baa — Macnaha & Turjumaada

Erey tixaha ulajeeddooyin gaar ah u yeela: Wiilkii baa yimid; Ladan baa timid baa?; ayaa; yaa.

waa la naqliyay ✓

qr.dd (naxwe) Qurub tilmaama halka weerta ka saaran diiradda, wuxuuna si gaar ah u diiradaynayaa qaybta magacyada. Tusaale: “Ma Cali baa yimid?” “Haa, Cali baa yimid”. la-mid: aa¹, ayaa, yaa³.

waa la naqliyay ✓

qr.dd (naxwe) Qurub tilmaama halka weerta ka saaran diiradda, wuxuuna si gaar ah u diiradaynayaa qaybta magacyada. Tusaale: Ma Cali baa yimid? Haa, Cali baa yimid. la-mid: aa, ayaa, yaa³.

waa la naqliyay ✓

class: MARKER

waa la naqliyay ✓

/baa/baas, baaing, baaed;(v) cida idaha ama wixii sida idaha u ciya.

waa la naqliyay ✓

1

ereycodeed lo'du samayso markay insaarixinayso ama ciyeyso. Baada lo'da ayaan hurdada kaga toosay.

2

baa: (qurub) falkaab ah oo diiradeeya magacda weedha ku jirta sida ereyada kale ee la midka ah ee 'ayaa' iyo 'waa'. Bulxan baa baabuurka leh.

waa la naqliyay ✓

1

a: ayaa

2

de: [FOCUS MARKER] Follows the noun or pronoun it emphasizes or draws attention to

3

lx: baa

4

ps: class

5

key: baa

waa la naqliyay ✓

1

* (Aalkol-ka)

2

Biyabbiyood aan midab lahayn, oo ur sillan, oo daarmi og, oo baabbi'i og, oo siyaalo badan loo soo saaro, waxna loogu qabsado, (ama aalkolo).

waa la naqliyay ✓

1

(Aayatiin-ka)

2

Waxtar aan durba dhalane, waa danbe, oo iyadana loo baahan yahay, la filana hayo oo loogu talaggalo; waxtar raaga; cirib-danbeed; meecaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Aayid-da)

2

Wax raagey ama dib loo dhigay, waa danbe oo loo baahan yahay, waxtarkooda helid, ku tabkicid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaajiyid-da)

2

Baadi wax badan sii maqnayd, iyadoo aan la tebin; tasoobid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abasax-a)

2

(geel, ...) hashu kolka ay u baahan tahay awrka, sida ay tahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Aboodi-ga)

2

Haadka jaad ka mid ah oo weyn oo afka iyo lugaha iyo baalasha dhinacyadooda guduudan.

waa la naqliyay ✓

1

(Aglool-ka, Agloo-sha)

2

1. Hab weelka la xoolayna hayo, gocoyonnimada looga ba'sho: asal, dufan, laysku karshey baa lagu rogrogaa.

3

2. Wax la dhisa hayo ama la samayna hayo, qaabintiisa iyo jaangooyadiisa hore; bilaw; unug. 3.* Aqal, la dhisi doono, astaanti iyo muuqaalki warqad, ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Anbabbax-a)

2

1. Socdaalka bilawgiisa.

3

2. Hawlaha socdaalku u baahan yahay dhammaystirkooda, dhexgelliddooda.

waa la naqliyay ✓

1

(Arrin-ka, Arrin-ta)

2

Talo, hadal iyo in wax laga qabto u baahan; xaal; talo; xaajo.

waa la naqliyay ✓

(idaha) Wan u taga u baahan.

waa la naqliyay ✓

1

(Asqoobid-da)

2

1. Biyo la cabbo u baahasho weyn; harraadid; oomid.

3

2. Dayoobid, dhami'id.

waa la naqliyay ✓

1

(ayaan, ayuu, ayay, ayaad...)

