Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

(ereycodeed) la yidhaahdo kolka la arko ama la maglo wax xille oo dhacay.

waa la naqliyay ✓

ereydhawaaq lagu tusmeeyo wax fajiciso leh. Dh: way! tolla'ay!

waa la naqliyay ✓

1

1. Ba' qaba; si xun ku sugan; aad u xanuunsan.

2

2. Gardaran.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-'naa, -'nayd) 1. Wax aad u dhibaato badan ahaansho (abaar, colaad iyo wixi lamida). 2. Wax gardaran ahaansho. 3. Ku b.: wax, wax aad uga hela ahaansho. Tusaale: “Warfaa sigaarkuu ku ba'anyahay”. 4. Ku b.: wax, wax aad u yaqaan ahaansho. Tusaale: “Jaamac xisaabtuu ku ba'anyahay”.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-'naa, -'nayd) 1. Wax aad u dhibaato badan ahaansho (abaar, colaad iyo wixi lamida). 2. Wax gardaran ahaansho. 3. Ku b.: wax, wax aad uga hela ahaansho. Tusaale: Warfaa sigaarkuu ku ba'anyahay. 4. Ku b.: wax, wax aad u yaqaan ahaansho. Tusaale: Jaamac xisaabtuu ku ba'anyahay. m.f.dh, ba'naan.

waa la naqliyay ✓

-ba'naa / ba'nayd: (n) bad condition; unsound or disordered ~ daran

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedigi keli) mid ka mid ah labada goor ee faalka la dhigo: Ba'anta kolka la dhigayo, 'war xun sheeg' baa la yidhaa.

2

ba'an -ta: (magac, dhedig, keli) hilib ama cunto dheef, dux, waxtar iyo nafaqo leh oo loo sameeyo qof nabar soo gaadhay jidhkiisa si loo soo kabo. Dh: buullo, xannaano.

3

ba'an: (tilmaame) xun oo aan fiicnayn. Ninkii garramayay hadal ba'an ma odhan. Dh: qaldan, xun. Li: fiican.

4

ba'an: (tilmaame) dhib badan; belo badan; loo taag waayey. Dh: daran.

5

ba'an: (tilmaame) aad u buka oo sankaraad ah. Odaygii wuu ba'an yahay. Li: ladan.

waa la naqliyay ✓

1

de: ruined, spoiled, in a bad situation, in bad shape; wrong, mistaken

2

lx: ba'an

3

pd: (ba'naa)

4

ps: adj-der

5

key: ba'an

waa la naqliyay ✓

erey naxdin darteed dadka, gaar ahaanna dumarka markii ba ka soo booda. Alla, ba'ay oo buulkii gubay. Dh: hoogay.

waa la naqliyay ✓

1

(Ba'naan-ta)

2

Wax ba'an ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Carjab-ka)

2

Carkii cusaybku ka ba'ay; aan cusbayn; duug.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dalab-ka) Doonis; weyddiisad.

2

2. (Dalab-ta) Qaabxumo yar oo lugaha gasha; sinsinnaanta iyo toostoosnaanta baa ka ba'a.

waa la naqliyay ✓

1

(Dharid-da)

2

1. Godad ama aroorro ama haryuub yeelasho, sida kolka miraba qaarkood inta bislaad dhaafaan engeg soo galo oo kankoonsanaantii iyo dibbirkii ka ba'aan oo isku soo ururaan.

3

2. Haryuub iyo duudduub yeelashada oogada dadka kolkay gabowdo oo jilicdo; qaaris.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibiibtir-ka)

2

Qof dhibiibay oo dhiig badani aad uga baxay, degdeg wax ku soo celiya xooggii ka ba'ay oo uu ku soo ladnaado; (ama dhibibtir).

waa la naqliyay ✓

1

Dugey!

2

Erey qofkii dhibaato weyni gaarto uu yiraahdo: jabay! hoogey! ba'ay.

waa la naqliyay ✓

1

1. Aan adkayn; la jilciyey.

2

2. Fudud; aan dhib badnayn.

3

3. Aad u buka; ba'an.

waa la naqliyay ✓

1

* (Kaawiyad-da)

2

Bir inta la kululeeyo dharka korka laga marmariyo, si canyayuubka iyo xorjabku uga ba'aan.

waa la naqliyay ✓

1

(Nabsi-ga)

2

Qofka wanaag loo galay ka abaaldhaca, ama wax laysku ogaa oo lagu heshiiyey ku ballan fura, hoogga iyo ba'a qabsada oo abaalmariska u ah; dhif.

waa la naqliyay ✓

1

(Nacalad-da)

2

Raxmadda iyo khayrka Ilaah oo layska dheereeyo, layska fogeeyo; hoog; ba'; (ama lacanad).

waa la naqliyay ✓

1

(Tirid-da)

2

Wax meel ku sugan ama ku ba'ay ama ku yaal, wada baabbi'in.

waa la naqliyay ✓

1

(Tirtirid-da)

2

Wax qoran ama meel ku ba'ay baabbi'in.

waa la naqliyay ✓

1

amba¹: mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban “ani” iyo “ba”.

