alif — Macnaha & Turjumaada

1

(Alif-ka)

2

1. Magaca xuruufta; Alifba'.

3

2. A'-da Carabiga

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) 1. Xarafka ugu horreeya farta Carabiga. 2. Alifba'. 3. Astaan alifka u eg oo xoolaha lagu sunto. 4. (alfaan, m.dh) Darajo la siiyo sarkaalxigeenka.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) 1. Xarafka ugu horreeya farta Carabiga. 2. Alifba'. 3. Astaan alifka u eg oo xoolaha lagu sunto. 4. (alfaan, m.dh) Darajo la siiyo sarkaalxigeenka.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. A [first letter of the Arabic & Somali alphabet.]

2

alif m. n. alphabet

3

alif m. n. stripe (showing military ~ police rank)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. the first vowel letter of the Somali alphabet [A]. 2. the first class rank of military or police

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xarafka u horreeya xarfaha afka Carabiga, afaf kale oo badani na way ka dheegteen. Afafka Laatiinka waxa u dhigma 'A'. Alif kaa xumaadaa Al-Baqruu ku dhibaa.

2

alif -ka: (magac, lab, keli) derejo ciidan oo derejada dablaha ka sarraysa. Abtigay waxa uu sitaa alif.

waa la naqliyay ✓

1

allif¹: m.l la-mid: allifid.

2

allif²: f.g1 (-fay, -ftay) Maanso, muusiko, figrad cilmiyeed iyo wixi lamida curin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (allifay, alliftay) Maanso, muusiko, figrad cilmiyeed iyo wixi lamida curin. m.f.dh, allifid.

waa la naqliyay ✓

v. produce, compose; create, make up, invent

waa la naqliyay ✓

-ay I tay: (v) compose (kom-pows); produce (pra dhuus); create (kiriyeeyt), write, invent or compose by physical or mental effort. Ex: gabaygaan yaa allifay? who composed [wrote] this poem?

waa la naqliyay ✓

(fal) curi fikrado cusub; hindis wax aan hore jirin. Allif riwaayad cusub oo waayaha ku saabsan.

waa la naqliyay ✓

1

de: produce, compose; create, make up, invent

2

lx: allif

3

pd: (allifay)

4

ps: v1=tr

5

xe: Who wrote this play?

6

xv: Riwaayaddan yaa allifay?

7

key: allif

waa la naqliyay ✓

1

a: (a')

2

Xarafka koowaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

-a: (naxwe) qodob raaca ereyada lab oo kelida ah oo 6 shibbane ku dhammaada (c, h, kh, q, x iyo hamsa, sida: magac-a, daah-a, jookh-a, maraq-a, madax-a iyo go'-a).

waa la naqliyay ✓

1

(Alifba'-da)

2

Xuruuf af lagu qoro oo ka kooban shaqallo iyo shibbaneyaal; alif.

waa la naqliyay ✓

1

(Askari-ga)

2

1. Qof ciidanka dagaallama ka mid ah, welina aan xiddigo iyo alifyo midna la siin; dable.

3

2. Ciidan dagaallama guud ahaan (xiddigaha ha lahaado).

waa la naqliyay ✓

1

(Ba')

2

Xarafka labaad oo Alifka Soomaalida; waa shibbane.

waa la naqliyay ✓

1

(cayn, ca'*)

2

Xarafka saddexaad oo Alifka Soomaalida; waa shibbane.

waa la naqliyay ✓

1

(Cayn-ka)

2

1. Magaca xarafka saddexaad oo Alifka Soomaalida; (c).

3

2. Jaad; nooc: namuun.

4

3. Xarig awrta raran bogga lagaga xiro.

waa la naqliyay ✓

1

(Deel, Da'*)

2

Xarafka afraad oo Alifka Soomaalida. Waa shibbane.

waa la naqliyay ✓

1

* (Dabla-ha)

2

1. Xubin xoogga dabka sida kamid ah oo aan alifyo iyo xiddigo weli qaadan; askari.

3

2. Buntukh ama dab kale haysta.

waa la naqliyay ✓

1

(Deel-ka)

2

Xarafka afraad oo alifka Soomaalida magaciisa.

waa la naqliyay ✓

(= dha') dhawaaq alifba'da kammid ah oo astaantatani dh calaamo u tahay. Waa shibbane.

waa la naqliyay ✓

1

(e')

2

Xarafka shanaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

-e: (-ee)

4

Hadallo ama tixo bay xiriirisaa, kol ay erey ku dabakaran tahay iyo kol ay gooni isu taagto, labadaba waa leedahay; (sida: Waa Liibaane u yeer; ama: Waa Liibaan ee u yeer).

