ari — Macnaha & Turjumaada

1

(Ari-ga)

2

Wadajirka idaha iyo riyaha.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah meesiyada la dhaqdo, ku dhala shan bilood, had iyo jeer la nool xaaska oo ka kooban riyo iyo ido. la-mid: eri¹ (1).

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah meesiyada la dhaqdo, ku dhala shan bilood, had iyo jeer la nool xaaska oo ka kooban riyo iyo ido; adhi.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] goats and sheep; flock, herd of sheep and goats

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) flock of goats and sheep ~ riyo iyo ido

waa la naqliyay ✓

1

(I) Capra femmina;

2

(E) Female Goat

3

(S) Ari (S. c. m.; Ari, Eri)

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magacwadareed) eeg adhi.

2

ari: eray la raaciyo marka loo yeedhayo qof. Ari heblaayo.

waa la naqliyay ✓

1

a: adhi

2

cf: wan, lax

3

de: goats and sheep; flock, herd of sheep and goats

4

lx: ari

5

pd: (-ga Pl: aryo (/ha))

6

ps: n3-m-col, n2-m

7

key: ari

waa la naqliyay ✓

1

(Abeer-ka)

2

Neef ishkin ah (geel, lo') oo dheddig oo goortuu ku curan lahaa aan ku curan; qaalin aan weli dhalin; galgaal (lo'); tebis (ari) (ama ameer).

waa la naqliyay ✓

1

(Ahmin-ka)

2

Ishkinka iyo ariga shilis; jar; (ama ahmi).

waa la naqliyay ✓

1

(Arijir-ka)

2

Qof ama dad ari ilaaliya.

waa la naqliyay ✓

1

(Cukad-da)

2

Harag ari oo hab gaar ah loo bixiyo; (ama cokad)

waa la naqliyay ✓

1

(Digaxaar-ka)

2

Qori yar oo xalleef ah oo reer-miyigu, xeryaha ariga digada kaga xaaraan.

waa la naqliyay ✓

1

(Geesarriyood-ka)

2

Geed yar oo faalala oo leh miro sida geesaha ariga u dhuudhuuban (ama geesarriyaad).

waa la naqliyay ✓

1

(Goosan-ka)

2

1. Dad isku dan ah oo dadweynaha iska xiga, xeer gaar ahna leh.

3

2. Qaybaha xoogga dagaallamaa u qaybsamo, mid yar oo kamid ah.

4

3. Ari xayn ah oo wadajir ariga kale uga go'a oo u hallaaba.

waa la naqliyay ✓

1

(Habar'ari-da)

2

Xilliyada ama bilaha sanada Soomaalidu u qaybsanto mid kamid ah.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hiil-ka) Labo qof oo la kala godobsado oo mid, af ama addin wax laga taro, si uu kan kale uga adkaado; hiillo; danaano.

2

2. (Hii-sha) a) Digo ama saalo badan oo xeryaha ariga ku ururta. b) Geed yar oo xoolaha cuna caanohooda xaraar ka dhiga.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hir-ka) a) Hor iyo dib u socodka ama kor iyo hoos u socodka ka samaysma badda korkeeda, hawada iyo wixii la mid ah; mowjad; waddac. b) Muuqaal weyn oo hirka badda u eg (xiriirka buuraha, cirka, kd.).

2

2. (Hir-ta) Ariga (riyaha) jaad kamid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Ida-ha)

2

(magac wadareed) riyaha maahee jaadka kaloo labaad oo ariga; waxay lee yihiin dhogor badan iyo harag idiin laga dhigo iyo caano aan badnayn; waa calannaqsadaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Jarcayn-ta)

2

1. Qarqaryo darteed ama xanuun la gariirid, jarayn, burunjiyeyn.

3

2. (ari) cadho ka dhayid.

waa la naqliyay ✓

1

(Kolon-ta)

2

Labo cad oo yaryar oo dhuudhuuban oo cunaha ariga qaarkiis ka baxa, midkood; buro.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Maqal-ka) a) Hawsha dheguhu qabtaan; kartida dheguhu wax ku dareemaan. b) Qoldhob yar oo wax lagu rito, badanaa lacagta; khaanad.

