anqaw

(Anqaas-ta)

Khad.

m.dh Hoore madow oo ka samaysan dhuxul, xabag, caano ama biyo isku riiqan oo ardada dugsiga quraanka wax ku qortaan. la-mid: inqaas.

m.dh Hoore madow oo ka samaysan dhuxul, xabag, caano ama biyo isku riiqan oo ardada dugsiga quraanka wax ku qortaan. la-mid: inqaas.

f. n. ink

-ta: (n) ink made of charcoal ~ khad

-ta: (magac, dhedig, keli) dhuxul la daqiijiyay oo inta biyo lagu daro loo isticmaalo in wax lagu qoro. Macallinku looxa anqaas buu ligu qoray. Dh: tawaad, khad.

anqaas-ta: (magac, dhedig, keli) dareere madow, ama midabyo kala duwan yeelan kara oo wax lagu qoro. Dh: khad.

de: ink

lx: anqaas

pd: (-ta)

ps: n2a-f

syn: khad

key: anqaas

f.g2 (-iyay, -isay) Ilmo markaa dhashay caano ama biyo siin. la-mid: canqari.

v. give a newborn baby its first food (milk and water mixture); educate ~ train a child

-yey / say: (v) give the first feed to the newborn baby ~ canqari

(fal) canug dhashay oo aan wali wax hore dhadhamin, biyo ama caano sii. Ilmahaad dhalaysa na, ku anqari xalaal iyo, wuxuu Eebbe kuu qoray. Dh: canqari.

a: canqari

de: give a newborn baby its first food (milk and water mixture); educate ~ train a child

lx: anqari

pd: (anqariyey)

ps: v2a=tr

key: anqari

m.l la-mid: banqi.

-ga: (magac, lab, keli) geel irmaan caano badani ku jiro. Banqaygii haddii loogu galo beesha weyn jilayey.

m.l la-mid: danqasho.

(Hanqal-ka)

Oogada dadka qaarkeeda kore oo hore oo madaxa iyo caloosha u dhexeeya; laab.

m.l Qaarka sare ee dadka inta madaxa iyo caloosha u dhexeysa. la-mid: hangal¹.

m.l Qaarka sare ee dadka inta madaxa iyo caloosha u dhexeysa. la-mid: hangal.

m. n. chest (body from the abdomen to the chin)

-ka: (magac, lab, keli) oogada inta sare ee madaxa iyo caloosha u dhaxaysa. Libaaxii kolkuu i arkay ayuu hanqalka la kacay. Dh: xabbadka, laab.

hanqal -ka: (magac, lab, keli) dhawaaqa onkodku sameeyo.

cf: laab

de: chest (body from the abdomen to the chin)

lx: hanqal

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: hanqal

(Hanqar-ka)

Onkod; guguc; wiriq.

hanqar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Onkod, gugac. 2. Qarax, biriq.

hanqar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Cod weyn oo sida gugaca iyo wixi lamida oo kale ah bixin.

m. n. thunder

(fal) roob, onkod.

hanqar-ka: (magac, lab, keli) sanqadha iyo guguca xoogga badan ee hillaaca ka dambeeya. Dh: wiriq, hangadh, onkod, guguc.

de: thunder

lx: hanqar

pd: (-ka)

ps: n2-m

syn: onkod, guguc

key: hanqar

(Janaw) S Jubae fluvii Chiov. Sapindaceae.

(Manqas-ka)

Labo birood oo af leh oo isku xiran oo wax lagu jaro; qardhabe (ama maqas).

m.l (-syo, m.dh) Laba birood oo isku xiran afna leh oo wax lagu jaro; qardhabo. la-mid: maqas.

m.l (-syo, m.dh) Laba birood oo isku xiran afna leh oo wax lagu jaro; qardhabo. la-mid: maqas.

m. n. scissors

Forbice

Scissors

-ka: (magac, lab, keli) qosol badan iyo ciyaar aan turxaan lahayn. Dh: kaftan, ciyaar.

a: maqas

bw: Arabic

de: scissors

lx: manqas

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: manqas

(Manqax-a)

Qosol badan iyo cayaar.

manqax¹: m.l 1. la-mid: manqaxi. Qosol badan iyo cayaar. 2. la-mid: manqixid.

manqax²: f.mg1 (-xay, -xday; -qixi) Dad badan oo meel wada jooga hal mar wada qoslid. la-mid: minqax².

vl. n. fun and games, laughter, hilarity; gambolling, jumping about

(fal) qosol ay farxadi ku jirto gosol. Orodoo dadka wada faraxsan la mangax. Dh: mingax.

manqax-a: (magac, lab, keli) qosol iyo kaftan aan xigmad badan xambaarsanayn.

