axal — Macnaha & Turjumaada

1

1. (Axal-ka) Xilli u dhexeeya ximirka iyo xayska.

2

2. (Axa-sha) Xab is-haysta oo adag.

waa la naqliyay ✓

1

axal¹: m.l Xilliyada dayrta mid ka ah oo u dhexeysa ximirka iyo xayska.

2

axal²: m.dh (-llo, m.l) Hoore adag oo is-haysta oo sida badan ka yimaadda mindhicirrada marka ay jirradaan ama xubnaha taranka waqtiga dhalmada.

waa la naqliyay ✓

1

axal¹: m.l Xilliyada dayrta mid ka ah oo u dhexeysa ximirka iyo xayska.

2

axal²: m.dh (-llo, m.l) Hoore adag oo is-haysta oo sida badan ka yimaadda mindhicirrada marka ay jirradaan ama xubnaha taranka waqtiga dhalmada.

waa la naqliyay ✓

m. n. second part of the Dayr season (around October)

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): mucus, catarrh; vaginal ~ body secretion

waa la naqliyay ✓

- ka / axasha: (n) dirt (dherti); a filthy water ~ wasakh, calas

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xilli u dhexeeya ximirka iyo xayska.

2

axal-sha: (magac, dhedig, keli) biyaha cad ee ukunta ku jira. Ukunta axalka ha ka daadin.

3

axal-sha: (magac, dhedig, keli) xabsallow adag oo ishaysta; mandhareer isjiidjiida sida koolka. Geel axashii ka gaada leh.

waa la naqliyay ✓

1

cf: xilli

2

de: second part of the Dayr season (around October) Determined by the appearance of certain stars in the sky

3

hm: 2

4

lx: Axal

5

pd: (-ka)

6

ps: n-m-time

7

key: Axal_2

waa la naqliyay ✓

Dhidibeed

waa la naqliyay ✓

m.l Dheeh cillaan guduud ah oo birta iyo xadiid-sulubka ku dul samaysma marka ay biyuhu la falgalaan maaddadooda; mirir.

waa la naqliyay ✓

m.l Dheeh cillaan guduud ah oo birta iyo xadiid-sulubka ku dul samaysma marka ay biyuhu la falgalaan maaddadooda; mirir.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): rust

waa la naqliyay ✓

1

-daxasha: (n) corrosion (ko-row-shin); rust (rasf) ~ maar, mirir

2

daxal -daxalaystay / daxalaysatay: (v) become corroded; corrode (korowdh); rust (raast)~ mirir, Ex: bir daxalaysatay; a rusted iron

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) furuuruc yaryar iyo dhibco cascas oo birtu yeelato marka roob ama biyo ku daatay ku dul raagaan ama dheel ku dhaco iyadoo in badan meel iska taallay.

waa la naqliyay ✓

1

de: rust

2

lx: daxal

3

pd: (/sha)

4

ps: n1-f-mass

5

key: daxal

waa la naqliyay ✓

1

faxal¹: m.l (botani) Rimaygacmeed lagu sameeyo geedaha aan labaabshaha ahayn sida timirta iyadoo la goynaayo khaylka lab oo marka la qallajiyo lala dhaco khaylka dheddig oo geedkiisii ku yaal.

2

faxal²: m.l (-llo, m.dh) (baayoloji) 1. Xubuub cufan oo ka kooban gaamaytyada lab ee iniinta geedka, kuwaas oo ka baxa iyaga oo farabadan kiishfaxalka. 2. Labada laab ee sare ee faxal-sidaha geedka kuwaas oo had iyo jeer midabkoodu yahay hurdi, laab waliba waxa uu ka koobanyahay laba kiishfaxal oo ay ku dhex jiraan boodh faxal badani, kuwaas oo soo baxa marka faxalku qarxo.

3

faxal³: f.g1 (-xlay, -xashay; -xli) (botani)Faxal sameyn.

waa la naqliyay ✓

1

faxal¹: m.l (botani) Rimaygacmeed lagu sameeyo geedaha aan labaabshaha ahayn sida timirta iyadoo la goynaayo khaylka lab oo marka la qallajiyo lala dhaco khaylka dheddig oo geedkiisii ku yaal.

2

faxal²: m.l (-llo, m.dh) (baay.) 1. Xubuub cufan oo ka kooban gaamaytyada lab ee iniinta geedka, kuwaas oo ka baxa iyaga oo farabadan kiishfaxalka. 2. Labada laab ee sare ee faxal-sidaha geedka kuwaas oo had iyo jeer midabkoodu yahay hurdi, laab waliba waxa uu ka koobanyahay laba kiishfaxal oo ay ku dhex jiraan boodh faxal badani, kuwaas oo soo baxa marka faxalku qarxo.