2

2. (Maqa-sha) Dhasha yaryar oo ariga.

waa la naqliyay ✓

1

(Miscili-sha)

2

Xerada ariga illinkeeda oodaha labada dhinac ka xiga middood; kaadka xerada; (ama miscirir).

waa la naqliyay ✓

1

(Qoob-ka)

2

1. Dabool gees ah oo naasaley badani cagaha ama suulasha ku lee yihiin; qaar qoobkoodu waa mid (faras, dameer, farow) qaar labo buu u kala dillaacsan yahay (ari, lo', deero) qaarna suulashuu ku rogan yahay (geel, jeer, maroodi, goroyo).

3

2. Raaf, qanjaaful, ciddi.

waa la naqliyay ✓

1

(Tira-da)

2

1. Hab lagu garto, kolka mid mid loo soo qaado kaddib, inta inood oo wax ka kooban yahay ama uu gaaro.

3

2. Miraha ama faraha wax lee yihiin ama ka kooban yihiin.

4

3. Xisaab.

5

4. Lanbarro (1, 7, 10).

6

5. Boqol ari ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Xoola-ha)

2

1. Nafleyda la dhaqdo sida geela, lo'da, ariga; duunyo.

3

2. Wixii la lee yahay oo xoogsi laga tabco ama si kale loo helo; maal.

4

3. Hanti; lihi.

waa la naqliyay ✓

1

(Yeey-da)

2

Bahal dugaagga ka mid ah oo eeyga u eg, arigana aad u laysa; uubato; uu'leey (ama yey).

waa la naqliyay ✓

1

abri, n.m. - hooy; meel loo hoydo; aqal; guri; min

2

être à l'abri - ammaan leh; lagu nabadgeli karo

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) magac loo yaqaan xigtada qofka dhagarqabaha ah.

2

afri -da: (magac, dhedig, keli) xumaanta ka dhaxaysa labo reer ama labo dhinac oo is haya. Utun baa u dhaxaysiyo, afri aan bogsoonayn.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: ajar¹ (1).

waa la naqliyay ✓

s.f. - dabayl.

waa la naqliyay ✓

aria, n.f. - hees; murugo; walaac

waa la naqliyay ✓

Oomane

waa la naqliyay ✓

/aarid/aridity;(adj) 1. dhul lama dagaan u eg oo aan dhir ka bixi karin (qalalan). e.g. Most of our country is arid or semi-arid. 2. qoraal ama mawduuc aan xiisa lahayn. e.g. I have read an article in the paper which was very arid and boring.

waa la naqliyay ✓

/arid/ (adj) dhul roob yer amy engjeghing oo geethy hannuung ingky bahaany. An arid land.

waa la naqliyay ✓

أَمْرٌ

waa la naqliyay ✓

1

(Arji-ga)

2

Waxweyddiisad qoran.

waa la naqliyay ✓

m.l (araaji /-iyo, m.dh) Qoraal loo diro dawlad, shirkad, hay'ad iyo wixi lamida oo wax lagu weyddiisanayo ama lagaga cabanayo.

waa la naqliyay ✓

m.l (araaji /-iyo, m.dh) Qoraal loo diro dawlad, shirkad, hay'ad iyo wixi lamida oo wax lagu weyddiisanayo ama lagaga cabanayo. m.dh.w, araaji.

waa la naqliyay ✓

m. n. petition, written request, appeal; job application

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) 1. application (ap li keey-shin); a request, as for assistance, employment, or admission [for example to a school] ~ araaji. 2. petiton (pati shin)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) codsi qoran; waraaq cid loo qorto si wax loogu weydiisto. Dh: codsi. Wa: arjiyo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: petition, written request, appeal; job application

3

lx: arji

4

pd: (-ga Pl: araaji (da))

5

ps: n2a-m, n8-m

6

key: arji

waa la naqliyay ✓

اسْتِمَارَةَ اسْتِثْمَارَة، طَلَب

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: arlo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) adduunka bannaan iyo buur leh; dhulka qaydan oo ballaadhan. Arli dhan ayaa la beeray. Dh: dal, dhul, ardi, duni.

waa la naqliyay ✓

Hub

waa la naqliyay ✓

1

1. (Bari-da) Salka dadku ku fariisto; labada doollood wadajirkooda; (idaha) xubinta weyn oo baruurta ah oo dabaggibinta, ama subagga laga shiilo.

