alma'almayn

(fal) wax ku ciyaar sidii alma'almayda. almadar-ta: (magacwadareed) arday waxbarashada dugsiga hoose ku jirta.

m.f.dh eeg alaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xafiis iyo wax la mid ah, qalab shaqo soo dhigid.

-ta: (magac, dhedig, keli) ku celcelinta ereyga 'ba'a' laftirkiisa. Ba'alaynta balaayaa ka danbaysa.

-ta: (magac, dhedig, keli) fiiro sahan sugasho oo u kuurgelid iyo hullo ogaaneed; dersid iyo salgaadh dhammays ah. Guur saddex buu eedaa: ma aqoon, ma abraacin, ma ilaalayn. Dh: kuurgal, dersid.

ilaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) eeg'eegid ay foojignaani ku jirto.

(Kaalmayn-ta)

Wax qof u baahan yahay wax kala qabasho; kaalmo siin; u gargaarid; taageerid; waxtarid.

m.f.dh eeg kaalmee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof baahi qaba, waxtarid. Dh: caawin, gargaarid, taakulayn, taageerid.

-ta: (magac, dhedig, keli) hees, laxan u samayn. Dh: laxamays.

-ta: (magac, dhedig, keli) talo ku meelgaadh ah oo mushkilo taagan lagu xalliyo.

aba'abayn-ta: (magac, dhedig, keli) hadaaqa ilmaha yar lagu aamusiiyo. Maandhow aba'abayn baan ku wadi ubadka reer Xooshe. Dh: abaabo.

(Abaalhayn-ta)

Samaan laysu falay, mahad iyo xusuus wanaagsan u hayn.

m.f.dh eeg abaalhay.

vl. n., [compound] gratitude for a favor, indebtedness

-ta: (magac, dhedig, keli) xasuus iyo wanaag oo loo hayo cid horay samafal u geysatay. Abaalhayntu waa dhaqan wanaagsan.

de: gratitude for a favor, indebtedness

lx: abaalhayn

pd: (-ta)

ps: vn2-f-cmp

key: abaalhayn

m.f.dh eeg ammaanee.

astaamayn¹: m.f.dh eeg astaamee. la-mid: astayn.

astaamayn²: m.dh (naxwe) Astaamo lagu kala qaybiyo hadal qoran sida: hakad, joogsi, kolmo, bilo, laba dhibcood iyo wixi lamida.

m.dh (naxwe) Astaamo lagu kala qaybiyo hadal qoran sida: hakad, joogsi, kolmo, bilo, laba dhibcood iyo wixi lamida.

vl. n. punctuation

-ta: (n) 1. marking (maarking). 2. punctuation (pangkjuweeyshen) ~ calaamadayn, astaan

-ta: (magac, dhedig, keli) calaamayn; astaamays; suntid.

de: punctuation

lx: astaamayn

pd: (-ta)

ps: vn1-f

key: astaamayn

-ta: (magac, dhedig, keli) wax samayntiisa laga maagayo oo dadka hortii la falo si inta kale ay ugu dhiirrato. Dh: balaalaxayn, biimayn. balaambal -ka: (magac, lab, keli) carcaraaf iyo saxaariir dhib badan. Dh: balanbal, balambal.

(Calaamayn-ta)

Calaamo u yeelid; astayn; calaamadin.

m.dh la-mid: calaamadin.

m.dh la-mid: maraabayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolaha intal hayinka ah ee gaanka horkacda. Mayalwaynta iyo aarankiyo goolka murugaystay. Dh: horwayn.

(Walaalayn-ta)

Walaalo ka dhigid.

m.f.dh eeg walaalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) walaalo ka dhigid.

(Xalaalayn-ta)

Xalaal ka dhigid; Bannayn.

m.f.dh eeg xalaalee. la-mid: xalaalays.

Legittimazione

Legitimize

-ta: (magac, dhedig, keli) ilmo yar gaar ahaan gabadh baaro ka goyn. Dh: gudid, gudis.

xalaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) xalaal ka dhigid oo inuu bannaan yahay sheegid. Dh: bannayn xalaalays.

xalaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) neef dhimanaya gawracid. Bisinka ku bilaw xalaalaynta neef. Dh: gawricid, birayn. Li: duufin.

xalaalayn -ta: (magac, dhedig, keli) ammaano ciddii lahayd illawsiin oo iska yeelasho.

f.mg2 (-meeyay, -maysay) Almaalmay ciyaarid.

(Garmaamayn-ta)

Garmaame cayaarid.

m.f.dh eeg garmaamee. la-mid: garmaame (3).

m.dh (-no, m.dh) Barashada aragtida, jaraynta, iyo xeerarka kala soocidda naflayda kuwii dabar go'ay iyo kuwa hadda jooga.

m.dh (-no, m.dh) Barashada aragtida, jaraynta, iyo xeerarka kala soocidda naflayda kuwii dabar go'ay iyo kuwa hadda jooga.

-ta: (magac, dhedig, keli) barashada jaraynta iyo xeorashada kala soocidda nafleydii dabargo'day iyo ta weli dhaqan.

abla'ablayn -ta: (magac, dhedig, keli) wax isku jiray kala soocsoocid; wax isku darsanaa kala soorid. Abla'ablayn buu odaygu xoolaha ku bilaabay. Dh: abla'ablays.

-ta: (magac, dhedig, keli) qurxinta hadalka oo turxaanta laga reebo; hadal macaan oo aan laga didin qof kale ku dhihid. Dh: afmacaanays.

-ta: (magac, dhaddig, keli) dhimista iyo hoos u dhigga halista nabar ama jirro leedahay. Basanbaasin buu ii noqdiyo wax i balbaalyayne. Dh: quwadjebin, taakaleelin, shiiqin, dhicisayn. Li: xoogayn, tooxid, taanaadin, labolaxaadin.

m.f.dh eeg daldaalyee.

m.f.dh eeg dallaallimee.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadhayn oo hoos soo handooda u yeelid. Weylaha waabka u dallaalimee. Dh: hadhayn.

