asaaysaar

m. n., [collective] climbing plant species, creeper

-ka: (magac, lab, keli) wax is dul dhigdhigid, wax tuulid.

de: climbing plant sp., creeper

initial: s

lx: saarsaar

pd: (-ka)

ps: n-m-col

key: saarsaar

-ka: (magac, lab, keli) masabidaadda qofka la dulsaaro gef iyo denbi aanu geysan.

m.f.dh eeg asmaysan. la-mid: asmaysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) ilmo la sanceeyay ahaan.

asmaysnaan -ta: (magac, dhedig, keli) mid la habaaray ahaan.

asmaysnaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax calaamadaysan ahaan. Dh: amaaradaysnaan, astaysnaan. asmaysnaansho -ha: (magac, lab, keli) eeg asmaysnaan.

m.f.dh eeg asqaysan. la-mid: aqsaysnaan, aqsaysnaansho, asqaysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dayowsanaanta lafteeda; hallawsanaan.

asqaysnaan -ta: (magac, dhedig, keli) mid aad u wareersan ahaan.

asqaysnaan -ta: (magac, dhedig, keli) mid jahada ka lunsan ahaan.

asqaysnaan -ta: (magac, dhedig, keli) mid xoog u comman ahaan.

m.f.dh la-mid: astaamaysnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) amaarad iyo astaan lahaan.

(Maqaarsaar-ka)

(xoolo) ilmo dhintay oo maqaarkooda ilmo kale la saaro, si neefkii dhalay ugu dagmo oo u godlado.

maqaarsaar¹: m.l 1. Saaridda hal ama sac ilmo ka dhintay maqaarkiisa loo saaro ilmo kale si ay ugu godlato. 2. M. ah: qof waxa uu u magacaabanyahay aan awood u lahayn. 3. la-mid: maqaarsaarid.

maqaarsaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Hal ama sac ilmo aysan dhalin maqaar u saarid.

m.l 1. Saaridda hal ama sac ilmo ka dhintay maqaarkiisa loo saaro ilmo kale si ay ugu godlato. 2. M. ah: qof waxa uu u magacaabanyahay aan awood u lahayn.

vn-m-idiom: cover up; trick, deceit

-ka: (n) puppet (pap'it) Ex: dawlad maqaarsaar ah; a puppet government

-ka: (magac, lab, keli) maqaarka neef yar oo dhinta oo neef kale la dulsaaro ama tigaad iyo maryo laga buuxiyo oo neefkii loo ekeysiiyo dabadeedna neefkii dhalay lagu irmaaneeyo ama lagaga liso. Hashu ha godlatee maqaarsaar u samee. Dh: haragsaar.

maqaarsaar-ka: (magac, lab, keli) wax la dhalliilayo oon raalli laga ahayn. Gumaysigu wuxu noo dhisi jiray dawlado maqaarsaar ah.

de: cover up; trick, deceit

lx: maqaarsaar

pd: (-ka)

ps: vn-m-idiom

see: u maqaarsaar

key: maqaarsaar

(fal) caqabado mashruuc hortaagan ka horqaad oo abuur jawi uu ku taabbagalo. Dh: maaree. Li: cakir.

ragaadsaar -ka: (magac, lab, keli) xal u helidda hawl la xannibay ama la horjoogsaday. Dh: furdaamin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg sarsar.

asaasan¹: f.mg1 (-smay, -santay; -smi) Wax asaasan noqosho. Tusaale: “Dhismihii dugsiga cusub weli ma asaasmin”. la-mid: aasaasan¹.

asaasan²: f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la asaasay ahaansho. la-mid: aasaasan².

asaasan¹: f.mg1 (-smay, -santay; -smi) Wax asaasan noqosho. Tusaale: Dhismihii dugsiga cusub waa asaasmay. m.f.dh, asaasmid. la-mid: aasaasan¹.

asaasan²: f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la asaasay ahaansho. Tusaale: Dhismihii dugsigu waa asaasan yahay. m.f.dh, asaasnaan. la-mid: aasaasan².

