arari — Macnaha & Turjumaada

f.g2 (-iyay, -iday, -isay) Xoolo cabbay oo la rabo in la rakaadiyo caws geyn.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -iday, -isay) Xoolo cabbay oo la rabo in la rakaadiyo caws geyn. m.f.dh, ararin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wadiiqo yar oo u dhexeysa laba dhisme, laba beerood, ama laba xero iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wadiiqo yar oo u dhexeysa laba dhisme, laba beerood, ama laba xero iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg arari.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Barar u yeelid (meel jirka ka mid ah). 2. Caano dhay ah, kuwa fadhi ah ku darid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Barar u yeelid (meel jirka ka mid ah). 2. Caano dhay ah, kuwa fadhi ah ku darid. m.f.dh, bararin.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax bararsan ka dhig; xanuuni oo barar u yeel. Shawdh ku barari.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: cararee.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Neef xoola ah nafaqo uu ku dararo siin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Neef xoola ah nafaqo uu ku dararo siin. m.f.dh, dararin.

waa la naqliyay ✓

v. cause (an animal) to produce more milk

waa la naqliyay ✓

(fal) neef irmaan, caano badi.

waa la naqliyay ✓

1

de: cause (an animal) to produce more milk (by grazing it well)

2

lx: darari

3

pd: (darariyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: darari

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Nooc jaadka ka mid ah oo Harar ka baxa.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Nooc jaadka ka mid ah oo Harar ka baxa.

waa la naqliyay ✓

1

(Arar-ta)

2

1. Gogoldhigga doodda, hadalka qoran (buugag)

3

2. Daaqa la soo daajiyo xoolaha intaan ceelka la geyn oo biyaha la siin.

4

3. Hareer; agagaar

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dhulka u dhow ee ku heeran ceel ama degaan. 2. Gogoldhigga loo sameeyo hadal ama qoraal. 3. Daaqidda ay xoolo la waraabshey soo daaqaan inta ayan rakaadan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dhulka u dhow ee ku heeran ceel ama degaan. 2. Gogoldhigga loo sameeyo hadal ama qoraal. 3. Daaqidda ay xoolo la waraabshey soo daaqaan inta ayan rakaadan.

waa la naqliyay ✓

f. n. grazing before drinking; preliminaries, preface, introduction; vicinity, surroundings

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) preface (perefas)-, an introductory section, as of a book, essay or speech ~ horudhac

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) daaqa la soo daajiyo xoolaha inta aanan ceelka la geyn oo biyaha la siin. Dh: araar, horudhac, hordhac.

2

arar -ta: (magac, dhedig, keli) gogoldhigga hadal ama qoraal aan weli dulucdiisii la gaadhin.

3

arar -ta: (magac, dhedig, keli) agagaarka iyo hareerta meel ama wax kale. Dh: dhinac, araro.

waa la naqliyay ✓

1

cf: hordhac, soobandhig

2

de: grazing before drinking; preliminaries, preface, introduction; vicinity, surroundings

3

lx: arar

4

pd: (-ta)

5

ps: n2-f, n1-f

6

key: arar

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dadka magaalada Harar dega; reer Harar. Dh: Harari.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) midho yaryar oo aad u udgoon oo lagu darsado cuntada. Adaridu waxay ka baxdaa buuraha. Dh: xawaashbuurbuur, geed'adari.

2

adari -da: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah shimbiraha yaryar oo midab cawlan leh qoorta dusheedana qool madaw marsanyahay. Dh: adar, qoolley.

waa la naqliyay ✓

1

(Arami-da, Arami-ga)

2

Lahan qarsoon oo cudur reebay.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] suffering (from wound, sickness etc.)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) pain or distress; suffering (safering)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) nabar qarsoon oo ay fallaadh ama jug hore sabab u tahay; nabar waayo hore kugu dhacay oo soo kacdoomay. Dh: eelo, doog.

2

arami-da: (magac, dhedig, keli) lahan qarsoon oo cudur ama wax hore oo la soo maray ay reebeen; wax waxyeelladiisu dib u soo bixi karto.

waa la naqliyay ✓

1

cf: lahan

2

de: suffering (from wound, sickness etc.)

