Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

1. (Axad-da) Maalinta koowaad oo toddobaadka: Sabtida iyo Isniinta bay u dhexaysaa.

2

2. (Axad-ka) qof; ruux.

waa la naqliyay ✓

1

axad¹: m.l Qof; ruux.

2

Axad²: m.dh Maalmaha toddobaadka mid ka mid ah oo u dhexeeysa sabtida iyo isniinta.

waa la naqliyay ✓

1

axad¹: m.l Qof; ruux. Tusaale: Keligiitaliyuhu axadna lama tashado.

2

axad²: m.dh Maalmaha toddobaadka mid ka mid ah oo u dhexeeysa sabtida iyo isniinta.

waa la naqliyay ✓

f. n. Sunday (second day of the Somali week)

waa la naqliyay ✓

m. n. person, individual

waa la naqliyay ✓

-da: (n) Sunday (sandheey)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) person (peer sori) ~ qof. Ex: axadkan; this person, [impolite way of addressing someone]

waa la naqliyay ✓

1

Ilaah, Rabbi; Eebbe. Axad weeye Eebboo, Samad weeye Eebbee! Allah laa ilaaha illallaah.

2

Axad-da: (magac, dhedig, keli) maalinta labaad ee toddo-baadka. Ma ogtahay adduunyada, Axad baa la taagee.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof ama ruux aadame ah. Axad na meesha ma joogin.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: maalin

3

de: Sunday (second day of the Somali week)

4

hm: 2

5

lx: Axad

6

pd: (-da)

7

ps: n0-f-time, n1-f

8

key: Axad_2

waa la naqliyay ✓

يوم الأحد

waa la naqliyay ✓

1

(Abxad-da)

2

Weel laysku aabburo oo wax lagu gurto; sexaarad; santuuq; safad.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) Shandad weyn, maqaar ka samaysan oo reer miyigu wax ku gurtaan.

waa la naqliyay ✓

f. n. box; purse, pocket book; safe

waa la naqliyay ✓

-da: (n) box (bokis) ~ santuuq

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) saffad ka samaysan caw iyo wax la mid ah oo la isku aabbudho waxna lagu rito sida kutubta oo kale. Aabbahay kutubtiisa abxadda ayuu ku ritaa. Dh: saffad, sanduuq.

waa la naqliyay ✓

1

de: box; purse, pocket book; safe

2

lx: abxad

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f

5

key: abxad

waa la naqliyay ✓

1

axadh¹: m.l 1. Cuntada dhadhankeeda la jeclaysto. 2. Hadalka nuxurkiisa dib loo sii dhadhansado.

2

axadh²: f.mg1 (-xdhay, -xadhay) Arrin si aad ah u lafagurid.

waa la naqliyay ✓

1

axadh¹: m.l 1. Cuntada dhadhankeeda la jeclaysto. 2. Hadalka nuxurkiisa dib loo sii dhadhansado.

2

axadh²: f.mg1 (-xdhay, -xadhay) Arrin si aad ah u lafagurid. m.f.dh, axadhid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin ama talo si aad ah u lafagur.

2

axadh: (fal) gawsaha ku qabo oo aad u calali. Axadh maydhaxda.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Ahado, Sunday

waa la naqliyay ✓

name-f Sunday; she who was born on a Sunday

waa la naqliyay ✓

1

de: Ahado, Sunday Lit: born on Sunday

2

lx: Axado

3

ps: name-f

4

key: Axado

waa la naqliyay ✓

1

(Saxad-ka)

2

Saxasho.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: saxasho.

waa la naqliyay ✓

vl. n. choking (on something)

waa la naqliyay ✓

(Sahad) S, C Nectaropetalum kaessneri Engl. Erythroxylaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cunto ku roorta hunguriga cad ee neefi kuu raacdo oo lagu xuurtoobo oo qufac kala kulamto. Dh: saxasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: choking (on s.t.)