-ka: (magacwadareed) dad ama wax kale oo itaal iyo cudud isku dhigma leh oo aan kala xoogganayn.

(Fadqalallayn-ga)

Fadqalallo ka dhexridid ama ku ridid; fidnayn.

m.f.dh eeg fadqalallee.

m.f.dh eeg galangalcee. la-mid: galcad, galcasho.

-ka: (magac, lab, keli) «la ~» cid kale, wax kala mid ahaan; wax kala sinnaan.

m.f.dh eeg qaysaraamee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalab kala duwan oo waxtar leh dhigid. Meel berriba aad ka guuraysaayi aaladayn uma baahna. Dh: hubayn.

aaladayn-ta: (magac, dhedig, keli) qalab millateri iyo awood u yeelid.

-ka: (magac, lab, keli) abaar aad u daran oo aafo ah. Waxaa arligii beddelay, abaar iyo aafo kulul, abaalays baa ka dhacay.

f.mg2 (-yay, -ysay) U a.: cid, cid kale oo samo u gashay u aqoonsanaan.

f.mg2 (-yay, -ysay) U a.: cid, cid kale oo samo u gashay u aqoonsanaan. m.f.dh, abaalhayn.

(Abaarayn-ta)

Abaar ka dhigid.

m.f.dh eeg abaaree. la-mid: abaaraysiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhul iyo deegaan barwaaqo ahaa, xaalufin ama abaar ku ridid.

-ta: (magac, dhedig, keli) tol iyo qaraabo la'aan. Caddaawe waxa uu reeraha kale baahada ula bixiyaa waa abla'aan. Dh: tolla'aan.

m.dh Afgaroocnimo. la-mid: afla'aansho.

f. n. not knowing how to speak properly

-ta: (magac, dhedig, keli) weel ama meel aan afaaf la'aan.

afla'aan -ta: (magac, dhedig, keli) cid aan si wanaagsan u hadli aqoon; qof aan balaaqo lahayn.

a: afla'aansho (/ha)

de: not knowing how to speak properly

lx: afla'aan

pd: (-ta)

ps: n-f

key: afla'aan

(tilmaame) hadal wanaagsan oo soo jiidasho leh. Madaxaygu waa qof afmacaan oo an adyad lahayn.

(fal) madhi oo wax ba ha reebin. Tuugadu bangiga way alalaxaysay oo waxba kagama tegin. Dh: alalaxee, alalixi.

alalaxay: (fal) cid kale, si cagajiid iyo dandannaani ah u socodsii. Dh: alaalixi, alaalaxee.

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax la albaabay noqosho (irrid).

(Aleelayn-ta)

Aleel ku samayn, qurxin darteed.

m.f.dh eeg aleelee.

-ta: (magac, dhedig, keli) aleel ku qurxin; aleel ku kor samayn. Aleelaynta weelashu waa farshaxan ay Soomaalidu hidde u leedahay.

(Amamie) S Farsetia robecchiana Engl. Cruciferae.

(tilmaame) neef raro ama koore la dul saaray.

ammaagan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay) Wax la ammaagay noqosho (god, dab iyo wixi lamida). la-mid: amaagan¹.

ammaagan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax la ammaagay ahaansho. la-mid: amaagan².

(tilmaame) god, dab ama wax kale oop ciid lagu aasay.

f.mg4 (-aannaa, -aannayd) Wax la ammaanay ahaansho.

(tilmaame) mid amaan loo tiriyay; mid amaanta mutaystay.

(Araarayn-ta)

Labo qolo oo dagaallama haya kala joojin; dagaal joojin.

m.f.dh eeg araaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qolo oo dagaallamaya kala joojin. Araaraynta reeraha, aabbaa innoo dhigay. Araare ajal ma oosho.

(fal) calaamad lagu garto u yeel. Dh: summadee, astaamee.

m.f.dh eeg awaare.

-ta: (magac, dhedig, keli) ciid ku rogid, hadhuuka shinnida ah marka ciidda lagu rogo. Awaaraynta hadhuudhku waa berri.

awaarayn-ta: (magac, dhedig, keli) baxsasho darteed, siigo kicin. Ilko dheere iyo luuq haddaan, laga awaaraynin.

awaarayn -ta: (magac, dhedig, keli) (kala ~) ka dhaqaajin; ka tegitaan. Nin kaloo Ilaah kuu idmaba kala awaaraynay.

m.f.dh eeg baallee.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhinac jirid; doc xigid. Baallaynta iga daayoo dhexda soo joogso.

(Calalayn-ta)

Calal ka dhigid; duug ka dhigid.

m.f.dh eeg calalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) calal ka dhigid; duug ka dhigid; duugayn; calalays.

-ta: (magac, dhedig, keli) naawilaadda wax aad filanayso. Afar saacadood baan adiguun ku eemamaynayay.

(Faallayn-ta)

Arrin faallo ka bixin; wax ka sheegid.

m.f.dh eeg faallee.

-ta: (magac, dhedig, keli) falanqayn iyo faaqidaad dhinac walba leh; arrin faallo ka bixin iyo wax ka sheegid. Dh: faaqidaad, falanqayn, gorfayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) si foolxun wax u dhicid ama u boobid. Dh: galabaageddis.

Madax cad; galaali ku taal; la galaalay.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax galaali ku taal ahaansho.

der. [adjective] whitewashed; white-striped

-galaalnaa / galaalnayd: (adj) white marked on the head

(tilmaame) madax ama jaaha bar cad ku leh.