aqaldumin

(n)* protein.

barootiin

-ka: (magac, lab, keli) aqaltaagista iyo dhismaha guriga reer ku dhaqmo. Maanta waa aqaldhiskii Cali.

m.f.dh eeg qaldan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) gef iyo wax aan sax ahayn samayn. Qaldamiddu waa dabeecadda Aadanaha.

m.f.dh eeg abaydimi.

-ta: (magac, dhedig, keli) ilmo aan weli cunnada baran, naaska ka gudhin.

m.f.dh eeg adaadun².

-da: (magac, dhedig, keli) guri, xoolo ama wax kale, unkid oo alkumid.

m.dh la-mid: aroosin.

m.dh (daaw.) Awoodda ishu ay ku qumiso dhererka kulmiska bikaacadeeda, ayna u tusto hummaagyo bayaan ah ee walxo yaala fogaanno kala duwan.

-ta: (magac, dhedig, keli) laas ama ceel kolka uu maaxanayo taabasho ama qardabayn oo dumin. Allahyoow mar ii sahal, hay maaxduminin anigee muraadkayga ii yeel.

m.f.dh la-mid: alaladin.

-ta: (magac, dhedig, keli) taah iyo reen ka keenid.

m.dh (daawo) Awoodda ishu ay ku qumiso dhererka kulmiska bikaacadeeda, ayna u tusto hummaagyo bayaan ah ee walxo yaala fogaanno kala duwan.

Accomodation

m.f.dh eeg daadduumi. la-mid: daadduunsiin, daanduumin, daanduunsiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) rafaad iyo dullinimo ku reebid. Daadduuminta dadkan ku dhacday waa mid murugo leh.

m.dh la-mid: daadduumin.

(Hadaadumid-da)

Ka caloolduubasho; ka quusasho; dalaabid.

m.f.dh eeg hadaadun². la-mid: hadaadun¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) wax la naawilayey oo la waayey ka samrid, ka caloolduubasho. Dh: quusasho.

(Macaluulin-ta)

Caato ka dhigid.

m.f.dh eeg macaluuli. la-mid: macaluulis¹.

-ta: (magac, dhedig, keli) gaajaysiin oo nafaqadarro iyo dhimasho u horseedid. Dh: macaluulsiin. Li: dhergin.

(Madalhufin-ta)

Si dhagar ah, qof, hadalka toosan uga leexin oo wax gef ah ku ridid ama ka yeersiin.

m.f.dh eeg madalhufi. la-mid: madalhufis.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel aan la garanayn u eryesho oo u kaxayn. Ninkaan dalka sharci ku joogin madallufin ayuu ku fiican yahay. Dh: asaruurin.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof kale caydhayn oo wuxuu xoolo lahaa idlayn. Dh: kicin, masalafin, kicin, caydhayn.

m.f.dh eeg taxalluji.

-ta: (magac, dhedig, keli) (isku ~) dadaal dheeraad la imaanta.

-ta: (magac, dhedig, keli) waqtiga oo la isku dhaafiyo wax aan manaafacaad lahayn. Dh: waqtilumis.

-da: (magac, dhedig, keli) baryo iyo calaacal joogto ah ku jirid. Odaygani yadaadumid kama waantoobayo.

m.l.u 1. Dadka Eebahay dunida guudkeeda ku abuuray oo dhan. 2. Aadami ahaan. la-mid: aadane, aadmi.

m.l.u 1. Dadka Eebahay dunida guudkeeda ku abuuray oo dhan. 2. Aadami ahaan. la-mid: aadane, aadmi.

m. n. (adj.): humanity; human being, person; human

-ga: (n) human being (hiyuuman biing) ~ aadane

a: aadane

de: humanity; human being, person; [atr.] human

lx: aadami

pd: (-ga Pl: aadamiyiin)

ps: n8-m

key: aadami

m.f.dh eeg aaddi. la-mid: aadin, aadsiin.

Mapping

-ta: (magac, dhedig, keli) (ku ~) qof amat wax, mid kale oo u dhigma ku toosin.

aaddin -ta: (magac, dhedig, keli) (isku ~) wax kala daadsan isku habayn.

1. (qof) Aan dhagar iyo laqdabo aqoon; daacad; lillaahi.

2. (meel, kd.) nabad ah; aan cabsi lahayn.

ąammin¹: m.l 1. Aan dhagar iyo laqdabo aqoon; daacad; lillaahi (qof). 2. Nabad ah; aan cabsi lahayn (meel).

ąammin²: f.g1 (-nay, -ntay) 1. Cid kalsooni ku qabid. 2. Ku ąa.: cid si kalsooni leh wax ugu dhiibasho.

