.

waa la naqliyay ✓

m. n. pope, Holy Father (Roman Catholic)

waa la naqliyay ✓

1

de: pope, Holy Father (Roman Catholic)

2

lx: Baaba

3

pd: (-ha)

4

ps: n7-m

5

key: Baaba

waa la naqliyay ✓

v. search

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) search (seerji); -ay/tay: seek (siik), investigate (in-vesti- geeyt); examine (ig-zaaman) ~ baar, raadi. -Syn: hunt, quest

waa la naqliyay ✓

1

(fal) raadi wax ka maqan ama ka dahsoon. Qaamuuska ka baadh macnaha ereyga. Dh: raadi, baar, ji.

2

baadh -ka: (magac, lab, keli) afarta haad ee turubku leeyahay mid ka mid ah. Dh: baar.

waa la naqliyay ✓

1

de: search

2

lx: baadh

3

pd: (baadhay / baadhdhay)

4

ps: v1=

5

see: baar {N}

6

key: baadh

waa la naqliyay ✓

1

(Baadi-da)

2

1. Xoolo nool oo lumay.

3

2. Wax lumoo dhan guud ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (m.u) Wax lumay sida xoolo, lacag iyo wixi lamida. 2. Qof ka weecday waddada toosan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (m.u) Wax lumay sida xoolo, lacag iyo wixi lamida. 2. Qof ka weecday waddada toosan.

waa la naqliyay ✓

f. n. stray (animal), lost (person ~ thing)

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) lost (loost); lost to sight; vanishing. Ex: ilmo baadi ah; a lost child -baadi -da: (n) lost things or missing person or animal

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo ama wax kale lumay oo laga yaabo inay cid kale la socdaan. Baadi nimaan lahayn bay ag joogtaa. Nin waliba sidii baadi geel, naga banjoogowye. Dh: baada.

waa la naqliyay ✓

1

cf: baabsi

2

de: stray (animal), lost (person or thing)

3

lx: baadi

4

pd: (-da)

5

ps: n2a-f

6

key: baadi

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gubbaha iyo baadda cid kaa awood badan cabsi loo siiyo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax la'aan; hayn la'aan. Dh: baahi.

waa la naqliyay ✓

conj. and ...

waa la naqliyay ✓

1

de: and ... [FOCUS] = baa + -na

2

lx: baana

3

ps: focus + conj

4

key: baana

waa la naqliyay ✓

-ha: magac, lab, kel) buuq iyo qaylo golka la leexiya ama ka mashquuliya howshii uu gacanta ku hayay, ama wuxiu maskaxda kala socday.

waa la naqliyay ✓

s.f. - burcad; koox muusika.

waa la naqliyay ✓

name-f generosity, dew

waa la naqliyay ✓

Midda adigu aad leedahay.

waa la naqliyay ✓

1

taada¹: mu.lh.dh (kuwaaga, w) Magacuyaal lahaansho oo tilmaamaya wax adigu (qof-ka labaad ee kelida ah ee lahadlaha ah) aad leedahay. Tusaale: “Taada ayaa qurux badan”.

2

taada²: (-taada) dk.lh.dh Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax adigu (qofka labaad ee kelida ah ee lahadlaha ah) aad leedahay. Tusaale: “buugaagtaada ayaan ka dhax helay warqaddan”. la-mid: taa³.

waa la naqliyay ✓

1

taada¹: mu.lh.dh (kuwaaga, w) Magacuyaal lahaansho oo tilmaamaya wax adigu (qofka labaad ee kelida ah ee lahadlaha ah) aad leedahay. Tusaale: Taada ayaa qurux badan.

2

taada²: (-taada) dk.lh.dh Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax adigu (qofka labaad ee kelida ah ee lahadlaha ah) aad leedahay. Tusaale: buugaagtaada ayaan ka dhax helay warqaddan. la-mid: taa.

waa la naqliyay ✓

1

(magac'uyaal) lahaansho oo tilmaamaya wax adigu (qofka labaad ee kelida ah ee lahadlaha ah) aad leedahay. Wa: kuwaaga.

2

taada: (dabakar) -taada: dabakar lahaansho oo tilmaamaya wax adigu (qofka labaad ee kelida ah ee lahadlaha ah) aad leedahay. Dh: taa.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: baadari.

waa la naqliyay ✓

1

boob¹: m.l 1. Si sedbursi xoog iyo dhaqso leh oo hanti cid ka dhexeyso loo qaato. 2. Si xoog iyo sharcidarro ah oo hanti iyo wixi lamida loo qaato. 3. Baadariga ugu sarreeya Fatikaanka. 4. la-mid: boobid.