waa la naqliyay ✓

1

(Fa')

2

Xarafka lixaad oo Alifka Soomaalida. Waa shibbane.

waa la naqliyay ✓

1

(ga')

2

Xarafka 7d oo alifka Soomaalida. Waa shibbane.

waa la naqliyay ✓

1

(ha')

2

Xarafka siddeedaad oo alifka Soomaalida. Waa shibbane.

waa la naqliyay ✓

1

(Higgaad-da)

2

1. Barashada dhigista iyo akhriska alifka.

3

2. Kicinta ereyga.

waa la naqliyay ✓

1

(i')

2

1. Xarafka sagaalaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

2. Uyaalka qofka hore oo keli ah oo wax la taarana hayo oo falku xaggiisa aada hayo; aniga.

4

-i: ereyada ay raacdo, kuwa ugu badani waa — 1. Tilmaanta magaca wax laga sheegayo ama lagu sheegayo (oo kolka uusan tilmaanta wadan oo keligiis yahay qaata qodobbada -ku, -tu iyo wixii ka farcama) sida 'wiilka wanaagsan - wiilka wanaagsani waa walaalkay, waa Soomaali, waa uu bukaa, waa uu shaqeeyaa; naagta quruxda badani waa boqorad; ninka deeqsiga ah wax buu bixiyaa; ... 2. Waxay kaloo raacdaa magacyada dheddig, oo kelida ah, oo shibbane ku dhammaada, oo aan qodob wehelin, magacyadaas oo iyaguna ah kuwo wax laga sheegayo ama wax lagu sheegayo (dani waa seeto; lafi ma jabin; doodi ma furna; ...). 3. Haddii magaca tilmaanta wax la taaranayo oo falku xaggiisa aadayo, -i(du) markaas raaci mayso, oo la oran kari mayo: wiilkaasi u yeer; libaaxaasi dil; inankaasi anigaa dhalay; hashaasi lis. Waxay la macne tahay -u.

waa la naqliyay ✓

1

(jiim; ja'*)

2

Xarafka tobnaad oo alifka Soomaalida. Waa shibbane.

waa la naqliyay ✓

1

(Jiin-ka)

2

1. () Xarafka tobnaad oo alifka Soomaalida.

3

2. Ag; coon; qar; af.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaaf, ka'*)

2

Xarafka kow iyo tobnaad oo Alifka Soomaalida. Waa shibbane.

waa la naqliyay ✓

1

Erey tixda ulajeeddooyin badan oo kala gaar ah u yeela; wuxuu badanaa muujiyaa: meel laga dhaqaaqay, meel laga yimid ama laga soojeedey, wax kala go'ay ama kala durkay, wax la isu foodinayo ama la simayo, kd. (Balcad buu ka yimid; alif-ka-ya'; qalin buu jeebkiisa ka soo baxshey; ceelku aqalka waa ka fog yahay; arrinta wax ka qabo; Marka waxaa ka weyn Xamar; magaaladii qofna waa aan ka garan waayey; baqdin baa ilmaha ka dhawaajisay: afar labo ka gooya: wiilka beenta ka daaya; ...) kolka shaqal aan loo dhexayni ka hormaro, wuxuu noqdaa -ga; (sida: Guuleed iga weyn; naga taga).

2

-ka — (naxwe) Labada qobod oo dhabta ah (kan kale waa -ta oo qodbaha kale ka farcamaan, midkood; waxaa ka farcama -ga, -ha, -a; wuxuu raacaa magacyada lab oo ku dhammaada B, D, F, L, N, R, S (Sh).

waa la naqliyay ✓

(fal) talo iyo arrin moolis, maaray.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg alif.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: A [first letter of the Arabic & Somali alphabet]

3

hm: 1

4

lx: alif

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: alif_1

waa la naqliyay ✓

1

a: alifba'

2

de: alphabet

3

hm: 2

4

lx: alif

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: alif_2

waa la naqliyay ✓

1

de: stripe (showing military ~ police rank)

2

hm: 3

3

lx: alif

4

pd: (-ka Pl: alfaan (ta))

5

ps: n8-m

6

key: alif_3

waa la naqliyay ✓

-da: (n) alphabet (alfabeet). Ex: alifba 'da afSoomaaliga; the Somali alphabet

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Qof ciidanka qalabka sida ka mid ah oo darajadiisu hal alif tahay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Qof ciidanka qalabka sida ka mid ah oo darajadiisu hal alif tahay.

waa la naqliyay ✓

m. n. junior noncommissioned officer, lance-corporal

waa la naqliyay ✓

-aliflaka: (n) the first class rank of military or police; lance corporal

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof sita derejada ugu hoosaysa ee ciidanka; derejada dablaha ka sarraysa. Cabdillaahi waa alifle.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dable