2

amba²: xi. la-mid: ama.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ba'an. la-mid: ba'naansho.

waa la naqliyay ✓

1

carjab¹: m.l 1. C. ah: maro urtii cusaybku ka ba'ay. 2. la-mid: carjabid.

2

carjab²: f.mg1 (-bay, -btay) Maro, urtii cusaybka ka bi'id.

waa la naqliyay ✓

e.d Erey qofkii dhibaato weyni gaarto uu yiraahdo; jabay!; hoogey!; ba'ay!

waa la naqliyay ✓

m.l (naxwe) Cod muujinaya hadlaha shucuurtiisa sida yaab, naxdin farxad iyo wixi lamida. Tusaale: “Ba'a!”, “Alla hayow!”.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-'ay, -'day; -di'i) Ku g.: cid si ba'an ugu goodiyid.

waa la naqliyay ✓

1

(Ba'-a)

2

Dhicitaan, dhibaato iyo waxyeello xun cid gaarsiiya; hoog; belo; baabba'; baas.

waa la naqliyay ✓

1

ba'¹: m.l 1. Hoog iyo dhibaato aad u badan. 2. (e.d) Dhibaato iyo waxyeello xun cid gaarsiiya; baabba'.

2

ba'²: f.mg1 (-'ay, -'day; -bi'i) 1. Hoog iyo dhibaato aad u weyn la kulmid. 2. Ka b.: xaalad leh gaajo, harraad, ciil iyo wixi lamida ka bixid. 3. Ka b.: midab, wasakh iyo wixi lamida meel ay yaalleen ka tirtirmid.

waa la naqliyay ✓

1

ba'¹: m.l 1. Hoog iyo dhibaato aad u badan. 2. (e.d) Dhibaato iyo waxyeello xun cid gaarsiiya; baabba'.

2

ba'²: f.mg1 (-'ay, -'day; -bi'i) 1. Hoog iyo dhibaato aad u weyn la kulmid. 2. Ka b.: xaalad leh gaajo, harraad, ciil iyo wixi lamida ka bixid. 3. Ka b.: midab, wasakh iyo wixi lamida meel ay yaalleen ka tirtirmid. m.f.dh, bi'id.

waa la naqliyay ✓

1

-ay | day: (v) be destroyed (dista-rooyidh) ~ baaba'

2

ba' -a: (n) 1. destruction (dis-tarak-shiri)-, havoc (haavek) widespread devastation. Ex: ba 'a ku dhacay ah; dhalka Soomaaliya.... the destruction that happened to Somalia... 2. misfortune (mis-foorjun) ~ ayaandaro, nasiibdaro —Syn: adversity, mishap, mischance

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof xun noqo; dhaqanka iyo dadnimaduba ha kaa lumaan. Li: wanaagsanow.

2

ba': (fal) jab iyo dhibaato ha ku soo gaadho oo eedaad. Dh: bi'id, bi'is, hoog, balanbal, baaba', hankaag, belo, baas, rogmad, hiirtaanyo.

3

ba': (fal) sidii la rabay ha noqon; manfac iyo midhaha dhalin. Dh: bi'id, bi'is, xumow. Li: bax.

4

ba': (fal) khad, qoraal iyo waxii la mid ah oo meel ku yaallay, masaxan oo tirtiran. Qoraalkii meesha ka ba'ay dib ugu qora. Dh: baaba', masaxan.