3

faxal³: f.g1 (-xlay, -xashay; -xli) (botani)Faxal sameyn. m.f.dh, faxlid.

waa la naqliyay ✓

v. plant

waa la naqliyay ✓

1

(fal) geed dhedig iyo mid lab isku tallaal. Dh: awrdhaw.

2

faxal-ka: (magac, lab, keli) huubo ah iniino yaryar oo ay soo saaraan geedaha ubaxleydu. Faxalku wuxu ka qaybqaataa bacriminta dhirta.

3

faxal: (tilmaame) qof gacan furan oo wax bixiya, wixiisa wax ka bixiya. Dh: deeqsi. Li: bakhayl.

waa la naqliyay ✓

1

de: plant

2

lx: faxal

3

pd: (faxlay)

4

ps: v1=

5

key: faxal

waa la naqliyay ✓

1

(Maxal-ka)

2

Ilmasideen; ilmaggaleen; rimmay; min.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Ilmogaleenka dhaddigoodka; makaan; ilmoside; min.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Ilmogaleenka dhaddigoodka; makaan; ilmoside; min.

waa la naqliyay ✓

m. n. womb, uterus

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ilmagaleen. Naag maxalka laga saaraa ma dhasho.

2

maxal -ka: (magac, lab, keli) dadka aad xaga riximka had qaraabo ka tihiin. Maxalkaaga lama gooyo. Dh: rixin.

waa la naqliyay ✓

1

de: womb, uterus

2

lx: maxal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: maxal

waa la naqliyay ✓

1

° (Saxal-ka)

2

(meereyaal) Raage.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Meeraha u dhexeeya dhulka iyo Mariiqa; raage.2. Waqti dhibaato badan oo qof mushkilaysanyahay. Tusaale: “Cali saxal baa haya”. 3. S. ah: qof nasiib daran oo la karahsado.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Meeraha u dhexeeya dhulka iyo Mariiqa; raage.2. Waqti dhibaato badan oo qof mushkilaysanyahay. Tusaale: Cali saxal baa haya. 3. S. ah: qof nasiib daran oo la karahsado.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Saturn (the sixth planet)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) mid ka mid ah meerayaasha; raage.

2

saxal-ka: (magac, lab, keli) xumaan cudur noqota. Saxal buu u yeedhaa qabiil loo sed buriyaaye.

3

saxal -ka: (magac, lab, keli) xanuun ama caabuq.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: Saturn (the sixth planet)

3

initial: s

4

lx: Saxal

5

pd: (-ka)

6

ps: n0-loc-m

7

syn: Raage

8

key: Saxal

waa la naqliyay ✓

1

(Yaara-ha)

2

Xilli sanada Soomaalida ka mid ah; wuxuu u dhexeeyaa axalka iyo tixkorka; xays.

waa la naqliyay ✓

m.l Calool xanuun halis ah, casiraad leh, shuban yar oo dhiig iyo axalo isugu jira oo dadka iyo xoolaha ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

m.l (daawo) Halaamacoodka mindhicirka waaweyn. Astaamaha u badan waa: shuban mararka qaarkood ay la socdaan dhiig iyo axal iyo xanuun urkurjirtada hoose.

waa la naqliyay ✓

1

xundhur¹: m.dh (-ro, m.l) Xuddun.

2

xundhur²: m.dh (daawo) Cudur la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha shuban dhiig iyo axal la socdaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Calool xanuun halis ah, casiraad leh, shuban yar oo dhiig iyo axalo isugu jira oo dadka iyo xoolaha ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

m.l (daaw.) Halaamacoodka mindhicirka waaweyn. Astaamaha u badan waa: shuban mararka qaarkood ay la socdaan dhiig iyo axal iyo xanuun urkurjirtada hoose.

waa la naqliyay ✓

1

xundhur¹: m.dh (xundhurro, m.l) Xuddun.

2

xundhur²: m.dh (daaw.) Cudur la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha shuban dhiig iyo axal la socdaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun caloosha ku dhaca oo saxaradu dhiig iyo axalo yeelato. Baruurad nimuu hayaan bedanku fooyoobayne.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) (daawo) halaamacoodka mindhicirka waaweyn. Astaamaha u badan waa: shuban mararka qaarkood ay la socdaan dhiig iyo axal iyo xanuun urkurjirtada hoose.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) nooc roobka ka mid ah oo dhatacle aad u qabaw ah. Xalay yaarbaan ku waabarisannay.