manqax -a: (magac, lab, keli) yaab iyo amakaag. Dh: minqax, jalabbuto.

a: minqax

de: fun and games, laughter, hilarity; gambolling, jumping about

lx: manqax

pd: (-a)

ps: vn-m

key: manqax

(Sanqar-ta)

Shanqar.

sanqar¹: m.dh (-ro, ml.) Jabaqda ka dhalata laba shay oo isku dhacday. la-mid: shanqar¹, sharqan¹, sharqar¹.

sanqar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Sanqar samayn. la-mid: shanqar², sharqan².

sanqar¹: m.dh (-ro, ml.) Jabaqda ka dhalata laba shay oo isku dhacday. la-mid: shanqar, sharqan, sharqar.

sanqar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Sanqar samayn. m.f.dh, sanqarid. la-mid: shanqar, sharqan.

v. make a noise ~ sound

-ta: (n) noise (nooyz); sound (saawndh) ~ sanqadh, shanqar.

ka sanqari -yey / say: (v) cause something to make a noise ~ ka sharqami

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dhegtu maqasho oo aan ahayn codka dadka iyo duunyada iyo yeerta qalabka muusikada. Dh: sharqan, sanqadh, shanqadh.

de: make a noise ~ sound

initial: s

lx: sanqar

pd: (sanqaray)

ps: v1=intr

see: shanqar

key: sanqar

m.l la-mid: waqlal.

(fal) «ka wanqal ka gawrac ilmo dhashay. U wanqal ilmahaaga curad. Dh: wantafee.

wanqal-sha: (magac, dhedig, keli) duco neef ama wax ka badan la qalo oo sharci ahaan ilma kasta oo dhasha loo sameeyo; neefka wanqasha loo qaalayana wanqal waa la yidhaa. Wanqal ayaa loo sameeyay cunigii yaraa. Dh: wantafo.

wanqar¹: m.l (-rro, m.dh) Dhaawac halis ah.

wanqar²: m.l 1. (xisaab) Guud ahaan, shaxan ama tibaax waxa la yiraahdaa waa wanqaranyahay haddii qaybo ka mid ah shaxanka ama tibaaxda la isku beddel karo iyada oo aan shaxanka ama tibxaha la doorin. Shaxan joometariyeed waxa uu leeyahay wanqar noqod haddii baro ku yaalla shaxanka ay leeyihiin baro ku aaddan oo ka soo noqday bar kale oo loo yaqaan xuddun wanqareed, xarriiq wanqareed ama sallax wanqareed. 2. (xisaab) Shaxan kasta oo loo qaybin karo laba qaybood oo middiiba midka kale uu u yahay humaag muraayadeed shaxan sallax ah waxa uu leeyahay ugu yaraan hal xarriiq wanqareed oo u qaybisa laba humaag muraayadeed. Xarafka A waa wanqaranyahay; is mana beddelo marka muraayad lagu eego. Hase yeeshe, xarafka R ma aha wanqar.

wanqar³: f.g1 (-ray, -rtay) Ugaar, xoolo iyo wixi lamida iyada oo uur-kujirta laga saarayo calool ka dillaacin.

wanqar¹: m.l (-rro, m.dh) Dhaawac halis ah.

wanqar²: m.l 1. (xisaab) Guud ahaan, shaxan ama tibaax waxa la yiraahdaa waa wanqaranyahay haddii qaybo ka mid ah shaxanka ama tibaaxda la isku beddel karo iyada oo aan shaxanka ama tibxaha la doorin. Shaxan joometariyeed waxa uu leeyahay wanqar noqod haddii baro ku yaalla shaxanka ay leeyihiin baro ku aaddan oo ka soo noqday bar kale oo loo yaqaan xuddun wanqareed, xarriiq wanqareed ama sallax wanqareed. 2. (xisaab) Shaxan kasta oo loo qaybin karo laba qaybood oo middiiba midka kale uu u yahay humaag muraayadeed shaxan sallax ah waxa uu leeyahay ugu yaraan hal xarriiq wanqareed oo u qaybisa laba humaag muraayadeed. Xarafka A waa wanqaranyahay; is mana beddelo marka muraayad lagu eego. Hase yeeshe, xarafka R ma aha wanqar. m.f.dh, wanqarid.

