alaalixi

alaalax¹: m.l 1. Socod lala dhacdhacayo tabar darro awgeed; 2. A. ah: qof sakhraansan.

alaalax²: f.mg1 (-xay, -xday) Tabar darro awgeed la dhacdhacid.

m.l 1. Socod lala dhacdhacayo tabar darro awgeed; 2. A. ah: qof sakhraansan.

(fal) si dandannaani iyo dhacdhacitaan ah u soco.

alaalax: (tilmaame) meel madhan oo tuugo ama waxqaadid lagu dhammeeyay.

alaalax -a: (magac, lab, keli) socod dandannaanni iyo dhacdhacitaan ku jiro.

(Alalaxi-da)

Bahal dixiri yar ah oo kaadidhiigga ku wacan.

m.dh Nafley yar oo biyaha ku nool, bocool ku dhex jirta oo kaadi-dhiigga noolihiisa korisa.

m.dh Nafley yar oo biyaha ku nool, bocool ku dhex jirta oo kaadi-dhiigga noolihiisa korisa.

f. n. worm species, parasite that transmits schistosomiasis or bilharzia

de: worm sp., parasite that transmits schistosomiasis or bilharzia

lx: alalaxi

pd: (-da)

ps: n-f

key: alalaxi

(Halaalicid-da)

Qurux la hilhillaacid; dhaldhalaalid.

m.f.dh eeg halaalac².

-da: (magac, dhedig, keli) iftiimid iyo dhaldhalaalid. Halaalicidda magaalada meel fog baa laga arkaa. Dh: walaclayn, iftiimid.

m.f.dh eeg adaadax².

m.dh Alaal ahaansho.

-da: (magac, dhedig, keli) qof dhiirran oo aan maagitaan lahayn. Dh: ilxayiignimo.

m.dh la-mid: ayaanla'aan.

-da: (magac, dhedig, keli) nasiibdarro; ayaanxumi.

(fal) wax isku dhegsanaa, kala bixi oo gudihiisa muuji.

(fal) wax isku xidhnaa, kala bixi. Dh: fadalixi.

m.dh la-mid: fulaaliso.

-da: (magac, dhedig, keli) Allabariga loo sameeyo haweenay foolanaysa in uu Ilaahay u dhibyareeyo.

v. separate, divide (into groups); classify

-yey / say: (v) unroll (anrool); stretch (istareej); open something rolled up ~ fidi

de: separate, divide (into groups); [ext.] classify

lx: kala bixi

pd: (bixiyey)

ps: v2a=expr

key: kala_bixi

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax isku jirey kala saarid. 2. Badar shiidan budo iyo jariir u kala saarid.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax isku jirey kala saarid. 2. Badar shiidan budo iyo jariir u kala saarid. m.f.dh, kalabbixin.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Hilib karis ka batay oo aad u jilcay ka dhigid. 2. Maro aad u duugowday ka dhigid. 3. Miro aad u bislaaday ka dhigid. la-mid: motootixi, mutuutixi.

v. overcook, make something mushy; have (fruit) get overripe; make something old and worn out

(fal) aad u kibirsii; sannaadi ka dhig Weligaaba ubadka mataatixi maalinta la is helaa adkayso. Dh: kibirsii.

mataatixi: (fal) gabooji oo jarqi kala daadanaya ka dhig. Huga mataatixi ayuunse uskagoobin. Dh: hunee, gabooji.

a: mutuutixi

de: overcook, make s.t. mushy; have (fruit) get overripe; make s.t. old and worn out

lx: mataatixi

pd: (mataatixiyey)

ps: v2a=tr

key: mataatixi

(Galalio) May, NFD Euphorbia breviarticulata Pax. Euphorbiaceae.

May Euphorbia triaculeata Forsk. Euphorbiaceae.

May Euphorbia glochidiata Pax. Euphorbiaceae.

m.f.dh eeg galaabbax². la-mid: galaabbixis, galoobbid.

m.dh la-mid: galaabbixid.

(Alaal-ka)

Aan meesha uusan aqoon iyo dadka uusan aqoon ka qaloon; qof galgal badan oo dhiirran.

m.l Qof si sahlan ula qabsan karo dad iyo dal uusan aqoon; qof galgal badan oo dhiiran.

m.l Qof si sahlan ula qabsan karo dad iyo dal uusan aqoon; qof galgal badan oo dhiiran.

n (adj.): aggressive person; forward, outgoing, sociable

-ka: (magac, lab, keli) cida neef xoolo qalaad ku dhex lumay oo ka qaloonaya. Dh: baadi, kayd.

alaal -ka: (magac, lab, keli) qofka dhiirran ee aan maagin.

de: aggressive person; [atr.] forward, outgoing, sociable

lx: alaal

pd: (-ka)

ps: n -m

key: alaal

(fal) geel kallihi, si uu ugu arooro ceel fog. Aroorta geela alaliya.

f.g2 (-iyay, -isay) Cid warwareejin.

f.g2 (-iyay, -isay) Cid warwareejin. m.f.dh, laalin.

m.dh (-iyaal, m.l/dh) A. ah: haan duug ah oo biyaha sii daysa; boos.

f.g2 (-iyay, -isay) Cid, wax barasho heer wacan ka gaarsiin.

f.g2 (-iyay, -isay) Cid, wax barasho heer wacan ka gaarsiin. m.f.dh, aflixin.

m.l (-layaal, m.l/dh) Qof dhallinyar, waayo aragnimo lahayn, oo isla weyn.

m.l (-layaal, m.l/dh) Qof dhallinyar, waayo aragnimo lahayn, oo isla weyn.

-ha: (magac, lab, keli) qof dhallinyar oo aan waaya'aragnimo lahayn, haddana isla wayn.

m.dh Nooc caws ka mid ah oo dhaadheer.

