ammuuray

m.dh Ciid cas oo dharka cad lagu guduudiyo; sabakh.

f. n., [collective] red sand (used as dye); lipstick

-da: (magac, dhedig, keli) kereem ama burcad midabyo kala duwan leh oo dumarku faruuryaha iyo ciddiyaha marsadaan. Gabadhu xammuurad ayay marsan tahay.

de: red sand (used as dye); [ext.] lipstick {N}

initial: x

lx: xammuurad

pd: (-da)

ps: n1-f-col

key: xammuurad

(Ammuur-ta)

Talo; arrin; xaal.

ammuur¹: m.l Nooc xamaaratada ka mid ah oo muluca u eg kase weyn oo leh midab bunni ah. la-mid: amuur.

ammuur²: m.dh (-ro, m.l) 1. Arrin; mushkilo. 2. Allabari. la-mid: ummuur.

ammuur¹: m.l Nooc xamaaratada ka mid ah oo muluca u eg kase weyn oo leh midab bunni ah. la-mid: amuur.

ammuur²: m.dh (-ro, m.l) 1. Arrin; mushkilo. Tusaale: Waa yaabee, ammuur baa ku qabsatay. 2. Allabari. la-mid: ummuur.

f. n. matter, affair, difficult situation, problem

-ta: (n) [plural of amar] critical or problematic situation; problems (proba-lem)-, dilemmas (di-limas). Ex: ammuur baa dhacay; there is a critical situation

-ta: (magac, dhedig, keli) talo iyo arrin culus. Waar waa yaab! ammuur baa na qabsatay. Dh: xaal, talo, arrin.

ammuur -ta: (magac, dhedig, keli) xaalalka dadka qaar yeeshaan oo la xidhiidha qeybka qarsoon. Inta badan waa laga cuudiyaa oo xoolo ayaa loo qalaa.

de: matter, affair, difficult situation, problem

lx: ammuur

pd: (-ta)

ps: n1-f

syn: arrin

key: ammuur

f.mg2 (-reeyay, -raysay) Wax mushkilo hayso ahaansho.

v. be preoccupied, act ~ behave strangely; be in a bad mood

(fal) xaalal iyo arrimo sida baabka ah ku rid.

de: be preoccupied, act ~ behave strangely; be in a bad mood

lx: ammuuree

pd: (ammuureeyey)

ps: v2b=intr

key: ammuuree

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax mushkilo hayso ahaansho.

der. [adjective] preoccupied with something; acting strangely; in a bad mood

(adj) problematic (poro-bele maatiky, posing a problem; difficult to solve

(tilmaame) mid amuuri ku dheeraad tahay; mid xaaladaysan. Ninka isla hadlayaayi waa nin ammuuraysan. Dh: xaaladaysan, buuqsan.

de: preoccupied with s.t.; acting strangely; in a bad mood

lx: ammuuraysan

pd: (ammuuraysnaa)

ps: adj-der

key: ammuuraysan

-da: (magac, dhedig, keli) xaalal iyo arrimo sida baabka ah ku qabitaan.

-da: (magac, dhedig, keli) shinbir xamaamka la bah ah, ka se yar oo luqunta ku leh qool madow. Dh: qoolley.

(fal) qof weyn, sida carruurta u la dhaqan.

carruuray: (fal) (is ~) sida ciyaalka u dhaqan; carruur iska dhig; waxa carruurtu fasho oo kale fal.

-da: (magac, dhedig, keli) geed iyo wixii la mid ah, gunta ku jarid; si isku siman u goyn. Dh: gamuumid.

-aa: (adj) hungry as a result of missed breakfast

m.dh (-do, m.l) Bastoolad.

f. n. pistol

de: pistol

initial: t

lx: tammuujad

pd: (-da)

ps: n1-f

syn: bastoolad ~ baastoolad

key: tammuujad

afgammuuran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay) Wax af beelay noqosho (qalab af fiiqan). la-mid: afgammuuxan¹, afgamuuran¹, afgamuuxan¹.

afgammuuran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax af beelaay ahaansho (qalab af fiiqan). la-mid: afgammuuxan², afgamuuran², afgamuuxan².

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax af beelaay ahaansho (qalab af fiiqan). m.f.dh, afgammuurnaan. la-mid: afgammuuxan, afgamuuran, afgamuuxan.

f.mg4 (-snaa, -snayd) la-mid: ammuureysan.

(tilmaame) mid xaalal hayaan. Dh: ammuureysan.

-da: (magac, dhedig, keli) mid xaalal qaba ahaan.

f.g2 (-deeyay, -daysay) Dhar xammuurad gelin.

v. apply makeup; dye using red color

de: apply makeup; dye using red color

initial: x

lx: xammuuradee

pd: (xammuuradeeyey)

ps: v2b=tr

key: xammuuradee

m.l la-mid: ammuur¹.

m. n., [collective] small gray, collectiveored lizard species

-ka: (n) one of numerous kinds of lizard

-ka: (magac, lab, keli) bahal u eg kuwa halaga ah, kagana duwan addimo yaryar oo aan laga waayin musaska xoolaha iyo jabaddada. Amuur baa muska maqasha ugu jira. Dh: abur, qul.

amuur -ta: (magac, dhedig, keli) eeg ammuur. amuuraysan: (tilmaame) amuuro iyo xaalal qaba. Dh: ammuuraysan.

de: small gray-colored lizard sp.

lx: amuur

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: amuur

(fal) uur u yeel haweeney. Dh: rimi.

uuray: (fal) uuro iyo siigo kici. Dh: siigay.

uuray-da: (magac, dhedig, keli) qof yar oo calool weyn. Uuray baad tahaye jimicsiga ciyaar.

name-f trustworthy

m.l Nooc ka mid ah kuusha dumarku qoorta ku xirtaan.