2

Baa, (sida: Cali ayaa yimid - Cali baa yimid).

waa la naqliyay ✓

1

(Ayax-a)

2

Bahal yaryar oo baalal leh, oo tiro badan, oo si daruur la moodo isu raaca oo u duula, oo dhirta iyo beeraha baabbi'iya.

waa la naqliyay ✓

1

(Ayeeyo-lugdheer-ta)

2

Xasharaad jaadad badan ah oo dheer oo dhuuban; waxay leedahay labo addin oo hore oo madaxa u dhow, oo waaweyn, oo qodxo leh iyo afar kaloo lugood, oo dhuudhuuban iyo baalal, midabkeeduna waa cagaar; ~ abooto-idabbadis.

waa la naqliyay ✓

1

(Baabba'-a)

2

Wax tirtiran; aan raad lahayn; muuqiisa la waayey; ba'.

waa la naqliyay ✓

Tirtirmay; aan muuqan; la baabba'shay.

waa la naqliyay ✓

1

(Baabbacayn-ta)

2

(geel) orod cagaha dhulka lala dhaco; durdurin; ku tumasho,

waa la naqliyay ✓

1

(Baabbaca-da)

2

1. Gacanta dadka inta dhudhunka ka hoosaysa oo calaacasha, faraha iyo suulku ka mid yihiin oo wax lagu qabto; cukur; sacab; cagta nafleyda qaarkeed;

3

2. Orod gaar ah oo geelu cagaha la dhaco dhulka.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) la yidhaahdo kolka la arko ama la maglo wax xille oo dhacay.

waa la naqliyay ✓

1

(Baab-ka)

2

1. Qaybaha ama xubnaha kitaabka middood, fasalka ka weyn.

3

2. Jaad; nooc; jinsi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) 1. Qayb ka mid ah qaybo buug. 2. Mowduuc ku saabsan arrin gaar ah. 3. Isku b.: wax isku nooc ah. Tusaale: “Dad aan isku baab ahayn ayaad casuntay”.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) 1. Qayb ka mid ah qaybo buug. 2. Mowduuc ku saabsan arrin gaar ah. 3. Isku b.: wax isku nooc ah. Tusaale: Dad aan isku baab ahayn ayaad casuntay.

waa la naqliyay ✓

m. n. type, kind; topic; chapter

waa la naqliyay ✓

-ka: n) phase (feeyzf aspect; one of b o or more opposing sets of opinions

waa la naqliyay ✓

1

(fal) fal ku akhri, sixir u qabo. Nin Banaadir joogoo, Beledweyn la haystoo, waxaan ahay la baabee. Dh: sixir.

2

baab -ka: (magac, lab, keli) fal qofka lagu sameeyo oo wax u dhima maskaxdiisa. Ninkii baab dhigaa isagana balaayaa u taal. Dh: Sixir, qataar, girigiri.

3

baab -ka: (magac, lab, keli) qaybta ama badh hadal ah oo ka kooban sadar ama sadarro. Aan baab tusaale ah, ku bilaabe hadalkee, bismilaahi waa kow.

4

baab -ka: (magac, lab, keli) jaad turubka ah; afarta jaad ee turubka midkood. Dheeman iyo isbigmid kastaa waa baab.

5

baab -ka: (magac, lab, keli) qaybaha kitaab ama buug ka kooban yahay, qayb is ku hal ujeeddo ka hadlaysa. Dh: cutub, qayb.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: type, kind; topic; chapter

3

lx: baab

4

pd: (-ka Pl: baabab)

5

ps: n4-m

6

key: baab

waa la naqliyay ✓

1

(Baac-a)

2

1. Dhererka u dhexeeya labada gacmood marka la kala fidiyo.

3

2. Dherer wax lagu cabbiro.

waa la naqliyay ✓

m.l (-cyo, m.dh) 1. Cabbir dhererka u dhaxeeya labada gacmood marka la kala fidiyo. 2. Gacan la fidiyo iyo xabadka inta u dhexaysa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-cyo, m.dh) 1. Cabbir dhererka u dhaxeeya labada gacmood marka la kala fidiyo. 2. Gacan la fidiyo iyo xabadka inta u dhexaysa.

waa la naqliyay ✓

Fathom

waa la naqliyay ✓

m. n. fathom (measure length with outstretched arms)

waa la naqliyay ✓

-a: (n) a unit of length measurement equal to stretched out arms

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) cabbirka dhererka labada gacmood oo midig iyo bidix u kala baxsan. Ceelkani waa saddex baac iyo badh.

