alan — Macnaha & Turjumaada

1

alan¹: m.l (almo/-nno, m.dh) Xubnaha geedka qasabka middood.

2

alan²: m.l (almo/-nno, m.dh) (naxwe) Erey waxaa loo qaybin karaa xubno tiradooda la mid ah inta shaqal uu leeyahay ereygaas (sida madax -> ma-dax); xubin waliba waxaa lagu magacaabaa alan; erey wuxuu noqon karaa hal alanle (cir), laba alanle (ma-dax), saddex alanle (dib-ka-be), iyo wixi lamida; xusuusnaada in shaqalka dheer lagu tiriyo hal shaqal ama hal cod (ii, aa iyo wixi lamida) sida shibanayaashan oo kale - dh, sh, kh, oo aan la kala qaybin karin.

waa la naqliyay ✓

1

alan¹: m.l (almo/-nno, m.dh) Xubnaha geedka qasabka middood.

2

alan²: m.l (almo/-nno, m.dh) (naxwe) Erey waxaa loo qaybin karaa xubno tiradooda la mid ah inta shaqal uu leeyahay ereygaas (sida madax = ma-dax); xubin waliba waxaa lagu magacaabaa alan; erey wuxuu noqon karaa hal alanle (cir), laba alanle (ma-dax), saddex alanle (dib-ka-be), iyo wixi lamida; xusuusnaada in shaqalka dheer lagu tiriyo hal shaqal ama hal cod (ii, aa iyo wixi lamida) sida shibanayaashan oo kale: dh, sh, kh, oo aan la kala qaybin karin.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) barmiilka oo qayb ah.

2

alan -ka: (magac, lab, keli) farta caaradeeda.

waa la naqliyay ✓

e.d Nabaday!

waa la naqliyay ✓

inter. Hello!, Hi!

waa la naqliyay ✓

(n) hallo (haloow); hi (haay)

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: Hello!, Hi!

3

lx: ahlan

4

ps: intj

5

key: ahlan

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) abtirsiga qof leeyahay iyo isirkii uu ka soo farcamay. Alcankaa lagama faanee, waa lagu faanaa. Dh: abnaq, isir, asuul.

waa la naqliyay ✓

1

alxan¹: m.l 1. Macdan si sahlan dabku u dhalaaliyo oo wax lagu kabi karo. 2. la-mid: alxamid.

2

alxan²: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Bir iyo wixi lamida alxan ku kabid.

waa la naqliyay ✓

1

alxan¹: m.l 1. Macdan si sahlan dabku u dhalaaliyo oo wax lagu kabi karo. 2. la-mid: alxamid.

2

alxan²: f.g1 (alxamay, alxantay; alxami) Bir iyo wixi lamida alxan ku kabid. m.f.dh, alxamid.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): welding, solder

waa la naqliyay ✓

-alxamay /alxantay: (v) weld (weeldh); solder (soodher); braze (bareyz) —alxan -ka: (n) welding (weelding)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) isku dhadhab; isku dhalaali; laxaamadee. Baabuurkan baa naga jabee, noo alxan.

2

alxan -ka: (magac, lab, keli) isku dhejinta labo birood, isku dhabdhabka biraha; isku qayacaynta iyo isku dhalaalinta biraha.

waa la naqliyay ✓

1

de: welding, solder

2

lx: alxan

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-mass

5

syn: laxaamad

6

key: alxan

waa la naqliyay ✓

1

aslan¹: fk. Erey lagu adkeeyo diidmo. Tusaale: “Aslanba ha iga qaadin buugga”.

2

aslan²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la aslay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

aslan¹: fk. Erey lagu adkeeyo diidmo. Tusaale: Aslanba ha iga qaadin buugga.