ąammin¹: m.l 1. Aan dhagar iyo laqdabo aqoon; daacad; lillaahi (qof). 2. Nabad ah; aan cabsi lahayn. Tusaale: "Magaaladaasu waa meel ąammin ah".

ąammin²: f.g1 (-nay, -ntay) 1. Cid kalsooni ku qabid. 2. Ku ąa.: cid si kalsooni leh wax ugu dhiibasho. m.f.dh., ąamminid.

v. have faith, trust, confide in, believe

aammin m. n. (adj.): honest person; trustworthy, reliable, sincere

aammin m. n. peaceful place without danger

1. -ka: (n) trust (tarast); belief (bi-liif); confidence (kon-fi•dansi); faith (feeyth) ~ kalsooni, citiqaad.

2. aammin -ay / tay: (v) trust (tarast); Ex: haddaad aammintid wuu ku khayaamin; if you trust him, he will cheat you

aammin: -ka: (n) 1. trust (tarast); belief (bi-liif); confidence (kon fi dansi); faith (feeyth) kalsooni, citiqaad. 2. aammin -ay /tay: (v) trust (tarast); Ex: haddaad aammintid wuu ku khayaamin; if you trust him, he will cheat you

aammin-ka: (n) time (taaym) wakhti. Ex: waa ammin xun; it is a bad time

(fal) wax laguu sheegay rumee oo kalsooni buuxda sii; sida loo sheegay u qaado. Aammin, inad aayad tahay, Alle lagu gartoo, uunkaa ka mida. Dh: rumee. Dh: beeni.

aammin: (fal) kalsooni sii oo hanti ku hallee. Waxaad igu aamintaa, adduunyada aad dhaqdiyo, intay kuu sii dhashaba.

aammin: (tilmaame) cid hanti loo dhiiban karo ama la isku hallayn karo.

aammin: (tilmaame) meel nabad ah oo aan colaadi ka jirin. Jabuuti waa dal aamin ah. Dh: nabad.

-ta: (magac, dhdig, keli) kallihinta geela ama guurintiisa, si uu ugu arooro meel fog. Alalinta geelu waa hawl qoofilka iyo nirguhu ba ku daalaan.

m.f.dh eeg calmi².

-ta: (magac, dhedig, keli) mar aanu shay iska beddelin sidii uu midabkiisa ama noociisu ahaa. Xoolahan dalmin kama muuqato.

(Lalmin-ta)

Meel ka laallaadin, ka lulid, ka raaricin.

m.f.dh eeg lalmi. la-mid: lalmis.

-ta: (magac, dhedig, keli) maro iyo wixii la mid ah, hawada dhex ruxid oo kolba dhinac u wadid. Dh: lulis, ruxid.

f.g1 (-imay, -intay; -imi) Wax waqtigii la sameyn lahaa ama la bixin lahaa ka soo hormarin.

f.g1 (-imay, -intay; -imi) Wax waqtigii la sameyn lahaa ama la bixin lahaa ka soo hormarin. m.f.dh, qaddimid.

v. advance (a payment), prepay; put forward (a proposal)

-qaddimay / qaddintay: (v) pay beforehand; pay in advance; prepay (piri-peey)

(fal) shinkiisii ka soo horraysii. Waxayga ii qaddin.

de: advance (a payment), prepay; put forward (a proposal)

lx: qaddin

pd: (qaddimay)

ps: v1=tr

key: qaddin

m.dh Meel leh dhir madow yari ku yaal.

qadiin¹: m.l la-mid: qadiim.

qadiin²: m.dh 1. Midab-gaddoonka ku dhaca xoolaha jirran; yuduun. 2. Badar muddo yiil oo uumi gaaray.

(Qalami-da)

Bahal yar oo dhinac daayeerka uga eg (cagaha, dabada) dhinacna dawacada (wejiga, dhegaha), oo indho waaweyn; geedatiris.

qalami¹: m.l la-mid: qalammi.

qalami²: m.dh Nafley yar oo indha waaweyn leh oo cagaha iyo dabada daanyeerka uga eg, wejiga iyo dhegahana dawacada ugu eg; geedatiris.

f. n. lemur

-da: (magac, dhedig, keli) nooc daayeerka ka mid ah oo geedafuulka iyo booddada ku caan ah. Beerta xayawaanka qalami baa joogta. Dh: geedatiris.

de: lemur

lx: qalami

pd: (-da)

ps: n-f

key: qalami

1. Qalad ku jiro; gef ah.

2. Wareersan.

qaldan¹: f.g/mg1 (-amay, -antay; -ami) 1. Wax, wax kale ku qasan yihiin noqosho. 2. Cid gefsan noqosho.

