anigaan

(ani, i, ii)

Qofka hadla haya ama wax qora haya.

mu.eb Magacuyaal tilmaamaya qofka kowaad ee kelida ah oo ebyoon ah (hadlaha ama qoraha). la-mid: ani.

m..eb Magacuyaal tilmaamaya qofka kowaad ee kelida ah oo ebyoon ah (hadlaha ama qoraha). la-mid: ani.

prosg. I, me

(pronoun) I (aay); me (mii) ~ ani. Ex: aniga baa arkay; I saw

cf: aan, an, ani, i, -kayga, -tayda

de: I, me

lx: aniga

pd: (anigu)

ps: pro-1sg

key: aniga

أَنَا

1. (Aagaan-ka) Furka aagaamaha iyo haamaha lagu daboolo.

2. (Aagaan-ta) Haan yar.

aagaan¹: m.l (-nno, m.l/dh) Weel yar oo wax lagu shuban karo oo haamaha lagu aabburo.

aagaan²: m.dh (-aamo, m.l) Haan yar oo biyaha ama caanaha lagu shubto.

m.dh (-aamo, m.l) Haan yar oo biyaha ama caanaha lagu shubto.

m. n. lid ~ cover of a container (large ~ small)

aagaan [feminine] n. small milk jar ~ storage container

-ka: (n) 1. lid or cover used by the nomadic society ~ haruub. 2. small milk container

-ka: (magac, lab, keli) dabool la saaro haamaha iyo dhiilaha. Dh: fur, aabudh, murke.

aagaan -ka: (magac, lab, keli) xab weyn oo ilmaha dhalanaya ku duuban. Dh: dahaadh..

aagaan -ta: (magac, dhedig, keli) haan yar oo ah weel dhaqameed biyaha ama caano lagu shubto. Dh: gurungur, dhoon, marke, araari.

pron., sg. It is you who ...

(pron.) it is you... Ex: Adigaa laguu yeerayaa; it is you who is called

de: It is you who ... = adiga + baa

lx: adigaa

ps: pro-2sg + focus

key: adigaa

m.dh la-mid: negaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) oolid; safar ka baaqasho.

(Negaan-ta)

Wax negi ahaan.

m.f.dh eeg neg. la-mid: nagaan, nagaansho, nagi¹, negaansho, negi¹.

f. n. permanently settled place ~ area

-ta: (magac, dhedig, keli) oolid oo wax aan guurayn ahaan. Nabad baa negaan leh

de: permanently settled place ~ area

lx: negaan

pd: (-ta)

ps: n2-f

key: negaan

angaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax la angaray noqosho.

angaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la angaray ahaansho.

pron.,+ [conjunction], neg. while I ... not

de: while I ... not = aniga + oo + aan

lx: anigoon

ps: pro + conj + neg

key: anigoon

-ka: (magac, lab, keli) geed la dulsaaro saan oo geela milixda loogu dhigo ama qabaalka adhiga carrada lagu siiyo.

f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Wax si wacan u dhisid (aqal).

-ka: (magac, lab, keli) quruun aan dhul u gaar ah lahayn oo iyagoo kooxkoox ah qaaradda Yurub iyo Aasiya wareegaalaysata; waxa la yiraahdaa muddo lagu qiyaasay ilaa 6000 oo sano horteed ay ka soo guureen Aasiyada Fog.

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, la garramid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg faanid.

(Mahiigaan-ka)

(roob, col) weyn, faro badan; (ama mahiiggaan).

m.l.kh M. ah: wax tiradoodu aad u badantahay (roob iyo col). la-mid: mahiiggaan, mihiigaan, mihiiggaan.

m.l.kh M. ah: wax tiradoodu aad u badantahay (roob iyo col). la-mid: mahiiggaan, mihiigaan, mihiiggaan.

m. n. much (in quantity, e.g., heavy rain, mighty army)

-ka: (n) pouring rain; downpour (dhaawnpuur); torrent (toor-rant)

-ka: (magac, lab, keli) roob aad u da'a oo biyo badan keena. Mahiigaanka roobkoo, intuu meel biyaha dhigay...

de: much (in quantity, e.g., heavy rain, mighty army)

lx: mahiigaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

xe: raining cats and dogs, torrential rain

xv: roob mahiigaan ah

key: mahiigaan

n. phr., time: this time, currently, now

de: this time, currently, now

initial: w

lx: waqtigaan

ps: np-time

key: waqtigaan

de: they are doing (X)

lx: -anayaan

ps: v3-3pl-prpg

key: -anayaan

-ka: (magac, lab, keli) tuuritaanka iyo riddaynta walax meel ama qof lagu abbaaray. Aa'itaanka rasaasta ha loo meel dayo. Dh: riditaan, tuuritaan.

-ka: (magac, lab, keli) meel ka dhaqaaqid oo tu kale u socdaalid. Dh: aadid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg aalid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg aasid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg aayid.

m. n., [collective] African, people of Africa, black people; black male

-ka: (n) African; a person of an African descent

-ka: (magacwadareed) dadka qaaradda afrika ku nool.

de: African, people of Africa, black people; black male

lx: Afrikaan

pd: (-ka)

ps: n-m-col

key: Afrikaan

-ka: (magac, lab, keli) gaadhi dadka buka ama dhawaaca ah lagu geeyo cisbataalka. Dh: ambalaas.