2

de: junior noncommissioned officer, lance-corporal

3

lx: alifle

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

key: alifle

waa la naqliyay ✓

m.l (-fayaal, m.l/dh) Qof maanso, muusiko, figrad iyo wixi lamida curiya.

waa la naqliyay ✓

-allifaha: (n) composer (kom-pow-zer); inventor (inventar); writer ~hindise

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qofka wax curiya.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aan si fiican lo sixin ama sugnayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Kallif-ka)

2

Wax aan la qaadi karin ama aan maaro loo hayn, oo laysku qaybsho ama dusha layska saaro; dhib.

waa la naqliyay ✓

1

kallif¹: m.l Wax fulintoodu ay dhib tahay.

2

kallif²: f.g1 (-fay, -ftay) Wax fulintoodu ay dhib tahay cid ku khasbid.

waa la naqliyay ✓

1

kallif¹: m.l Wax fulintoodu ay dhib tahay.

2

kallif²: f.g1 (-fay, -ftay) Wax fulintoodu ay dhib tahay cid ku khasbid. m.f.dh, kallifid.

waa la naqliyay ✓

m. n. imposition, bother; force, compulsion

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) put someone to inconvenience; compel to accept; impose (impows) necessitate (nasasateeyf)

waa la naqliyay ✓

(fal) wax inuu sameeyo, ku dirqi. Dh: dhib, kadeed, caddib, dirqi.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: imposition, bother; force, compulsion

3

lx: kallif

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

key: kallif

waa la naqliyay ✓

(fal) qabatin oo caadayso; ku tag oo iska goyn kari waa. Barje waalif oo maalin walba qayil reer looga roon. Dh: qabatin, mam, halaaq.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax qaro yar oo ballaadhan ka dhig qara yaree. Randhaalka dhinacyada ka xaliif. Dh: bal, xaleef, xalleef. Li: buurree.

2

xaliif-ka: (magac, lab, keli) nin taageero sameeyal oo gacansaar lala leeyahay. Dh: gaashaanbuur, taageere. Li: cadaw

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel ku sugnaan.

waa la naqliyay ✓

actif, adj. - firfircoon; wax qabanaya; digtoon; feejigan

waa la naqliyay ✓

s.m. - toon, tuun.

waa la naqliyay ✓

Alps

waa la naqliyay ✓

/eyliyas/aliases; (inter) magac been ah sheegasho.

waa la naqliyay ✓

/eyliyas/ (n) maghy rasmy ing haayni amy beeng eh.

waa la naqliyay ✓

/aalabaay/alibis;(n) 1. bariinimo (ka maqnaanshaha meel dambi ka dhacay ama lugu galay). e.g. his alibi for the night of the robbery. 2. cududaar, raalli galin khalad dhacay. e.g. He provided no alibi for his absence.

waa la naqliyay ✓

/aalabaay/ (n) wal eddaayaw qofky inii meel kely jeri maddi dembyghy ly gali.

waa la naqliyay ✓

/eyliyan/aliens;(n) laaji, shisheeye ama qof waddan kale u dhashay. e.g. an illegal alien crossing the border.

waa la naqliyay ✓

/eyliyan/ (adj) galty, kooyty (lang dhul kely ing dhalithi).

waa la naqliyay ✓

/alaayn/aligns, aligning, aligned;(v) 1. isku saf noqosho ama isku xulufo. 2. saf gelid ama wax simid; isku toosin. (isku hagaajin).

waa la naqliyay ✓

m.l (-lo, m.dh) (baayoloji) Mid ka mid ah muuqaallada talantaalliga ah ee hiddo side. Noolayaasha badankoodu waxay leeyihiin laba aliil oo midba hiddoside ka yimid (midba waalid ka yimid), kaas oo ku jira koromosoomyo iskumid ah. Hal aliil badanaa waxa uu shiiqiyaa ka kale oo loo yaqaan shiiqsane, kaas oo ay ka baxaan astaamaha u gaarka ah noolahaas.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lo, m.dh) (baay.) Mid ka mid ah muuqaallada talantaalliga ah ee hiddo side. Noolayaasha badankoodu waxay leeyihiin laba aliil oo midba hiddoside ka yimid (midba waalid ka yimid), kaas oo ku jira koromosoomyo iskumid ah. Hal aliil badanaa waxa uu shiiqiyaa ka kale oo loo yaqaan shiiqsane, kaas oo ay ka baxaan astaamaha u gaarka ah noolahaas.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qaababka kala duduwan ee uu isku muujiyo hiddaside.

waa la naqliyay ✓

/alayk/ (adj) isu eg. e.g. Twins always look alike.