2

initial: s

3

lx: saxad

4

pd: (-ka)

5

ps: vn-m

6

see: saxasho, saxo

7

key: saxad

waa la naqliyay ✓

1

(Waxad-da)

2

Xoolo; maal; hanti,

waa la naqliyay ✓

m.dh Hanti aabbe siiyo ilmihiisa midkood.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] inherited wealth

waa la naqliyay ✓

1

cf: hanti, maal, xoolo

2

de: inherited wealth

3

initial: w

4

lx: waxad

5

pd: (-da)

6

ps: n-f-col

7

key: waxad

waa la naqliyay ✓

1

(Isniin-ta)

2

Maalinta u dhexaysa axadda iyo talaadada.

waa la naqliyay ✓

1

Ma — Erey ulajeeddadiisu kol ay tahay: a) Wax isweyddiis (sida: Cali ma yimid? Libaax ma aragtay? Ma aniga?). b) Kolna ay u dhiganto may, maya (sida: Cali ma yimid? Ma iman; Maanta Axad ma aha...).

2

Ma? — (sida: Kuma? Tuma?).

waa la naqliyay ✓

1

(Sabti-da)

2

Maalinta Jamcaha iyo Axadda u dhexaysa.

waa la naqliyay ✓

1

(Subac-a)

2

1. Hab gaar ah oo Soomaalidu wadajir quraanka u akhrido (iyadoo dibadda laga wada akhriya hayo, oo qof waliba aayad qaadana hayo. baa wadajir aayadda dhammaadkeeda loo wada hooriyaa).

3

2. Quraanka oo toddoba meelood loo qaybshey, meeshi (qaybtiiba maalmaha toddobaadka middood baa lagu magacaabay: - isniinaad, - axadaad, kd.).

waa la naqliyay ✓

1

(Talaada-da)

2

Toddobaadka maalintiisa saddexaad (haddii Axadda laga tirsho); waxay u dhexaysaa Isniinta iyo Arbacada (ama Salaasa).

waa la naqliyay ✓

1

(Toddobaad-ka)

2

1. Intii toddoba maalmood ah, oo Axaddu ugu horrayso Sabtiduna ugu danbayso.

3

2. Tiro taxan, kan jagada toddobada ku abbaaran; (7d).

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg axadeyso.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-stay, -satay) Haween axadeysi sameyn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg axadh².

waa la naqliyay ✓

m.dh Maalinta u dhexeysa axadda iyo talaadada.

waa la naqliyay ✓

m.l Maalinta u dhaxayso, sabtiga iyo axadda. la-mid: jimce, jimco.

waa la naqliyay ✓

m.l Maalinta jimcada iyo axadda u dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

m.dh Maalinta u dhexeysa axadda iyo talaadada.

waa la naqliyay ✓

m.l Maalinta u dhaxayso, sabtiga iyo axadda. la-mid: jimce, jimco.

waa la naqliyay ✓

m.l Maalinta jimcada iyo axadda u dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

/kriijar/ (n) 1. noole (nafleyda). (n) 2. ruux (axad, gof si gaar ah loo tilmaamayo).

waa la naqliyay ✓

/saabath/ (n) maalin nasasho (sida sabtida masiixiyiinta ama axadda yuhuudda).

waa la naqliyay ✓

/sandhey/ (n) Axad, maalinta.

waa la naqliyay ✓

1

aad: 1. (⁰) Dhab; si daran.

2

2. Adigu.

3

-aad: Tiraab lagu dabakaro tirada oo muujiya jagada tiradaasi ku abbaaran tahay, saddex-aad (3d.); shan-aad (5d.); sagaal-aad (9d.).

waa la naqliyay ✓

1

aad: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaama qofka labaad ee kelida ah (lala hadlaha ama wax loo qoraha). “Ninka aad la hadashay waa walaalkay”. la-mid: aa², aydin.

2

ąad¹: m.l (-dyo, m.dh) 1. Isku ąa. cayaar: isku beegnaan cayaar. 2. la-mid: aadid.