2

baac -a: (magac, lab, keli) inta u dhaxaysa qoorta ama xabadka iyo gacan keli ah oo la furay.

3

baac -a: (magac, lab, keli) luqunta geela. Hareeriga ka baxay foocyadey baaca gelisaaye. Dh: luqun, qoor.

waa la naqliyay ✓

1

de: fathom (measure length with outstretched arms)

2

lx: baac

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: baac

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baad-da) Xoolo qofkii ama dadkii laga adkaado baxsho; sedo (sado); ammaan; canshuur.

2

2. (Baad-ka) a) Waxa dhulka ka baxa oo nafleyda daaqdaa, cunto; cunno. b) Labada garab oo haadka iyo dayuuraduhu ku duulaan; baal.

waa la naqliyay ✓

1

baad¹: m.dh 1. Hanti qof ama dadkii laga adkaado baxsho. 2. Hadiyad la siiyo qof madax ah.

2

baad²: f.g1 (-day, -dday) Qof laga adag yahay hanti khasab uga qaadid.

3

bąad¹: m.l 1. Caws, caleen, xaab iyo wixi lamida oo ay xooluhu daaqaan; daaq. 2. (-dad, m.l) Mid ka mid ah labada garab ee haadda ama dayuurad; baal.

4

bąad²: f.mg1 (-day, -dday) Hooy ka dhixid (qof ama xoolo).

waa la naqliyay ✓

1

baad¹: m.dh 1. Hanti qof ama dadkii laga adkaado baxsho. 2. Hadiyad la siiyo qof madax ah.

2

baad²: f.g1 (-day, -dday) Qof laga adag yahay hanti khasab uga qaadid. Tusaale: Ha oggolaanin in lagu baado. m.f.dh, baadid.

3

bąad m.l 1. Caws, caleen, xaab iyo wixi lamida oo ay xooluhu daaqaan; daaq. 2. (-dad, m.l) Mid ka mid ah labada garab ee haadda ama dayuurad; baal.

waa la naqliyay ✓

Wing

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. you,

2

baad v. stay out overnight in an unknown place; be late

3

baad m. n., [collective] good pasture; food, subsistence

4

baad [feminine] n., [collective] protection money, extortion; tribute, tax

5

baad m. n. wing (of bird ~ airplane)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) extortion (ikis toor shin); to obtain from another by intimidation handadaad. Ex: Ismaciil lacag baad ah buu bixiyaa; Ismail pays extortion money

2

baad2 -day day: (v) extort (ikis toort); blackmail (balaak- meeyl)

3

baad3 -ka: (n) food (fuud); nourishment eaten in solid form. Ex: baad iyo biyo; food and water

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dalkii lagugu yaqaannay ama dadkaagii in badan ka raag oo ka maqnaw.

2

baad -da: (magac, dhedig, keli) xoolo si xaqdarro ah qof lagaga qaato; xoolo si gardarro iyo kibir ah cid lagaga muquunsado. Fircoon riciyaddiisa ayuu baad ka qaadi jiray.

3

baad -ka: (magac, lab, keli) nooluhu waxay quutaan oo aan biyo ahayn. Diirta baadka idlaysiyo, waxaad tahay bullaroora aan da'ayn. Dhul abaar ah oo aan baad iyo biyo toona lahayn baan soo arkay. Dh: cunto, calaf, kimis, daaq.

4

baad -ka: (magac, lab, keli) labada garab ee noolaha duula ama diyaaradaha midkood. Shimbiri baad bay ku duushaa. Wa: baadad.