2

aslan²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la aslay ahaansho. m.f.dh, aslanaan.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] tanned, dyed, colored with dye

2

aslan [adverbial] [expression] certainly, absolutely, surely; never, in no way

waa la naqliyay ✓

-ba: (adv) being without exception; thoroughly; absolutely, categorically, or downright

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) asal la mariyey; la midabeeyey.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax ballaadhan ah. Loox dhinacyada ka balan ayaa shareeradaha laga jeexaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Calan-ka)

2

Cad maro ah oo midabyo leh oo qori dheer laga babbiyo oo qaran ama maamul kale astaan u ah. ~ Bandiirad.

waa la naqliyay ✓

1

calan¹: m.l (-ammo/-nno, m.dh) 1. Cad maro ah oo dowlad, hay'ad, maamul iyo wixi lamida astaan u ah. 2. Midab madow oo ay iduhu qaarka hore ku yeeshaan.

2

calan²: m.dh Barwaaqo, caafimaad iyo wixi lamida oo ka muuqda xoolaha jirkooda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ammo/-nno, m.dh) 1. Cad maro ah oo dowlad, hay'ad, maamul iyo wixi lamida astaan u ah. 2. Midab madow oo ay iduhu qaarka hore ku yeeshaan.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. flag, banner

2

calan dejin [feminine] n. lowering of the flag

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [ Pl. calamo-da] flag (flaag); banner (baan-er) Ex: maalinta calanka; Flag Day

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) maro midabyo iyo calaamado kale leh oo astaan u ah cid gaar ah; astaan gobanimo oo wadan xor ah ama urur gaar u leeyahay. Bir dheer baa la sudhaa oo uu ka babbada. Dh: baraq, bandiirad.

2

calan -ka: (magac, lab, keli) baraha midabyada ah ee idaha dushooda ku yaal sida barta madow oo idaha qaarkood ku yeeshaan badhida ilaa candhada.

waa la naqliyay ✓

1

de: flag, banner

2

lx: calan

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

xe: the Somali National Anthem

6

xv: bandiirad

7

key: calan

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) Wax asqo hayso noqosho.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax asqo hayso ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (qof, wax) la falay; sixran.

2

2. (-keed, kd.) falmid.

waa la naqliyay ✓

1

falan¹: m.l 1. F.kay, f.kaa iyo wixi lamida: dartay, dartaa iyo wixi lamida. 2. “F.kiisii gal!”: “Arrintiisii gal!”.

2

falan²: f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) 1. Wax sixran noqosho. 2. Beer wax la falay noqosho. 3. Dhul wax la banneeyey noqosho.

3

falan³: f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la falay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

falan¹: m.l 1. F.kay, f.kaa iyo wixi lamida: dartay, dartaa iyo wixi lamida. 2. F.kiisii gal! Arrintiisii gal!

2

falan²: f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) 1. Wax sixran noqosho. 2. Beer wax la falay noqosho. 3. Dhul wax la banneeyey noqosho. m.f.dh, falmid.

3

falan³: f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la falay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] plowed

2

falan [derived] [adjective] bewitched

waa la naqliyay ✓

1

-aa: (adj) ploughed (palaawidh) ~ carrorogan, liman

2

falan -aa: (adj) crazed (kareeyzidh), maniacal (manaayikal); having a screw loose; driven mad; unbalanced; bewitched- qaaddan

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «ku ~» ku garran ama ku dacwi.

2

falan: (tilmaame) wax la falay ahaan oo baabnaan. Sheekhu wuxu dabiibay nin falan. Dh: sixran, baaban.

3

falan: (timaame) beer la qoday; beer la fajaasay oo biqishay. Dh: qodan, beeran. Li: qardaysan.

waa la naqliyay ✓

name-m windy ~ showery weather

waa la naqliyay ✓

La qalay, la kala dhigdhigay.

waa la naqliyay ✓

1

qalan¹: f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) 1. Wax la qalay noqosho (nafley). 2. U q.: wax, wax istaahilid.