2

2. (Bari-ga) Qofka woqooyi ujeeda, docda midigtiisa ku abbaaran; docda qorraxdu kasoo baxdo; qorraxkasoobbax.

waa la naqliyay ✓

1

bari¹: m.l Jahada ay qoraxda ka soo baxdo.

2

bari²: m.dh 1. Cadka baruurta ah oo ka baxa dibka idaha. 2. (-iyo, m.l) Salka dadku ku fariisto. 3. (-iyo, m.l) Buruq.

3

bari³: f.g/mg1 (-ryay, -riday; -ryi) 1. (f.g) Cid wax ay leedahay ama ka mas'uul tahay si debecsan u weyddiisasho. 2. (f.mg) Habeen meel u hoyasho.

waa la naqliyay ✓

1

bari¹: m.l Jahada ay qoraxda ka soo baxdo.

2

bari²: m.dh 1. Cadka baruurta ah oo ka baxa dibka idaha. la-mid: badhi. (-iyo, m.l) Salka dadku ku fariisto. 3. (-iyo, m.l) Buruq.

3

bari³: f.g/mg1 (-ryay, -riday; -ryi) 1. (f.g) Cid wax ay leedahay ama ka mas'uul tahay si debecsan u weyddiisasho. 2. (f.mg) Habeen meel u hoyasho. m.f.dh, baryid.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Bari, East [coastal region in north east Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

v. beg, entreat, implore, request a favor, pray

2

bari: v. break (of day)

3

bari: pr. n., loc. east

4

bari: [feminine] n. buttocks; fat tail (of a sheep)

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) east (iist) Ex: Bariga dhexe; Middle East

2

bari: -da: (n) rump (ramp); posterior (postiiriyar); buttock (ba-tek)

3

bari: -baryey bariday: (v) beg (beeg); cadge (kaaj); solicit (soli- sit); plead (piliidh); entreat (en-tiriit) ~ tuug Syn: crave, beseech, implore, importune

4

bari: -baryey: (v) 1. the beginning of the new day; dawn (doon) ~ waabari. Ex: waagii ma baryey? did the dawn appear? 2. [with prepositon ku] -ku bari -baryey/bariday: (v) go by; spend or pass the night; elapse (il apsi) Ex: maxaad ku bariday? how the night went by?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) nabad ku waaberiiso. Akambultee ma barideen baa ka fiican. Dh: cawabbari.

2

bari: (fal) Eebbi ama cidkale wax weydiiso. Eebbe la kala baryi og. Dh: tuug, baryootan.

3

bari -da: (magac, dhedig, keli) 'idaha' xubinta dabada kaga taal ee baruurta ah, subagga laga shiilo. Bari xun barya badan qudhmisa. Dh: badhi.

4

bari -da: (magac, dhedig, keli) subagga badhida idaha laga saaro ama laga shiilo. Bari ninkii cabbaa saw ladaabyo dili mayso. Dh: badhi.

