Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

1. Ba' qaba; si xun ku sugan; aad u xanuunsan.

2

2. Gardaran.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-'naa, -'nayd) 1. Wax aad u dhibaato badan ahaansho (abaar, colaad iyo wixi lamida). 2. Wax gardaran ahaansho. 3. Ku b.: wax, wax aad uga hela ahaansho. Tusaale: “Warfaa sigaarkuu ku ba'anyahay”. 4. Ku b.: wax, wax aad u yaqaan ahaansho. Tusaale: “Jaamac xisaabtuu ku ba'anyahay”.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-'naa, -'nayd) 1. Wax aad u dhibaato badan ahaansho (abaar, colaad iyo wixi lamida). 2. Wax gardaran ahaansho. 3. Ku b.: wax, wax aad uga hela ahaansho. Tusaale: Warfaa sigaarkuu ku ba'anyahay. 4. Ku b.: wax, wax aad u yaqaan ahaansho. Tusaale: Jaamac xisaabtuu ku ba'anyahay. m.f.dh, ba'naan.

waa la naqliyay ✓

-ba'naa / ba'nayd: (n) bad condition; unsound or disordered ~ daran

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedigi keli) mid ka mid ah labada goor ee faalka la dhigo: Ba'anta kolka la dhigayo, 'war xun sheeg' baa la yidhaa.

2

ba'an -ta: (magac, dhedig, keli) hilib ama cunto dheef, dux, waxtar iyo nafaqo leh oo loo sameeyo qof nabar soo gaadhay jidhkiisa si loo soo kabo. Dh: buullo, xannaano.

3

ba'an: (tilmaame) xun oo aan fiicnayn. Ninkii garramayay hadal ba'an ma odhan. Dh: qaldan, xun. Li: fiican.

4

ba'an: (tilmaame) dhib badan; belo badan; loo taag waayey. Dh: daran.

5

ba'an: (tilmaame) aad u buka oo sankaraad ah. Odaygii wuu ba'an yahay. Li: ladan.

waa la naqliyay ✓

1

de: ruined, spoiled, in a bad situation, in bad shape; wrong, mistaken

2

lx: ba'an

3

pd: (ba'naa)

4

ps: adj-der

5

key: ba'an

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof ama xayawaan kale oo lab oo daran ama belo badan. Ba'anaha dhurwaa, baadiduu dilaa.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax la bi'iyay ahaansho (arrin). 2. Ku b.: wax, wax kale oo foolxumeeya lagu haleeley ahaansho. Tusaale: “Darbiga dhiigaa ku ba'san”.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax la bi'iyay ahaansho (arrin). 2. Ku b.: wax, wax kale oo foolxumeeya lagu haleeley ahaansho. Tusaale: Darbiga dhiigaa ku ba'san. m.f.dh, ba'sanaan.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax aan jirin oo uu raadkiisii lumay. Beer ba'san baad lagama helo. Dh: tiran, baaba'san.

2

ba'san: (tilmaame) dalag aan bixin. Beer ba'san baa banka ku taal.

3

ba'san: (tilmaame) qof dhaqankii wanaagsanaa ka lumay. Carruur ba'san baa baraha dugsiga loogu keenay.

4

ba'san: (tilmaame) wax meel ku qorraa oo tiran. Far ba'san bay warqaddu ku qoran tahay oo ma akhrii karo. Dh: baaba'san, masxan, tirtiran.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) la yidhaahdo kolka la arko ama la maglo wax xille oo dhacay.

waa la naqliyay ✓

1

(Baan-ta)

2

Cunno waxtar iyo uraad leh oo lagu dheefiyo dadka buka ama dhaawaca ah.

waa la naqliyay ✓

1

baan¹: m.l (-nan, m.l) Koox ciidamada ka tirsan oo tunta muusikada gaardiska.

2

baan²: m.dh Cunno nafaqo leh oo lagu dheefiyo qof buka ama dhaawac ah.