(tilmaame) wax bilaaban oo hor leh. Hawl iska asaasan uun baan dhexda kaga soo dhacay, dabadeed na waan sii waday.

-a: (n) 1. senility (siniliti); dotage (dowteeyj); old age senility ~ catatabka. 2. alzheimers disease (ol-zaaymeris disiis)

-a: (magac, lab, keli) xusuusta oo isku darsanta, gabow ama xanuun dartii.

asaasaq-a: (magac, lab, dhedig) loofaritaan iyo saaqidid. Inna haddaan la barin ubadku way kaa anbanayaane, edeb iyo xishood ma leh hadduu kaa asaasaqo e.

(Asaraar-ka)

Wax dad kale sheegay oo lagu qabto oo been lagu sheego; dood; muran; beenin; ogaaldiid.

asaraar¹: m.l 1. Muran wax jira lagu diidayo. 2. la-mid: araarid.

asaraar²: f.g1 (-ray, -rtay) Muran runta lagu diidayo samayn.

asaraar¹: m.l Muran wax jira lagu diidayo. Tusaale: Walaal asaraarka iska daa, oo runta noo sheeg.

asaraar²: f.g1 (-ray, -rtay) Muran runta lagu diidayo samayn. m.f.dh, asaraarid.

v. contradict, argue, quarrel

asaraar vl. n. argument, quarrel

(fal) wax la hubo diid oo dafir; muran oo jikaar. Arwaaxdooda oo nool kuwii la asaraaraayay. Dh: inkirid, dafirid, dafiraad.

asaraar-ka: (magac, lab, keli) wax dad kale sheegay oo la diido ama been lagu sheego oo laga murmo. Walaal asaraarka daa, runta na yaynaan inkirin. Dh: jigraar, jikaar, muran, ogaaldiid.

m.l.u Geed ka mid ah geedaha dhulka ku faalala ama geedaha kale isku mara oo aan qodax lahayn, laamo jiljilacsanna leh.

m.l.u Geed ka mid ah geedaha dhulka ku faalala ama geedaha kale isku mara oo aan qodax lahayn, laamo jiljilacsanna leh.

-ka: (magac, lab, keli) geed ka mid ah geedaha dhulka ku faalala ama geedaha kale isku mara oo aan qodax lahayn, laamo jiljilacsanna leh.

Pentanopsis gragrans 10

(Saisab) C Pentanisia fragrans. Rendle. Rubiaceae.

m.l la-mid: asaagsasho.

-ka: (magac, lab, keli) cid aad isku fil tihiin ka yeelasho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax asma lagu gamay ahaansho.

der. [adjective] cursed

(tilmaame) mid la asmeeyey; mid asmo qaba.

asmaysan: (tilmaame) ilmo sancaysan; ilmo la xoqay. Ilmo asmaysan baad dhakhtarka keenaysaan!

asmaysan: (tilmaame) meel ama wax kale oo leh calaamo lagu garto.

de: cursed

lx: asmaysan

pd: (asmaysnaa)

ps: adj-der

key: asmaysan

f.mg4 (-snaa, -snayd) 1. Nafley jahawareersan ahaansho. 2. Qof aqso hayso ahaansho. la-mid: aqsaysan.

f.mg4 (-snaa, -snayd) 1. Nafley jahawareersan ahaansho. 2. Qof aqso hayso ahaansho. m.f.dh, asqaysnaan. la-mid: aqsaysan.

(tilmaame) qof aad u oomman. Nin asqaysan biyo looma tilmaamo. Dh: harraadan.

asqaysan: (tilmaame) qof jahadu ka lusan tahay: hallawsan oo jidka garamarsan. Dad asqeysan lama loodiyoo waa inkaar qaba e. Dh: dhama'san, dayeysan, dayowsan, hallawsan.

asqaysan: (tilmaame) qof wareersan.