3

lx: arami

4

pd: (-ga ~ -da)

5

ps: n2-m/f, n7-m/f

6

key: arami

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Hadal ama qoraal gogoldhig u samaysasho. 2. Ka sii a.: wax in ay dhacayaan la filayo ka afeefsasho. 3. Xoola la waraabiyey inta aanay rakaadan daaq tegid.

waa la naqliyay ✓

v. begin, introduce

waa la naqliyay ✓

-arartay / araratay: (v) make an introduction or preface

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arar jeedi; hadalkaaga ama qoraalkaaga hordhac u yeel. Dh: araaro.

2

araro -ha: (magac, lab, keli) hareeraha dooxada, ama halka la degan yahay meelaha u dhowdhow. Araraha intaan marahayey igu arkaayeene. Dh: hareeraha.

waa la naqliyay ✓

1

de: begin, introduce

2

lx: araro

3

pd: (arartay)

4

ps: v3b=

5

key: araro

waa la naqliyay ✓

s.f. - cilmiga beeraha.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) ka shaqayn colaad dhexdhexaadinteed.

2

araarin -ta: (magac, dhedig, keli) xoolo sii daajin inta aanay ceelka tegin.

waa la naqliyay ✓

v.rifl. - hubqaadasho.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Cid baraare siin (Eebbe).

waa la naqliyay ✓

1

(Barari) S Cissus aphylla Chiov. Vitaceae.

2

S Cissus quinquagularis Chiov. Vitaceae.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qaadka soo baxaaya ee cusub, ee curdanka ah. Baraari weeye qaadku. Dh: fiil. Li: gahayr, garraad.

waa la naqliyay ✓

1

(Bararid-da)

2

Barar yeelasho; kabrarid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg barar².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) barar yeelasho oo soo buurnaansho cudur ama nabar awgii. Bararidda waxa ugu wacan nabarkan cusub.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg barari.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xanuun ama nabar wax barariya. Bararinta maxaa keenaya?

waa la naqliyay ✓

m.l Ciir in caano dhay ah lagu daray.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bararid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dadka tuugtuug; hadba qof bari oo isu mar in badan. Barbari dadka bal inay wax ku siiyaan.

2

barbari: (fal) (is ~) is barbari, dhinac isu badi. Isbarbari yaan lagu jiidhine.

3

barbari -da: (magac, dhedig, keli) geedgaab kulul, khudradda ka mid ah, lagu geedeeyo cuntada, leh iniinyo yaryar oo afka ku guba. Barbare ninkii beerta bay gubtaa. Dh: qaji, basbaas.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qurjad xumi. Dh: sinyari, lafyari, jidhyari, saryari.

waa la naqliyay ✓

1

(Cararid-da)

2

Wax laga baqo ama laga naxo ama si kale aan loo rabin, ka ordid; baxsasho; roorid, fakasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg carar². la-mid: carar¹ (1).

waa la naqliyay ✓

vl. n. running away

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cabsi darteed, xawli u socod. Dh: roorid, ordid, fakasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: running away

2

lx: cararid

3

pd: (-da)

4

ps: vn1-f

5

key: cararid

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: cararayn.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: cararsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dararid-da)

2

Darar yeelasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg darar². la-mid: darar¹ (2).

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neef irmaan, caano badan yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dararin-ta)

2

Darar ka keenid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg darari.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) neef irmaan, candhada caano ka buuxin. Daaqa badhkii ayaa dararinta kordhiya.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) neef irmaan, caano badan ka keenid.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Qof suuxay ahaansho. Tusaale: “Far garaarisa baa laga waayay”.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Qof suuxay ahaansho. Tusaale: Far garaarisa baa laga waayay. m.f.dh, garaarin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Cid, cid kale gar ka dhexeysa kala doodid.

waa la naqliyay ✓

v. judge someone fairly ~ equitably; give someone his due

waa la naqliyay ✓

1

de: judge s.o. fairly ~ equitably; give s.o. his due

2

lx: garmari

3

pd: (garmariyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: garmari

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax badin. 2. Xowli kordhin.

waa la naqliyay ✓

(fal) baabuur iyo wax la mid ah, xawli ku kaxee. Karaari gaadhiga oo kadarta ka saar. Dh: taraari.

waa la naqliyay ✓

v. keep on cooking ~ boiling; repeatedly cook ~ boil something

waa la naqliyay ✓

-yey/say: (v) make or cause to boil

waa la naqliyay ✓

1

de: keep on cooking ~ boiling; repeatedly cook ~ boil s.t.