3

ąad²: m.dh.fk (-dyo, m.l) 1. Isku beegnaanta laba meelood ama shay. 2. Badan, si daran. 3. A. yar: la-mid: aayar.

4

ąad³: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Meel u socdaalid ama u kicid. 2. (f.mg) Ku a.: wax wax kale u dhigmid. 3. (f.mg) Ku ąa.: cunto cabid iyo wixi lamida cid ku filnaan. 4. (f.mg) Ku ąa.: wax muuqaalkooda wax kale isku gudbid. 5. (f.mg) Ku ąa.: meel aadisteeda wax u adeegsasho. Tusaale: “Cali baabuur buu Kismaayo ku aaday”.

waa la naqliyay ✓

1

ąad¹: m.l (-dyo, m.dh) Isku ąa. cayaar: isku beegnaan cayaar.

2

ąad²: m.dh.fk (-dyo, m.l) 1. Isku beegnaanta laba meelood ama shay. 2. Badan, si daran. Tusaale: "Cali aad buu u dadaalaa". 3. Aa. yar: la-mid: aayar.

3

ąad³: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Meel u socdaalid ama u kicid. 2. (f.mg) Ku aa.: wax wax kale u dhigmid. 3. (f.mg) Ku ąa.: cunto cabid iyo wixi lamida cid ku filnaan.

4

4. (f.mg) Ku ąa.: wax muuqaalkooda. m.f.dh wax kale isku gudbid.

5

5. (f.mg) Ku ąa.: meel aadisteeda wax u adeegsasho. Tusaale "Cali baabuur buu Kismaayo ku aaday". m.f.dh, aadid.

waa la naqliyay ✓

1

aad: v. go to (a place), head for; reach, get to (a destination)

2

aad vl. pron., sg. you, thou

3

aad vl. pron., pl. you [plural.], ye

waa la naqliyay ✓

très, beaucoup.

waa la naqliyay ✓

1

aad': (pronoun) you (vuu) ~ adi-ga. Ex: waraagdii aad keentay.... the letter you brought.

2

aad? -ay / day: (n) 1. go (goo). Ex: isbitaalka aad: go to the hospital. 2. aad: (adv) very (veeri); in a high degree; extremely, very much. Ex: aad u jarasan; very happy.

3

—aad': (suffix) -th; used to form ordinal numbers. Ex: afaraad; fourth (foorth); 4ih

waa la naqliyay ✓

1

aad: (fal) teg oo meel tilmaaman u kac. Dh: teg.

2

aad: (fal) «ku ~» qof kale ka horteg.

3

aad: (fal) (ku ~) cid kale u dhigan. Adigu Cabdi ku aad, Cali na anigaa ku filan. Dh: hagaag.

4

aad: (fal) (ku ~) muuqaalka wax kale isku gudub.

5

aad: (falkaab) si dhab ah ama xooggan.

6

aad: (magac'uyaal) dhiman oo tilmaamaya qofka labaad ee lala-hadlaha kelida ah.

7

aad: (dabakar) tiraab dabada lagaga karo tirada oo muujisa jagada ay tiradaasi ku abbaaran tahay: saddexaad (3aad), afraad (4aad), toddobaad (7aad).

waa la naqliyay ✓

1

° (Xad-ka)

2

Soohdin; seere.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-day, -dday) Hanti qof kale leeyahay si qarsoodi ah u qaadasho.

waa la naqliyay ✓

1

xąd¹: m.l (-dad, m.l) 1. Xudduud; soohdin. 2. la-mid: xaj.

2

xąd²: m.l (-dad, m.l) (taar.) Xarriiqda kala qaybisa laba hanti ma guurto ah ama laba waddan.

3

xąd³: f.g1 (-day, dday) 1. Wax is-hortaagid. 2. Wax dhibid.

waa la naqliyay ✓

1

f.g1 (-day, -dday) Hanti qof kale leeyahay si qarsoodi ah u qaadasho. m.f.dh, xadid.

2

xąd¹: m.l (-dad, m.l) 1. Xudduud; soohdin. 2. la-mid: xaj.

