ami — Macnaha & Turjumaada

1

ami, adj et n. - Saaxiib;

2

petite amie - Saaxiibad

3

ami (camarade, en politique) - Jaalle.

waa la naqliyay ✓

1

(Ammiir-ka)

2

Taliye, madax; beeldaaje, ammaanduule; (ama amiir).

waa la naqliyay ✓

1

abyan¹: m.l 1. Garasho ama dareen, wax silloon ama lala yaabo, ay dhaliyaan; amakaag; ashqaraar. 2. la-mid: abyamid.

2

abyan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Ka a.: wax aad ula yaabid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Ka a.: arrin afeef ka samayn.

waa la naqliyay ✓

1

akeekan¹: m.l 1. Muran hagag ku jiro; cilaaq. 2. la-mid: akeekamid.

2

akeekan²: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Muran hagag ku jiro samayn.

waa la naqliyay ✓

1

alxan¹: m.l 1. Macdan si sahlan dabku u dhalaaliyo oo wax lagu kabi karo. 2. la-mid: alxamid.

2

alxan²: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Bir iyo wixi lamida alxan ku kabid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-booyin, m.l) (baayoloji) Duul ka tirsan borotosowa, jidhkooduna leeyahay soo baxyo aan joogto ahayn oo loo yaqaanno addimobeenaadyo. Kuwaas oo ay u isticmaalaan socodka iyo quudashada taas oo keenta in qaabka jidhkoodu si joogto ah isku beddelo. Sinjiyada amiibada badankoodu waxay si xor ah ugu dhex noolyihiin carrada, dhooqada ama biyaha halkaas oo ay ka quutaan borotosowaha yaryar iyo dhirta kale ee unugleyda ah, laakiin tiro yar ayaa dulin ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (kiimika) Koox iskudhisyo orgaanig ah oo biyaha ku milma, lehna kooxaha kaarbogsayl (-COOH) iyo amiino (-NH) oo ku dheggan kaarboonka alfa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhyo, m.dh) (baayoloji) Koox ka mid ah iskudhisyada orgaanikada ah ee biyaha ku milma ee wada leh koox kaarboogsayl (-COOH) iyo amino (-NH2) oo ku dhegsan alfa kaarboonatam. Dhirta iyo noolayaal ili-ma-aragtay ah oo badan ayaa amino asiidhyada ka samayn kara iskudhisyo sahlan oo aan orgaanig ahayn, laakiin xayawaanku waxay ka helaan in ku filan oo quudkooda ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Taliye; madax qoon; suldaan. la-mid: amiir² (2).

waa la naqliyay ✓

m.dh Ammiir ahaansho. la-mid: amiirnimo.

waa la naqliyay ✓

1

arxan¹: m.l/dh la-mid: arax (1).

2

arxan²: m.l 1. Waxtar weyn oo cid dhibaateysan loo geysto.2. Dad xigtanimo ka dhexeysa; ehel.

3

arxan³: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) U a.: cidcdhibaateysan waxtar weyn u gelid.

waa la naqliyay ✓

1

asaraartan¹: m.l 1. Asaraar dhexmara laba qof ama ka badan. 2. la-mid: asaartamid.

2

asaraartan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) La a.: cid, cid kale oo muran wadda asaraar kala hortagid.

waa la naqliyay ✓

1

baarran¹: m.l (-ammo/-anno, m.dh) 1. Dhawaaq afka ka soo baxa firkad gaar ah lagu cabbirayo; hadal; afeef. 2. la-mid: baarramid.

2

baarran²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) La b.: cid hadal la yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

babactan¹: m.l la-mid: babactamid.

2

babactan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Ciyaaro fudud sida legdin, orod iyo wixi lamida ku tartamid.

waa la naqliyay ✓

1

bacran¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax dildilaac yeeshay noqosho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida).

2

bacran²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dildilaac yeeshay ahaansho (muraayad, laf, derbi iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Qaybta dareeraha ee dhiigga marka laga reebo unugyada dhiigga. Waxay u badantahay biyo ay walxo badani ku milanyihiin, kuwaas oo ay ka mid yihiin borotiinno, cusbooyin gaar ahaan (soodhiyam, bootaasiyam koloraydhyo iyo bikaarboonaytyo), iyo cuntooyin gulukows (amiino asiidhyo, dux), hormoono, faytamiino iyo walxo qashin ah.

waa la naqliyay ✓

1

ballan¹: m.l (-ammo, m.dh) 1. Arrin laba qof ama ka badan meel marinteeda ku heshiyaan in ay meel mariyaan. 2. Nooc bariidka waaweyn ka mid ah, oo macaan. 3. Neef indhaha beelay.

2

ballan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Arrin laba qof ama ka badan meel marinteeda ku heshiin.

waa la naqliyay ✓

1

baratan¹: m.l la-mid: bedertan¹.

