arayl

(Baraile) S Ipomoea obscura (L) Ker. Convolvulaceae.

m.l (-llo, m.dh) Bambo yar oo gacanta lagu tuuro.

m.l (-llo, m.dh) Bambo yar oo gacanta lagu tuuro.

m. n. hand grenade

-ka: (n) hand grenade (haandh gereneeydh)

-ka: (magac, lab, keli) walax qaraxda oo gacanta ama wax kale lagu tuuro.

de: hand grenade {Eng}

lx: garnayl

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: garnayl

nickname; name-m weaned (child abandoned by his mother; baby that has been weaned)

-ta: (magac, dhedig, keli) wax saddex ah mid ku darid oo afar ka dhigid. Saddexdoodu way isku filan yihiin oo afrayn uma baahna. Dh: afrays.

-ka: (magac, lab, keli) eeg afrayn.

/aarabal/ (adj) dhul ku haboon bacriminta, beerista. e.g. arable land.

/aarabal/ (adj) athably eh amy abuur ky feyly.

arable, adj. - Ku habboon aboorid (Dhul) badanaaba la bagbaago

(Ardaal-ka)

Qof aan wanaagsaneyn; nacas; dabbaal; (ama ardal).

m.l (-llo, m.dh) Qof aan ceebta ka xishoon.

m.l (-llo, m.dh) Qof aan ceebta ka xishoon.

m. n. stupid person, fool; vagabond

-ka: (n) slow learner; stupid, obtuse (ob-tuus)

-ka: (magac, lab, keli) qof garaad ku filan ama male wanaagsan aan lahayn. Ardaal taladii ha yeelin, aqoontaada na adeegso. Dh: doqon, nacas, dabbaal, caran.

ardaal-sha: (magacwadareed) dadka doqmo ah ee aan turis lahayn. Ardaashii jidbaale i heshee igu unuungoysey. Dh: caaqyo, doqmo.

a: ardal

de: stupid person, fool; vagabond

lx: ardaal

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: ardaal

m.f.dh eeg caree.

-ta: (n) an act of daring; a challenge

-ta: (magac, dhedig, keli) qof kale 'car!' ku dhihid oo u digid. Dh: carays.

nickname; name-m taunter

-ka: (magac, lab, keli) eeg carayn.

(Dabay-sha)

Layr ama neecaw xoog leh oo dhabanaysa; xanfar.

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

Wind

f. n. wind; weather

dabayl [feminine] n. paralysis, palsy

-dabaysha: (n) wind (windh); blast (balaasti)-, gust (gasti) ~ xanfar Ex: maalin dabayl badan; a windy day

dabayl -dabaysha (n) polio (pooli-yow); poliomyelitis (pooliyow-maaya-laaytas); infantile paralysis ~ cudurka dabaysha

-sha: (magac, dhedig, keli) laydh xoog leh oo siigo iyo carro wadata. Dabayl xooggan ayuu roobkii xalay watay. Dh: xanfar.

dabayl -sha: (magac, dhedig, keli) xanuunka ku dhaca dareemayaasha carruurta oo curyaan ka dhiga ama kala dhantaala laxaadkooga. Dabaysha ka tallaal carruurta. Dh: sinyaro.

هَوَاء، هَبُوب، نسيم، ريح

(Darayn-ta)

(legdan) daro ku qabasho.

m.f.dh eeg daree.

-ta: (magac, dhedig, keli) dar u yeelid. Darayn la'aan ceel duunyo lagama waraabiyo. Dh: darays.

(Farayn-ta)

Faro ku taataabasho.

m.f.dh eeg faree. la-mid: farays.

-ta: (n) the act of fingering

-ta: (magac, dhedig, keli) faro ku taabtaabasho.

farayn -ta: (magac, dhedig, keli) is le'ekeysiinta iyo habaynt maydhaxda iyo wixii la mid ah ah ee kebdaha laga sameeyo.

m.l la-mid: farayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg farayn.

(Garays-ka)

Dharka dumarku qaato mid kamid ah.

m.l (-syo, m.dh) Guntiino midabbo leh oo haweenku xirtaan.

m.l (-syo, m.dh) Guntiino midabbo leh oo haweenku xirtaan.

m. n., [collective] thin, light, brightly-designed cloth worn by women

-ka: (n) woman's dress ~ sari

-ka: (magac, lab, keli) maro ay qarqarka sare haweenku ku xidhaan oo saddexqeyd ah ama guntiino ah oo labadeeda af la isugu keeno garabka dushiisa laguna xidho.

de: thin, light, brightly-designed cloth worn by women (usually imported from Kenya or Tanzania)

lx: garays

pd: (-ka)

ps: n2a-m-col

key: garays

m.dh la-mid: harin.

blocking

-ta: (magac, dhedig, keli) meel, hoos u samayn, hadh u eyelid.