5

bari -ga: (magac, lab, keli) jihada qorrax ka soo baxa, markaad woqooyi u jeeddid kaa qabata midig. Cadceeddu Bari bay ka soo baxdaa galbeed na way u dhacdaa. Dh: bugux, qorraxkasoobbax, qorraxkasoobbax. Li: cadceedudhac, qorraxudhac, galbeed, qorraxsin.

waa la naqliyay ✓

دبر، شرق

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Qof ama xayawaan ka caraysiin. 2. (f.mg) Neef rimman candho keenid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Qof ama xayawaan ka caraysiin. 2. (f.mg) Neef rimman candho keenid. m.f.dh, carin.

waa la naqliyay ✓

v. provoke, anger (a dog, wasps, etc.)

waa la naqliyay ✓

-yay / say: (v) tease (tiiz); incite (in-saayt)-, provoke (pro-vowk): irritate (iritayt); instigate anger; annoy ~ cartan, cariiqsi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) neef rimman, dhaysi oo muuji calaamadihii dhalitaanka.

2

cari: (fal) (ka ~) xoolo, bahal iyo wixii la mid ah, ka cadhaysii oo weyrixi.

waa la naqliyay ✓

1

de: provoke, anger (a dog, wasps, etc.)

2

lx: cari

3

pd: (cariyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: cari

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel godan oo sagxad ballaadhan ku dhex taal. Dameerku sidii loo rarayay ayuu dhabarka dari ku yeeshay. Dh: deri, godni. Li: tuur.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax meel hoos ah gayn.

waa la naqliyay ✓

v. shade, put ~ carry into the shade

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dad kale, cunto hadhimo sii.

2

hari: (fal) cid kale, meel hadh leh gee.

3

hari: (fal) adigu, meel hadh leh iska fadhi.

waa la naqliyay ✓

1

a: haree

2

de: shade, put ~ carry into the shade

3

lx: hari

4

pd: (hariyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: hari

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dab iyo biyo wax ku bislayn. 2. Biyaha iyo wixi lamida aad u kululeyn.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dab iyo biyo wax ku bislayn. 2. Biyaha iyo wixi lamida aad u kululeyn. m.f.dh, karin.

waa la naqliyay ✓

v. cook, boil something

waa la naqliyay ✓

-yey -say: (v) cook (kuuk). Ex: isteeg si fiican loo kariyey; a well-done steak

waa la naqliyay ✓

(fal) cunto cayriin dab ku shid oo bislee.

waa la naqliyay ✓

1

bw: kar

2

de: cook, boil s.t.

3

lx: kari

4

nt: karin (ta) [vn-f]

5

pd: (kariyey)

6

ps: v2a=tr

7

key: kari

waa la naqliyay ✓

1

mari¹: m.dh Lax saddex jeer ama ka badan dhashay.

2

mari²: f.g2 (-iyay, -isay) 1. Xarig xooggan soohid. 2. Wadaan ceel biyo uga dhurid. 3. Dufan ama midab wax ku malaasid. 4. U m.: qof wax u akhriyid. 5. U m.: gabay cid u tirsin. 6. Cid rasaas ku layn. 7. Wax goob ku socodsiin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Xarig xooggan soohid. 2. Wadaan ceel biyo uga dhurid. 3. Dufan ama midab wax ku malaasid. 4. U m.: qof wax u akhriyid. 5. U m.: gabay cid u tirsin. 6. Cid rasaas ku layn. 7. Wax goob ku socodsiin. m.f.dh, marin.

waa la naqliyay ✓

1

v. finish (off); empty

2

mari v. make pass, let, cause ~ allow to pass; drive

3

mari v. spread, wipe (on), rub with

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) 1. spread (ispa-reedh); apply (a palaay); rub (rab); smear (ismiiyar); put on ~ dulmari. 2. make something pass through. Ex: hoos mari; pass underneath (an dhar niith) or below. 3. finish (fi nish); use up ~ layso. Ex: cuntada mari; finish the food. 4. destroy; kill, finish ~ laa, laay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cadar ama barafuun ku buufi. Dadka cadarka u mari.

2

mari: (fal) idlee oo waxba ha reebin; madhi oo fujuq ka sii. Dh: dhammee, idlee. Li: reeb, daa.

3

mari: (fal) wax adu ad waddo meel socod ku dhaafi. Awrta waddada cad mari.

4

mari: (fal) wax kugu yaal meel iskaga masax. Biyaha afka iska mari; siinka gidaarka iska mari. Dh: masax.