Asto loo yeelay; calaamaysan; suntan.

f.mg4 (-snaa, -snayd) la-mid: astaamaysan.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la asteeyay ahaansho.

der. [adjective] marked, branded, stamped, symbolized

(tilmaame) mid calaamadaysan oo asto loo yeelay. Dh: suntan, astaamaysan.

de: marked, branded, stamped, symbolized

lx: astaysan

ps: adj-der

key: astaysan

caalsaar¹: m.l Nuujinta neef irmaani uu nuujiyo canug uu dhalay oo meel ku xiran. la-mid: caalsaarree (1).

caalsaar²: f.g1 (-ray, -rtay) Neef irmaan ilmihiisa oo meel ku xiran nuujin. la-mid: caalsaaree (1).

-ka: (magac, lab, keli) ka dhigitaanka wax aan la arki karin. Saxaafadda xorta ahi daah'saar ma oggola. Dh: qarin. Li: caddayn.

-ka: (magac, lab, keli) fadhiisinta qof la fadhiisiyo xagga danbe ee gammaanka. Faras labo nin wada fuushan tahay ii faansaar ma lehe. Dh: fangeli, fansaarid.

faansaar -ka: (magac, lab, keli) tibix xisaabeed la adeegsado marka uu xidhiidh ka dhexeeya labo doorsoome ama in ka badan. y = 3x+4 waa faansaar ama y waa faansaarka x.

(Jaansaar-ka)

Karkarka kabaha iyo wixii la mid ah.

jaansaar¹: m.l Saaridda kabo duug ah la saaro jaan cusub.

jaansaar²: f.g1 (-ray, -rtay) Kabo duugoobay sar cusub saarid.

v., [compound] cobble ~ patch up

-ay / tay: (v) patch up (paaj), especially boots or shoes ~ kab; kar

(fal) kab madhatay karkar. Jaansaar kabta inaanay aad u dhamaan. Dh: karkar.

jaansaar -ka: (magac, lab, keli) qaabka kabta loo saaro sar lagu karayo oo lagu hagaajinayo.

de: cobble ~ patch up

lx: jaansaar

pd: (jaansaaray)

ps: v1=cmp

key: jaansaar

-ta: (magac, dhedig, keli) bir sida marashada u samaysan aadse uga yar oo inta aad loo afeeyo oo qori af godan daab looga dhigo dhirta lagu jaro. Dh: masaar, gudumo, gudin.

f. n., pl. characteristics, symptoms, indications; tracks, traces

-ta: (n) nature (neey-jar); sign (saaynis); characteristics (kar-ak-tiris-tikis); feature (fii-jaris); symptom (sim-tam)

-ka: (magac, lab, keli) qaabka wax u egyihiin ama u socdaan, sida ay u muuqato; siday u eg tahay ama u aloosantahay; ishay leedahay arrini. Saansaan colaadeed baa iga muuqata sabada ceelka saaka.

saansaan-ka: (magac, lab, keli) aad ugu ekaansho qof kale, qaab wax leeeyahay oo lagu soo sooci karo wax kale. Saansaankii aabbihii waa leeyahay.

de: characteristics, symptoms, indications; tracks, traces

initial: s

lx: saansaan

pd: (-ta)

ps: n8-f-pl

see: saan (ta) 'footstep; trace'

key: saansaan

m.l (-rro, m.dh) Meel qalabaysan oo tijaabooyinka cilmiga lagu sameeyo.

m.l (-rro, m.dh) Meel qalabaysan oo tijaabooyinka cilmiga lagu sameeyo.

m. n., [compound] laboratory

-ka: (n) laboratory (laa-ba-ratoori); lab (laab); medical lab oratory ~ labaratori

Laboratorio

Laboratory

-ka: (magac, lab, keli) meelaha lagu baadho xanuunnada ee gaarka loo leeyahay. Dh: shaybaadh.

shaybaar -ka: (magac, lab, keli) qalab waxyaabo badan ka samaysan oo koronto ama caadi u shaqeeya oo waxyaalaha ilma-aragtada ah lagu ogaado iyo cudurada; shaybaadh.

de: laboratory

initial: s

lx: shaybaar

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

syn: laborotori, rugta baarista

key: shaybaar

m.f.dh eeg asaasan². la-mid: aasaansnaan, aasaasnaansho, asaasnaansho.