2

yaar-ka: (magac, lab, keli) xilli sannadka Soomaa lida ka mid ah oo u dhexeeya axalka iyo lixkorka: xilli karanta iyo xagaa madoobaha u dhexeeya oo cirka daruuro shaqlaan. Dh: xays, cadar.

waa la naqliyay ✓

n., (glaire) dhareer, -ki, calyomurux, -i; mixed with blood in dysentery, axal, -shi.

waa la naqliyay ✓

n., axal, -shi.

waa la naqliyay ✓

1

aal¹: m.dh.fk Aashay, -aa, -iis iyo wixi lamida: si aan degdeg iyo fudayd toona ku jirin; aayar, tartiib, qunyar. Tusaale: “Ciise aashiis buu hadlaa”.

2

aal²: f.g/mg1 (yiil, tiil; aalli) 1. (f.g) Wax meel go'an ku sugnaansho. 2. (f.mg) Ka a.: fal ku dhaqaaqiddiisa deyn. la-mid: ool², oollow.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (yiil, tiil; aalli) 1. (f.g) Wax meel go'an ku sugnaansho. 2. (f.mg) Ka aa.: fal ku dhaqaaqiddiisa deyn. m.f.dh., aallid. la-mid: ool, oollow.

waa la naqliyay ✓

f. n., [adverb] slowly, gently, carefully

waa la naqliyay ✓

(fal) waxtar yeelo oo faa'idee. Mar haddii ad shaqo heshay, dadkiinna wax ugu aal. Dh: ool.

waa la naqliyay ✓

1

(Xal-ka)

2

Biyo aan badnayn oo wax lagu xalo.

waa la naqliyay ✓

1

xal¹: m.l Biyo yar oo wax lagu dhaqay.

2

xal²: f.g1 (-alay, -ashay) Biyo yar weel ku mayrid.

waa la naqliyay ✓

m.l Maaro; mushkilo ama mas'alo maaro u helid.

waa la naqliyay ✓

1

f.g1 (-alay, -ashay) Biyo yar weel ku mayrid. m.f.dh, xalid.

2

xąl: m.l Maaro; mushkilo ama mas'alo maaro u helid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): solution; small amount of water used for washing

2

xal v. wash, clean, cleanse

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) solution (saluu-shin); answer (aan-sar)-, decision (di-zi-shiri) ~ daawo, jawaab. Ex: xal sax ah ma haysaa? do you have a correct solution?

2

xal -ay / xashay: (v) wash (woosh)-, usually in relation to household items; clean (kiliiri) ~ mayr, maydh, dhaq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weel maydh oo nadiifi. Kildhiga xal. Dh: qasaal, dhaq.

2

xal -ka: (magac, lab, keli) biyo uskag ah oo weel lagu maydhay. Xalka innaga daadi.

3

xal -ka: (magac, lab, keli) go'aan xoog ama xigmad lagu gaadho oo mushkalad lagu soo afjaro. Dh: maaro, furdaamin.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) astaamaha iyo lebbiska geerida ee ay dumarku muujiyaan kolka uu saygoodu dhinto. Dh: asay, hengel.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: ehel.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magacwadareed) dadka qaraabada ah; gacal iyo xigaal. Dh: ehel.

waa la naqliyay ✓

1

(Aja-sha)

2

1. Waqti dhammaadki.

3

2. Waqtiga dhimashada.

waa la naqliyay ✓

1

ajal¹: m.dh 1. la-mid: ajalo. Dhammaadka nolosha qof. 2. la-mid: ajalid.

2

ajal²: f.g1 (-alay, -ashay) Cid dhimashadeeda sabab u noqosho.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhammaadka nolosha qof.

waa la naqliyay ✓

f. n. preordained time of death; term

waa la naqliyay ✓

-ajasha: (n) fate (feeyt); destiny (dastani); kismet (kiz-mef); lot (laat) ~ qaddar.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhimashada cid kale, sabab u noqo. Dh: dil.

2

ajal-sha: (magac, dhedig, keli) dhammaadka nolosha qof ama wax kale; dhimashada iyo geerida. Hadday ajashii dhammaatay, ayaa oolini karaaya. Dh: hed, dhimasho, geeri. Wa: ajalo.

3

ajal-sha: (magac, dhedig, keli) xilli iyo milay. Waxan is arkaynnaa ajal danbe.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: preordained time of death; term

3

lx: ajal

4

pd: (/sha)

5

ps: n2-f, n7-f

6

key: ajal

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-alay, -ashay) Xanuun la taahid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-alay, -ashay) Xanuun la taahid. m.f.dh, alalid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qayli; cod dheer oo la maqlo samee.