5

mari: (fal) tix gabay ah dadka hortiisa ku dheh. Tix gabay ah noo mari aan ku dhegeysannee. Dh: dheh, akhri.

6

mari: (fal) arrin sida ay kuula muuqato ama aad u og tahay u dheh. Dh: sheeg.

7

mari: (fal) mag iska bixi. Mag boqol halaada ah mari. Dh: dhiib.

8

mari: (fal) wax qoyan meel ku dul dhoob. Nabarka dawadan mari.

9

mari: (fal) cashar cid u akhri oo u jilci. Suurad ii mari. Dh: dhig. jilci.

10

mari -da: (magac, dhedig, keli) marag aan buuxin lase sheegto.

11

mari -da: (magac, dhedig, keli) shinbir ay Soomaalidu u taqaan inay maska, libaaxa iyo malabka sheegto. Dh: bulli.

12

mari -da: (magac, dhedig, keli) ido laga ilaaliyey sumalxad oo ku beegan xiligay dhali lahaayeen; ido waaweyn inta dhaleysa iyo intaan dhaleynba. Idaha mari iyo baraar u kala sooca. Dh: tirsiis.

waa la naqliyay ✓

1

mari, n.m. - Ninka xaaska leh; Ninka naagta qaba.

2

homme très attaché à sa femme. - Ninka naagtiisa aad u jecel.

waa la naqliyay ✓

agg. invar. - jin, la siman.

waa la naqliyay ✓

1

pari, n.m. - sharad; sharatan.

2

engager un pari - sharatan.

3

pari mutuel - ciyaarta lacagta sida bakhtiya nasiibka.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax meel aan laga arki karin gelin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax meel aan laga arki karin gelin. m.f.dh, qarin.

waa la naqliyay ✓

v. hide, conceal

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) hide (haaydh); conceal (kon-siil); cover up (kavar ap) ~ xasee, dabool

waa la naqliyay ✓

(fal) dadka ka khabbee; meel aan la arkayn geli; ha sheegin. Dh: sheel, khabbee.

waa la naqliyay ✓

1

de: hide, conceal

2

lx: qari

3

pd: (qariyey ~ qarshey)

4

ps: v2a=tr

5

key: qari

waa la naqliyay ✓

/sari/ (n) saari (maro badanaa xariir ah oo dumarka Hindidu qaataan oo guntiino iyo hagoogba u ah).

waa la naqliyay ✓

sari, n.m. - guntiino iyo garbasaar is wata; saari

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) War cusub tebin. la-mid: weri.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) la-mid: weri.

waa la naqliyay ✓

v. ask, get information

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) tell (teely report (ri-poort); relay information ~ weri, tabi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) warayso; warka ka dhegayso, ka gur.

2

wari: (tilmaame) erey la yidhaahdo kolka wax aan la filayni dhacaan.

3

wari -da: (magac, dhedig, keli) khasaysiin iyo khajilaad lama filaan ah, hungow; wax la'aan. Wanaagaan dumar u gaystay miyey waridu iga raacday. Dh: wadhi.

waa la naqliyay ✓

1

cf: warayso

2

de: ask, get information

3

initial: w

4

lx: wari

5

pd: (wariyey)

6

ps: v2a=

7

key: wari

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax yar ahaan. Geeljiruhu yari ayuu carruurta ku miidhaa. Dh: yaraan.

waa la naqliyay ✓

u.j la-mid: waryaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Ri-da)

2

Neef ari-cad ah oo dheddig.

waa la naqliyay ✓

1

(I) Capra in lattazione;

2

(E) Suckling Goat

3

(S) RI (S. g.: Ri).

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) madheerta haweenayda dhashay iyo wixii kale ee weheliya.

waa la naqliyay ✓

1

(Adi-ga)

2

(adiga, aad; ku, kuu...) qofka lala hadla hayo ama wax loo qora hayo magacuyaalkiis

waa la naqliyay ✓