2

qalan²: f.mg4 (-lnaa, -lnayd) 1. Wax la qalay ahaansho (nafley). 2. U q.: wax, wax istaahila ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

qalan¹: f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) 1. Wax la qalay noqosho (nafley). 2. U q.: wax, wax istaahilid. m.f.dh, qalmid.

2

qalan²: f.mg4 (-lnaa, -lnayd) 1. Wax la qalay ahaansho (nafley). 2. U q.: wax, wax istaahila ahaansho. m.f.dh, qalnaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] cut (up); slaughtered; operated on

waa la naqliyay ✓

1

(Galan) N Maerua oblongifolia (Forsk) A.Rich. Capparidaceae.

2

N Maerua somalensis Pax. Capparidaceae.

waa la naqliyay ✓

-qalnaa / qalnayd: (adj) 1. surgically operated upon. 2. butchered (bu-jaridh)

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax qoorta laga gooyay ah. Dh: gawracan, biraysan.

2

qalan: (tilmaame) jarjaran oo la kala googooyay ah. Hadal iyo hilbaba kala qalan. Dh: saafan.

3

qalan: (tilmame) caafimaad ahaan loo jeexay ah. Ninku wuu qalan yahay Dh: jeexan.

4

qalan -ka: (magac, lab, keli) geed hargaha lagu magdiyo oo lagu xoodhiyo. Qarbidka qalan ku asal.

waa la naqliyay ✓

1

de: cut (up); slaughtered; operated on

2

lx: qalan

3

nt: qalan (qalmay) [v1=inch]

4

pd: (qalnaa)

5

ps: adj-der

6

key: qalan

waa la naqliyay ✓

La xalay; mayran; qasaalan; dhaqan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la xalay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la xalay ahaansho. m.f.dh, xalnaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] washed, cleansed with water

waa la naqliyay ✓

name-f clean, cleansed; pure. Cf: Xalane

waa la naqliyay ✓

-xalnaa I xalnayd: (adj) washed, usually in relation to household items cleaned ~ dhaqan, mayran

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh la rajaynayo inay noqoto mid ceeb oo dhan ka maydhan oo ka hufan. xalan: (tilmaame) maydhan oo nadiif ah. Saxni xalan ii keen. Dh: qasaalan, dhaqan.

waa la naqliyay ✓

1

de: washed, cleansed with water {N & W}

2

initial: x

3

lx: xalan

4

pd: (xalnaa)

5

ps: adj-der

6

key: xalan

waa la naqliyay ✓

m.l Qasabka alanka ugu hooseeya ee macaan.

waa la naqliyay ✓

Liidadka Faan Alan

waa la naqliyay ✓

(Alanguled) S, May Thylachium thomasii Gilg. Capparidaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(I) Protele;

2

(E) Aardwolf;

3

(S) Xabaalqod (S. c. m.; Habàl-hot); XabaalQUF (S. s.. Habalkuf, Habakuf); WEER CALAN (Wajir; Wer'alan); Wer dacawe (S. c.: Wer dawà; Mijèrtèn: Wer da'a)

waa la naqliyay ✓

Alanhdhis-habiye

waa la naqliyay ✓

/baanar/ (n) alang (bandiiry).

waa la naqliyay ✓

s.f. - alan.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) maro gacanta lagu suubbiyo ama lagu sameeyo oo caan ku ah Gobolka Banaadir. Banaadiri ninmaan qabin miyuu boqorka ii raaci! Dh: alayandi, alandi, aliindi.