-da: (magac, dhedig, keli) tigaad iyo nagaadh.

m.f.dh eeg alal.

-da: (magac, dhedig, keli) arooridda geela ee meel fog oo aroorta hore la kallihiyo.

alalid -da: (magac, dhedig, keli) taah iyo jibaad; cod dheer oo la maqlo samayn.

-ta: (magac, dhdig, keli) kallihinta geela ama guurintiisa, si uu ugu arooro meel fog. Alalinta geelu waa hawl qoofilka iyo nirguhu ba ku daalaan.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax beylah ka dhowrid. 2. Iska i.: khatar iska jirid.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax beylah ka dhowrid. 2. Iska i.: khatar iska jirid. m.f.dh, ilaalin.

v. guard, watch over, protect

-yey / say: (v) take care of; keep an eye; safeguard (seeyf-gaadh) watch (waaj); guard (gaadh)

(fal) cid kale, ammaankiisa sug.

ilaali: (fal) cid kale, dhaqdhaqaaqooga la soco; raac oo dhawr.

de: guard, watch over, protect

lx: ilaali

pd: (ilaaliyey)

ps: v2a=

xe: Could you watch my luggage for me?

xv: Alaabteyda miyaad ii ilaalin kartaa?

key: ilaali

(Laalid-da)

1. Laal cayaarid.

2. Meel kore surid, ka soo laallaadin.

3. Wax laalan oo aan weli dhicin ka dhigid; dib u dhigid.

m.f.dh eeg laal². la-mid: laalis.

-da: (magac, dhedig, keli) wax meel kore saarid ama ku tuurid. Dh: laalis.

laalid -da: (magac, dhedig, keli) arrin iyo wixii la mid ah, dib u dhigid; gadaal u riixid. Dh: laalis.

m.f.dh eeg laali.

m.dh la-mid: laalid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg laalid.

name-m honest, virtuous, upright, pious; goodness. Cf: Saalih; Prophet in the holy Qur'an

f.mg2 (-iyay, -isay) Sida neef caato ah oo biyo ka dhergey uu u socdo, u socosho.

(fal) sida neef caato ah oo biyo ka dhergey uu u soco.

(Agaalli-da)

(xiddigo) nuguushi.

m.dh Nuguushi (xiddigo).

f. n., [collective] name of a star constellation

-da: (magac, dhedig, keli) xiddigaha burjiga qaar ka mid ah.

agaalli-da: (magac, dhedig, keli) xiliga xiddigaha burjiga qaar ka mid ah la arko. Agaalli buu Axmad dhashay. Dh: nuguushi.

de: name of a star constellation

lx: agaalli

pd: (-da)

ps: n-f-col

key: agaalli

f.mg2 (-iyay, -isay) Ka a.: cid alal ka keenid. la-mid: alaladsii.

m.l (-iyo, m.dh) (kiimika) Beys xooggan oo biyaha ku milma. Ereygani wuxuu tilmaamayaa haydarogsaydhada biraha alkali (ururka 1aad) oo keliya, hasayeeshee sida caamka ah waxaa loo isticmaalaa beys kasta oo milma.

m.l (-iyo, m.dh) (kiim.) Beys xooggan oo biyaha ku milma. Ereygani wuxuu tilmaamayaa haydarogsaydhada biraha alkali (ururka 1aad) oo keliya, hasayeeshee sida caamka ah waxaa loo isticmaalaa beys kasta oo milma.

-ga: (magac, lab, keli) magaca guud ee beysyada siiba cusbooyinka ka dhasha falgalka uu oksijiin la sameeyo biraha la yidhaahdo alkaaliin.

s.f. - falanqayn(ta), lafagur, baarid(da).

f.g2 (-iyay, -isay) Nabad ka a.: heshiisiin.

f.g2 (-iyay, -isay) Nabad ka a.: heshiisiin. m.f.dh, aslaaxin.

-yey / say: (n) 1. establish peace in; pacify (paasefaay). 2. to succeed in doing: accomplish (a kom palish). Ex: waxba ma aslaaxin; 1 didn't accomplish anything

(Awaalid-da)

Filid; malayn; sugid; saadin.

m.dh la-mid: aawil¹, aawilid, awaal¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) wax saadin; wax saadaalin.

(fal) ka dhig wax baarixiyoobay ama la iibsan waayay. Baarixi badeecaddaada, berri bay qaaliyoobaysaaye.

baarixi -ga: (magac, lab, keli) wax la iibinayey oo habeen ka dumay; badeecad maalintii loogu talo galay iibsami weyday oo subaxii danbe la lib keeno. Dh: baari, baryood.

(fal) hilib iyo wixii la mid ah, ilakaha ku gooso oo ku jilci inta aanad liqin.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax muujin; wax kor u soo bixin.

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: gaaggixi.

(fal) neef godladay, wax caanaha ku celiya, samee.

-da: (magac, dhedig, keli) hadal hindise ah. Iska daa halaalida. Dh: halaasi.

m.f.dh eeg ilaal².

(Ilaalin-ta)

Raacid; dhawrid.

m.f.dh eeg ilaali.

-ta:(n)l. the act of watching protection (pro-tak-shen); surveillance (sarveeylansi) ~ ilaali

-ta: (magac, dhedig, keli) amaan sugid. Dh: waardiyayn, eegid, dhawrid.

ilaalin -ta: (magac, dhedig, keli) eegid iyo fiiro foojignaani weheliso.

ilaalin -ta: (magac, dhedig, keli) xoolo raacid; xoolo jirid. Dh: raacid.

(Ilaalis-ka)

Raacis; dhawris.

vl. n. protection, act of guarding