(Jacayl-ka)

Rabitin weyn oo wax ama qof loo qabo.

m.l Rabitaan weyn oo wax gaar ah loo hayo.

m.l Rabitaan weyn oo wax gaar ah loo hayo.

m. n. love, desire, lust

-ka: (n) love (Zuav); like (laayk); affection (a-fak shin), devotion (di-voowshin), fondness (foon-nes), infatuation (infaaju-weey-shin); endearment (indiyar-ment) ~ jecayl, caashaq, cishqi -ga, xubbi

-ka: (magac, lab, keli) dareen kalgacal iyo rabitaan oo qof ama wax loo qabo.

jacayl-ka: (magac, lab, keli) rabitaan weyn oo qof ama wax loo qabo. Dh: kalgacal.

a: jaceyl ~ jecayl

de: love, desire, lust

lx: jacayl

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: jacayl

(Jarayn-ta)

1. Fardo jarabbarid; jebin.

2. Shaxda, jare helid.

3. Gariirid; jarcayn; burunjiyeyn.

m.f.dh eeg jaree.

-ta (n) tremble (tarambel); shiver (shivar); convulsion (konvalshen) ~ jarco, jarcayn

-ta: (magac, dhedig, keli) ciyaarta shaxda, jare, saddex dhagax oo isku toosta ah diyaarin.

jarayn-ta: (magac, dhedig, keli) faras iyo wixii la mid ah, jare ku xidhid.

-ka: (magac, lab, keli) faras carbin iyo tababar ku jira. Faraskani waa jarays. Dh: layli.

-ka: (magac, lab, keli) qoyaan la'aan. Dh: engeg, qallal.

(Qarayn-ta)

(weel, kd.) qar u yeelid.

m.dh eeg qaree. la-mid: qirayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qar u yeelid. Qaraynta weelasha waxa taqaan islaanta jaarka ah. Dh: qarays.

qarayn -ta: (magac, dhedig, keli) qaro u yeelid. Qarayn ku samee oo asal geli qarbidka.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qarayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) neef muur ah raro saarid.

-ha: (magac, lab, keli) colaad muuqata. Dh: dagaal. Li: nabad.

m.f.dh eeg saree.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel sare ku sugnaansho; korayn.

m.dh Iska hor-imaad; dagaal; cadaawad.

(Warayn-ta)

1. War biyo galaan ka dhigid.

2. War u yeelasho, danayn; tixgelin.

m.f.dh eeg waree.

-ta: (magac, dhedig keli) berked qodid; war biyo galaan ka dhigid. Dadkii warayn bay u keceen oo nin walba ceel buu qotaa.

-ka: (magac, lab, keli) eeg warayn.

(Yarayn-ta)

Intii hore ama sidii hore wax kadhimid; qaar ka reebid.

yarayn¹: m.f.dh eeg yaree. la-mid: yarays, yaraysiin.

yarayn²: m.dh (kiimika) Ogsijiin kasaaridda ama haydarojiin kudaridda loo geysto iskudhis. Guud ahaan, waxa la odhan karaa atam, molikuyuul ama ayoon wuu yaraaday ama yarayn baa ku dhacday marka uu helo elektaroono.

m.dh (kiim.) Ogsijiin kasaaridda ama haydarojiin kudaridda loo geysto iskudhis. Guud ahaan, waxa la odhan karaa atam, molikuyuul ama ayoon wuu yaraaday ama yarayn baa ku dhacday marka uu helo elektaroono.

-ta: (n) the act of decreasing, or making less

-ta: (magac, dhedig, keli) intii hore in ka dhimid oo ka nusqaamin. Abaarbaa caana yaraynta keenta, Dh: koobid, yarays.

yarayn-ta: (magac, dhedig, keli) falgal kasta oo kiimikaad oo ku tilmaaman inuu ogsajiinta lumiyo ama in uu elektaroono ka macaasho falgalayaasha.

m.l la-mid: yarayn¹.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg yarayn.

-ka: (magac, lab, keli) nin farsamo yaqaan ah oo biraha xadiidka ee dhiska laabi yaqaan. Dh: birollaab.

farayeel -ka: (magac, lab, keli) biraha xadiidka ah ee inta la farsameeyo oo la isku laallaabo, guryaha lagu dhiso.

aal¹: m.dh.fk Aashay, -aa, -iis iyo wixi lamida: si aan degdeg iyo fudayd toona ku jirin; aayar, tartiib, qunyar. Tusaale: “Ciise aashiis buu hadlaa”.

aal²: f.g/mg1 (yiil, tiil; aalli) 1. (f.g) Wax meel go'an ku sugnaansho. 2. (f.mg) Ka a.: fal ku dhaqaaqiddiisa deyn. la-mid: ool², oollow.

f.g/mg1 (yiil, tiil; aalli) 1. (f.g) Wax meel go'an ku sugnaansho. 2. (f.mg) Ka aa.: fal ku dhaqaaqiddiisa deyn. m.f.dh., aallid. la-mid: ool, oollow.

f. n., [adverb] slowly, gently, carefully

(fal) waxtar yeelo oo faa'idee. Mar haddii ad shaqo heshay, dadkiinna wax ugu aal. Dh: ool.