aqoo — Macnaha & Turjumaada

f.g3 (yaqaan, taqaan; yiqiin, tiqiin/aqooday, aqootay) Wax hore loo kasayey muddo dambe dib u garasho. Tusaale: “Hashi iga luntay ayaan geel ka aqooday”.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (yaqaan, taqaan; yiqiin, tiqiin/aqooday, aqootay) Wax hore loo kasayey muddo dambe dib u garasho. Tusaale: Hashi iga luntay ayaan geel ka aqooday. m.f.dh, aqood.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) garo; fahan.

2

aqoo: (fal) (u ~) wax aad diiddanayd qir; cid kale u garawso.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg aqoo. la-mid: aqoonsho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg aqoo. la-mid: aqoonsho.

waa la naqliyay ✓

1

imperative v., sg. know it!, recognize (someone)!

2

aqood v. know, recognize

waa la naqliyay ✓

-ay I day: (v) recognize (rekegnaayz); know or identify

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhimasho, gaajo iyo harraad aawadood.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqoo-sha)

2

1. Wax dad badan ka dhexeeya (cunno) kala agaasin iyo qayb-wanaaggooda.

3

2. Gooraha wax la cuno middood.

4

3. Sooryo; qorshe.

5

4. Wadid, meelgeyn.

waa la naqliyay ✓

1

aqool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Waqtiga hawlmaalmeedka la dhammeeyo ee guryaha loo noqdo. 2. Sida cuntada loo qaybiyo.

2

aqool²: m.dh 1. (-lo, m.dh) Gooraha wax la cuno middood. 2. la-mid: aqoolid.

3

aqool³: f.g/mg1 (-oolay, -ooshay) 1.(f.g) Dad badan cunto u qaybin. 2.(f.g) Wax dad badan ka dhexeeya maamulid. 3. (f.mg) Iyadoo hawl maalmeed la soo dhammeeyay guri u soo noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

aqool¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Waqtiga hawlmaalmeedka la dhammeeyo ee guryaha loo noqdo. 2. Sida cuntada loo qaybiyo.

2

aqool²: m.dh (-lo, m.dh) Gooraha wax la cuno middood.

3

aqool³: f.g/mg1 (-oolay, -ooshay) 1.(f.g) Dad badan cunto u qaybin. 2.(f.g) Wax dad badan ka dhexeeya maamulid. 3. (f.mg) Iyadoo hawl maalmeed la soo dhammeeyay guri u soo noqosho. m.f.dh, aqoolid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. mealtime; distribution (of food)

2

aqool v. distribute; serve (food)

3

aqool m. n. day

waa la naqliyay ✓

1

-ay / aqooshay: (v) cater (kayter); provide food service for:

2

aqool: - [Pl. aqoolood] (n) day (dheey). Ex: Shan aqoolood wax ma cunin; I didn't eat forfive days

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qorshe iyo qabanqaabo dhammayso oo meel ka soco. Minawarka quusaa hadduu Maarsay ka aqoolo.

2

aqool: (fal) cunto ama wax la mid ah, kala qaybqaybi oo kala qoqob; kala qarqoor oo kala googgoo.

3

aqool -ka: (magac, lab, keli) qabanqaabo iyo qorshe dhammayntii. Dh: maamul, agaasin.

4

aqool -ka: (magac, lab, keli) wax dad badan ka dhexeeya kala qaybin oo qayb u badin.

5

aqool -ka: (magac, lab, keli) meel ka socod; meel ka dhaqaaqid.

6

aqool -ka: (magac, lab, keli) goorta shaqooyinka la dhameeyo ee guryaha loo hoydo.