5

ba' -a: (magac, lab, keli) jab iyo dhibaato. Ba' iyo hoog baa colkii helay. Dh: baas, bi'id, bi'is, baaba', hoog, balanbal, hankaag, belo, rogmad, hiirtaanyo.

waa la naqliyay ✓

Erey tixaha ulajeeddooyin gaar ah u yeela: Wiilkii baa yimid; Ladan baa timid baa?; ayaa; yaa.

waa la naqliyay ✓

qr.dd (naxwe) Qurub tilmaama halka weerta ka saaran diiradda, wuxuuna si gaar ah u diiradaynayaa qaybta magacyada. Tusaale: “Ma Cali baa yimid?” “Haa, Cali baa yimid”. la-mid: aa¹, ayaa, yaa³.

waa la naqliyay ✓

qr.dd (naxwe) Qurub tilmaama halka weerta ka saaran diiradda, wuxuuna si gaar ah u diiradaynayaa qaybta magacyada. Tusaale: Ma Cali baa yimid? Haa, Cali baa yimid. la-mid: aa, ayaa, yaa³.

waa la naqliyay ✓

class: MARKER

waa la naqliyay ✓

/baa/baas, baaing, baaed;(v) cida idaha ama wixii sida idaha u ciya.

waa la naqliyay ✓

1

ereycodeed lo'du samayso markay insaarixinayso ama ciyeyso. Baada lo'da ayaan hurdada kaga toosay.

2

baa: (qurub) falkaab ah oo diiradeeya magacda weedha ku jirta sida ereyada kale ee la midka ah ee 'ayaa' iyo 'waa'. Bulxan baa baabuurka leh.

waa la naqliyay ✓

1

a: ayaa

2

de: [FOCUS MARKER] Follows the noun or pronoun it emphasizes or draws attention to

3

lx: baa

4

ps: class

5

key: baa

waa la naqliyay ✓

1

Baga!

2

Waad ku hagaajisey! Si wanaagsan baad yeeshay!

waa la naqliyay ✓

e.d Waa ku fiican tahay! Istaahil!

waa la naqliyay ✓

inter. bravo!, hooray!

waa la naqliyay ✓

(Interjection) hurrah (huu-raa); hooray or hurray; an exclamation of approval

waa la naqliyay ✓

erey la yiraahdo kolka la arko ama la ogaado wax loo bogay inuu dhaco. Bagaad sidaa yeeshay! Dh: allaylehe.

waa la naqliyay ✓

1

de: bravo!, hooray!

2

lx: baga

3

ps: intj

4

key: baga

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel bannaan. Bakada guri laga dhisaa.

waa la naqliyay ✓

s.f. - naxash, nacash.

waa la naqliyay ✓

s.f. abur.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof ama xayawaan kale oo lab oo daran ama belo badan. Ba'anaha dhurwaa, baadiduu dilaa.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax la bi'iyay ahaansho (arrin). 2. Ku b.: wax, wax kale oo foolxumeeya lagu haleeley ahaansho. Tusaale: “Darbiga dhiigaa ku ba'san”.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax la bi'iyay ahaansho (arrin). 2. Ku b.: wax, wax kale oo foolxumeeya lagu haleeley ahaansho. Tusaale: Darbiga dhiigaa ku ba'san. m.f.dh, ba'sanaan.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax aan jirin oo uu raadkiisii lumay. Beer ba'san baad lagama helo. Dh: tiran, baaba'san.

2

ba'san: (tilmaame) dalag aan bixin. Beer ba'san baa banka ku taal.

3

ba'san: (tilmaame) qof dhaqankii wanaagsanaa ka lumay. Carruur ba'san baa baraha dugsiga loogu keenay.

4

ba'san: (tilmaame) wax meel ku qorraa oo tiran. Far ba'san bay warqaddu ku qoran tahay oo ma akhrii karo. Dh: baaba'san, masxan, tirtiran.

waa la naqliyay ✓

ba'waa! (tilmaame) tilmaan in sumad ama sinji uu wax leeyahay aanu doorsoomin. Summada reer hebel waa mid ba'waa ah oo lama garan waayo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bi'i

2

de: become spoiled; be wiped out, destroyed, get ruined

3

hm: 1

4

lx: ba'

5

pd: (ba'ay / ba'day)

6

ps: v1=inch

7

key: ba'_1

waa la naqliyay ✓

1

de: suffering, difficulty

2

hm: 2

3

lx: ba'

4

pd: (-a)

5

ps: n0-m-abs

6

key: ba'_2

waa la naqliyay ✓

1

de: B [letter of the Somali alphabet] Voiced labial stop or plosive; can be double

2

hm: 3

3

lx: ba'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: ba'_3

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: bi'id.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) ba' iyo hoog ku dhicid; ba' iyo ba'ayaale la kulmid. Ba'id baan uga yaabayaa, inuu beledkii ku dhaco. Dh: hoogid, bi'is.

2

ba'id -da: (magac, dhedig, keli) baxidda dalagga oo xumaada. Dh: ba'is, bi'id, bi'is. Li: bixid.

