araari — Macnaha & Turjumaada

m.dh Wadiiqo yar oo u dhexeysa laba dhisme, laba beerood, ama laba xero iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wadiiqo yar oo u dhexeysa laba dhisme, laba beerood, ama laba xero iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) ka shaqayn colaad dhexdhexaadinteed.

2

araarin -ta: (magac, dhedig, keli) xoolo sii daajin inta aanay ceelka tegin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Cid baraare siin (Eebbe).

waa la naqliyay ✓

1

(Barari) S Cissus aphylla Chiov. Vitaceae.

2

S Cissus quinquagularis Chiov. Vitaceae.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qaadka soo baxaaya ee cusub, ee curdanka ah. Baraari weeye qaadku. Dh: fiil. Li: gahayr, garraad.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Qof suuxay ahaansho. Tusaale: “Far garaarisa baa laga waayay”.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Qof suuxay ahaansho. Tusaale: Far garaarisa baa laga waayay. m.f.dh, garaarin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax badin. 2. Xowli kordhin.

waa la naqliyay ✓

(fal) baabuur iyo wax la mid ah, xawli ku kaxee. Karaari gaadhiga oo kadarta ka saar. Dh: taraari.

waa la naqliyay ✓

(Marari) N Clerodendrum mycricoides (Hochst) Vatke. Verbenaceae.

waa la naqliyay ✓

(fal) caleen ka dhergi. Dibiga qaraari ha kaa fadhiistee.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel godan oo dhulka ah kusii daa si uu isku rogrogo ama u taraaro. Dh: giraangiri.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ryay, -riday; -ryi) Wax ruxid ama jiljilid (gilgilid).

waa la naqliyay ✓

v. shake

waa la naqliyay ✓

1

(fal) rux; gilgil, walaaq.

2

waraari: (fal) haan iyo wax la mid ah, cul adigoon biyo marin iyo qoyaan toona. Haanta qori waraari. Dh: cul, cug.

waa la naqliyay ✓

1

cf: gilgil; rux

2

de: shake

3

initial: w

4

lx: waraari

5

pd: (waraaryay / waraariday)

6

ps: v1=tr

7

key: waraari

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof buka ama dhaawac ah baanin. 2. la-mid: kharaari. Wax qaraar ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

v. make bitter ~ sour

waa la naqliyay ✓

1

(fal) khadhaadh ka dhig. Bunka adkee oo xaraari. Dh: qadhaadhee.

2

xaraari: (fal) wax sumaysan dawo sunta ka fadhaxda sii. Dh: balalatir, xadhaadhi.

3

xaraari: (fal) cunto lagu xadhaadho sii oo wax balalooday ka dhig. Dh: xadhaadhi.

waa la naqliyay ✓

1

a: kharaari

2

de: make bitter ~ sour

3

initial: x

4

lx: xaraari

5

pd: (xaraariyey)

6

ps: v2a=tr

7

key: xaraari

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hadalka ama qoraalka qaybta hordhaca u ah. Araar kooban ka dib, wuxuu u daadegay akhrintii gabayga. Dh: gogoldhig. hordhac. Li: gabagabo, gunaanad.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -iday, -isay) Xoolo cabbay oo la rabo in la rakaadiyo caws geyn.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -iday, -isay) Xoolo cabbay oo la rabo in la rakaadiyo caws geyn. m.f.dh, ararin.

waa la naqliyay ✓

1

(Raari-ga)

2

1. Jaadadka bariiska jaad kamid ah.

3

2. (dhul) duud dheer.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nooc bariiska ka mid ah oo ka baxa waddanka Barma. 2. Meel dhir dhaadheer oo badan leh.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] rice species

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) beer ku taal meel masna ah.

2

raari-da: (magac, dhedig, keli) dhul ballaadhan oo tigaad gaaban leh. Dh: ris.

3

raari-da: (magac, dhedig, keli) jaad tigaadda ka tirsan oo dooxyada ka baxda.

4

raari -ga: (magac, lab, keli) dhul taag ah; duud dheer. Raarida fuul oo hareeraha eeg.

5

raari -ga: (magac, lab, keli) jaad noocyada ka mid ah bariiska. Raari reerka maanta u kariya.

waa la naqliyay ✓

1

de: rice sp.