5

baad -ka: (magac, lab, keli) baalka isha; timaha isha ku xeeran middood. Baad baa isha igaga dhacay. Dh: baal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Weel weyn oo bir ah una sameysan sida saxan oo dharka lagu dhaqo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Weel weyn oo bir ah una sameysan sida saxan oo dharka lagu dhaqo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) mid ka mid ah qalabka codka weyneeya, bahiyana. Baaf baa i dul yaalay oo waxba ma maqlayn, kolkaad ila hadlaysay.

2

baaf -ka: (magac, lab, keli) saxanka lagu dhaqo maryaha; saxniga dharka lagu maydho. Dh: tashti, saxni, sixni, saxan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, kel:) calaamade ku faafa oogada qofka oo cadcad oo diirka sare hoola. Baag baa qoorta wiilka ka soo baxday. Dh: cambaar

waa la naqliyay ✓

1

(Baah-a)

2

Dhulka wada gaaray; faaf.

waa la naqliyay ✓

1

baah¹: m.l la-mid: baahid.

2

baah²: f.mg1 (-hay, -hday) War, cudur, daad iyo wixi lamida aad u faafid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-hay, -hday) War, cudur, daad iyo wixi lamida aad u faafid. m.f.dh, baahid.

waa la naqliyay ✓

1

v. spread out, expand

2

baah vl. n. expansion, spreading out

waa la naqliyay ✓

-ay/day: (v) scatter (iskaater); spread over; expand (ikis-paandh)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhul badan gaadh; is ballaadhi oo meelo hor leh gaadh. Geelii wuu baahay. Dh: faaf. baahid

2

baah -a: (magac, lab, keli) dhul badan gaadhid; meelo aanu hore u jirin gaadhid. Dh: baahis.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baal-ka) a) Garbaha wixii duulaa ku duulaan midkood; baad, b) Xashi labo bog leh. c) Buunshe.

2

2. (Baa-sha) Doc; dhinac; gees.

waa la naqliyay ✓

1

baal¹: m.l (-lal, m.l/dh) 1. Garbaha haadda ama daayuuradaha ay ku duulaan midkood. 2. Dhogorta shimbiraha. 3. Xaanshi jilicsan, cabir gaar ah oo wax lagu qoro leh. 4. la-mid: baalcas. Diqsi weyn oo xoolaha dhiigga ka nuuga, cudurka dhukaankana u kala qaada. 5. Buunshe. 6. B.ka isha: timo yaryar gaagaaban oo ka baxa afka daboollada isha naaslayda. 7. Cudur ku dhaca carruurta oo qaraw iyo caddaad leh. 8. Cudur ku dhaca geela oo qoorta qalloociya.

2

baal²: m.dh (-lo, m.l) Dhinac, doc. Tusaale: “Baasha midigta ee albaabka istaag”.

waa la naqliyay ✓

1

baal¹: m.l (-lal, m.l/dh) 1. Garbaha haadda ama daayuuradaha ay ku duulaan midkood. 2. Dhogorta shimbiraha. 3. Xaanshi jilicsan, cabir gaar ah oo wax lagu qoro leh. 4. la-mid: baalcas. Diqsi weyn oo xoolaha dhiigga ka nuuga, cudurka dhukaankana u kala qaada. 5. Buunshe. 6. B.ka isha: timo yaryar gaagaaban oo ka baxa afka daboollada isha naaslayda. 7. Cudur ku dhaca carruurta oo qaraw iyo caddaad leh. 8. Cudur ku dhaca geela oo qoorta qalloociya.

2

baal²: m.dh (-lo, m.l) Dhinac, doc. Tusaale: Baasha midigta ee albaabka istaag.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. wing, feather; leaf; page

2

baal [feminine] n., loc. side, edge

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) 1. feather (feether) baal shimbireed 2. wing (wing) ~ garab 3. page (peeyj). Ex: baalka buugga; the page of the book

2

baal -baasha: (n) side (saaydh) ~ dhinac

waa la naqliyay ✓

1

Foglio

2

Sheet

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cudur xummad badan oo dadka ku dhaca.