3

baan³: f.mg1 (-nay, -ntay) Hadal dhaar, faan iyo handadaad isugu jira dhihid.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cunno nafaqo leh oo lagu dheefiyo qof buka ama dhaawac ah.

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. I,

2

baan vl. pron. we [excl.],

3

baan neg. not,

4

baan [feminine] n., [collective] (adj.): nutritious food; invalid's diet; convalescent

5

baan m. n. band, orchestra

6

baan v. make a speech, eulogize

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) recuperation (ri kuu pareey shin); healing over; restoration to health

2

baan2 -ka: (n) bank (baangk)~bangi. Ex: baankaan u socdaa; I am going to the bank baan3: (pronoun I with an action verb) Ex: Cali baan arkay; I saw Ali

waa la naqliyay ✓

1

(fal) la garran qof ama dad gar iyo dacwadi idin ka dhaxayso. Si wanaagsan u baan oo ha caytamin. Dh: garran, dacwi.

2

baan: (fal) baaq oo u yeedh. Soomaali khayr baan ugu baanayaa.

3

baan: (fal) caddee oo qeex. Eray kalana waw noqonayaa unug yar baan baanay

4

baan: (fal) hadal gooddi, faan iyo dhaar isugu jira dheh.

5

baan: (qurub) falkaabe ah oo ka kooban 'baa' iyo 'aan' oo la isku daray. Cali baan arkay. Buux baan bariidiyey. Dh: ayaan.

6

baan -ka: (magac, lab, keli) hey'ad lacagta maamusha, kaydisa oo ilaalisa. Dh: bangi.

7

baan -ta: (magac, dhedig, keli) laba duul ama laba qof oo ay dacwad dhextaallo doodda dhexmarta. Arrinta bir ha ku galinee, baan ku gala. Dh: baane.

8

baan -ta: (magac, dhedig, keli) dheefta dheeraadka ah ee la siiyo qofku markuu cawarmo ama jabo ama taag darreeyo la siiyo. Dh: nafaqayn, buullayn, baanasho.

waa la naqliyay ✓

ereydhawaaq lagu tusmeeyo wax fajiciso leh. Dh: way! tolla'ay!

waa la naqliyay ✓

erey naxdin darteed dadka, gaar ahaanna dumarka markii ba ka soo booda. Alla, ba'ay oo buulkii gubay. Dh: hoogay.

waa la naqliyay ✓

Aan yarayn; ciiddaas ah; baddaas ah.

waa la naqliyay ✓

1

badan¹: m.l B.keenna, b.kiina iyo wixi lamida: inteenna badan, intiinna badan iyo wixi lamida.

2

badan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax aan tiradoodu yarayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

badan¹: m.l Badankeenna, badankiina iyo wixi lamida: inteenna badan, intiinna badan iyo wixi lamida.

2

badan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax aan tiradoodu yarayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

num., [adjective] many, much, a lot (of), numerous

2

badan [adverbial] [expression] very, quite

3

badan m. n. most, the majority (of)

waa la naqliyay ✓

1

(adj) many (meni); numerous, much, a lot, copious wax badan, tirabadan

2

-ka badan: more (moor)

3

-ugu badan: most (mowst)

4

-si badan: (adv) abundantly (a-ban dhentli)

waa la naqliyay ✓

1

Molto

2

Too much

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax tiro iyo cadad badan leh. Wuxuu aabbahay dhaqay xoolo badan. Li: yar.

2

badan -ka: (magac, lab, keli) jidhka aadamaha. Caashagan biyiyo oon, badankeyga kaba jaray adigaygu beeree! Dh: beden.

3

badan -ka: (magac, lab, keli) doon yar oo lagu kalluumaysto.

waa la naqliyay ✓

كثير

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax ballaadhan ah. Loox dhinacyada ka balan ayaa shareeradaha laga jeexaa.

waa la naqliyay ✓

Bar maqan yahay; aan buuxin; kala baran; nus ah.

waa la naqliyay ✓

1

baran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax weel ku jira, bar noqosho.