2

baratan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) la-mid: bedertan².

waa la naqliyay ✓

1

barbartan¹: m.l la-mid: barbardhac¹.

2

barbartan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Isku barbar dhicid; kalaggurasho; kala badin waayid.

waa la naqliyay ✓

1

bardooddan¹: m.l 1. bardootan 1. Ciyaar farakacayaar, legdiniyo is ceyrsi leh oo waqtiga la isaga lumiyo. 2. la-mid: bardooddamid.

2

bardooddan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Ciyaar farakacayaar legdin iyo is ceyrsi leh ku maararroobid. la-mid: bardootan².

waa la naqliyay ✓

m.l eeg ahmin.

waa la naqliyay ✓

m. n. fat healthy animal; ready for slaughter

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) a livestock bred for commercial propose ~ jar

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) ishinka iyo adhiga shilis labkooda waaweyn. Dhawr neef oo ahmi ah baa la ii soo eryay. Ahminkaaga goortaad gaddaad imato daaskooda. Dh: jar, ahmin, ishkin. Li: hoome.

waa la naqliyay ✓

1

de: fat healthy animal; [ext.] ready for slaughter

2

lx: ahmi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

key: ahmi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Kuul, silis iyo wixi lamida qoor ku xirid (qof).

waa la naqliyay ✓

(fal) qardhaasaha iyo wixii la mid ah xidho ama baro sida loo dhigo.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid jahada toosan ka lumin. 2. Nafley meel fog oo aanay si sahlan uga soo noqon karin geyn.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid jahada toosan ka lumin. 2. Nafley meel fog oo aanay si sahlan uga soo noqon karin geyn. m.f.dh, ambin.

waa la naqliyay ✓

v. disorient, misdirect; mislead, cause someone to lose one's way

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) lead someone astray; away from the correct path or direction ~ habaabi ama marin habaabi

waa la naqliyay ✓

(fal) lumi oo jidka ka habaabi. Maxaa loo ambinayaa, ummad toostay weeyee? Dh: dhumi, hallee, anbi, lumi.

waa la naqliyay ✓

1

a: anbi

2

de: disorient, misdirect; mislead, cause s.o. to lose one's way

3

lx: ambi

4

pd: (ambiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: ambi

waa la naqliyay ✓

/eeymid/ (prep) dhaty, dhattis. The house stood amid the big trees.

waa la naqliyay ✓

amidst, among, amongst, ad., dhex, dhexda.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) shinka ama milayga kolkaa la joogo. Dh: milay.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) odayga habaryartaa ama eddadaa qaba. Ammigay baa iskuulka igu daray.

waa la naqliyay ✓

1

(Amni-ga)

2

Nabad; bedbaado; nabaaddiino.

waa la naqliyay ✓

m.l Nabad, nabadgelyo.

waa la naqliyay ✓

m.l Nabad, nabadgelyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. safety, security

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) safety (seey-fti)-, security (si-kuuriti) ~ nabad, ammaan

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) kalsooni iyo degganaansho dareemid. Ciidamada amniga ayaa maanta u dabbaaldegay sannadguuradiisii afartanaad. Dh: nabadgelyo, badbaado, nabad. Li: colaad.

waa la naqliyay ✓

1

cf: nabad

2

de: safety, security

3

lx: amni

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m, n7-m

6

key: amni

waa la naqliyay ✓

Hub

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dab, nal iyo wixi lamida bakhtin. 2. Dhibaato xasilin. la-mid: demi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dab, nal iyo wixi lamida bakhtin. 2. Dhibaato xasilin. m.dh, damin. la-mid: demi.

waa la naqliyay ✓

v. extinguish, put out; turn off (light ~ engine)

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) switch off (iswiij of)', put out (put awt), turn off (teen of); extinguish (ikistingguwiish) ~ bakhtii

waa la naqliyay ✓

(fal) bakhtii dab, laydh baxaya ama matoor guuxaya. Nalka gaadhiga dami. Dh: bakhtii. Li: daar.

waa la naqliyay ✓

1

a: demi

2

de: extinguish, put out; turn off (light ~ engine) rw: dan

3

lx: dami

4

pd: (damiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: dami

waa la naqliyay ✓

(fal) welfi oo aad wax u jecleysi. Ninka cuntada ku mami.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg rarnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Sami-da)

2

Samaan; same.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: samaan.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] goodness

waa la naqliyay ✓

-da: (n) good behavior; kind act, kindness ~ samaan, samo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) samaan; same.

waa la naqliyay ✓

1

a: samaan, same

2

de: goodness

3

initial: s

4

lx: sami

5

pd: (-da)

6

ps: n0-f-abs

7

key: sami

waa la naqliyay ✓

pron. - i, ii (aniga oo fale ahayn).