2

baal -ka: (magac, lab, keli) laan ka mid ah laamaha dhogorta leh ee baadka wixii duula. Baal gorayo ayuu Cali madaxa gashaday. Wa: baalal.

3

baal -ka: (magac, lab, keli) suqusha iyo saxarka ka soo hadha hadhuudhka marka la tumo ama la shuqlo. Baalka ka reeba hadhuudhka. Dh: buunshi, buushi, buunsha, weega.

4

baal -ka: (magac, lab, keli) waraaqaha kitaabku ka kooban yahay midkood. Baalka kitaabka ha qoynin Dh: xaashi. Wa: baalal.

5

baal -ka: (magac, lab, keli) tin ka mid ah kuwa ka baxa isha hareerteeda. Baal baa isha igaga dhacay.

6

baal -sha: (magac, lab, keli) goob dhinac kaa xigta. Waar ha i jiidhine, baal iga mar. Dh: dhinac, gees, fay, doc, barbar. Wa: baallo.

waa la naqliyay ✓

Baallaha qaydaha moolasha lagu cabbiro.

waa la naqliyay ✓

جَنَاحٍ

waa la naqliyay ✓

1

(Baan-ta)

2

Cunno waxtar iyo uraad leh oo lagu dheefiyo dadka buka ama dhaawaca ah.

waa la naqliyay ✓

1

baan¹: m.l (-nan, m.l) Koox ciidamada ka tirsan oo tunta muusikada gaardiska.

2

baan²: m.dh Cunno nafaqo leh oo lagu dheefiyo qof buka ama dhaawac ah.

3

baan³: f.mg1 (-nay, -ntay) Hadal dhaar, faan iyo handadaad isugu jira dhihid.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cunno nafaqo leh oo lagu dheefiyo qof buka ama dhaawac ah.

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. I,

2

baan vl. pron. we [excl.],

3

baan neg. not,

4

baan [feminine] n., [collective] (adj.): nutritious food; invalid's diet; convalescent

5

baan m. n. band, orchestra

6

baan v. make a speech, eulogize

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) recuperation (ri kuu pareey shin); healing over; restoration to health

2

baan2 -ka: (n) bank (baangk)~bangi. Ex: baankaan u socdaa; I am going to the bank baan3: (pronoun I with an action verb) Ex: Cali baan arkay; I saw Ali

waa la naqliyay ✓

1

(fal) la garran qof ama dad gar iyo dacwadi idin ka dhaxayso. Si wanaagsan u baan oo ha caytamin. Dh: garran, dacwi.

2

baan: (fal) baaq oo u yeedh. Soomaali khayr baan ugu baanayaa.

3

baan: (fal) caddee oo qeex. Eray kalana waw noqonayaa unug yar baan baanay

4

baan: (fal) hadal gooddi, faan iyo dhaar isugu jira dheh.

5

baan: (qurub) falkaabe ah oo ka kooban 'baa' iyo 'aan' oo la isku daray. Cali baan arkay. Buux baan bariidiyey. Dh: ayaan.

6

baan -ka: (magac, lab, keli) hey'ad lacagta maamusha, kaydisa oo ilaalisa. Dh: bangi.

7

baan -ta: (magac, dhedig, keli) laba duul ama laba qof oo ay dacwad dhextaallo doodda dhexmarta. Arrinta bir ha ku galinee, baan ku gala. Dh: baane.