2

lx: raari

3

pd: (-ga)

4

ps: n-m-col

5

key: raari

waa la naqliyay ✓

v. afflict with drought

waa la naqliyay ✓

1

de: afflict with drought

2

lx: abaari

3

pd: (abaariyey)

4

ps: v2a=

5

key: abaari

waa la naqliyay ✓

m.dh.w eeg arji.

waa la naqliyay ✓

m.dh.w eeg arji.

waa la naqliyay ✓

f. n., pl. petitions; applications

waa la naqliyay ✓

-da: (n) [plural of arji] 1. applications (aplikeeyshenis); requests, as for assistance, employment, or admission for example to a school. 2. petitons (petishinis)

waa la naqliyay ✓

-da: (magc, dhedig, keli) waraaq lagu qoro codsi oo loo gudbiyo ciddii ay khusaysay. Dh: arji.

waa la naqliyay ✓

1

de: petitions; applications

2

lx: araaji

3

pd: (-da Sg: arji)

4

ps: n8-f-pl

5

key: araaji

waa la naqliyay ✓

1

(Araara-ha)

2

Labo qolo oo dagaallamaya oo la kala joojiyo; dagaaljoojis.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Kala joojinta iyo maslixidda dad dagaalamaya. la-mid: araari.

waa la naqliyay ✓

vl. n. end of fighting, cease-fire; mediation

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dhexdhexaadin iyo dagaaljoojis; labo qolo oo dagaalamaya oo la kala joojiyo. Dh: araarse.

waa la naqliyay ✓

1

de: end of fighting, cease-fire; mediation

2

lx: araare

3

pd: (/ha)

4

ps: vn-m

5

key: araare

waa la naqliyay ✓

1

araasi¹: m.l Orod iyo ci' uu sameeyo sac dhalay marka uu u soo socdo dhashiisa. la-mid: insaarax¹.

2

araasi²: f.mg2 (-iyay, -isay) Sac markaa dhalay meeshi uu dhashiisa ku ogaa aadid isagoo orod iyo ci' sameynaya. la-mid: insaarax².

waa la naqliyay ✓

1

asaraar¹: m.l 1. Muran wax jira lagu diidayo. 2. la-mid: araarid.

2

asaraar²: f.g1 (-ray, -rtay) Muran runta lagu diidayo samayn.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dabool la saaro haamaha iyo dhiilaha. Dh: fur, aabudh, murke.

2

aagaan -ka: (magac, lab, keli) xab weyn oo ilmaha dhalanaya ku duuban. Dh: dahaadh..

3

aagaan -ta: (magac, dhedig, keli) haan yar oo ah weel dhaqameed biyaha ama caano lagu shubto. Dh: gurungur, dhoon, marke, araari.

waa la naqliyay ✓

1

(Abraarid-da)

2

Jibaaxid; majiirid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg abraar². la-mid: abraar¹ (2).

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) bootin fiirsasho la'aan ah. Dh: jibaaxid, majiirid.

2

abraarid -da: (magac, dhedig, keli) gelitaanka safar aan soo laabasho lahayn. Dadkii hore abraarid ayey geli jireen. Dh: hayaamid. Li: negaansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg abraarid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baraar⁴.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg badhaadhid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baraari. la-mid: baraaris.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) badhaadhayn oo nimcad samayn. Qof walba baraarin naftiisa wuu u ordaa. Dh: badhaadhin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baraarin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) barwaaqo iyo dhereg. Dh: badhaadhis.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Barbaar ka dhigid. 2. Jir, garaad, anshax iyo wixi lamida ee ubad, dhisid; korin; tababbarid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Barbaar ka dhigid. 2. Jir, garaad, anshax iyo wixi lamida ee ubad, dhisid; korin; tababbarid. m.f.dh, barbaarin.

waa la naqliyay ✓

v. rear, raise, bring up; tame

waa la naqliyay ✓

-yey/ say: (v) raise (reeyz); bring up; rear (ri-yer); foster (foos- ter). Ex: aabbahay baa isoo barbaariyey; my father has raised me

waa la naqliyay ✓

1

(fal) barbaar ka dhig. Si wanaagsan u babaari carruurta. Dh: kori.

2

barbaari: (fal) «ku ~» dhaqan ku soo kori, ku tababbar. Diinta islaamka ku babaari carruurta.

waa la naqliyay ✓

1

de: rear, raise, bring up; tame

2

lx: barbaari

3

pd: (barbaariyey)

4

ps: v2a=

5

key: barbaari

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Cid qado siin.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax habeen ama aroor hore la qaban lahaa dib u dhig illaa duhurka ama barqada la gaadhayo. Li: guuri.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: farayaraan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg garaari.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (garraariyay, garraarisay) U g.: cid garraar u xirid (haween).