2

banaadiri -ga: (magac, lab, keli) guud ahaan hiddaha iyo dhaqanka Banaadir sida ciyaaraha ama lahjadda, masraxa iyo dharka.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) alanba'; dhibaato iyo hoogga uu xadhiggu leeyahay. Dh: alanbaqa'. Li: raaxo.

waa la naqliyay ✓

(fal) alanba', hoog.

waa la naqliyay ✓

poupée, n.f. - alan; qalab dad u eg oo carruurtu ku ciyaarto

waa la naqliyay ✓

n., (person) orjujun, -ki, laxaad la’, -ki, -a, lug la’aan; congenital cripple, alan, -ki, alanad, -di; cripple by accident or sickness, curyaan, -ki, curyaanad, -di.

waa la naqliyay ✓

(Aniga; aan; i; ii - annaga; innaga; aannu; na; noo) qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

1

aan¹: mu.dhm.y 1. Magacuyaal tilmaama qofka koowaad ee kelida ah (hadlaha ama wax qoraha). Tusaale: 'Meel aan ku nasto ayaan doonayaa' 2. la-mid: aannu.

2

aan²: qr.diid Qurub tilmaamaya in weertu tahay weer diidmo, weer xor ah ama midaan ahayn tu ay tahayba. Tusaale: 'Miyaan fadhigii la qaban?', 'Yaan lacag la siin!', 'Wiilka aan imaanini waa Cali'. la-mid: an.

waa la naqliyay ✓

1

aan¹: mu.dhm.y 1. Magacuyaal tilmaama qofka koowaad ee kelida ah (hadlaha ama wax qoraha). Tusaale "Meel aan ku nasto ayaan doonayaa" 2. la-mid: aannu.

2

aan²: qr.diid Qurub tilmaamaya in weertu tahay weer diidmo, weer xor ah ama midaan ahayn tu ay tahayba. Tusaale "Miyaan fadhigii la qaban?", "Yaan lacag la siin!", "Wiilka aan imaanini waa Cali". la-mid: an.

waa la naqliyay ✓

1

aan: (pronoun) 1. me (mii); I (aay); us (aas); we (wii) used the speaking or writing person or persons ~ aannu. Ex: aan wax kuu sheego; let me tell something. 2. (clause pronoun) may I..., can I or let me ~ an. Ex: aan tago; let me go. Buuggaan aan qaato? can I take this book? Biyahaan aan cabbo? may I drink this water?

2

aan (suffix) I.. to the.. Ex: baankaan aadayaa; I am going to the bank

3

aan: (adverb) 1. used to express negation; not (nat); im-; in-; un-; il- Ex: aan faraxsanayn; unhappy. 2. suffix: (gadaalgale) -less: without; lacking. Ex: eedla'aan: blameless 3. -ness or -ment suffix: (gadaalgale) state; quality; condition; or degree of nouns derived from adjectives. Ex: aasnaan -ta; the state of being buried

waa la naqliyay ✓

1

(magac'uyaal) tilmaamaya qofka koowaad ee hadlaha ah. Waxa aan ahay macallin, buug aan doonayay ayaan helay.

2

aan: (qurub) xidhiidhiye loo adeegsado diidmada. Dh: an, anan, aanan.

waa la naqliyay ✓

s.f. - baal, garab (waxa duula).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Libaaxa tan dheddig; gool. 2. Ugaarta ama dugaagga intooda laayaanka ah. 3. Koox libaaxyo ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Libaaxa tan dheddig; gool. 2. Ugaarta ama dugaagga intooda laayaanka ah. 3. Koox libaaxyo ah.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) libaaxa tiisa dhedig. Dh: gool.

2

adan-ta: (magacwadareed) koox libaaxyo ah; tiro libaaxyo ah oo saddex ka badan.

3

adan -ta: (magacwadareed) dugaagga intooda laayaanka ah oo wax disha.

waa la naqliyay ✓

1

(Agan-ka)

2

1. (Ceel) biyo badan leh; banqi.

3

2. Cosob ama naq badan; aftin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ceel biyo badan leh; naq badan. 2. A. ah: xoolo, ceel, dhul iyo wixi lamida oo aan intifaac lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ceel biyo badan leh; naq badan. 2. A. ah: xoolo, ceel, dhul iyo wixi lamida oo aan intifaac lahayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. well; virgin land, good grazing land ~ area

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhul ama deegaan cosob iyo naq badan. Dh: aftin, ugbaad.