8

baan -ta: (magac, dhedig, keli) dheefta dheeraadka ah ee la siiyo qofku markuu cawarmo ama jabo ama taag darreeyo la siiyo. Dh: nafaqayn, buullayn, baanasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaq-a)

2

1. Astaan (dhaqdhaqaaq, if, dhawaaq, cod.) lagu wada hadlo ama wax laysku faro ama laysku garansiiyo; ishaaro.

3

2. Hal hays, hadaf.

waa la naqliyay ✓

1

baaq¹: m.l (-qyo, m.dh) 1. Cod dheer oo ay isugu yeeraan dad badan oo raabe-raabe u socda si aanay u kala lumin. 2. Cod ama calaamad gaar ah oo ciidan isugu afgarto. 3. Hadal ama dhaqdhaqaaq maldahan oo cid wax lagu fahamsiyo. 4. la-mid: baaqid.

2

baaq²: m.l (-qyo, m.dh) (taar.) War cad oo rasmi ah.

3

baaq³: f.mg1 (-qay, -qday) Baaq samayn.

waa la naqliyay ✓

1

baaq¹: m.l (-qyo, m.dh) 1. Cod dheer oo ay isugu yeeraan dad badan oo raabe-raabe u socda si aanay u kala lumin. 2. Cod ama calaamad gaar ah oo ciidan isugu afgarto. 3. Hadal ama dhaqdhaqaaq maldahan oo cid wax lagu fahamsiyo.

2

baaq²: m.l (-qyo, m.dh) (taar.) War cad oo rasmi ah.

3

baaq³: f.mg1 (-qay, -qday) Baaq samayn. m.f.dh, baaqid.

waa la naqliyay ✓

signal

waa la naqliyay ✓

m. n. call, summoning from afar, gesture, signal; alert; greeting, password; hint

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) gesture (jes sher); signal (sig-nel) —Syn: gesticulation, sign.

2

-u baaq -ay/day: (v) hint (hint); clue (kuluu); hail (heel);

3

-ku baaq -ayday: (v) proclaim (poro- kaleym); announce (a-nawnsi); suggest (sa gejest)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u baaq - cid kale cod dheer oo ujeeddo gaar ah sida u jeedi. Adduunyada dhammaanteed, ugu baaqnay taladii.

2

baaq -a: (magac, lab, keli) hadal kooban oo ujeeddo wata oo cid ku aaddan.

3

baaq -a: (magac, lab, keli) afgarasho ay samaystaan ciidamo ilaashanaya sirtooda. Waa hadal, qoral ama wax kale oo maldahan oo uu ciidan isku afgarto. Baaq baa ciidankii kale loo diray.

4

baaq -a: (magac, lab, keli) dhawaaq dheer oo ay dad kooxkoox u socdaa isugu baaqaan xilliyada geeddiga ama kolka la kala lumo ama xoola lumay la soo helo. Dh: uubato, lallab.

waa la naqliyay ✓

1

de: call, summoning from afar, gesture, signal; alert; greeting, password; hint

2

lx: baaq

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m, n4-m

5

key: baaq

waa la naqliyay ✓

استدعاء

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

baar¹: m.l 1. Fiidda sare ee geed ama timo iyo wixi lamida. 2. Dhoqor dhaadheer ah oo ka baxda kuruska geela dushiisa. 3. Ciyaarta daba-kaeriga, hal mar oo turubka la qeybiyo laguna ciyaaro. 4. Isha baalkeeda. 5. (-rar, m.l) Meel lagu iibsho cabitaanka iyo cunto fudud.

2

baar²: m.dh (baar, m.dh) 1. Geedka cawdu ka baxdo, waa dhir oo ay isku bah yihiin timirta, bixiya miraha qoonaha iyo caw oo ka baxa meelaha kulul ee biyaha leh. 2. Nagaar dhulka ku faalala oo xooluhu daaqaan.

3

baar³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax qarsoon raadin. 2. Wax la qaadan waayay noqosho (badeeco). Tusaale: “Hilibkii wuu baarey”.

waa la naqliyay ✓

1

baar¹: m.l 1. Fiidda sare ee geed ama timo iyo wixi lamida. 2. Dhoqor dhaadheer ah oo ka baxda kuruska geela dushiisa. 3. Ciyaarta daba-ka-eriga, hal mar oo turubka la qeybiyo laguna ciyaaro. 4. Isha baalkeeda. 5. (-rar, m.l) Meel lagu iibsho cabitaanka iyo cunto fudud.

