ani — Macnaha & Turjumaada

1

(Ani-ga)

2

(aniga; aan; i; ii) qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

mu.eb la-mid: aniga.

waa la naqliyay ✓

pron., sg. I, me

waa la naqliyay ✓

(pronoun) I (aay); me (mii) ~ aniga. Ex: yaa hadlay?, ani; who spoke?, me

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) qofka koowaad ee hadlaha ah; 'aniga; aan; i; ii'. Nin ani yidhi dad iska sooc.

waa la naqliyay ✓

1

cf: aniga

2

de: I, me

3

lx: ani

4

pd: (an)

5

ps: pro-red-1sg

6

key: ani

waa la naqliyay ✓

(Aniga; aan; i; ii - annaga; innaga; aannu; na; noo) qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

Erey isku xira labo hadal ama labo tixood, isla kolkaasna kala xiriirfura oo sheega inaan la isku hela hayne, tii la helaa ay tan kale meesha ka saarayso (aniga ama adiga; wax i sii ama i qadi).

waa la naqliyay ✓

1

(ani, i, ii)

2

Qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

1

(i')

2

1. Xarafka sagaalaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

2. Uyaalka qofka hore oo keli ah oo wax la taarana hayo oo falku xaggiisa aada hayo; aniga.

4

-i: ereyada ay raacdo, kuwa ugu badani waa — 1. Tilmaanta magaca wax laga sheegayo ama lagu sheegayo (oo kolka uusan tilmaanta wadan oo keligiis yahay qaata qodobbada -ku, -tu iyo wixii ka farcama) sida 'wiilka wanaagsan - wiilka wanaagsani waa walaalkay, waa Soomaali, waa uu bukaa, waa uu shaqeeyaa; naagta quruxda badani waa boqorad; ninka deeqsiga ah wax buu bixiyaa; ... 2. Waxay kaloo raacdaa magacyada dheddig, oo kelida ah, oo shibbane ku dhammaada, oo aan qodob wehelin, magacyadaas oo iyaguna ah kuwo wax laga sheegayo ama wax lagu sheegayo (dani waa seeto; lafi ma jabin; doodi ma furna; ...). 3. Haddii magaca tilmaanta wax la taaranayo oo falku xaggiisa aadayo, -i(du) markaas raaci mayso, oo la oran kari mayo: wiilkaasi u yeer; libaaxaasi dil; inankaasi anigaa dhalay; hashaasi lis. Waxay la macne tahay -u.

waa la naqliyay ✓

1

1. Laftiisa, kd.; dantiisa; iddiisa.

2

2. Aniga ka; adiga ka; isaga ka, kd.

waa la naqliyay ✓

1

1. Kan adigu aad leedahay (sida: faraskaaga; aqalkaaga; qalinkee? Kaaga).

2

2. (kaa + ka) (waxaa biyaha kaaga roon caano; maxaa lacagtii kaaga haray?; Anigaa kaaga marag ah; ...).

waa la naqliyay ✓

Kan anigu aan leeyabay.

waa la naqliyay ✓

1

Ma — Erey ulajeeddadiisu kol ay tahay: a) Wax isweyddiis (sida: Cali ma yimid? Libaax ma aragtay? Ma aniga?). b) Kolna ay u dhiganto may, maya (sida: Cali ma yimid? Ma iman; Maanta Axad ma aha...).

2

Ma? — (sida: Kuma? Tuma?).

waa la naqliyay ✓

1

(Magacuyaal-ka)

2

(naxwe) Qaybaha hadalka middood gasha jagada magaca (aniga, isaga, iyaga; adiga, iyada, idinka, annaga, innaga, kd.).

waa la naqliyay ✓

1

1. Maxaayeelay; maxaawacay; waxay ku noqotay; sabab.

2

2. Kolkaas; markaas; haddaba; kaddib.

3

3. Armaa; billaa; sow.

4

saa- — (saan: saa waan, saa anigu; suu: saa wuu, saa isagu; kd.).

waa la naqliyay ✓

1

-ba

2

Erey ulajeeddooyinka tixaha midabyo badan oo kala gaar ah u yeela: aniguba waa aqaan; saddexduba ha yimaadeen;

waa la naqliyay ✓

1

se-

2

(weligeed erey kale gadaal kaga dhegsan; sida: anigu-se, Warsame-se, mase; illow-se, hase, ...) laakiin.

waa la naqliyay ✓

1

amba¹: mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban “ani” iyo “ba”.

2

amba²: xi. la-mid: ama.

waa la naqliyay ✓

1

anaa¹: mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'aa 1'.

2

anaa²: qr. la-mid: ana.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) la-mid: animoomitir.

waa la naqliyay ✓

mu.eb Magacuyaal tilmaamaya qofka kowaad ee kelida ah oo ebyoon ah (hadlaha ama qoraha). la-mid: ani.

waa la naqliyay ✓

mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'iyo'.

waa la naqliyay ✓

1

anna¹: mu.eb Magacuyaal qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'na'.