2

baran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax weel ku jira, bar ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] partial, incomplete; halved

waa la naqliyay ✓

(adj) partial or incomplete; half (haaf); halved ~ badhan. Ex: koob baran; half cup

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) laba u kala qaybsan oo badh ah. Joonyaddu way kala baran tahay. Dh: badhan.

waa la naqliyay ✓

1

de: partial, incomplete; halved

2

lx: baran

3

ps: adj-der

4

key: baran

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax aad u guban oo meel la taabto lahayn. Dh: dumudhsan.

2

basan: (tilmaame) dab bakhtiisan oo aan shidmayn. Dab ilaa shalay basan dhamac ha ka raadin. Li: hursan, oogan.

waa la naqliyay ✓

1

1. Aan adkayn; la jilciyey.

2

2. Fudud; aan dhib badnayn.

3

3. Aad u buka; ba'an.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-'ay, -'day; -di'i) Ku g.: cid si ba'an ugu goodiyid.

waa la naqliyay ✓

1

gamaar¹: m.l 1. Ur ka soo baxa harag, iyo wixi lamida oo aad u gubtay. 2. Gubashada wax ay aad u gubtaan. 3. la-mid: gamaarid.

2

gamaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Dambas noqosho (dab). 2. Si ba'an u gubasho.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax dambas ka dhigid. 2. Wax si ba'an u gubid.

waa la naqliyay ✓

1

waali¹: m.l (-iyo, m.dh) Nin madax ka ah qaybaha dal u qaybsamo midkood; naa'ib beeldaaji; barasaab.

2

waali²: f.g2 (-iyay, -isay) Ka w.: nafley meel si ba'an uga caajin.

waa la naqliyay ✓

1

xorgog¹: m.l.kh Caato, wuxuu ku dhego aan laga fujin karin; wax ku koga ama isku qonbojiya.

2

xorgog²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Nafley caatoobid. 2. Wax si ba'an ugu dhegid.

waa la naqliyay ✓

Abaar ba'an

waa la naqliyay ✓

1

ba'aniyeraa

2

karaahiyo ah

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baasaysashada wax ama qof aanad u bogin. Ba'anaysashada maalmaha barkood iska daaya.

waa la naqliyay ✓

(fal) baasayso wax ama qof oo nac. Ha ba'anaysan hadalka waaliddada.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax xumaaday oo ba'an ahaan. Ba'sanaanta beertu joogto maahe waa sannadkan oo keliya.

2

ba'sanaan -ta: (magac, dhedig, keli) xaalad tirnaan ah ku sugnow. Ba'sanaanta fartu waa maxay ma roob baa ku da'ay? Dh: tirtirnaan, masaxnaan.

3

ba'sanaan -ta: (magac, dhedig, keli) ahaanta wax aan jirin. Dh: tirnaan, baaba'sanaan.

4

ba'sanaan -ta: (magac, dhedig, keli) balanbalsanaan ku jira. Ba'sanaanta iyo batimaalsanaanta ka baylahtira xoolaha. Dh: baaba'sanaan.

5

ba'sanaan -ta: (magac, dhedig, keli) bixitaan la'aan ku timaadda dalagga. Dh: bi'sanaan.

6

ba'sanaan -ta: (magac, dhedig, keli) doorsoonaan ku timaadda dadnimada iyo dhaqanka qofka. Ba'sanaanta iyo buuri cabka aqoon la'aantaa u gaysay barbaarta. Dh: baaba'sanaan.

waa la naqliyay ✓

1

ba'so: (fal) xoolo ammaano ahaa, si farsamaysan u lunsod sad

2

ba'so: (fal) xoolo aanad lahayn lunso.

3

ba'so: (fal) wax xumayso oo dhanka ba'an u leexi. Walaal ha na ba'sane barbar noo dhaaf.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) barar oo hoosta ka bug.