2

boob²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Si sedbursi xoog iyo dhaqso leh hanti cid ka dhexeyso u qaadasho. 2. Si xoog iyo sharcidarro ah hanti iyo wixi lamida cid uga qaadasho. 3. Dedejin (cunid, socod, iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-baaday, -baatay) Wax cusbadu ku badatay noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-baaday, -baatay) Wax gibilmadoobaad ku dhacay noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-baaday, -baatay) 1. Wax midib madow leh noqosho. 2. Uurkutaallo darteed midab madow yeelasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-baaday, -baatay) Wax qaboobay noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

boob¹: m.l 1. Si sedbursi xoog iyo dhaqso leh oo hanti cid ka dhexeyso loo qaato. 2. Si xoog iyo sharcidarro ah oo hanti iyo wixi lamida loo qaato. 3. Baadariga ugu sarreeya Fatikaanka.

2

boob²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Si sedbursi xoog iyo dhaqso leh hanti cid ka dhexeyso u qaadasho. 2. Si xoog iyo sharcidarro ah hanti iyo wixi lamida cid uga qaadasho. 3. Dedejin (cunid, socod, iyo wixi lamida). m.f.dh, boobid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-baaday, -baatay) Wax cusbadu ku badatay noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-baaday, -baatay) 1. Wax midib madow leh noqosho. 2. Uurkutaallo darteed midab madow yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

(n) one of a row of short hairs at the edge of the eyelid.

2

baadadka indhaha

waa la naqliyay ✓

/fathar/ (n) magac lugu maamuuso baadari ama wadaad kiristaan ah. e.g. Father Antonio.

waa la naqliyay ✓

/dhayasis/ (n) deegaanka iyo dadka hoos-yimaada hal baadari, (wadaad kaniisadeed)

waa la naqliyay ✓

/ikliisiyaastik/ (n) baadari.

waa la naqliyay ✓

/ivaanjalist/ (n) baadari wareega oo wax-wacdiya.

waa la naqliyay ✓

/paastar/ (n) wadaad kaniisad (baadari).

waa la naqliyay ✓

/powp/ (n) baadari, (ninka diinta kiristaanka u sarreeya (katoligga).

waa la naqliyay ✓

/aniskeythdh/ (adj) aan waxba-qabin (bad-baaday).

waa la naqliyay ✓

-ka:(magac, lab, keli) jaad ka mid ah kalluunka badda oo leh labo seeb oo baadad u eg, madax yar iyo daba dheer oo xadhig la modo oo qodax leh. Dh: safan.

waa la naqliyay ✓

1

ereycodeed lo'du samayso markay insaarixinayso ama ciyeyso. Baada lo'da ayaan hurdada kaga toosay.

2

baa: (qurub) falkaab ah oo diiradeeya magacda weedha ku jirta sida ereyada kale ee la midka ah ee 'ayaa' iyo 'waa'. Bulxan baa baabuurka leh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyaal, m.l/dh) (dii.) Wadaad fidiya diinta masiixiga. la-mid: baaderi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyaal, m.l/dh) (dii.) Wadaad fidiya diinta masiixiga. la-mid: baaderi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) priest (piriist); Christian priest~ wadaad masiixi ah

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baatad.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) baadhashada la baadho qof si gardarro ah.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax ama meel la baadhay oo gacanta la mariyey.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xilliyada qaarkood, xaalad ay baddu noqoto oo caariga iyo buuxitaanku dheeraadaan oo ay dhawr maalmood socdaan. Baddu maalmahan waa baadila. Dh: caari, habso.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabdh kolkii ay dhalatay oohin badnayd oo hooyadeed ka cabatay cabaadkeega.

waa la naqliyay ✓

1

de: your

2

lx: -daada

3

ps: pro-det-2sg

4

xe: your work

5

xv: =-taada

6

key: -daada

waa la naqliyay ✓

1

de: your, yours, of you, thy With feminine nouns

2

lx: -taada

3

ps: pro-det-2sg

4

xe: your money

5

xv: -daada, -shaada

6

key: -taada

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Baadi goobisteed raajin. 2. (f.mg) Ku a.: wax xaalad gaar ah ku raajin. la-mid: abaadsii.

waa la naqliyay ✓

name-m longevity; long life

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil cimridherer ama nolol wanaagsan oo raagta loo rajaynayo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baabi'i oo dhammee. Ka abaadi buu yidhi, aduunyada dhammaanteed, reer Aare oo idil. Dh: idlee.

2

abaadi: (fal) raaji oo waari. Abaadi naftaada, haddaad Alle diidday. Dh: waari, daa'imi.

waa la naqliyay ✓

imperative v., pl. you all be ...!

waa la naqliyay ✓

(v) [ singular of ahow] you be... Ex: Haddaad dhul qalaad tagtaan, Islaam ahaada; if you go to a foreign land, be Muslims [don't lose your faith]

waa la naqliyay ✓

1

de: you all be ...!

2

lx: ahaada

3

pd: (ahow)

4

ps: v5a-imp-pl

5

xe: Goodbye [lit: be good; said to a group]

6

xv: Nabad ahaada!

