alyid

(Laylyid-da)

Layli bixin; carbin; jarayn; jebin; tababbarid.

m.f.dh eeg layli². la-mid: laylis, layliyid.

-da: (magac, dhedig, keli) laylibixin oo shaqo barid. Dh: carbin, tababbarid, jaraqabad, agabbarid, jebin.

laylyid-da: (magac, dhedig, keli) jilcinta yeesha. Lalyid badan ayaa suun madaxa lagu sameeyay.

m.f.dh eeg aal². la-mid: oollid.

m.f.dh eeg alal.

-da: (magac, dhedig, keli) arooridda geela ee meel fog oo aroorta hore la kallihiyo.

alalid -da: (magac, dhedig, keli) taah iyo jibaad; cod dheer oo la maqlo samayn.

/allaayid/ (adj) midoobid ama is gaashaan buursi. e.g. allied forces.

m.dh la-mid: bąlfin.

m.f.dh eeg bąlow³. la-mid: bąlow¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) balwo barasho.

balwid -da: (magac, dhedig, keli) dibi, insaarixin.

(Baryid-da)

1. Hadal baryo ah, cid u jeedin; tuugid.

2. Nabad ku waabberiisasho; cawabbaryid.

m.f.dh eeg bari³.

-da: (magac, dhedig, keli) Eebbe ama cid kale, baryitaanka. Dh: tuugid, dawarsad.

baryid -da: (magac, dhedig, keli) nabad ku waabariisasho. Dh: cawabbaryid.

(Caayid-da)

Hadal xun oo la qoonsado (qof, kd.) ku dhihid; aflaggaaddeyn.

m.f.dh la-mid: eeg cay³.

-da: (magac, dhedig, keli) hadal xun oo la qoonsado qof ku dhihid. Dh: aflagaado.

m.f.dh eeg calaf³.

-da: (magac, dhedig, keli) wax dheefsi.

(Calwid-da)

Calow noqday; miirnimadii ka ba'day; dhooboobid; qasmid.

m.f.dh eeg calow².

m.dh la-mid: dham'id.

(Dalbid-da)

Doonid; weyddiisasho, rabid.

m.f.dh eeg dalab³.

-da: (magac, dhedig, keli) doonitaanka wax aad rabtid. Dh: rabid, codsad, weyddiisad.

m.f.dh eeg dalan.

-da: (magac, dhedig, keli) is beddel sidii hore ka muuqaal xun. Gaajada ayaa xoolaha dalmidda ugu wacan.

(Faayid-da)

Cudur iyo bugto qabid la'aan; caafimaad qabid; fayoobaan; ladnaan; roonaan.

m.f.dh eeg faay². la-mid: faay¹.

-da: (magac, dhedig, keli) caafimaad iyo ladnaan qabid. Faayid baan Alle kaaga tuugayaa. Dh: fayogabid, roonaan, fayoobaan, fiicni. Li: bukid.

m.dh la-mid: falkin.

(Falmid-da)

1. Wax la falay oo kale, iyadoo aan la taaban, iska noqosho; falan; falow.

2. Is dacar-faalka, aad caloosha uga bixid; dooxmid badan.

m.f.dh eeg falan². la-mid: faalmid.

-da: (magac, dhedig, keli) isdacarbixin ama isdacarfaalid. Falmidda iska jooji.

falmid-da: (magac, dhedig, keli) sixramid ama qof sixran noqosho. Dh: sixramid, falan, falow.

falmid -da: (magac, dhedig, keli) wax ku mormid; wax dood iyo muran ku salaysan garran.

(Gabyid-da)

Gabay tirin; maansood.

m.f.dh eeg gabay².

-da: (magac, dhedig, keli) gabay samayn; hal'abuurid maanso.

m.f.dh eeg goli.

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaarid oo isla maaweelid. Carruurta golyidda ha ka celin.

(Haayid-da)

Niyo; dan.

m.dh.u (-dyo, m.l) Nooc kalluunka ka mid ah.

f. n. intention, aim, objective

-da: (magac, hedig, keli) jaad kalluunka ka mid ah.

haayid-da: (magac, dhedig, keli) hammi iyo dareen, doonis xoog badani ku jiraan. Haayidda badan waa lagu horumaraa. Dh: dan, niyo.

de: intention, aim, objective

lx: haayid

pd: (-da)

ps: n-f

syn: dan, niyo

key: haayid

(Halkid-da)

Kalluunka badda jaad kamid ah (ama halked).

-da: (magac, dhedig, keli) kalluunka jaad ka mid ah. Dh: halked.

-da: (magac, dhedig, keli) dedejis ay xoog iyo xeeladba la socoto. Dhulka suunta ah halwid baa lagu dhaafaa. Dh: halwis, degdeg.

m.f.dh eeg jalaw².

(Kaayid-da)

Meel aan laga arki karin gelin; qarin; dahid; xasayn.

m.f.dh eeg kaay², kay³.

-da: (magac) farsamada shaqo ruux ba xilli gaar u ah qabto, kolba loo dhiibayo.

m.f.dh eeg malag². la-mid: melgid.

-da: (magac, dhedig, keli) dhimasho sabab u noqosho. Malgidda dadka miyaa laguugu daw galay. Dh: dilid.

m.l la-mid: mariid.

-ka: (magac, lab, keli) geed aad u weynaada. oo laga liso caano sun ah oo fallaadhaha iyo warmaha iyo leebabka lagu dagaalamo la marsho. Maliid u soo mariya fallaadha. Dh: marriid. Wa: maliiddo.

m.f.dh eeg qalad².