2

lx: karkari

3

pd: (karkariyey)

4

ps: v2a=pl

5

key: karkari

waa la naqliyay ✓

(Marari) N Clerodendrum mycricoides (Hochst) Vatke. Verbenaceae.

waa la naqliyay ✓

v. rub, wipe, clean; keep passing something over

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) rub (raab); spread (ispareedh); apply (apalaay); wipe (waayp); put on ~ ku rugid, ku tirtirid, ku masax

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gacan, dawo, burrush iyo wixii la mid ah meel dul dhig oo saray iyo hoos ugu jiijiid adoo aayar u wada inyarna ku cadaadinaya. Dh: duugduug.

2

marmari: (fal) cid socsocodsii oo dhawr jeer kolba dhinac ka keen. Dh: socsocodsii.

waa la naqliyay ✓

1

de: rub, wipe, clean; keep passing s.t. over

2

lx: marmari

3

pd: (marmariyey)

4

ps: v2a=pl

5

key: marmari

waa la naqliyay ✓

(fal) caleen ka dhergi. Dibiga qaraari ha kaa fadhiistee.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed hadh wanaagsan oo caleemo balbalaadhan leh oon qodax lahayn.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Ka q.: cid cabsi gelin. la-mid: qarqarsii.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: tarrari.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qarxi oo kala dillaaci. Dh: dillaaci, jeex.

2

qarrari: (fal) wax la asturayo ama sheeko la dul marmarayo kashif oo runta caddee.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel godan oo dhulka ah kusii daa si uu isku rogrogo ama u taraaro. Dh: giraangiri.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax af dillaac u yeelid. la-mid: qarrari.

waa la naqliyay ✓

v. shatter, split, tear (away)

waa la naqliyay ✓

1

de: shatter, split, tear (away)

2

initial: t

3

lx: tarrari

4

pd: (tarrariyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: tarrari

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ryay, -riday; -ryi) Wax ruxid ama jiljilid (gilgilid).

waa la naqliyay ✓

v. shake

waa la naqliyay ✓

1

(fal) rux; gilgil, walaaq.

2

waraari: (fal) haan iyo wax la mid ah, cul adigoon biyo marin iyo qoyaan toona. Haanta qori waraari. Dh: cul, cug.

waa la naqliyay ✓

1

cf: gilgil; rux

2

de: shake

3

initial: w

4

lx: waraari

5

pd: (waraaryay / waraariday)

6

ps: v1=tr

7

key: waraari

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: walwali.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof buka ama dhaawac ah baanin. 2. la-mid: kharaari. Wax qaraar ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

v. make bitter ~ sour

waa la naqliyay ✓

1

(fal) khadhaadh ka dhig. Bunka adkee oo xaraari. Dh: qadhaadhee.

2

xaraari: (fal) wax sumaysan dawo sunta ka fadhaxda sii. Dh: balalatir, xadhaadhi.

3

xaraari: (fal) cunto lagu xadhaadho sii oo wax balalooday ka dhig. Dh: xadhaadhi.

waa la naqliyay ✓

1

a: kharaari

2

de: make bitter ~ sour

3

initial: x

4

lx: xaraari

5

pd: (xaraariyey)

6

ps: v2a=tr

7

key: xaraari

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax yaryar oo inta caadiga ah ka yar ahaan. Daafida yaryarideeda ayaa loo yidhaa ninkii dalag waayay daafi buu daadiyaa uu guraa. Dh: yaryaraan.

waa la naqliyay ✓

(fal) miyiri oo si tartiib ah u qabo.

waa la naqliyay ✓

v. afflict with drought

waa la naqliyay ✓