7

key: ahaada

waa la naqliyay ✓

-a: (n) havoc (haavak); widespread destruction or devastation ~ kharribaad weyn. Ex: duufaantii waxay gaarsiisay baaba' dhul balaaran; the tornado created havoc over a wide area

waa la naqliyay ✓

1

(fal) raadkaa ba', madho oo ha jirin.

2

baaba' -a: (magac, lab, keli) wax tirtiran oo noqday wax aan jirin; wax aan muuqan oo raad lahayn. Baaba'a lo'da abaartaa keentay. Dh: dabargo'. Li: jirid, joogitaan.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) madhnaan; eber faaruq ah. Weelkii waa baabah oo waxba kuma hadhin. Dh: faaruq, madhan. Li: buux, budh.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid la baabay; mid la falay. Dh: falan, sixran, qataaran, maran.

waa la naqliyay ✓

1

a: ayaad

2

de: you + [FOCUS] = baa + aad ~ aydin

3

hm: 1

4

lx: baad

5

ps: focus + vpro

6

key: baad_1

waa la naqliyay ✓

1

de: stay out overnight in an unknown place; be late

2

hm: 2

3

lx: baad

4

pd: (baaday / baadday)

5

ps: v1=

6

key: baad_2

waa la naqliyay ✓

1

de: good pasture; [fig.] food, subsistence

2

hm: 3

3

lx: baad

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m-col

6

key: baad_3

waa la naqliyay ✓

1

de: protection money, extortion; tribute, tax

2

hm: 4

3

lx: baad

4

pd: (-da)

5

ps: n0-f-col

6

key: baad_4

waa la naqliyay ✓

1

bw: garab

2

de: wing (of bird or airplane)

3

hm: 5

4

lx: baad

5

pd: (-ka)

6

ps: n-m

7

syn: baal

8

key: baad_5

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof kormeere sare ah oo hawlo dabagal ah ku jira, dabadeedna hawshaa xog ka soo gudbiya. Baadhe ayaa khasnadda dawlladda loo diray.

waa la naqliyay ✓

f. n. party, affair; side, direction

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) party (paar ti); a social gathering for pleasure ~ xaflad

waa la naqliyay ✓

1

de: party, affair; side, direction Alt sp: baadhdhi

2

lx: baadhi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-f

5

syn: xaflad {N < Eng}

6

key: baadhi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax kaa qarsoon doondoono; wax kaa dahsoon raadso. Buugga aad raadinayso ka baadho maktabadda.

2

baadho: (fal) gelgelin ku galgalo; isrogrog adiga oo dhinacyada kolba mid u jiifsanaya. Awrkii dhaanka laga furay gelgelintuu baadhanayaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Baadid-da)

2

Wax badan maqnaan; raagid; daahid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baad².

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bąad².

waa la naqliyay ✓

1

-da: (mayac, dhedig, keli) cela magnaan dheeraata. Scadid ku kala raugnays helmaan, baro wada galeyna. Dh: baaris, raagid, dachid, dibloed

2

baadid -da: (magac, dhedig, keli) Laydhitaanka iyo leexashada dhiuc la maro. Kobta adhiga becaubu degay kor uga baadaye

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] sin, injustice, baselessness

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) unjust act; injustice (in-jastis) ~ baaddil, dulmi. -Syn: wrong, grievance

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) laabta dadka iyo shafka hore. Baadilka ayuu kubadda ku sii qaatay, dabadeed na wuu sii dhaliyay. Dh: shafka, laabta, bayd, xabad.

2

baadil -ka: (magac, lab, keli) wax aan xaq ahayn, ka baxsan xeerka ama ka duwan sidi toosnayd. Waa duni xadgudubtoo, xaqa baadil qariyoo la is wada xaqirayee! Dh: baadul, dulmi, gardarro, jiddarro, xaqdarro. Li: xaq.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: sin, injustice, baselessness

3

lx: baadil

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m-abs

6

see: baaddil

7

key: baadil

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) kala maqnaanshaha muddo dheer. Anna baadistaadaa, boholyow i gelisoo, naftaa kuu ba'aysee.

waa la naqliyay ✓

1

1. Wax u baahi qaba.

2

2. Gaajaysan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-hnaa, -hnayd) 1. Wax baahi hayso ahaansho (nafley). 2. U b.: wax wax u mucurtaysan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-hnaa, -hnayd) 1. Wax baahi hayso ahaansho (nafley). 2. U b.: wax wax u mucurtaysan ahaansho. m.f.dh, baahnaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] hungry; needy, in need

waa la naqliyay ✓

-baahnaa / baahnayd: (adj) hungry (haangari); needy (niidi) ~ gaajoonaya, gaajaysan. u baahan: need (niidh); want (want); ~ rabid. Ex: maxaad u baahan tahay? what do you need?

waa la naqliyay ✓