Symmetry

(fal) ugaadh, xoolo iyo wixii la mid ah iyada oo uurkujirta laga saarayo calool ka dillaacin.

wanqar -ka: (magac, lab, keli) dhagax lagu hagaajo oo lagu sigibtiro dhagaxa hoose ee shuurada lagu ridqo. Dhagax wanqar ah oon ku wanqarno inoo doon. Dh: kureed.

wanqar -ka: (magac, lab, keli) dhaawac halis ah.

wanqar-ka: (magac, lab, keli) guud ahaan, shaxan ama tibaax waxa la yiraahdaa waa wanqaran yahay haddii qaybo ka mid ah shaxanka ama tibaaxda la isku beddeli karo iyada oo aan shaxanka ama tibxaha la doorin. Shaxan joometariyeed waxa uu leeyahay wanqar noqod haddii baro ku yaalla shaxanka ay leeyihiin baro ku aaddan oo ka soo noqday bar kale oo loo yaqaan xuddun wanqareed, xarriiq wanqareed ama sallax wanqareed.

wanqar -ka: (magac, lab, keli) shaxan kasta oo loo qaybin karo laba qaybood oo middiiba midka kale uu u yahay humaag muraayadeed shaxan sallax ah waxa uu leeyahay ugu yaraan hal xarriiq wanqareed oo u qaybisa laba humaag muraayadeed. Xarafka A waa wanqaran yahay; is mana beddelo marka muraayad lagu eego. Hase yeeshe, xarafka R ma aha wanqar.

Haddaan wax kale jirin; hadday u yaraato; xataa.

qr. Hadday u yaraato; haddaan wax kale jirin; agow; xataa. Tusaale: “Ana ii ahaateenaa!”; “Ana roob di'i lahaayaa!” la-mid: anaa².

[adverb] or [adverbial] [expression] at least, even

-da: (magac, dhedig, keli) ugu yaraan; haba yaraatee.

de: at least, even

lx: ana

ps: adv

see: xataa

key: ana

(eraydhawaaq) la yiraahdo marka wax lala yaabo. Naw! Waar bal ninkan biraha ka samaysan eega! Dh: jaw, dhega, agah, heey.

qaw¹: m.l Meel cirif ah oo haadaan dheeri ka hooseysa.

qaw²: m.dh.sh.r Erey tilmaama dhawaac.

m.l Meel cirif ah oo haadaan dheeri ka hooseysa.

Trough

m. n. precipice, ravine, gorge

qaw [feminine] n. thump, thud, sound of pounding ~ knocking

(ereycodeed) lagu cabbiro jabaqda wax la isla dhaco ama cod sida shanqadha biraha ah. Qawda maqashii waxna ha u qaban.

qaw-ga: (magac, lab, keli) meel jar iyo waraar ah. Ninkii qaw dheer ayuu ka dhacay. Dh: waraar, haadaan, gebi, laalley.

-ga: (magac, lab, keli) tafiirta oo dhinaca aabbaha ah; asalka laga soo tafiirmay. Dhaqankii adawgay, kama iilanaayee, waan ilaalinaynnaa. Dh: isir, asal.

adaw-ga: (magac, lab, keli) aabbaha aabbihii. Aabbahaa iyo adawgaa la jannee. Dh: awaw.

f.mg3 (-aaday, -aatay) Wax xalaad ku sugan noqosho. la-mid: ohow.

f.mg3 (-aaday, -aatay) Wax xalaad ku sugan noqosho. Tusaale: Weligaa sidaas ahaw!

imperative v., sg. you be ~ become!

Singular (v) that you become or be ~ ahow

(fal) ku sugnaw xaalad gaar ah. Dh: noqo.

ahaw: (fal) wax jira noqo oo Awoodda Alle ku samaysan. Dh: abuuran, samaysan.

a: ahow

de: you be ~ become!

lx: ahaw

ps: v5a-imp-sg

key: ahaw

(fal) diimisow oo dhooqow, noqo biyo kaadidii xooluhu ka badatay. Adigaa ajaw yidhi, biyihii udgoonaa, oo eeddan nagu falay.

anaa¹: mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'aa 1'.

anaa²: qr. la-mid: ana.

m..eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'aa/ayaa'.

pron., red, sg. It is I who ...

(clause pronoun) I am the one who... Ex: anaa sheegay; I am the one who told.

(magac'uyaal) lagu asteeyo qofka koowaad ee hadlaha ah oo keli ah. Waxa uu ka kooban yahay 'aniga' iyo 'ayaa' oo la isku daray. Anaa qaanta idinka bixinaya.

de: It is I who ... = aniga + baa

lx: anaa

ps: pro-red-1sg + focus

key: anaa

/eynal/ (adj) wax futada ama dabada ku shaqa leh ama ku lug leh.

name-m very sociable

(magac'uyaal) lagu tusmeeyo qofka koowaad ee lala hadlaha ah oo keli ah. Waa 'aniga' iyo 'ayay' oo la isku daray. Waar ma anay sidaa igu leeyihiin?

pron., red, [conjunction] me too

(clause pronoun) me also or me too ~ amba. Ex: anba waan jeclahay; I love it too