waa la naqliyay ✓

/alaayk/ (adj) inis nag. Emed & Eething look alike.

waa la naqliyay ✓

a., is le'eg, isku mid; not alike, kala mid, isku mid ma aha, isma le'eka, kan kale uma eka.

waa la naqliyay ✓

/alayv/ (adj) 1. nool, nolol leh; naf ku jirto. e.g. She told me that her mother is still alive. 2. jiritaan leh, firfircoon.

waa la naqliyay ✓

/alaayiv/ (adj) nolol leh, nool, naf ky jerty. His father is still alive.

waa la naqliyay ✓

a., nool jira; he is yet alive, waa jiraa weli.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg almi.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xidhashada ama barashada dhigaalka qardhaasta iyo wixii la mid ah.

waa la naqliyay ✓

/alooft/ (adv) wax kor u kacsan ama hawada sare ku laalan (jira). e.g. balloons flying aloft.

waa la naqliyay ✓

/aluuf/aloofly, aloofness; (adv) 1. ka yara fog ama ka durugsan. e.g. He stands aloof from other people. (adj) 2. qof xirxiran ama dabeecad qallafsan. e.g. She has an aloof personality.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg adyad.

2

alyid -da: (magac, dhedig, keli) moolisidda shaqo ama hawl la hayo. Alyidda sharikadaha waaweyn, wax baa loo soo bartaa. Dh: maarayn, alyis.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg alyid.

waa la naqliyay ✓

1

(Aslid-da)

2

Asal marin; midabayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg asal³.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) midabayn; asal marin. Aslid bay dhiishu u baahan tahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Balaf-ka)

2

Biyaddiidka xoolaha.

waa la naqliyay ✓

1

balaf: m.dh War aan la hubin oo cidda sheegtay aan la aqoon.

2

bąlaf¹: m.l Neef xoolo ah oo biyo diido; biyodiid.

3

bąlaf²: f.g1 (-lfay, -laftay) la-mid: bąlfi.

waa la naqliyay ✓

v. refuse to drink (of camel ~ other animal)

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) sanqadha ka baxda marka walax ama lafi kala jabto.

2

balaf -ka: (magac, lab, keli) diiddo badan. Nin baahi qabaa balaf ma yeesho.

3

balaf -ta: (magac, dhedig, keli) war aan sugnayn ama si aan la hubin loo maqlo.

4

balaf -ta: (magac, dhedig, keli) quudhsiga iyo yasidda dadka kale.

waa la naqliyay ✓

1

cf: balfin

2

de: refuse to drink (of camel or other animal)

3

lx: balaf

4

pd: (balfay)

5

ps: v1=

6

key: balaf

waa la naqliyay ✓

s.f. - nuujiso (ilma ayan dhalin).

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) loox, bir iyo wixii la mid ah, ballaadhin oo wax labada dhinaca ka balan ka dhigid. Usha balidda waan ugu talagalay. baliil: (tilmaame) wax dadka oo dhan u muuqda; wax bannaanyaal ah; wax aan daah saarnayn. Xaajadani waa baliil oo cidna ka ma qarsoona. Dh: banyaal, bandharaareed.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Calaf-ka) Dheef xag Ilaah ka qoran: risiq; sed.

2

2. (Calaf-ta) Kab xun; jaqaaf; jaan.

waa la naqliyay ✓

1

calaf¹: m.l 1. Dheef xag Ilaah ka qoran; risiq. 2. Nasiib.

2

calaf²: m.dh (-lfo, m.l) Kab duug ah.

3

calaf³: f.g1 (-lfay, -laftay; -lfi) 1. U c.: Ilaah, cid wax risiq ugu dhigid. 2. U c.: Ilaah, cid wax nasiib ahaan u siin.

waa la naqliyay ✓

1

calaf¹: m.l 1. Dheef xag Ilaah ka qoran; risiq. 2. Nasiib.

2

calaf²: f.g1 (-lfay, -laftay; -lfi) 1. U c.: Ilaah, cid wax risiq ugu dhigid. 2. U c.: Ilaah, cid wax nasiib ahaan u siin. m.f.dh, calfid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] daily bread, sustenance

2

calaf [feminine] n. bad shoe, worn out shoes

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) fate (feyt)-, luck (lak) chance ~ nasiib. Ex: calafkaaga tijaabi; try your luck

2

calaf -ta: (n) old shoe; worn out shoe. Ex: kab calaf ah; an old shoe

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qayb Eebe kuu qoray oo aanad marna seegayn. Calaf diin goroyo ma qaaddo. Dh: kadab, nasiib.

waa la naqliyay ✓

Qar

waa la naqliyay ✓