3

xąd²: m.l (-dad, m.l) (taar.) Xarriiqda kala qaybisa laba hanti ma guurto ah ama laba waddan.

waa la naqliyay ✓

Limit

waa la naqliyay ✓

1

m. n. border, boundary, demarcation, frontier; limit, confine; legal sentence (to physical punishment)

2

xad v. steal, rob

waa la naqliyay ✓

1

-ay / day: (v) steal (istiil); thieve (thiiv); shoplift (shoop-lift); burgle (beer-gat); help oneself; clean out; be light-fingered; commit theft

2

xad: -ka: (n) boundary (baawn-dhari), border (boor-sher); frontier (faroon-tiir); bound (baawnd); limit (limit)-, limitation (limi-teey-shin) ~ xudduud

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax ay dad leeyihiin oon laguu oggolayn adoon lagu arkayn hoos ahaan u qaado. Naftaadu wax xad yaynan ku fikirin weligeed. Dh: tuugayso.

2

xad: (fal) cid dembi gashay xad ku oog.

3

xad -ka: (magac, lab, keli) ciqaab lagu fuliyo qof dambi sharci ah galay sida sino, khamri, tuugo, budhcadnimo iyo wixii la mid ah.

4

xad -ka: (magac, lab, keli) soohdin laba dal ama laba meelood u kala dhaxaysa. Dh: made, daari, xuduud, seere.

5

xad -ka: (magac, lab, keli) meel astaysan oo wax lagu yaqaan ama ay ku sargo'an yihiin. Dh: heer.

waa la naqliyay ✓

Kolna, marna, weli.

waa la naqliyay ✓

m.l.fk Markii magacuyaal lahaansho lagu lifaaqo wuxuu la micna yahay “weligii”. Tusaale: “A.kii ma imaan” oo la mid ah “weligiis ma imaan”. la-mid: abadan, abid, abiid, ebed.

waa la naqliyay ✓

m.l.fk Markii magacuyaal lahaansho lagu lifaaqo wuxuu la micna yahay 'weligii'. Tusaale: 'A.kii ma imaan' oo la mid ah 'weligiis ma imaan'. la-mid: abadan, abid.

waa la naqliyay ✓

m. n., [adverb] ever, forever; never, not once

waa la naqliyay ✓

(adv) ever (ev.er); forever (foor eva) ~ abid, waligeed. Ex: abadkaa Yurub ma tagtay? have you ever been to Europe?

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) wax aan dhicin weli, gaar ahaan kolka la raaciye magacuyaal lahaansho. Abadkeed dugsi ma tegin. Dh: kolna, marna, abid, abiid, ebed, abadan.

waa la naqliyay ✓

1

de: ever, forever; [neg.] never, not once Used with possessive pronouns

2

lx: abad

3

pd: (-ka)

4

ps: n0-m / adv

5

xe: abid

6

xv: Arabic

7

key: abad

waa la naqliyay ✓

m.dh Dalagga ka soo go'a beeraha; fasal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dalagga ka soo go'a beeraha; fasal.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xilli iyo gu'. Hasha Sulub waxay dhali doontaa amadkan amadkiisa kale. Dh: wakhti, sannad, goor, xilli, shin.

2

amad -ka: (magac, lab, keli) xilli keliya tacabka beer ka soo baxa. Amadku sannadkan wuu yaraa.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) harraad u dhimasho; dhanqalan dartii dhimasho. Dh: aqasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Arad-da)

2

Naag la qabo; oori; afo; maranti.

waa la naqliyay ✓

1

arad¹: m.l Dhul; arlo.

2

arad²: m.dh Haweenay la qabo; naag; afo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haweenay la qabo; naag; afo.

waa la naqliyay ✓

f. n. married woman

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) naag la qabo; xaas nin u dhaxday. Araddii nin kale, isha yaan ku gubin. Dh: oori, afo, maranti.