2

caabaq -a: (magac, lab, keli) awr awrta iyo dadkaba cuna oo qabasho ba'an oo dhiggiisa halis geliya. Dh: halis, marabbi, caabuq

3

caabaq-a: (magac, lab, keli) eeg caabaqid.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) mid aan qurux lahayn ama qaabdhismeed ba'an. Dh: qaabxun.

2

foolxun-ta: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid jaadadka kalluun.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) shibbane dhawaaqyada hadalka ka mid ah; waa aammuus yar, wuxuuna dhashaa kolka xargaha codka si degdeg ah u xirmaan oo xiisadda dabaysha u joojiyaan, degdegna u furmaan; astaantiisu waa <'>: aa'id, ba'an, gama'.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax ba'an ka dhig; qof ama wax kale, ka dhig wax daran oo xun.

waa la naqliyay ✓

1

(Ba'naan-ta)

2

Wax ba'an ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ba'an. la-mid: ba'naansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) bugtaan xoog ah; sakaraad iyo xaalad xun. Aabbo ba'naan ayaan kaga imid. Dh: liidasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: wrongness, suffering, the experiencing of tragedy

2

lx: ba'naan

3

pd: (-ta)

4

ps: n0-f-abs

5

key: ba'naan

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax ba'an ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.l.fk Eray lagu muujiyo diidmo adag. la-mid: abad.

waa la naqliyay ✓

m.l.fk Erey lagu muujiyo diidmo adag. Tusaale: Abadan, yeeli maayo warkaas. la-mid: abad.

waa la naqliyay ✓

: not at all, by no means

waa la naqliyay ✓

(adv) never (ne ver); not ever; on no occasion; at no time

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey lagu cabbiro diidmada qayaxan iyo dafiraadda. Dh: abid, abad, abadan, abiido.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: not at all, by no means

3

lx: abadan

4

pd: (-ka)

5

ps: neg-expr

6

key: abadan

waa la naqliyay ✓

ba'waa! (tilmaame) tilmaan in sumad ama sinji uu wax leeyahay aanu doorsoomin. Summada reer hebel waa mid ba'waa ah oo lama garan waayo.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid la baabay; mid la falay. Dh: falan, sixran, qataaran, maran.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. you ... not,

waa la naqliyay ✓

(v) you....not.. Ex: adigoo xaagaas leh, baadan shaqaysanayn; you are strong and you don't work

waa la naqliyay ✓

1

de: you ... not + [FOCUS] = baa + aad + aan

2

lx: baadan

3

pd: (baanad)

4

ps: focus + vpro + neg

5

xe: Although you are a Somali, dont you drink camel milk?

6

xv: Ma adigoo Soomaali ah, baadan caano geel cabbin?

7

key: baadan

waa la naqliyay ✓

1

1. Wax u baahi qaba.

2

2. Gaajaysan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-hnaa, -hnayd) 1. Wax baahi hayso ahaansho (nafley). 2. U b.: wax wax u mucurtaysan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-hnaa, -hnayd) 1. Wax baahi hayso ahaansho (nafley). 2. U b.: wax wax u mucurtaysan ahaansho. m.f.dh, baahnaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] hungry; needy, in need

waa la naqliyay ✓

-baahnaa / baahnayd: (adj) hungry (haangari); needy (niidi) ~ gaajoonaya, gaajaysan. u baahan: need (niidh); want (want); ~ rabid. Ex: maxaad u baahan tahay? what do you need?

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof ama shey wax baahi u qaba sida dhuuni, dhar, caafimaad ama wax kale. Waan baahanahay bakhti looma cuno.

waa la naqliyay ✓

1

de: hungry; needy, in need

2

lx: baahan

3

pd: (baahnaa)

4

ps: adj-der

5

key: baahan

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. I ... not,

waa la naqliyay ✓

(v) it is the one I didn't... Ex: Ali baanan arag; Ali is one I didn't see

waa la naqliyay ✓

1

de: I ... not + [FOCUS] = baa + aan (neg) + aan (vpro)

2

lx: baanan

3

ps: focus + vpro + neg

4

xe: Ali is the only one I did not see.