7

aqool -sha: (magac, dhedig, keli) milayada wax la cuno middood.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqoon-ta)

2

Wax qof bartay oo ogaadey; garasho; cilmi; kasmo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Cilmi. 2. Garasho dheerad ah oo wax loo leeyahay. Tusaale: “Jaamac Xamar aqoon buu u leeyahay”.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Cilmi. 2. Garasho dheerad ah oo wax loo leeyahay. Tusaale: Jaamac Xamar aqoon buu u leeyahay.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] knowledge, wisdom; science (of); culture

2

aqoon v.-inf: to know, recognize

3

aqoon v., neg., simple past tense: did not know

4

aqoon v., neg.-imp: don't know!, don't recognize!

5

aqoon v., neg., opt. form: may someone not know!

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) knowledge (noolij) ~ cilmi, oqoon. -Syn; information, learning, erudition, lore.

waa la naqliyay ✓

1

Conoscenza

2

Knowledge

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) caqliga aadamaha wax ku cusub oo koriya, waxatrna leh. Aqoon la'aani waa iftiin la'aan. Dh: garaad, kasmo, cilmi.

2

aqoon -ta: (magac, dhedig, keli) wax qof bartay oo uu ogaaday. Aqoon badan buu Cali teknoloojiyadda u leeyahay. Dh: fahan, garasho, kasmo, cilmi.

waa la naqliyay ✓

علم

waa la naqliyay ✓

imperative v., sg. know ~ recognize (it)!

waa la naqliyay ✓

(v) [imperative] you know

waa la naqliyay ✓

1

a: aqow, aqood, oqoow

2

de: know ~ recognize (it)!

3

lx: aqoow

4

ps: v4d-imp-sg

5

key: aqoow

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: asqoo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) 1. Wax harraad dareensan ahaansho. 2. Nafley dayow ku dhaca ahaansho. la-mid: aqsoo, aqsow, asqow.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) 1. Wax harraad dareensan ahaansho. 2. Nafley dayow ku dhaca ahaansho. la-mid: aqsoo, aqsow, asqow.

waa la naqliyay ✓

1

1. (qof) Aan dhagar iyo laqdabo aqoon; daacad; lillaahi.

2

2. (meel, kd.) nabad ah; aan cabsi lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Ablaawa-ha)

2

Qof aan tol lahayn: aan taariikhdiisa la aqoon.

waa la naqliyay ✓

1

(Abtiris-ka)

2

Aqoonta ku saabsan awooweyaashii hore magacyadooda iyo siday isugu xigeen; abtirsiino; abtirsiinyo; abnaq.

waa la naqliyay ✓

1

(Abwaan-ka)

2

1. (qof) laamo badan oo cilmi aqoon weyn ku leh ama u leh siiba dhaqanka iyo ilbaxa tolka; waaya-arag; waxyaqaan; buuni.

3

2. (*) Buug ama buugag laamaha aqoontoo dhammi ku urursan yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Abwaannima-da)

2

Abwaan ahaansho; aqoon, tan abwaanka u eg, lahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Afyaqaan-ka)

2

1. Af gaar ah yaqaan.

3

2. Cilmiga afafka aqoon weyn ku leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Akademiya-ha)

2

1. Urur ama maamul ka kooban dad wada waxyaqaan, oo dantoodu tahay inay kor u qaadaan aqoonta dhaqanka, suugaanta, falsamida, fanka iyo cilmiga.

3

2. Dugsi sare oo waxyaalo gaar ah laga barto, sida carbiska iyo tababbarka ciidammada, muusikada, farshaxannimada, ... (ama akademiyada).

waa la naqliyay ✓

1

(Alaal-ka)

2

Aan meesha uusan aqoon iyo dadka uusan aqoon ka qaloon; qof galgal badan oo dhiirran.

waa la naqliyay ✓

1

(Alaalabbaq-a)

2

Biqid aan aqoon ku dhisnayn; baqdin qalo keento; malabbaq.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqoolid-da)

2

Wax la wadaago qaybin, kala agaasimid; soorid; qorshayn

waa la naqliyay ✓

1

(Aqoonni-da, Aqoonni-ga)