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale wax aan sax ahayn u sheegid; cid marrin habaabin. Ninkaasi dadka qaldidda ha ka daayo. Dh: khaldid. Li: sixid

qaldid -da: (magac, dhedig, keli) laba wax iyo in ka badan isku laagid. Qaldidda sibidhka iyo niisku way dhib badan tahay. Dh: qaldadayn, iskulaaqid.

(Qaliid-ka)

Cad ka samaysan qoryo si gaar ah isugu rakiban oo albaabbada lagu dhejiyo, si ay u xirmaan ama ayan u furmin; qori gaar ah oo ilko kala duwduwan leh baa lagu furaa.

m.l (-dyo, m.dh) Cad ka samaysan qoryo si gaar ah isugu rakiban oo albaabbada lagu dhejiyo, si ay u xirmaan ama ayan u furmin; qori gaar ah oo ilko kala duwduwan leh baa lagu furaa.

m. n. wooden fastening of a door

-ka: (magac, lab, keli) quful albaabbada looxa ah lagu xidho oo isna qori ka samaysan. Albaabka galiid jag ku sii.

qaliid-ka: (magac, lab, keli) eeg gadaad.

de: wooden fastening of a door

lx: qaliid

pd: (-ka)

ps: n-m

key: qaliid

(Qalmid-da)

1. Wax haddii la qalayo qalid u suubbama ama qalmi kara noqosho.

2. (u qalmid) u cuntamid; u dhigmid; istaahilid.

m.f.dh eeg qalan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) u cuntamid, u dhigmid, ku habboonaan. Isku qalmidda wiilka iyo gabadha waa la isku raacay. Dh: istaahilid.

(Saayid-ka)

Siyaado la socoto; intuu noqon lahaa ka batay; dheeri; buro.

saayid¹: m.l S. ah: wax dheeraad ah. la-mid: saa'id¹.

saayid²: f.mg1 (-day, -dday) Wax kordhid. la-mid: saa'id².

m. n. extra, excess load

saayid v. become extra, increase

(tilmaame) si badan oo xad dhaaf ah. Ma sifaynin maasooyinkaan saayidka u helaye. Dh: siyaado. Li: naaqus.

saayid -ka: (magac, lab, keli) inta siyaadada ah. Saayid baan kuu raaciyey sonkorta. Dh: dheeri.

saayid -ka: (magac, lab, keli) siyaado la socoto; dheeri; buro.

(Saliid-da)

Wax dareera oo dufan leh oo ama dhirta laga helo (seytuun, sisin, gabbaldaye, ...) ama wax nool (neberi, kalluun, ...) ama macaadinta (betrol iyo wixii ka soo jeeda), ~ dufan.

m.dh 1. Hoore dufan ah oo miraha dhirta qaarkeed laga miiro raashinkana lagu iidaanto. 2. Hoore layiig ah, isku qasan oo idarokarbuuri ah oo ka dhasha isbedello, ka yimid haraayo orgaaniko ah oo tiro badan, dhulka hoostiisa muddo dheer ku biirsamay oo marka la sifeeyo loo isticmaalo iftiinsasho iyo shidaal. la-mid: seriir.

m.dh 1. Hoore dufan ah oo miraha dhirta qaarkeed laga miiro raashinkana lagu iidaanto. 2. Hoore layiig ah, isku qasan oo idarokarbuuri ah oo ka dhasha isbedello, ka yimid haraayo orgaaniko ah oo tiro badan, dhulka hoostiisa muddo dheer ku biirsamay oo marka la sifeeyo loo isticmaalo iftiinsasho iyo shidaal.

f. n., (mass n.): oil (in general); petroleum

-da: (n) oil (ooyal)

saliida cuntada; the cooking oil.

saliidda ceeriin; crude oil; petroleum

saliid saytuun: (n) olive oil

saliidda sinsinta; the sesame oil

-da: (magac, dhedig, keli) dareere cuntada lagu daro madaxana la marsado lagana helo dhirta qaar. Dh: dufan.

bw: Arabic

de: oil (in general); petroleum

initial: s

lx: saliid

pd: (-da)

ps: n1-f-mass

key: saliid

زيْت

sallid¹: m.l Ibtilo.

sallid²: f.g1 (-day, -dday) la-mid: sallad².

(fal) (ku ~) dhib kaga dhig; ku dhibaatee. Maxaa igu salliday habartan?

sallid -ka: (magac, lab, keli) wax lagugu imtixaano; wax ku lura oo ku dhiba. Dh: ibtilo.

(Salwid-da)

Salow kicin; buuqid; sooyaamid.

m.f.dh eeg salaw².

-da: (magac, dhedig, keli) salow kicin; buuq iyo qaylo samayn (dad badan). Dh: buugid; sooyaamid.

(Waayid-da)

1. Wax la raadshey ama la doonay oo aan la helin.

2. (kolka uu fal kale ka dabadhaco) wax la qaban lahaa ama aan la qabteen oo aan karti iyo maaro loo helin (sida: arki waayey; seexan waayey; kari waayey; dili waayey; ...).

3. Gabid.

m.f.dh eeg waa². la-mid: waayis.

-da: (magac, dhedig, keli) arki waa; ka quusasho. Baadi waayiddeeda welwelkeedaa ka daran.

waayid -da: (magac, dhedig, keli) dhicid oo imtixaab dallacaaddii ka hadhid. Waayidda imtixaanka dadaal la'aan baa keenta.

-da: (magac, dhedig, keli) wax la barto ku mamid oo mar walba heliddiisa ku dadaalid. Hamuuntu waa walfid fool xun.

(Waliid-ka)

Jiritaan; dhalasho.

m. n. birth, existence