awaaray

(Xawaarayn-ta)

Orod xawaare ah, ordid.

m.f.dh eeg xawaaree.

-ta: (magac, dhedi, keli) orod xawaare ah oo aad ah ordid. Dh: ordid.

-ka: (magac, lab, keli) orod xoog ah.

(Abaarayn-ta)

Abaar ka dhigid.

m.f.dh eeg abaaree. la-mid: abaaraysiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhul iyo deegaan barwaaqo ahaa, xaalufin ama abaar ku ridid.

(Araarayn-ta)

Labo qolo oo dagaallama haya kala joojin; dagaal joojin.

m.f.dh eeg araaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qolo oo dagaallamaya kala joojin. Araaraynta reeraha, aabbaa innoo dhigay. Araare ajal ma oosho.

m.dh (-do, m.l) Abitey.

m.dh (-do, m.l) Abitey.

-da: (magac, dhedig, keli) qalab dharka lagu tolo. Shamiiska dawaarad ii mari. Dh: dawaar.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Neef geel ah wax hawaar leh ahaansho. 2. la-mid: hawaarsan.

(tilmaame) mid khasban; la khasbay.

-da: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah shimbiraha oo midabka dambaska leh. Aaray ayaa geedkaa fuushan. Dh: adar.

(fal) gogoldhig ama hordhac samee. Si habboon u araray maqaalka. Dh: araree.

(Awaara-ha)

Ciidda budada noqota oo cagta iyo wixii la mid ah iyo dabayshu qaadaan; habaas; boor; siigo; bus.

m.l Ciid buda ah oo cagta, dabaysha iyo wixi lamida si sahlan u kicin karaan.

m.l Ciid buda ah oo cagta, dabaysha iyo wixi lamida, si sahlan u kicin karaan. m.f.dh, awaarayn.

m. n., (mass n.): dust

name-m dust; dust raiser. Lit: he who is born in dusty environs or is born while wind is raising dust

-awaaraha: (n) dust (dost) ~ siigo, boor

magac loo baxsho wiil dhashay xilli ay dabayl siigo wadataa dhabanaysay.

-ha: (magac, lab, keli) boodhka cagta iyo dabayshu qaadaan. Roobku awaarihii buu naga nabay. Dh: boodh, habaas, siigo, bus.

de: dust

lx: awaare

pd: (/ha)

ps: n0-m-mass

syn: boor, bus, habaas, siigo

key: awaare

(fal) baar ka dhig; ka dhig wax sare oo fiican. Dh: baaree.

-da: (magac, dhedig, keli) magaca loo yaqaan goodirka kiisa dhedig ee yerista ah.

(fal) cid kale, haar iyo calaamad nabar ah u yeel ama ku dhifo. Dh: calaamadee, haaree, qoon.

(fal) si wanaagsan u maamul. Shaqada laguu dhiibo daacad u maaray.

maaray: (fal) daxalee oo wax midhidh yeeshay ka dhig. Billaawaha maaray.

(fal) qaar ama bud weyn la dhac. Waar ninku waa kibraanniye qaaray: Dh: budee, ulee. budhee, budhay.

(Waabay-da)

Waabaayo.

waabay¹: m.l Geedka xididkiisa laga sameeyo waabaayada.

waabay²: m.dh la-mid: waabaayo.

m. n. large tree species, growing in the mountains, from which poison is obtained

waabay [feminine] n. poison

-da: (magac, dhedig, keli) eeg waabaayo.

waabay-ga: (magac, lab, keli) geed buuraha ka baxa oo xididkiisa laga sameeyo sunta fallaadhaha la mariyo.

(Waalay-ga)

Qaalin ama dibi qooqii ugu horreeyey qooqan.

m.l (-yo, m.dh) Qaalin, dib markii ugu horraysay qooqay; qooqan.

m. n. male animal coming into rut ~ heat for the first time

(fal) ciyaarta waalada ciyaar.

waalay-ga: (magac, lab, keli) qaalin, dibi ama orgi aan weli adkaan oo joome noqon. Dh: geesbooc. Li: joome.

de: male animal coming into rut ~ heat for the first time

initial: w

lx: waalay

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: waalay

m.l (-nno, m.dh) 1. Warqadda lagu oggolaado lacag la doonayo in la bixiyo. 2. Warqad maxkamaddu ku oggolaato qof in la xiro ama in wax la baaro.

m.l (-nno, m.dh) 1. Warqadda lagu oggolaado lacag la doonayo in la bixiyo. 2. Warqad maxkamaddu ku oggolaato qof in la xiro ama in wax la baaro.

-ka: (magac, lab, keli) waraaq dacwadeed oo qof loogu yeedhayo oo maxkamaduhu gooyaan. Ninkii eedeysanaha ahaa maxkamaddaa waaran u dirtay. Dh: shiti.

(fal) waaxwaax ka dhig; jarjar oo waax waax u googoo. Neefka gaawrac oo waaxay. Dh: waaxee, gobolee, jarjar, qaybqaybi.

-da: (magac, dhedig, keli) calaamad wax lagu garto. Dh: sumad.

amaarad -da: (magac, dhedig, keli) wax lala yaabo oo aan hore loo arag ama aan la sugayn.

-da: (magac, dhedig, keli) finan yaryar oo oogada dadka ka soo baxa kulaylka dartii.

araarad-ka: (magac, lab, keli) u gogoldhigashada hadal ballaadhan ama murti soo socota. Araaradkii buu guddoomiyuhu ku dheeraaday.

araarad -ka: (magac, lab, keli) xoolo arooraya intaanay ceelka tegin sii daajin. Xooluhu araarintay biyo badan ku cabbaan.

araarad -ka: (magac, lab, keli) xaraaradka meel sarraysa laga soo xaraarto.