2

arad -ka: (magac, lab, keli) meel jabad ah oo beri hore la degganaan jirey. Meel arad ah baan reerkii dejinnay. Dh: guri.

3

arad-ka: (magac, lab, keli) meel aan reerka ka fogayn; meel duleedka reerka ah. Ugaandha iyo Taanga iyo aradka Nayroobi. Eeraan fardood iyo gammaan, aradka duulaaya. Dh: dhul.

4

arad -ka: (magac, lab, keli) dal ama gobol xuduud leh.

waa la naqliyay ✓

1

cf: afo, maranti, naag, oori

2

de: married woman

3

lx: arad

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f

6

key: arad

waa la naqliyay ✓

name-m lion, strong

waa la naqliyay ✓

1

1. (Axal-ka) Xilli u dhexeeya ximirka iyo xayska.

2

2. (Axa-sha) Xab is-haysta oo adag.

waa la naqliyay ✓

1

axal¹: m.l Xilliyada dayrta mid ka ah oo u dhexeysa ximirka iyo xayska.

2

axal²: m.dh (-llo, m.l) Hoore adag oo is-haysta oo sida badan ka yimaadda mindhicirrada marka ay jirradaan ama xubnaha taranka waqtiga dhalmada.

waa la naqliyay ✓

1

axal¹: m.l Xilliyada dayrta mid ka ah oo u dhexeysa ximirka iyo xayska.

2

axal²: m.dh (-llo, m.l) Hoore adag oo is-haysta oo sida badan ka yimaadda mindhicirrada marka ay jirradaan ama xubnaha taranka waqtiga dhalmada.

waa la naqliyay ✓

m. n. second part of the Dayr season (around October)

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): mucus, catarrh; vaginal ~ body secretion

waa la naqliyay ✓

- ka / axasha: (n) dirt (dherti); a filthy water ~ wasakh, calas

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xilli u dhexeeya ximirka iyo xayska.

2

axal-sha: (magac, dhedig, keli) biyaha cad ee ukunta ku jira. Ukunta axalka ha ka daadin.

3

axal-sha: (magac, dhedig, keli) xabsallow adag oo ishaysta; mandhareer isjiidjiida sida koolka. Geel axashii ka gaada leh.

waa la naqliyay ✓

1

cf: xilli

2

de: second part of the Dayr season (around October) Determined by the appearance of certain stars in the sky

3

hm: 2

4

lx: Axal

5

pd: (-ka)

6

ps: n-m-time

7

key: Axal_2

waa la naqliyay ✓

1

(Axan-ka)

2

Xoolaha ama cunnada loo bixiyo qofka dhinta oo loogu duceeyo; fiddow.

waa la naqliyay ✓

1

axan¹: m.l Xoolo la qalo ama cunto kale oo loogu duceeyo qof markaa dhintay.

2

axan²: f.g1 (-xmay, -xantay; -xmi) Xoolo la qalo ama cunto kale cid markaa dhimatay raacin.

waa la naqliyay ✓

m.l Xoolo la qalo ama cunto kale oo loogu duceeyo qof markaa dhintay.

waa la naqliyay ✓

m. n. funeral banquet (food ~ money given to the poor to pray for a deceased person)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) funeral feast; religious feast commemorating deceased person

waa la naqliyay ✓

1

magta dhagarta lagu baxsho, shan iyo toban halaad oo gaar u tilmaaman oo loo geeyo xigtada qofka lagu dhagaroobay.

2

axan-ka: (magac, lab, keli) xoolaha ama cunnada loo bixiyo qofka dhinta oo loogu duceeyo; xoolaha qof geeriyooday aaskiisa lagu dul cuno. Dh: fidde, fiddow, xabaalqod.

waa la naqliyay ✓

1

cf: fidde

2

de: funeral banquet (food ~ money given to the poor to pray for a deceased person)

3

lx: axan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: axan

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-xray, -xartay) 1. Timir iyo wixi lamida lafo ka saarid. 2. Arrin aad uga baaraandegid.

waa la naqliyay ✓