2

anna²: mu.eb la-mid: annaga.

waa la naqliyay ✓

mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'oo'.

waa la naqliyay ✓

mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'se'.

waa la naqliyay ✓

1

(Amni-ga)

2

Nabad; bedbaado; nabaaddiino.

waa la naqliyay ✓

m.l Nabad, nabadgelyo.

waa la naqliyay ✓

m.l Nabad, nabadgelyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. safety, security

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) safety (seey-fti)-, security (si-kuuriti) ~ nabad, ammaan

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) kalsooni iyo degganaansho dareemid. Ciidamada amniga ayaa maanta u dabbaaldegay sannadguuradiisii afartanaad. Dh: nabadgelyo, badbaado, nabad. Li: colaad.

waa la naqliyay ✓

1

cf: nabad

2

de: safety, security

3

lx: amni

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m, n7-m

6

key: amni

waa la naqliyay ✓

v. misdirect, cause someone to lose the way

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) lead someone astray; away from the correct path or direction ~ habaabi ama marin habaabi, ambi —Syn: cause someone to wander, ramble, roam, rove, range, meander, stray, gallivant, gad

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg ambi.

waa la naqliyay ✓

1

de: misdirect, cause s.o. to lose the way

2

lx: anbi

3

pd: (anbiyey)

4

ps: v2a=tr

5

see: ambi

6

key: anbi

waa la naqliyay ✓

(fal) wax dafir oo gaashaanka ku dhufo; ha yeelin. Ha anfiyin xaqiiqada. Dh: diid, inkir, duudsi, dafir, beeni. Li: yeel, rumee, aqbal, qiro.

waa la naqliyay ✓

/anti/ (pref) ku lid ah, ka soo horjeeda; ka hortagi kara. e.g. anti-apartheid movements.

waa la naqliyay ✓

(pref) haku horjeedy.

waa la naqliyay ✓

pref. - horkabe tilmaama lid ama hore.

waa la naqliyay ✓

anti, préf. - Hordhig; Ku lid ah; Ka soo hor jeeda.

waa la naqliyay ✓

avv. bal iska daa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Tayada ay wax leeyihiin. 2. Da'.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Tayada ay wax leeyihiin. 2. Da'.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) fil ama asaag. Dh: da'.

waa la naqliyay ✓

1

dani¹: m.l Qof mas'uul ka ah baabuur, bas iyo wixi lamida. la-mid: deni.

2

dani²: m.dh Geed weyn, ciinka iyo dharkeenka ay isku bahyihiin oo ceelasha, guryaha, waraha iyo wixi lamida deyr looga dhigo; dano.

waa la naqliyay ✓

1

dani¹: m.l Qof mas'uul ka ah baabuur, bas iyo wixi lamida. la-mid: deni.

2

dani²: m.dh Geed weyn, ciinka iyo dharkeenka ay isku bahyihiin oo ceelasha, guryaha, waraha iyo wixi lamida deyr looga dhigo; dano.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) male iyo mala'awaal aan xaqiiqo ku fadhiyin. Doob dani baa dilay. Dh: danni.

waa la naqliyay ✓

Valve

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) caano neef dhaqayo ah laga lisay. Li: danbar, ramad.

waa la naqliyay ✓

deictic, subject case: this [subject]

waa la naqliyay ✓

[pronoun this plus is] this is... Ex: kani waa buug; this is a book

waa la naqliyay ✓

1

de: this [SUBJECT]

2

lx: kani

3

ps: deic-m-subj

4

xe: This is my son.

5

xv: Kani waa wiilkaygii.

6

key: kani

waa la naqliyay ✓

1

(Mani-da)

2

Biyaha laboodka; mino; shahwo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: mino.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): sperm, semen

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dareere cad oo layiig ah oo dhegdhe leh oo ay dhexdabbaashaan malaayiin ilimagabatayga taranka ah oo ay soo saaraan dhikilaha labku asaasna u ah taranka. Dh meni, shahwad, xawo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: sperm, semen

3

lx: mani

4

pd: (-da)

5

ps: n-f-mass

6

see: mino

7

key: mani

waa la naqliyay ✓

1

(Qani-ga)

2

Hodan; tanaad; maalqabeen.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Q. ah: qof maalqabeen ah.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Q. ah: qof maalqabeen ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. rich man, wealthy person

waa la naqliyay ✓

riche.

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) rich (rzy); wealth (wel-thi) ~taajir

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof xoolo badan haysta Adeerkay waa nin qani ah. Dh: hodan, maalgabeen Li: caydh, faqiir.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: rich man, wealthy person

3

lx: qani

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

syn: hodan, tanaad

7

key: qani

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax urin (xoolo).