(fal) xoog iyo khasab, askar kaga dhig.

f.g2 (-reeyay, -raysay) Wax soconaya habaas kicin.

v. raise the dust (as in walking ~ running)

(fal) eeg awaaray.

de: raise the dust (as in walking ~ running)

lx: awaaree

pd: (awaareeyey)

ps: v2b=

key: awaaree

-waaraysa: (adj) 1. immortal (imoor-tal)-, eternal (iteer-nal) ~ aan dhimmannayn, daa'in ah. 2. durable (dhuura-bal)-, existing (ig-ziist-ing); enduring (en-dhuur-ing); lasting (laast-ing) ~ wakhti dheer jiraya

m.l la-mid: abaaraysasho.

f.mg3 (-stay, -satay) Wax abaari ku dhacday noqosho (meel). la-mid: abaarso.

(fal) roobla'aan iyo nabaadguur ha kugu dhacaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) rasaas ama waran wax aad kuugu dhaw ku dhufasho.

m.dh la-mid: ikhyaarayn.

-da: (magac, dhedig, keli) shinniyayn roobka hortii. Beertu awaareyti bay ahayd.

awaareyti -da: (magac, dhedig, keli) xanuunka hadhuudhka ee wax madoobi ka soo baxo halkii ay firidu ka soo bixi lahayd. Hadhuudhkii wuxuu yeeshay awaareyti. Dh: ashaamud, shaamud.

(fal) ka dhig barwaaqo, bashbash iyo aaran. Dh: barwaaqee.

(fal) wax lagu tuhmayo ku dhaleecay. Dh: dhaleecay; dhaleecee.

-ta: (magac, dhedig, keli) milayga ay dhacdo cadceeddu, mugdiga habeenkuna billawdo.

cawadaran: (tilmaame) qofka haweenayda ah ee aan nafteeda iyo cidda ay la noolaato midna u nasiib wanaagsanayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto duco looga jeedo, karin. Xilliga barwaaqada ah daraaraynta beereleydu waa joogto. Dh: casuumadayn, daraarays, ducayn.

f. n. dressmaker, seamstress

de: dressmaker, seamstress

lx: dawaarley

pd: (-da)

ps: n7-f

key: dawaarley

(Fagaarayn-ta)

(u fagaarayn) legdan, feer, tartan, dabbaaldeg, kd.. meel fagaare ah oo la wada joogo u samayn, u golaadin.

m.f.dh eeg fagaaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) tartan iyo wax la mid ah, fagaaro u samayn; ciyaar iyo wax la mid ah, meel fagaare ah oo la wada joogo u samayn.

(fal) wax faraha la galgal. Dh: taataabo.

-ka: (magac, lab, keli) barraaqsadka iyo fadhi aan habaysnayn oo kala baahsan fadhiisi; hawaarsi u fadhiisasho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax barraaq u fadhiya ahaansho. la-mid: hawaaran.

(itlmaame) sumad hawaar ah loo sameeyey.

-ka: (magac, lab, keli) abaar aad u daran oo aafo ah. Waxaa arligii beddelay, abaar iyo aafo kulul, abaalays baa ka dhacay.

f.mg2 (-yay, -ysay) U a.: cid, cid kale oo samo u gashay u aqoonsanaan.

f.mg2 (-yay, -ysay) U a.: cid, cid kale oo samo u gashay u aqoonsanaan. m.f.dh, abaalhayn.

m.l la-mid: abaarsasho.

-ka: (magac, lab, keli) deegaan abaari heshay noqod.

(ku abbaaran)

ku beegan; ku toosan; ku aaddan.

abbaaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Ku a.: wax waqti go'an meel ku aaddan noqosho. 2. Ku a.: wax meel ku aaddan noqosho.

abbaaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Ku a.: wax waqti go'an meel ku aaddan ahaansho. 2. Ku a.: wax meel ku aaddan ahaansho.

f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Ku a.: wax waqti go'an meel ku aaddan noqosho. 2. Ku a.: wax meel ku aaddan noqosho. m.f.dh, abbaarmid.

der. [adjective] aimed at; directed toward

-aa: (adj) directed (direk tidh); in a position facing: Ex: waxuu ku abbaaray halkaas; he directed it [faced] that way

(tilmaame) «ku ~» ku beegan; ku toosan; ku qiyaasan. Saacaddu waxay ku abbaaran tahay kowdii habeennimo. Dh: beegan, qiyaasan.

de: aimed at; directed toward

lx: abbaaran

ps: adj-der

key: abbaaran

m.dh (-do, m.l) 1. Haweeney curin iyo hal-abuur suugaaneed leh. 2. A. ah: haweeney garasho, aqoon iyo waayaaragnimo dheeraad ah leh.

-da: (magac, dhedig, keli) qof dhedig oo suugaanta tirinteeda ama curinteeda lagu yaqaan.

(fal) afbeel oo waxba ha goyn, saawir noqo. Dh: afbeel, afdarree, saawirow

m.f.dh eeg alaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xafiis iyo wax la mid ah, qalab shaqo soo dhigid.

(fal) madhi oo wax ba ha reebin. Tuugadu bangiga way alalaxaysay oo waxba kagama tegin. Dh: alalaxee, alalixi.

alalaxay: (fal) cid kale, si cagajiid iyo dandannaani ah u socodsii. Dh: alaalixi, alaalaxee.

ansaarax¹: m.l la-mid: insaarax¹.

ansaarax²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: banaaxi², insaarax².

m.f.dh eeg askaree. la-mid: caskarayn.