5

xv: Cali keliya baanan arkin.

6

key: baanan

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) la-mid: bamban.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qori darandoorri u dhaca co ay rasaastu silsilad ugu taxantahay. Dh: boobe, biriggaan, haridalool.

2

babban: (tilmaame) mid walhanaya.

waa la naqliyay ✓

Babac loo dhigay.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax gudub ama babbac loo dhigay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax gudub ama babbac loo dhigay ahaansho. m.f.dh, babcanaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] diagonal; prone

waa la naqliyay ✓

-babcanaa/babcanayd: (adj) sideways (saaydh weeyz) also sidewise (saaydh waays); diagonal (dhayaa genel)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax gudban ama janjeedha. Looxa babcan qumaati u dhig.

waa la naqliyay ✓

1

de: diagonal; prone

2

lx: babcan

3

pd: (babcanaa)

4

ps: adj-der

5

syn: dadban; rw: babac

6

key: babcan

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) bac gelin ama ku duuduubid. Intaanad alaabta bacayn lacagta iska bixi.

2

bacayn -ta: (magac, dhedig, keli) qof ama dad sas iyo cabsi ku ridid.

waa la naqliyay ✓

Dillaac aan aad u weyneyn leh; dillaacsan; qarrar leh; dhanbalan; qawraran.

waa la naqliyay ✓

1

bacran¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax dildilaac yeeshay noqosho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida).

2

bacran²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dildilaac yeeshay ahaansho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

1

bacran¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax dildilaac yeeshay noqosho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida). m.f.dh, bacramid.

2

bacran²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dildilaac yeeshay ahaansho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida). m.f.dh, bacranaan.

waa la naqliyay ✓

[adjective] cracked

waa la naqliyay ✓

-aa ayd: (adj) fractured (faraak jaridh); broken (ba-rookan); cracked (karaakidh) ~ tarrar, qarrar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qarradh yar oo fudud, dillaac aan aad weynaynayn. Lafta ninka dhaawacmay bacran bay leedahaye, sida kale wax ma qabo.

waa la naqliyay ✓

1

de: cracked

2

lx: bacran

3

pd: (bacranaa)

4

ps: adj

5

key: bacran

waa la naqliyay ✓

1

(Badhan-ka)

2

Geed, wax yar ah, oo xalleefsan oo wareegsan oo dhexda daloollo ku leh, oo dharka lagu kor tolo oo inta ilaha (daldaloollada) laysu suro, dacallada isku qabta oo isku xira; guluus.

waa la naqliyay ✓

m.l (-amo, m.dh) Shey yar oo caag, bir iyo wixi lamida ka samaysan, wareegsan xalleefsan daloollo leh oo dharka la gashado meelo gaar ah looga tolo si uu dacalladooda isugu qabto; galuus.

waa la naqliyay ✓

m.l (-amo, m.dh) Shey yar oo caag, bir iyo wixi lamida ka samaysan, wareegsan xalleefsan daloollo leh oo dharka la gashado meelo gaar ah looga tolo si uu dacalladooda isugu qabto; galuus.

waa la naqliyay ✓

m. n. button

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) button (batan) ~ guluus

2

badhan: -badhnaa / badhnayd: (adj) half (haaf); halved. ~ badhan. Ex: koob badhan; half cup

waa la naqliyay ✓

1

(fal) mid dhiman ama qaybsamay noqo.

2

badhan: (tilmaame) mid labo qaybood laga dhigay oo aan dhannayn; mid qayb ka maqantahay. Dh: baran, dhiman. Li: dhan.

3

badhan -ka: (magac, lab, keli) walax yar oo caag ka samaysan caag, loox iyo wixii la mid ah, dhexda na ku leh afar ama labo dalool oo lagu taxo shaadhadhka iyo wixii la mid ah. Dh: guluus, sureer.

waa la naqliyay ✓