waa la naqliyay ✓

mi-, préf, - ugu dhexeeya; dhexda.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) madheerta haweenayda dhashay iyo wixii kale ee weheliya.

waa la naqliyay ✓

1

(Adi-ga)

2

(adiga, aad; ku, kuu...) qofka lala hadla hayo ama wax loo qora hayo magacuyaalkiis

waa la naqliyay ✓

mu.eb la-mid: adiga.

waa la naqliyay ✓

pron., sg. you, thou

waa la naqliyay ✓

(pronoun) you ~ adiga. Ex: adi buu kula hadlayaa; he is talking to you

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac'uyaal) magacuyaalka qofka lala hadlayo ama wax loo qorayo. Adiga ayaa jooga aqalka, markii uu tuuggu soo dhacay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: adiga

2

de: you, thou

3

lx: adi

4

pd: (ad)

5

ps: pro-red-2sg

6

xe: You and Khadar come!

7

xv: Adiyo Khadar kaaleya!

8

key: adi

waa la naqliyay ✓

v., subject case: being ...; SUBJECT is / are ...

waa la naqliyay ✓

(v) is or are. Ex: qofkii Muslin ahi waa inuu tukadaa; a person who is Muslim, should pray

waa la naqliyay ✓

1

de: being ...; [SUBJECT] is / are ... Marks a declarative subject

2

lx: ahi

3

pd: (ah + i)

4

ps: v5a-subj

5

xe: A Somali girl doesnt do (that).

6

xv: Gabadh Soomaaliyad ahi ma sameeyso.

7

key: ahi

waa la naqliyay ✓

1

(Aji-ga)

2

1. Dhalad ah; gob; xor.

3

2. Soomaali.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (aji, m.dh) 1. Qof nasab wanaagsan ka soo jeeda. 2. Soomaali.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (aji, m.dh) 1. Qof nasab wanaagsan ka soo jeeda. 2. Soomaali.

waa la naqliyay ✓

m. n. important person, high-caste

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dadka, intooda dhaladka ah ama nasabka wanaagsan ku aroorta. Aji fal dhiman lama tuso.

waa la naqliyay ✓

1

de: important person, high-caste of traditional social standing

2

lx: aji

3

pd: (-ga ~ -da)

4

ps: n7-m

5

key: aji

waa la naqliyay ✓

(fal) talo iyo arrin moolis, maaray.

waa la naqliyay ✓

Erey isku xira labo hadal ama labo tixood, isla kolkaasna kala xiriirfura oo sheega inaan la isku hela hayne, tii la helaa ay tan kale meesha ka saarayso (aniga ama adiga; wax i sii ama i qadi).

waa la naqliyay ✓

xi. Erey kala xiriirfura laba magac ama laba weerood. Tusaale: “Baasto ama bariis ii keen”, “Ama tag ama joog”. la-mid: amba², amma.

waa la naqliyay ✓

xi. Erey kala xiriirfura laba magac ama laba weerood. Tusaale: Baasto ama bariis ii keen; Ama tag ama joog. la-mid: amba, amma.

waa la naqliyay ✓

conj. or

waa la naqliyay ✓

ou, ou bien.

waa la naqliyay ✓

(conj) or (oor); used to indicate an alternative ~ mise. Ex: qabow ama kulayl; cold or hot

waa la naqliyay ✓

(xidhiidhiye) eray isku xidha labo hadal ama laba weedhood, isla markaa na kala furka labada weedhood ee kala macne ah. Fadhiiso ama istaag. Dh: amma.

waa la naqliyay ✓

1

a: amba

2

de: or

3

lx: ama

4

ps: conj

5

key: ama

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) xayawaan sida xoorka u eg oo madaw daba cad na lahayn sida xoorka oo kaymaha ku nool.

waa la naqliyay ✓

âme,n.f. - ruuxa ; Naf; Qudha.

waa la naqliyay ✓

1

(Ani-ga)

2

(aniga; aan; i; ii) qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

mu.eb la-mid: aniga.

waa la naqliyay ✓

pron., sg. I, me

waa la naqliyay ✓

(pronoun) I (aay); me (mii) ~ aniga. Ex: yaa hadlay?, ani; who spoke?, me

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) qofka koowaad ee hadlaha ah; 'aniga; aan; i; ii'. Nin ani yidhi dad iska sooc.

waa la naqliyay ✓

1

cf: aniga

2

de: I, me

3

lx: ani

4

pd: (an)

5

ps: pro-red-1sg

6

key: ani

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Nafley gaajo iyo harraad badan badid. la-mid: caqi.

waa la naqliyay ✓

v. starve someone to death

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) starve (istaarv); cause to suffer extreme lack of food and water ~ caqi

waa la naqliyay ✓

(fal) cunnaxumi u dhimo. Dh: caqi.

waa la naqliyay ✓