2

alal-ka: (magac, lab, keli) ceel durugsan oo geelu in badan u socdo u kallihid. Dh: hoosubax.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Amal

waa la naqliyay ✓

m. n. expectation, high hopes

waa la naqliyay ✓

name-f hope, aspiration

waa la naqliyay ✓

1

a: Amaal

2

de: Amal

3

hm: 2

4

lx: Amal

5

ps: name-f

6

key: Amal_2

waa la naqliyay ✓

/eynal/ (adj) wax futada ama dabada ku shaqa leh ama ku lug leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqal-ka)

2

Dhis dadku dhexdiisa dego oo ku noolaado; guri; hooy; min; minan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Dhis dadku dhexdiisa dego oo ku noolaado; guri; hooy; min.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Dhis dadku dhexdiisa dego oo ku noolaado; guri; hooy; min.

waa la naqliyay ✓

m. n. house, hut

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) house (hows); home

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhismo dadku dhexdiisa dego oo ku noolaado; dhisme aadanahu ku dhex noolyahay, gabbaad na uga ah dhaxanta, roobka iyo milicda. Aqal waa ka aakhiro. Dh: guri, hoy. daar, baro, min.

waa la naqliyay ✓

1

de: house, hut

2

lx: aqal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: aqal

waa la naqliyay ✓

1

(Asal-ka)

2

1. Ka-soo-jeedkii hore; sal; jirrid.

3

2. Waxyaalo laysku daray oo wax lagu midabeeyo; renji; carar.

waa la naqliyay ✓

1

asal¹: m.l 1. Halka ay wax ka soo unkamaan; isir. 2. la-mid: asali.

2

asal²: m.l/dh Qolofta ama xididdada dhirta qaarkood oo dhacaankeeda wax lagu magdeeyo ama lagu xooleeyo.

3

asal³: f.g1 (-slay, -sashay; -sli) Wax midab u yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

asal¹: m.l 1. Halka ay wax ka soo unkamaan; isir. 2. la-mid: asali.

2

asal²: m.l/dh Qolofta ama xididdada dhirta qaarkood oo dhacaankeeda wax lagu magdeeyo ama lagu xooleeyo.

3

asal³: f.g1 (-slay, -sashay; -sli) Wax midab u yeelid. m.f.dh, aslid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. (adj.): origin; parentage; original

2

asal [feminine] n. reddish dye (from acacia bark); color, pigment

3

asal v. dye, change the color of something

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) origin (oorijin); the point at which something originates ~ aasaas, salka. —Syn: inception, source, root

2

asal: -ka: (n) a substance used to color materials; dyestuff (dhaayistaf)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) asal mari; midabee.

2

asal-ka: (magac, lab, keli) jidhif ama caleen dhir badan laga diiro oo weelka caanaha iyo kuwa biyaha ba gudaha laga marsho si loo tayeeyo ama loo nadiifiyo. Qarbidaku asal buu u baahan yahay.

3

asal-ka: (magac, lab, keli) halka shey ama noole ka soo bilaabmay. Wax waliba asalkii buu u noqdaa. Dh: isir.

waa la naqliyay ✓

أصل

waa la naqliyay ✓

aval, n.m. - Biyo dhac

waa la naqliyay ✓

1

(Awal-ka)

2

Marka hore; waa hore; koowaad.

waa la naqliyay ✓

m.l.fk Marka hore; waa hore; koowaad.

waa la naqliyay ✓

m.l.fk Marka hore; waa hore; koowaad.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): former time; at first, before, formerly

waa la naqliyay ✓

name-m expectation, guesses, prediction; or it might be from Arabic as 'first', which means first-born baby

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiilka curadka u ah qoyska.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) waqtigan la joogo ka hor; wax hore ama koowaad. Awal buu i sii yaqaannay.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: former time; [atr.] at first, before, formerly

3

lx: awal

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m-time

6

key: awal

waa la naqliyay ✓

1

1. (Axad-da) Maalinta koowaad oo toddobaadka: Sabtida iyo Isniinta bay u dhexaysaa.

2

2. (Axad-ka) qof; ruux.

waa la naqliyay ✓

1

axad¹: m.l Qof; ruux.

2

Axad²: m.dh Maalmaha toddobaadka mid ka mid ah oo u dhexeeysa sabtida iyo isniinta.

waa la naqliyay ✓

1

axad¹: m.l Qof; ruux. Tusaale: Keligiitaliyuhu axadna lama tashado.

2

axad²: m.dh Maalmaha toddobaadka mid ka mid ah oo u dhexeeysa sabtida iyo isniinta.

waa la naqliyay ✓

f. n. Sunday (second day of the Somali week)

waa la naqliyay ✓