2

baar²: m.dh (baar, m.dh) 1. Geedka cawdu ka baxdo, waa dhir oo ay isku bah yihiin timirta, bixiya miraha qoonaha iyo caw oo ka baxa meelaha kulul ee biyaha leh. 2. Nagaar dhulka ku faalala oo xooluhu daaqaan.

3

baar³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax qarsoon raadin. 2. Wax la qaadan waayay noqosho (badeeco). Tusaale: Hilibkii wuu baarey. m.f.dh, baarid.

waa la naqliyay ✓

1

v. examine, inspect, investigate, analyze; search

2

baar v. not sell out, be leftover

3

baar m. n. tip, peak, upper part of something

4

baar m. n., (mass n.): eyelashes; hair on the hump of a camel's back

5

baar m. n. bar, pub, night club

6

baar [feminine] n., [collective] palm tree species

waa la naqliyay ✓

Commelina sp. nov. 20

waa la naqliyay ✓

1

(Bar) C, S, 0g, NFD Hyphaene benadirensis Becc. Palmae.

2

S, NFD Hyphaene coriacea Gaertn. Palmae.

3

C,S Commelina albescens Hassk. Commelinaceae.

4

C Aneilema obbiadense Chiov. Commelinaceae.

5

C Commelina imberbis Hassk. Commelinaceae.

6

S Commelina benghalensis L. Commelinaceae.

7

S Commelina forskalaei Vahl. Commelinaceae.

8

S Commelina difusa Burm. F. Commelinaceae.

9

N Commelina boissierana C.B.Cl. Commelinaceae.

10

N Cyanotis somaliensis C.B.Cl. Commelinaceae.

11

S Albuca asclepiadea Chiov. Liliaceae.

12

May Ledobouria somaliensis (Bak). Liliaceae.

13

N Aloe abyssinica Lam. Liliaceae.

14

N Dipcadi filamentosum Medic. Liliaceae.

15

S Drimia paolii Chiov. Liliaceae.

16

S Gloriosa simplex L. Liliaceae.

17

N Crinum schimperi K.Schum. Amaryllidaceae.

18

May Scadoxus multiflorus (Martyn) Raf. Amaryllidaceae.

19

S Burnatia enneandra Micheli. Alismataceae.

20

N Craterostigma plantagineum Hochst. Scrophulariaceae.

21

S Dactyloctenium aegyptiacum (L) Willd. Gramineae.

22

N Juncus punctorius L.F. Juncaceae.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-f tip, peak; lit: high caste. Syn: Baarre

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) 1. mane (meyn); Ex: sida timaha ka baxa tunka faraska iyo libaaxa; such as the mane of the horse and the male lion. 2. eyelash (aay laash) isha baalkeed

2

baar -ka: (n) summit (sam mit); the highest point or part; the top fiinta, dusha

3

baar -ta: (n) palm (paam); Ex: geedka baarta; palm tree

4

baar -ka: (n) restaurant (res taroont), or nightclub (naayt-kalaab) ~ makhaayad

5

baar -ay/tay: (v) 1. check (jeek); search (seerji); seek (siik)~ raadi, baadh. 2. examine (ig zaamin); investigate (in-vesti-geeyt). Ex: arrintaan waxaa baaray booliska; this case was investigated by the police

6

baar -ay / tay: (v) become stale or spoiled; not fresh ~ baarixi noqday

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dahsoon ama aan la ogayn, doondoon. Dh: baadh.

2

baar: magac loo baxsho gabadh qurux iyo dhalaalba isku darsatay oo loogu magacdaray caleenta qoyan ama jilicsan ee geedka xilliga ay cusub tahay, waxa kale oo loo bixiyaa gabadh quruxdeeda uu dherer weheliyo.