2

agan -ka: (tilmaame) ceel biyo badan leh. Ceel agan ah bay dawladdu noo qodday. Dh: banqe, ma'wi.

waa la naqliyay ✓

1

de: well; virgin land, good grazing land ~ area

2

lx: agan

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m

5

syn: aftin

6

key: agan

waa la naqliyay ✓

ahan! interj. - ahan! ah! (dhawaaq la xidhiidha hawl adag).

waa la naqliyay ✓

1

(Alab-ka)

2

Ged; caado; falaad; sha'ni.

waa la naqliyay ✓

m.l Ged; caado; dabci.

waa la naqliyay ✓

n. custom, mannerism, usage, practice

waa la naqliyay ✓

1

de: custom, mannerism, usage, practice

2

lx: alab

3

pd: (-ka)

4

ps: n -m

5

key: alab

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-alay, -ashay) Xanuun la taahid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-alay, -ashay) Xanuun la taahid. m.f.dh, alalid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qayli; cod dheer oo la maqlo samee.

2

alal-ka: (magac, lab, keli) ceel durugsan oo geelu in badan u socdo u kallihid. Dh: hoosubax.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tilmaamaya liqista wax weyn iyo hungurixumo. Oo sida ardaal wax u cunee, alam ka siinaynin.

waa la naqliyay ✓

/alaas/ (inter) haaday (calaamad ama wax cadeynaya murugo, walwal ama shallayto). e.g. There is, alas, a shortage of food in this area.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) inan bulshaawi ah oo cayaaraha iyo kulamada ku fiican laakiin hanti lumis ah.

2

aqan -ka: (magac, lab, keli) dibindaabyada noolaha lab uu ku geysto dhallinyaranimada. Markuu luqunmadoobow ratuhu laacdan baranaayo, isagaa u laandeyro badan laqanka xoolaade.

waa la naqliyay ✓

1

(Axan-ka)

2

Xoolaha ama cunnada loo bixiyo qofka dhinta oo loogu duceeyo; fiddow.

waa la naqliyay ✓

1

axan¹: m.l Xoolo la qalo ama cunto kale oo loogu duceeyo qof markaa dhintay.

2

axan²: f.g1 (-xmay, -xantay; -xmi) Xoolo la qalo ama cunto kale cid markaa dhimatay raacin.

waa la naqliyay ✓

m.l Xoolo la qalo ama cunto kale oo loogu duceeyo qof markaa dhintay.

waa la naqliyay ✓

m. n. funeral banquet (food ~ money given to the poor to pray for a deceased person)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) funeral feast; religious feast commemorating deceased person

waa la naqliyay ✓

1

magta dhagarta lagu baxsho, shan iyo toban halaad oo gaar u tilmaaman oo loo geeyo xigtada qofka lagu dhagaroobay.

2

axan-ka: (magac, lab, keli) xoolaha ama cunnada loo bixiyo qofka dhinta oo loogu duceeyo; xoolaha qof geeriyooday aaskiisa lagu dul cuno. Dh: fidde, fiddow, xabaalqod.

waa la naqliyay ✓

1

cf: fidde

2

de: funeral banquet (food ~ money given to the poor to pray for a deceased person)

3

lx: axan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: axan

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. she ... not; they ... not

waa la naqliyay ✓

(v) she or they not ~ aayan, inayan. Ex: waxay rabtaa in ayan siin; she doesn 't want to give. Waxay go'aansadeen in ayan imaan; they decided not to come

waa la naqliyay ✓

1

a: aaney

2

de: she ... not; they ... not = ay + aan

3

lx: ayan

4

ps: vpro + neg

5

xe: The jackal decided not to return the tongue back to crocodile.

6

xv: Dawo bey goosatay in ayan yaxaas dib ugu celin.

7

key: ayan

waa la naqliyay ✓