3

ba'id -da: (magac, dhedig, keli) dhaqan lumid; dhaqan doorsoomid. Ba'id iyo xumaan ma leh yartii, diinta barataaye. Dh: ba'is, bi'id, bi'is, xumow. Li: fiicnow, qummanow, toosnow, wanaagsanow.

4

ba'id -da: (magac, dhedig, keli) far ama wax kale oo meel ku qornaa tirtirid; qoraal masaxid. Ba'idda ka ilaali tirade taleefanka aan kuu qorey. Dh: ba'is, bi'id, bi'is, tiris, tirtiris, tirid, tirtirid.

5

ba'id -da: (magac, dhedig, keli) xumaan oo sidii fiicnayd ka leexasho. Roob la'aanta ayaa beeraha ba'idda ugu wacan. Dh: ba'is, bi'id.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ba'iyo jab qabid. Dh: ba'id.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg ba'sasho.

waa la naqliyay ✓

1

ba'so: (fal) xoolo ammaano ahaa, si farsamaysan u lunsod sad

2

ba'so: (fal) xoolo aanad lahayn lunso.

3

ba'so: (fal) wax xumayso oo dhanka ba'an u leexi. Walaal ha na ba'sane barbar noo dhaaf.

waa la naqliyay ✓

m. n. pope, Holy Father (Roman Catholic)

waa la naqliyay ✓

1

de: pope, Holy Father (Roman Catholic)

2

lx: Baaba

3

pd: (-ha)

4

ps: n7-m

5

key: Baaba

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo dadkii lahaa ka lumay oo cid kale la socda. Dh: baadi.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gubbaha iyo baadda cid kaa awood badan cabsi loo siiyo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax la'aan; hayn la'aan. Dh: baahi.

waa la naqliyay ✓

conj. and ...

waa la naqliyay ✓

1

de: and ... [FOCUS] = baa + -na

2

lx: baana

3

ps: focus + conj

4

key: baana

waa la naqliyay ✓

-ha: magac, lab, kel) buuq iyo qaylo golka la leexiya ama ka mashquuliya howshii uu gacanta ku hayay, ama wuxiu maskaxda kala socday.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) orod degdeg ah oo ay weheliyaan welwel iyo filasho. Tuuggii markuu booliskii arkay buu baba' yidhi. Dh: taw, nay.

waa la naqliyay ✓

1

(Babac-a, Babac-da)

2

1. Meel taag ah oo dululub ah; hoobad.

3

2. Gudub.

waa la naqliyay ✓

1

babac¹: m.l/dh (-cyo, m.l) 1. Daaddagga buurta ama taagga; hoobad. 2. Si aan toos ahayn ee wax loo dhigo. 3. la-mid: babcid.

2

babac²: f.g/mg1 (-bcay, -bacday; -bci) 1. (f.g) Wax si dadab ah u dhigid. 2. (f.mg) Ka b.: wax jaho uu ku toosnaa ka weecin.

waa la naqliyay ✓

1

babac¹: m.l/dh (-cyo, m.l) 1. Daaddagga buurta ama taagga; hoobad. 2. Si aan toos ahayn ee wax loo dhigo.

2

babac²: f.g/mg1 (-bcay, -bacday; -bci) 1. (f.g) Wax si dadab ah u dhigid. 2. (f.mg) Ka b.: wax jaho uu ku toosnaa ka weecin. m.f.dh, babcid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. slope; diagonal; crossing

2

babac v. place face down, put something across something else

waa la naqliyay ✓

1

-a: (adv) sideways (saaydh weeyz) also sidewise (saaydh waays)

2

babac -babcay day: (v) turn sideways

3

-u babacdhig -ay/day: (v) oppose (op powz) Ex: u babacdhig cadawga; oppose the enemy iska celi. -Syn: fight, combat, resist, withstand, contest

waa la naqliyay ✓

1

babac¹: (fal) walax gudub; dhan u janjeedhi. Babac looxa oo maydh.

2

babac -a: (magac, lab, keli) buurta sinteeda ama dhinaceeda. Anigoo bannaan arkaaya maxaa babac isaari. Dh: dhaban.