2

Qof aqoon loo lee yahay; la yaqaan; indhagarad; (ama aqoonin).

waa la naqliyay ✓

1

(Aqoonsad-ka)

2

Aqoon u yeelad; garasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqoonsasha-da)

2

Aqoon u yeelasho; barasho; ogaansho; garasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Baafin-ta)

2

Wax lumay ama aan la aqoon meel laga helo, weyddiin iyo 'war yaa arkay?' ku baadi goobid.

waa la naqliyay ✓

1

(Badow-ga)

2

Aan reer-magaal ahayn; reer-miyi; aan wax aqoon; aan ilbax ahayn; galti; khashiin; (ama Badwi).

waa la naqliyay ✓

1

(Barasha-da)

2

Aqoon u yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Barid-da)

2

1. Qof, wax uusan horay ugu aqoon, tustusid, u sheegsheegid, ugu celcelin, taniyo intuu ka garto oo ka aqoodo; hawsha baraha.

3

2. Bar ka dhigid; buuxin waayid.

waa la naqliyay ✓

1

(Baxaar-ka)

2

Nin webiyada aqoon dheer u leh oo la yiraahdo wuxuu u taliyaa nafleyda ku jirta siiba yaxaaska iyo kalluunka.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) Nafley cunto iyo biyo la'aan dartood u wax yeelloobid. la-mid: caqo.

waa la naqliyay ✓

v. starve to death, die of starvation

waa la naqliyay ✓

(fal) harraad iyo gaajo u dhimo.

waa la naqliyay ✓

1

de: starve to death, die of starvation

2

lx: aqo

3

pd: (aqday)

4

ps: v3b=intr

5

key: aqo

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-ooyay, -oysay) Wax qallalan biyo gelin. la-mid: qooy.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-ooyay, -oysay) Wax qallalan biyo gelin. m.f.dh, qoyn. la-mid: qooy.

waa la naqliyay ✓

v. moisten, make something wet

waa la naqliyay ✓

-yey / qooysay: (v) wet (wet); dampen (dham-pen) ~ qoy

waa la naqliyay ✓

(fal) biyo ku dul shub oo wax qoyan ka dhig. Go'a ii qoo. Dh: qoy. Li: qallaji, engeji.

waa la naqliyay ✓

1

a: qoy

2

de: moisten, make s.t. wet

3

lx: qoo

4

pd: (qooyey / qooysey)

5

ps: v2a=tr

6

key: qoo

waa la naqliyay ✓

mu.eb Magacuyaalka qofka labaad oo ka kooban 'adi' iyo 'oo'.

waa la naqliyay ✓

m. n. father, old man

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) qofka labaad ee lala hadlaha ah oo ka kooban 'adi' iyo 'oo'; adiga oo. Waxaan ku garanayaa adoo yar.

waa la naqliyay ✓

1

de: father, old man {S}

2

lx: adoo

3

pd: (-ga)

4

ps: n7-m

5

key: adoo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Ka a.: qof, wax sharaftiisa wax u dhimi karo ka fogaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) (ka ~) ka dhawrso oo ka baaqso shey falkiisa. Nimaan edeb daroonayn, xil waa iga ajoodaaye. Dh: xishoo, sarriigo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) erey caalami ah oo marka telefan la dirayo ama la qabanayo hadalka lagu horraysiiyo. Dh: haloo, halo, halow.

waa la naqliyay ✓

mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'oo'.

waa la naqliyay ✓

m..eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'oo'.

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) qofka koowaad ee hadlaha ah; 'aniga' iyo 'oo' oo la isku ladhay.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: abqo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) mudho ka baxa dhirta qaarkeed sida qudhaca, maraaga iyo galoolka. Dh: abqo, qabco, dhaameel, dheemaal, geydhe.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax baro oo ogow. Aqow in maskaxda la adeegsado. Dh: garo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: asqo.

waa la naqliyay ✓

f. n. strong thirst

waa la naqliyay ✓

-aqsada: (n) extreme thirst ~ asqo

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) harraad iyo oon daran.