-ka: (magac, lab, keli) aragti ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg awdid.

m.f.dh eeg ayiman. la-mid: ayimnaansho.

-ka: (magac, lab, keli) eeg ba'id.

-ka: (magac, lab, keli) carar iyo didmo ku jirid.

baqitaan-ka: (magac, lab, keli) dareemidda baqis ama cabsi.

-ka: (magac, lab, keli) waxbaritaan, u dhigitaanka cashir. Baritaanka Soomaaliga berri baa la bilaabi.

baritaan -ka: (magac, lab, keli) (is ~) isbaritaanka dad aan is aqoonin.

-ka: (magac, lab, keli) basid aan wax ba ka soo hadhin gubo.

-ka: (magac, lab, keli) ka tegitaan; ka baxniin.

m. n. beverage, drink

ka: (n) drink (dirink); beverage (bevareej) ~ cabbitaan, sharaab

de: beverage, drink

lx: cabitaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: cabitaan

شَرَاب

-ta: (magac, dhedig, keli) buurnaan oo shishlaan.

m.l Sida gasiinka loo cuno.

m.l Sida gasiinka loo cuno.

-ka: (magac, dhedig, keli) wax cunid ama dilidda uu bahalku xoolo, dad, iyo wixii la mid u dishoodo oo hilibkooda cuno. Dh: cunniin.

-ka: (magac, lab, keli) dugaag, ugaadha ama wax kale, dabin u dhigis. Dabitaanka ugaadhay ku noolyihiin danyarta reerku.

dabitaan -ka: (magac, lab, keli) i isku qabad. Dabitaan la'aantii waxba kuma shiishi karo. dabitaan-ka: (magac, lab, keli) neef la dabrayo, aayar u xidhid

dabitaan-ka: (magac, lab, keli) gaadhi aan keligii socon karin, ku kale ku xidhiidhin.

dabitaan -ka: (magac, lab, keli) tidcidda timaha iyo soohitaankooga. Dabitaanka timaha luulaa aad u taqaanna.

-ka: (magac, lab, keli) dhufasho wax ku qaadasho; degdeg ula booditaan.

(fal) wax aad rabto, si tukubo ah ugu dhaqaaq. Dh: daqaqan.

-ka: (magac, lab, keli) sidii hore ka sii liidasho; ka sii xumaansho.

daritaan-ka: (magac, lab, keli) (ku ~) labo tiro isu geyn.

daritaan-ka: (magac, lab, keli) wax ku kordhin oo ku biirin.

(Dhignaan-ta)

Wax dhigan ahaansho; dhigniin.

m.f.dh eeg dhigan². la-mid: dhignaansho.

f. n., [abstract] state of being put down ~ written

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qoran ahaan. Dhignaanta Farsoomaalidu waxay hirgashay 1972kii. Dh: qornaan.

dhignaan-ta: (magac, dhedig, keli) wax meel iska yaal oo gacan lagu hayn ahaan. Qoriga dhignaantaa u daa. Dh: oolnaan.

de: state of being put down ~ written

lx: dhignaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: dhignaan

-ka: (magac, lab, keli) eeg fagid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg falid.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax fangar leh ahaansho. la-mid: fongoran (2).

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax fangar leh ahaansho. m.f.dh, fangarnaan. la-mid: fongoran.

-ka: (magac, lab, keli) eeg faqid.

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, farriin u dhiib oo wax far. Dh: farid.

faritaan -ka: (magac, lab, keli) dhulka ama wax kale, god ka faq. Dh: fadhid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg faxid.

-ka: (magac, lab, keli) wax ama qaddar gaadhiwaayid.

gafitaan-ka: (magac, lab, keli) ka go'id; ku fillaan waayid.

-ka: (magac, lab, keli) meel gudaha u gaadhid.

galitaan ka: (magac, lab, keli) dugsi ama meel wax lag abarto, ku biirid.

-ka: (magac, lab, keli) qof, qof kale inuu guursado xalaal u ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) quudinta carruurta aan weli dareere ma ahee wax kale quudan. Habitaan baa ilmaha wax lagu siiyaa. Dh: habid.

habitaan-ka: (magac, lab, keli) haan iyo wax la mid ah, biyo ama dareere kale sii deyn. Dh: heemitaan.

-ka: (magac, lab, keli) hoggaaminta qof indha la'. Dh: hoggaamin.

(tilmaame) mid aan qoorta waxba ku xidhnayn. Dhaqanka Soomaalida gabadh hangalan waa gabadh geeriyaysan.

hangalan: (tilmaame) qof dumar ah oo asay sidda; haweenay agashii dhimashada sidda.

-ka: (magac, lab, keli) hadhitaanka, wax kale oo tiro leh laga soo hadho. Dh: hadhniin.

haritaan -ka: (magac, lab, keli) xaadhitaan ama fiiqitaanka meel qushaash iyo uskag leh. Dh: xaaqitaan, xaadhitaan, fiiqid, fiiqitaan.

haritaan-ka: (magac, lab, keli) cid socdaalaysay, ka hadhitaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hasid.

-ta: (magac, dhedig, keli) fallaadh qaanso laga gano; leeb gabraareed; hooto dagaal. Dh: leeb, fallaadh, hootodhegaley.

intixaan¹: m.l la-mid: imtixaan¹.

intixaan²: f.g1 (-aamay, -aantay) la-mid: im- tixaan².

m. n. examination, test, quiz