-ka: (magac, lab, keli) u ololaynta arrin, cidda go'aankeeda leh lagu cadaadiyo inay go'aan ka qaadato. Ururro culaysaar ah ayaa dawladda ku cadaadinaya inay deegaanka ilaaliso.

(falkaab) is dhaaf. Waxa uu u jabay iswaydaar.

(Sarsar) S, C, May Coccinia grandis (L) Voigt. Cucurbitaceae.

May, S Leptadenia arborea (Forsk) Schweinf. Asclepiadaceae.

S Pergularia daema (Forsk) Chiov. Asclepiadaceae.

N Corallocarpus Schimperi (Naud.) Hook. F. Cucurbitaceae.

S Rhyncosia minima (L)DC. Papilionaceae.

S Canavalia ensiformis (L) DC. Papilionaceae.

S Canavalia gladiata (Jacq) DC. Papilionaceae.

S Volkensinia prostrata (Gilg) Schinz. Amaranthaceae.

-ta: (magac, dhedig, keli) ibtilo iyo aafo qabitaan.

m.dh la-mid: asaasnaan.

m.f.dh la-mid: asqaysnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoog u oommanaan.

aqsaysnaan -ta: (magac, dhedig, keli) mid jahadu ka lunsantahay oo wareersan ahaan.

m.f.dh eeg asaagso. la-mid: asaagsad, asaagsi.

-da: (magac, dhedig, keli) cid aad isku fil iyo da' tihiin u arkid.

m.f.dh eeg basaasan. la-mid: basaasnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax basaasay oo aan madaxiisa dufan marin ahaan. Nin caydh ah basaasnaantaa lagu gartaa.

basaasnaan -ta: (magac, dhedig, keli) mid la basaasay oo sirtiisii la helay ahaan.

(Basal-bar) S Allium sp. Liliaceae.

m.l la-mid: casabaysasho.

-ka: (magac, lab, keli) casabo u sheegad; xigto ka dhigasho. Dh: casabaysasho, qaraabaysi.

-ka: (magac, lab, keli) dhabarka ku qaadid. Dh: xambaarid.

-ta: (magac, dhedig, keli) 'xeer' hal geel ah oo reer qof laga dilay loo keeno oo qabriga dushiisa lagu cuno. Waa hal weyn oo shilis oo ay keenaan dadkii dhagar qabay. Dh: qabriqod.

(fal) dukaan ku dar dukaan kale oo meesha sii ahaa.

m.f.dh eeg gasaysan. la-mid: gasaysnaansho.

v., pl., present progressive: you all are coming

imanaysaan v., pl., neg., present progressive: you all are not coming

(fal) is dabamari.

-ka: (magac, lab, keli) afhayeen, jawaabdaar ayaad ahayd mudo dheer. Dh: wakiil.

jawaabdaar-ka: (magac, lab, keli) qof hadalkiisa la yeelo. Jawaabdaarkii inadeyl ahaa Jaamac ma illaawey.

(Masaargaab-ka)

(qof) aan cilmi sii fog lahayn.

m.l.kh M. ah: nin aan cilmi badan lahayn.

m. n., [compound] person of little education

-ka: (magac, lab, keli) qof aqoontu u bilaaban tahay ha yeeshee cilmi badan lahayn ama dad ka cilmi badani joogaan madasha. Meel uu mufti joogo masaargaab ha is gaabsho. Dh: kitaabgaab, fiqidduurre.

masaargaab -ta: (magac, dhedig, keli) gudun yar oo daab gaaban leh oo agabka aqalka iyo qalabka dadku u baahan yahay lagu farsameeyo. Dh: gooshaan.

de: person of little education

lx: masaargaab

pd: (-ka)

ps: n2a-m-cmp

key: masaargaab