ayax-makareen

(Abor-makaren)

S Rinorea elliptica (Oliv) Kuntze. Violaceae.

-ha: (magac, lab, keli) geed cawsaad ka baxa dhulka dooxooyinka ah. Waa mid aad u adag oo uu gammaanku daaqo. Ayaxmakaraha abaartaa loo aayaa.

(Jilal-makaren) S Enicostema axillare Lam. Gentianaceae.

(Marodi-macaren) S Ormocarpum kirkii S. Moore Papilionaceae.

May Bottegoa insignis Chiov. Sapindaceae.

m.dh (fiisikis) Tamarta la bixiyo marka dabar elektaroon-wadaag ihi ka dhex samaysmo laba atam oo madax bannaan.

m.dh (fiisikis) Tamarta la bixiyo marka dabar elektaroon-wadaag ihi ka dhex samaysmo laba atam oo madax bannaan.

m.f.dh eeg aayaxun. la-mid: aayaxumaansho, aayaxumi, aayaxumo.

-ta: (magac, dhedig, keli) mustaqbal iyo rajo xumaan; aayatiin la'aan.

-ka: (magac, lab, keli) qolofleyda badda jaad ka mid ah oo aad u nafaqo badan. Waxa uu eg yahay ayaxa berriga oo kale. Tiro aad u badan ayuu badda dhexdeeda isu raacraacaa. Ayaxbadeed baan caawa ku casheeyay. Dh: qawqab.

-ka: (magac, lab, keli) dhul godan oo biyaha roobku isugu soo ururaan ama ku soo dindimaan, meesha dhuuxa ah ee biyuhu maraan. Biyamareen baad reerka dejiseen daadkaa qaadiyi see la yeel hadduu roob da'o. Dh: keli, boqon, far, gacan, kannaal.

-ka: (magac, lab, keli) meel dhulka kale ka hoosaysa oo marka roob da'o biyuhu ku soo quiqulaan. Lama dego daadmareenka. Dh: dix, biyomareen.

m. n. trachea, windpipe; respiratory organ

de: trachea, windpipe; respiratory organ

lx: hawamareen

pd: (-ka)

ps: n-m

key: hawamareen

m.l.kh L. ah: qof garmaqaate ah; macangag.

m. n. stubborn ~ obstinate person; hard to defeat, invulnerable

-ka: (magac, lab, keli) qof haddii uu xanaaqo aan la dejin karin.

de: stubborn ~ obstinate person; [ext.] hard to defeat, invulnerable

lx: lamakaraan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: lamakaraan

-ta: (magac, dhedig, keli) yaab iyo argagax. Dh: anfariir.

(Biyammareen-ka)

Tog yar ama weyn oo la sameeyey ama iska samaysmay oo dhuuxiisa biyuhu maraan; far; gacan; kanaal; keli.

m.l (-nno, m.dh) Jeex; tog; kanaal.

m.l (-nno, m.dh) Jeex; tog; kanaal.

m. n., [compound] canal, channel

de: canal, channel

lx: biyammareen

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: biyammareen

m.l Xubnaha neeftu marto ee nafleyda.

m.l Xubnaha neeftu marto ee nafleyda.

-ka: (magac, lab, keli) labada dhuumood ee hunguriga ku yaal tan ay maraan hawada ama ay kasoo baxaan.

kaadimareen¹: m.l (-no, m.dh) Dhuunta kaadidu marto.

kaadimareen²: m.l (-no, m.dh) (cilmiga naflayda) Tuyuub laga helo naasleyda, kaas oo ka soo qaada kaadida kaadihaysta oo bannaanka uga saara jidhka. Ragga, kaadi mareenku wuxuu dhex maraa guska, waxaana uu ku dhex xidhan yahay xawo mareenka, sidaa darteed waxa kale oo uu u shaqeeyaa marin xawaduna marto.

kaadimareen¹: m.l (-no, m.dh) Dhuunta kaadidu marto.

kaadimareen²: m.l (-no, m.dh) (cilmiga naflayda) Tuyuub laga helo naasleyda, kaas oo ka soo qaada kaadida kaadihaysta oo bannaanka uga saara jidhka. Ragga, kaadi mareenku wuxuu dhex maraa guska, waxaana uu ku dhex xidhan yahay xawo mareenka, sidaa darteed waxa kale oo uu u shaqeeyaa marin xawaduna marto.

-ka: (magac, lab, keli) labada xidid ee kaadida ka soo qaada kelyaha ee kaadihaysta ku shuba, dabadeedna dibadda jidhka uga saara.

-ka: (magac, lab, keli) shaamarreer.

-ka: (magac, lab, keli) xaalad cudureed ku timaada qayb ka mid ah muruqa wadnaha oo u dhimata dhiig la'an awgeed.

m.l (cilmiga naflayda) Muruqyada ugu waaweyn ee lugta fidiya midkood, wuxu ku yaal bowdada.

(Kaadimmareen-ka)

Xididka kaadihaysta ka baxa oo kaadida dibadda u saara.

m. n., [compound] urethra

de: urethra

lx: kaadimmareen

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: kaadimmareen

-ka: (n) headache (heedh-ek) ~ madax-xanuun

m.dh (daawo) Cudur ku dhaca soohyada haya ilkaha, sida: cirridka iyo lafta. Waxaa keena baktiiriyada huurada ilkaha; malax ayaa cirridka fariisata ilkuhuna salka ayay ka bololaan. Ereyga “Pyorrhoea” wuxu noqon karaa malax meel jirka ka mid ah ka dareerta markaas ereyga “Cirrid” ayaa laga reebaya waxay noqoneysaa malax-dareer af Soomaaliga.

m.dh (daaw.) Cudur ku dhaca soohyada haya ilkaha, sida: cirridka iyo lafta. Waxaa keena baktiiriyada huurada ilkaha; malax ayaa cirridka fariisata ilkuhuna salka ayay ka bololaan. Ereyga 'Pyorrhoea' wuxu noqon karaa malax meel jirka ka mid ah ka dareerta markaas ereyga 'Cirrid' ayaa laga reebaya waxay noqoneysaa malax-dareer af Soomaaliga.

m.l (juqraafi) Cuf ballaaran oo baraf ah oo daboola dhulal ballaaran ee ku dhaca cirifyada; sallaxa barafka dushiisu sida badan waa simanyahay. Baraf gogollada Giriinland iyo Antaartika waa kuwa keliya o waaweyn oo imminka jira.

m.l (juqraafi) Cuf ballaaran oo baraf ah oo daboola dhulal ballaaran ee ku dhaca cirifyada; sallaxa barafka dushiisu sida badan waa simanyahay. Baraf gogollada Giriinland iyo Antaartika waa kuwa keliya o waaweyn oo imminka jira.

-ka: (n) imagination (i-maaji-neey-shin); imaginary (i-maaji-nari); fancy (faansi)