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) roorsiga ugu horreeya ee awrku roorsado qaalin ugub. Sanigii buu ku rimiyay qaalinta.

waa la naqliyay ✓

deictic, subject case: this [subject]

waa la naqliyay ✓

(pronoun) this one; especially used to indicate feminine nouns ~ tanu

waa la naqliyay ✓

1

de: this [SUBJECT]

2

initial: t

3

lx: tani

4

ps: deic-f-subj

5

xe: Whats this [fem]?' = tan + -i

6

xv: Tani maxay tahay?

7

key: tani

waa la naqliyay ✓

zani, adj. - Qofka yara maskaxda adag: jaajaale.

waa la naqliyay ✓

qr.diid la-mid: aan².

waa la naqliyay ✓

1

pron., sg. I, me

2

an class-prosg. let me ..., may I ...

3

an class-pro, pl. let us ~ let's ...; may we [excl.] ...

waa la naqliyay ✓

/an/ (deter) waxaa laga hor mariyaa kalmadaha Ingiriisiga ee shaqalka ka bilowda ama u dhawaaqa eg sida 'a'

waa la naqliyay ✓

1

(magac'uyaal) tilmaamaya qofka koowaad ee hadlaha ah oo wadar lala hadluhuna ku jiro ah. Bal an billawno sheekada. Dh: han, aan.

2

an: (qurub) xidhiidhiye ah oo loo adeegsado diidmada. Qamiis an i le'egayn baan iibsaday. Dh: aan, anan, aanan.

waa la naqliyay ✓

1

an, n.m. - Sanad; Sannad.

2

l'an prochain - Sannadka soo socda (dambe)

3

l'an dernier - Sannadki hore (tagay)

4

animal d'un an - Xoolaha ay da' doodu ka dhexaysa hal ilaa labo sano.

waa la naqliyay ✓

ni, adv. (ni...ni) - Midna maaha; midkoodna ma...; Midnaba.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) madheerta haweenayda dhashay iyo wixii kale ee weheliya.

waa la naqliyay ✓

1

(Adi-ga)

2

(adiga, aad; ku, kuu...) qofka lala hadla hayo ama wax loo qora hayo magacuyaalkiis

waa la naqliyay ✓

mu.eb la-mid: adiga.

waa la naqliyay ✓

pron., sg. you, thou

waa la naqliyay ✓

(pronoun) you ~ adiga. Ex: adi buu kula hadlayaa; he is talking to you

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac'uyaal) magacuyaalka qofka lala hadlayo ama wax loo qorayo. Adiga ayaa jooga aqalka, markii uu tuuggu soo dhacay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: adiga

2

de: you, thou

3

lx: adi

4

pd: (ad)

5

ps: pro-red-2sg

6

xe: You and Khadar come!

7

xv: Adiyo Khadar kaaleya!

8

key: adi

waa la naqliyay ✓

v., subject case: being ...; SUBJECT is / are ...

waa la naqliyay ✓

(v) is or are. Ex: qofkii Muslin ahi waa inuu tukadaa; a person who is Muslim, should pray

waa la naqliyay ✓

1

de: being ...; [SUBJECT] is / are ... Marks a declarative subject

2

lx: ahi

3

pd: (ah + i)

4

ps: v5a-subj

5

xe: A Somali girl doesnt do (that).

6

xv: Gabadh Soomaaliyad ahi ma sameeyso.

7

key: ahi

waa la naqliyay ✓

1

(Aji-ga)

2

1. Dhalad ah; gob; xor.

3

2. Soomaali.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (aji, m.dh) 1. Qof nasab wanaagsan ka soo jeeda. 2. Soomaali.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (aji, m.dh) 1. Qof nasab wanaagsan ka soo jeeda. 2. Soomaali.

waa la naqliyay ✓

m. n. important person, high-caste

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dadka, intooda dhaladka ah ama nasabka wanaagsan ku aroorta. Aji fal dhiman lama tuso.

waa la naqliyay ✓

1

de: important person, high-caste of traditional social standing

2

lx: aji

3

pd: (-ga ~ -da)

4

ps: n7-m

5

key: aji

waa la naqliyay ✓

(fal) talo iyo arrin moolis, maaray.

waa la naqliyay ✓

1

ami, adj et n. - Saaxiib;

2

petite amie - Saaxiibad

3

ami (camarade, en politique) - Jaalle.

waa la naqliyay ✓

Haddaan wax kale jirin; hadday u yaraato; xataa.

waa la naqliyay ✓

qr. Hadday u yaraato; haddaan wax kale jirin; agow; xataa. Tusaale: “Ana ii ahaateenaa!”; “Ana roob di'i lahaayaa!” la-mid: anaa².

waa la naqliyay ✓

[adverb] or [adverbial] [expression] at least, even

waa la naqliyay ✓