3

babac -a: (magac, lab, keli) dhinaca iyo sinta wax walba. Babac u dhig dhiisha biya kuma jiraane.

waa la naqliyay ✓

Dhaban, dhinac.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nooc khudradda la cuno ka mid ah oo dusha diir laga qaado ku leh boostana baruur huruud ah iyo iniinyo yaryar oo kawa filfisha u eg ku leh Dh: mafafaay, babbaay, cambefilfil.

waa la naqliyay ✓

1

(Bacad-ka)

2

Burcooyin ciid ah oo dabayshu samayso oo hadba docdii urtu u jeeddo, u jeeda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ddo/-dyo, m.dh) 1. Dhul bacaad buuxiye oo lamaddegaan ah. 2. Midab caddaan ah oo mid kale oo yari ku dhafanyahay oo geelu yeesho. 3. Meel kulul oo qorraxda hayso.

waa la naqliyay ✓

m. n. dune, sand hill

waa la naqliyay ✓

ka: (n) dune (duun); sand dune ~ bacaad

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) midabbada geela ugu adkaysiga badan. Geela bacadkaa, u baraad adag.

2

bacad² -ka: (magac, lab, keli) dhul qorraxdu shidday: goob kulul oo ay cadceeddu hayso. Ubadka bacadka ka fadhiisiya. Dh: milic, hanfi, suudi.

waa la naqliyay ✓

1

de: dune, sand hill

2

lx: bacad

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

syn: burco

6

key: bacad

waa la naqliyay ✓

1

(fal) laf iyo waxii la mid ah dillaac u yeel. Goortay wanaaggii bacreen bagac ka siin waayey. Dh: dillaaci, qarradhi.

2

bacar -ka: (magac, lab, keli) laf iyo wixii la mid ah falliidhid ama dillaacin.

waa la naqliyay ✓

1

bacaw¹: m.l/dh (-wyo, m.dh) Qof la baaseeysto oo la aaminsanyahay in uu nasiibdarro wato.

2

bacaw²: m.dh Nooc quraanyada ka mid ah, midab cas leh, kooxkooxna u socota, aad u qurmoon oo yacayda cunta.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-wyo, m.dh) Qof la baaseeysto oo la aaminsanyahay in uu nasiibdarro wato.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) jaad qudhaanjada ka tirsan oo uu midabkiisu cawlan yahay. Dadka ma dhibto, waxay na ku badan tahay guryaha gaar ahaan meelaha ay sonkorta, malabka iyo wixii la mid ahi yaalliin. Aqalkii bacow baa qabsdey. Dh: sonkorjecel, macaanjecel.

2

bacaw-ga: (magac, lab, keli) qofka nuxuska iyo xaasidka ah ee dabeecadiisu xun tahay. Intii aan bacaw gaaban laa golo ku joog fiican, mar hadday gar dhalad noqdeen guur aan ka la'aado. Dh: qumay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bac geli oo ku duuduub; ku rid bac. Alaabtan ii bacay. Dh: bacee.

2

bacay: (fal) qof sas ama cabsi ku rid; wax aan jirin ku quful ama ka dhaadhici; qof shaki ku beer. Wiilkan yaa baceeyay? Dh: bacee.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax aan hore u jirin ama aan la aqoon samee oo billaw. Dh: dhaqaaji, billaw, ambaqaad. Li: dhammee, gunaanad, gabagabee.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-dyo, m.dh) (fiisikis) Dululaatiga laga dareemi karo xoog; xooggaasi oo uu sababay jiritaanka walax taalla bar ka mid ah dululaatiga. Noocyada b.da waxa ka mid ah: a) b.birlabeed, b) b. danabeed c) badad cufisjiidad.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-dyo, m.dh) (fiisikis) Dululaatiga laga dareemi karo xoog; xooggaasi oo uu sababay jiritaanka walax taalla bar ka mid ah dululaatiga. Noocyada b.da waxa ka mid ah: a) b.birlabeed, b) b. danabeed c) badad cufisjiidad.

waa la naqliyay ✓

Field

waa la naqliyay ✓

Field

waa la naqliyay ✓

m. n. duck, goose

waa la naqliyay ✓

Aan yarayn; ciiddaas ah; baddaas ah.

waa la naqliyay ✓

1

badan¹: m.l B.keenna, b.kiina iyo wixi lamida: inteenna badan, intiinna badan iyo wixi lamida.

2

badan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax aan tiradoodu yarayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

badan¹: m.l Badankeenna, badankiina iyo wixi lamida: inteenna badan, intiinna badan iyo wixi lamida.

2

badan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax aan tiradoodu yarayn ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

num., [adjective] many, much, a lot (of), numerous

2

badan [adverbial] [expression] very, quite

3

badan m. n. most, the majority (of)

waa la naqliyay ✓

1

(adj) many (meni); numerous, much, a lot, copious wax badan, tirabadan

2

-ka badan: more (moor)

3

-ugu badan: most (mowst)

4

-si badan: (adv) abundantly (a-ban dhentli)

waa la naqliyay ✓