(fal) moofo kulul geli oo ku dub oo muufo ka dhig. Dh: moofee, muufee.

(fal) midabyo qurxoon u samee. Dh: muunaday, qurxi, naqshadee.

muunay: (fal) cid kale si sharaf iyo qaddarin ah u soo dhawee. Waalidku kolkuu kuu yimaad muunay. Dh: muunaday, xurmee.

m.dh la-mid: ammuur².

-ta: (magac, dhedig, keli) arrin culus oo aan la arki jirin.

abuuran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax la abuuray noqosho.

abuuran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la abuuray ahaansho.

abuuran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax la abuuray noqosho .m.f.dh, abuurmid.

abuuran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la abuuray ahaansho. m.f.dh, abuurnaan.

v. be created ~ invented

abuuran [derived] [adjective] created, invented, made (up)

-abuurnaa / abuurnayd: (adj) planted (palaantidh); created

(fal) mid jira noqo; mid samaysan ahaw.

abuuran: (tilmaame) wax la jirsiiyay; wax hore loo abuuray. Dh: jira, nool.

(fal) qoriga u jar si yar oo isku siman; gunta ku goo. Dh: gamuum.

-ta: (magac, dhedig, keli) muurnimo u tababarid; laylyid oo inuu muur noqdo u carbin. Dh: laylyid, tababarid.

(fal) is si xoog ah isu majiir; is maqiiq.

xammuur: (fal) si siman oon surmoseeto lahayn u jar oo u qoo. Geedka gunta ku xammuur.

m.dh la-mid: usduuro.

(fal) si asluubaysan u sheeg; si anshax huwan u sheeg.

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: gamuuxan.

(tilmaame) wax la gamuuray; wax aan af fiiqan lahayn. Dh: gamuuxan.

afgamuuran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay) la-mid: afgammuuran¹.

afgamuuran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) la-mid: afgammuuran².

(tilmaame) qori, bir ama wax kale oo aan lahayn af yuuban; wax gamuuman.

afgamuuran: (tilmaame) qof hadal yar ama aan hadal badan lahayn.

(Carruurayn-ta)

Carruur iska dhigid; waxa carruurtu fasho oo kale, falid.

m.f.dh eeg carruuree.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof weyn, sida carruurta ula dhaqmid.

carruurayn-ta: (magac, dhedig, keli) (is ~) ciyaal iska dhigid; waxa carruurtu fasho oo kale falid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg carruurayn.

Fallaadhaha Gaama

-da: (magac, dhedig, keli) hadal aad wadday ka joogsi; qof aamusan noqosho; shib ahaan. Hadalkii badnaa aamusaad baa xigtay. Dh aamusnaan. Li: hadlid, sheekayn.

(fal) mid aan hadlayn ahaw.

m.f.dh eeg ammaanee.

asaruuran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Ceel, god iyo wixi lamida wax la xabaalmid.

asaruuran²: f.mg4 (-rnaa, rnayd) Ceel, god iyo wixi lamida wax la xabaalay ahaansho.

(tilmaame) ceel iyo wax la mid ah oo ciid lagu rogay ama la aasay.

-ta: (magac, dhedig, keli) asluub u yeelid. Asluubaynta hadalku, qayb bay ka tahay isqancinta. Dh: asluubays.

-ka: (magac, lab, keli) eeg asluubayn.

-awguuriyada: (n) congratulations (konguraaju-leey-shin); acknowledgment ~ hambalyo

-da: (magac, dhedig, keli) erey la isugu gudbiyo farxadda. Awguuriyo! mtixaankii haddaad ka gudubtay imtixaankii. Dh: hambalyo.

m.f.dh eeg bayuuree.

-ta: (magac, dhedig, keli) fadeexadayn oo ceeb weyn ku sheegid. Dh: ceebayn, fadeexadayn.

m.f.dh la-mid: camambuurid.

-da: (magac, dhedig, keli) canka oo inta neef laga buuxsho la afuufo.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) la-mid: canshuuran.

der. [adjective] taxed; ransomed, redeemed

-cashuurnaa / cashuurnayd: (adj) taxed income, property, or goods ~ canshuuran

(tilmaame) wax cashuurtii laga bixiyey, wax la cashuuray.

a: canshuuran

de: taxed; ransomed, redeemed

lx: cashuuran

pd: (cashuurnaa)

ps: adj-der

key: cashuuran

(fal) ka qaad dad ama wax kale halkii uu degganaa ama uu yaallay oo meel kale u rar. Ka daadguree dadka goobta dagaalka. Dh: diqdiqee, daabbul.

(Daruurayn-ta)

(cir) daruur soo yeelasho, ku soo gurid.

m.f.dh eeg daruuree.

-ta: (magac, dhedig, keli) cirka oo daruuro yeesha.

-ka: (magac, lab, keli) daruuraynta cirku sameeyo.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax aan geeso lahayn ahaansho (sac).

-da: (magac, dhedig, keli) af fiiqan oo uu wax lahaa, ka jarid. Dh: gammuurid. Li: fiiqid. gamran: (tilmaame) mid lixaad iyo awood leh.

m.f.dh eeg gamuunnee.

-ta: (magac, dhedig, keli) leeb gamuuman ka dhigid.

m. n. invisible object ~ person