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg karaar³.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xawli ku socod.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg karaari. la-mid: karaaris.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) karaar u yeelid. Dh: taraarin.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: karaarin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax kharaar ka dhigid. la-mid: xaraari.

waa la naqliyay ✓

v. cause something to be bitter

waa la naqliyay ✓

(fal) wax dhadhan khadhaadh ka dhig. Dh: khadhaadhi, qaraari.

waa la naqliyay ✓

1

de: cause s.t. to be bitter

2

lx: kharaari

3

pd: (kharaariyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: kharaari

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xal u hel; maaro heshiis lagu gaadho hel adigoo kolba dhan ka eegaya. Arrinkaa adigu marmaari oo si uun ugu jihee. Dh: maaree, xalli.

2

marmaari: (fal) libdhi oo indhaha dadka ka qari. Musbaarka gidaarka ku marmaari. Dh: libdhi.

3

marmaari: (fal) naax oo aad u cayil. Sidii senge goobay u marmaari.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qaraar².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) iska soo taagid, xamili waayid. Shaqo badan iyo mishaar yarayaa qaraaridda keenay: Dh: diidid. Li: oggolaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Taraarid-da)

2

Xoog ku dhexmarid; jibaaxid; dardarid; abraarid; jiirid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg taraar². la-mid: taraar¹.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xoog ku dhexmarid. Dh: jibaaxid, dardarid, abraarid, jiidhid.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) jibaaxid; dardarid; jiirid; abraarid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg xarąar².

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) shaah, bun, Jaad, sigaar iyo wax la mid ah u baahasho oo caajis iyo hamaahsi badan yeelasho. Dh: hamuumid.

2

xaraarid -da: (magac, dhedig, keli) wax xadhaadhay oo balalooday noqosho. Dh: xadhaadhid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaraarin-ta)

2

Xaraar ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.dh eeg xaraari. la-mid: kharaarin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto uu ku xadhaadho siin. Dh: xadhaadhin.

2

xaraarin -ta: (magac, dhedig, keli) khadhaadh ka dhigid. Dh: xaraaris.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig; keli) eeg xaraarin.

2

xaraaris-ta: (magac, dhedig, keli) wax caleen ku sumoobay noqosho. Dh: xadhaadhis, xadhaadhid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) deegaan, xaaluf iyo oomane ka yeelis.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) geela goojintiisa. Amaaridda geelu waa calaamadda lagu garto in uu rimay.

2

amaarid -da: (magac, dhedig, keli) dareenka lulo iyo caajiska kaa xoog badan.

waa la naqliyay ✓

name-m my helper

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) finan yaryar oo oogada dadka ka soo baxa kulaylka dartii.

2

araarad-ka: (magac, lab, keli) u gogoldhigashada hadal ballaadhan ama murti soo socota. Araaradkii buu guddoomiyuhu ku dheeraaday.

3

araarad -ka: (magac, lab, keli) xoolo arooraya intaanay ceelka tegin sii daajin. Xooluhu araarintay biyo badan ku cabbaan.

4

araarad -ka: (magac, lab, keli) xaraaradka meel sarraysa laga soo xaraarto.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-reeyay, -raysay) Dad dagaalamaya kala joojin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-reeyay, -raysay) Dad dagaalamaya kala joojin. m.f.dh, araarayn.

waa la naqliyay ✓

v. mediate between fighting groups, stop a fight

waa la naqliyay ✓

(fal) jooji colaad dhex taalla labo dhinac ama heshiisii.

waa la naqliyay ✓

1

de: mediate between fighting groups, stop a fight

2

lx: araaree

3

pd: (araareeyey)

4

ps: v2b=

5

key: araaree

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) laba dawladood ama qabiil oo dagaallamaya dadka kala dhexfadhiista si ay u dhexdhexaadiyaan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) buug, sheeko, khudbad iyo wax la mid ah, horadhac u samayso. Sheekada ka hor wax dadka soo jiita ku araarso. Dh: araaro, afeefo, gogoldhigo.

2

araarso: (fal) horumar samee.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, lab, keli) sac markaa dhalay meeshuu ku ogaa ilmihiisa tegid, isagoo cod iyo orod samaynaya.

waa la naqliyay ✓