2

aqso-da: (magac, dhedig, keli) garanwaaga jahada loo socdo.

waa la naqliyay ✓

1

de: strong thirst

2

lx: aqso

3

pd: (/da)

4

ps: n-f

5

see: asqo

6

key: aqso

waa la naqliyay ✓

imperative v., pl. you all know (it)!

waa la naqliyay ✓

1

de: you all know (it)!

2

lx: aqooda

3

pd: (oqooda)

4

ps: v4d-imp-pl

5

key: aqooda

waa la naqliyay ✓

v., sg., opt. form: may I / he know ...

waa la naqliyay ✓

1

cf: aqaanno, yaqaanno

2

de: may I / he know ...

3

lx: aqoodo

4

ps: v4d-1sg/3m-opt

5

key: aqoodo

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) cid la garanyo, qof la yaqaanno. Siciid iguma cusbin, waa nin aqoonin ah. Dh: aqoonni.

waa la naqliyay ✓

v., sg., opt. form: may you / she know ...; let her know ...

waa la naqliyay ✓

1

a: taqaanno, taqaannid

2

de: may you / she know ...; let her know ...

3

lx: aqooto

4

ps: v4d-2sg/3f-opt

5

key: aqooto

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: asqood.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg aqsoobid.

waa la naqliyay ✓

v. be very thirsty; be unaware, be disoriented

waa la naqliyay ✓

1

a: asqow [v3a=inch]

2

de: be very thirsty; be unaware, be disoriented

3

lx: asqoob

4

pd: (asqoobay)

5

ps: v1=

6

key: asqoob

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg asqoo. la-mid: aqsoobid, aqsood, asqoobid.

waa la naqliyay ✓

m.l eeg asqoo. la-mid: aqsoobid, aqsood, asqoobid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg asqoobid.

waa la naqliyay ✓

1

baqool¹: m.l Safar duhurkii la socdo; dhalandhool. la-mid: baqoolid.

2

baqool²: f.mg1 (-oolay, -ooshay) Duhur, socod gelid. la-mid: boqool².

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oolay, -ooshay) Duhur, socod gelid. m.f.dh, baqoolid. la-mid: boqool.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) waqti cadceeddu kulushahay soco oo ha hadhgalin hadhimada dabadeed. Sii boqool tuulladu way fogtahaye. Dh: dhalandhool.

2

baqool -ka: (magac, lab, keli) socod dheer oo qorax kulaylaha la socdo, casar iyo duhur inta u dhaxaysa. Baqoolaha hadhsimadii, hadii buqulka lagu dhaco.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: moqor.

waa la naqliyay ✓

m. n. small deep hole usually in a tree (where water gathers)

waa la naqliyay ✓

(fal) si isle'eg wax u qaybi. Hawsha inno maqoor. Dh: qaybi.

waa la naqliyay ✓

1

a: moqor

2

de: small deep hole usually in a tree (where water gathers)

3

lx: maqoor

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: maqoor

waa la naqliyay ✓

1

(Aboor-ka)

2

Cayayaan beelo beelo u dega oo dundumooyinka sameeya.

waa la naqliyay ✓

1

aboor¹: m.dh Waxar ayadoon naaskii hooyadeed ka go'in biyo-cabbid bilowday.

2

aboor²: m.l Cayayaan yaryar, cawlan, oo leh lix lugood iyo ilka adag oo beel beel u dega, dundumooyinka sameeya.

waa la naqliyay ✓

m.l Cayayaan yaryar, cawlan, oo leh lix lugood iyo ilka adag oo beel beel u dega, dundumooyinka sameeya.

waa la naqliyay ✓

m. n. termite, white ant; termites

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) termite (teermaayt); also called white ant

waa la naqliyay ✓