qaldan²: f.mg4 (-xay, -xday) 1. Wax si aan sax ahayn loo sameeyay ahaansho. 2. Wax gefsan noqosho.

der. [adjective] wrong, mistaken, in error; abnormal

-aa / qaldanayd: (adj) 1. wrong (roong); incorrect (in-ko-rakt); mistaken (mis-teeyken); erroneous (i-roo-niyas); untrue (an-riyal); 2. improper (im-poroper); inappropriate

(fal) gef iyo wax aan sax ahayn samee Kolkaad tababaranayso bogoljeer qaldan waa lagu siciye.

qaldan: (tilmaame) khalad ku jooga ah; aan sax ahayn ah. Ninka dadka yasaa waa nin qaldan. Dh: khaldan. Li: saxan, saxsan.

de: wrong, mistaken, in error; abnormal

lx: qaldan

nt: qaldan [v1=inch] 'err, make a mistake'

pd: (qaldanaa)

ps: adj-der

key: qaldan

m.f.dh eeg qalad².

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale wax aan sax ahayn u sheegid; cid marrin habaabin. Ninkaasi dadka qaldidda ha ka daayo. Dh: khaldid. Li: sixid

qaldid -da: (magac, dhedig, keli) laba wax iyo in ka badan isku laagid. Qaldidda sibidhka iyo niisku way dhib badan tahay. Dh: qaldadayn, iskulaaqid.

-ka: (magac, lab, keli) wax nool meel kat jeexid. Dh: qalliin.

-ka: (magac, lab, keli) bogcadka hoose een qallibka ahayn. Dh: saani. Li: qallib.

(Qalmid-da)

1. Wax haddii la qalayo qalid u suubbama ama qalmi kara noqosho.

2. (u qalmid) u cuntamid; u dhigmid; istaahilid.

m.f.dh eeg qalan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) u cuntamid, u dhigmid, ku habboonaan. Isku qalmidda wiilka iyo gabadha waa la isku raacay. Dh: istaahilid.

m.f.dh eeg qalwi. la-mid: halwin.

-ta: (magac, dhedig, keli) aad wax u liqid gaar ahaan wax dareere ah.

Solifluction, Landslide or landslip

m.f.dh eeg qaxmi.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhuxul iyo wax la mid ah shidid.

m.dh Ul dhuuban oo geela lagu ilaaliyo.

-ka: (magac, lab, keli) eeg qaar.

qaydin -ta: (magac, dhedig, keli) calaamad lagu garto u yeelid. Qaydintu way fiican tahay si alaabaha loo kala garto. Dh: caalamadin.

-ka: (magac, lab, keli) meel ka dhaqaaqid oo tu kale u socdaalid. Dh: aadid.

m.dh la-mid: aaddin.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale in ay tegto ama socoto, sabab u noqosho.

m.f.dh eeg abaadi. la-mid: abaadsiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) goofinta wax jiray iyo baabi'intiisa. Abaadinta beerta, anaa kugu dhaafay. Dh: goofin, baabi'in.

abaadin -ta: (magac, dhedig, keli) waarinta wax jira iyo raajintiisa. Abaadinta uunka, Allaa iska diiday.

(Abaydin-ta)

1. Carruur, caanaha ay hooyada ka nuugaan, ka gooyn.

2. Caano aan kuwa hooyo ahayn (oo xoolaad) carruur siin oo ku korin.

3. Carruurta lafteeda.

m.l/dh.kh A. ah: ilmo yar oo naaska hooyo aan nuugin.

m.l/dh.kh A. ah: ilmo yar oo naaska hooyo aan nuugin.

m. n. child abandoned by his mother; baby that has been weaned

-ka: (n) a young mammal that has been abandoned by it's mother; weaned (wiinid)

-ka: (magac, lab, keli) ilmo caananuug ah; carruurta cunista hadda uun baranaysa.

abaydin -ka: (magac, lab, keli) ilma caananuug ah naaska ka gudhin; naas ka deyn.

de: child abandoned by his mother; baby that has been weaned

lx: abaydin

pd: (-ka ~ -ta)

ps: n2-m; n1-f

key: abaydin

adaadun¹: m.l Unkidda xoolo, aqal iyo wixi lamida la unko.

adaadun²: f.g1 (-umay, -untay) Xoolo, aqal iyo wixi lamida unkid.

(fal) guri, xoolo iyo wax la mid ah, alkun.

adaadun -ka: (magac, lab, keli) alkumidda aqal, xoolo ama wax la mid ah.