3

baar -ka: (magac, lab, keli) curdinka sare ee geedka. Bardihii ku yiil isha Baydhabo, intuu gun iyo baar baxay, caleemuhu ballaadheen, baxarsaaf la moodyey. Dh: curub, laanyalax, yurub Li: jirrid.

4

baar -ka: (magac, lab, keli) geed caleen balballaadhan leh oo u dhalan eg yahay timirta. Waa geed dhala midho buurbuuran oo qoonne layiraahdo ay caruurta yaryar na cunaan. Dh: geedqoonne, geedbaar, bahaash.

5

baar -ka: (magac, lab, keli) maqaaxi yar oo buunka, khamrada iyo wixii la mid ah laga cabbo.

6

baar -ka: (magac, lab, keli) saynta iyo dhogorta ka baxda kuruska geela, ama faraska giirkiisa. Baarka ayaan ka jaray kuruskii awrka.

7

baar -ta: (magac, dhedig, keli) geedgaab xashaashuqa ka mid ah oo ka baxa carisyada caleentiisuna bal balaadhan tahay. Waa geed xilli roobaadka soo baxa oo inta caleentiisa la maleego laga dhaliyo dhaacaan madow oo boogaha lagu dhayo. Burdad ubaxa baar iyo uneexo, bagas ku fuuraaga.

waa la naqliyay ✓

هُدْبٍ، رَمْشِ، ذِرْوَةَ، ذُرْوَةَ

waa la naqliyay ✓

1

(Baas-ka)

2

Dhibaato iyo waxyeello aad u xun leh; hoog; ba'; belo.

waa la naqliyay ✓

1

baas¹: m.l (-sas, m.l) 1. Dhibaato aad u weyn; belo. 2. Warqad aqoonsi oo lagu galo meel gaar ah sida xeryaha ciidamada, dekedaha iyo wixi lamida. 3. Rasaas si is daba joog ah u dhacda.

2

baas²: f.g1 (-say, -stay) Imtixaan gudbid. Tusaale: “Cali, imtixaankii wuu baasay”.

waa la naqliyay ✓

1

baas¹: m.l (-sas, m.l) 1. Dhibaato aad u weyn; belo. 2. Warqad aqoonsi oo lagu galo meel gaar ah sida xeryaha ciidamada, dekedaha iyo wixi lamida. 3. Rasaas si is daba joog ah u dhacda.

2

baas²: f.g1 (-say, -stay) Imtixaan gudbid. Tusaale: Cali, imtixaankii wuu baasay. m.f.dh, baasid.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] problem, difficulty, evil

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) an evil or wicked force or power shar, balaayo

2

baas -say/tay: (v) 1. pass (paas); to move past another vehicle. 2. [sports]: transfer a ball or puck to a teammate

3

baas -ka: (n) automatic gun ~ baban

waa la naqliyay ✓

1

(fal) itixaan ka qudub; itixaanka ka dallac; ka gudub fasal oo mid kale u dallac.

2

baas -ka: (magac, lab, keli) dhib iyo waxyeello baas badan oo daran; wax aan dheef iyo wanaag lahayn. Balaayoy baydh, baasaw bax, barkhad Allay soo hoyo. Dh: belaayo, ba', balanbal, basanbaas, jab, masiibo, hankaag, hiirtaley, hoog. Li: barkhad, khayr

3

baas -ka: (magac, lab, keli) qoriga oo darandoorri baash rasaasta u rida.

4

baas -ka: (magac, lab, keli) tebinta labada ciyaartoy ay kubbadda isku tebiyaan ama isa siiyaan.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: problem, difficulty, evil

3

lx: baas

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m; n0-m-abs

6

key: baas

waa la naqliyay ✓

m.dh (xisaab) Saamiga uu meeriska goobo kasta la sameeyo dhexroorka goobada. Seebid ahaan waxay le'egtahay 3.14159... waa tiro ka sarreysa garashada qiimaheeda dhabta ah lama qori karo haseyeeshee waa la cabbiri karaa ilaa heer saxnimo.

waa la naqliyay ✓