alaabayn

-ta: (magac, dhedig, keli) talo ku meelgaadh ah oo mushkilo taagan lagu xalliyo.

aba'abayn-ta: (magac, dhedig, keli) hadaaqa ilmaha yar lagu aamusiiyo. Maandhow aba'abayn baan ku wadi ubadka reer Xooshe. Dh: abaabo.

-ga: (magac, lab, keli) eeg alaabaysad. alaabayso: (fal) aqal, xafiis ama wax kale, u alaab guro oo qalabayso.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax samayntiisa laga maagayo oo dadka hortii la falo si inta kale ay ugu dhiirrato. Dh: balaalaxayn, biimayn. balaambal -ka: (magac, lab, keli) carcaraaf iyo saxaariir dhib badan. Dh: balanbal, balambal.

(Calaamayn-ta)

Calaamo u yeelid; astayn; calaamadin.

m.dh la-mid: calaamadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) culaab u yeelid; culaysin.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof muruq qabtay, shey kulul saarsaarid. Dh: diirdiirin, solid.

m.f.dh eeg lallabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) lallabo dareemid. Dh: yaqyaqsi, laqanyood.

(Maraabayn-ta)

Dhadqhaqaaqa iyo dheeldheelliyidda doonyaha iyo maraakiibta badda saaran, oo hirarku ku wacan yihiin.

m.f.dh eeg maraabee. la-mid: maraamayn.

vl. n. rolling movement of ships and boats caused by the waves

-ta: (magac, dhedig, keli) kolba dhan u dheeliyid; marba xag u dulaamid. Maraabaynta doonyaha waa lagu wada matagaa. Dh: maraabays, duldullaamid.

de: rolling movement of ships and boats caused by the waves

lx: maraabayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: maraabayn

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kaalmo u baahan wax tarid. Dh: caawin, taakulayn, waxtar. tagaabee: (fal) cid kale, kaalmee; caawi; taageer.

(Walaalayn-ta)

Walaalo ka dhigid.

m.f.dh eeg walaalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) walaalo ka dhigid.

-ta: (magac, dhedig, keli) sida waraabaha u ci'yid; dhurwaa iska dhigid. Carruurtu waraabaynta way ka sasaan.

(Xalaalayn-ta)

Xalaal ka dhigid; Bannayn.

m.f.dh eeg xalaalee. la-mid: xalaalays.

Legittimazione

Legitimize

-ta: (magac, dhedig, keli) ilmo yar gaar ahaan gabadh baaro ka goyn. Dh: gudid, gudis.

xalaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) xalaal ka dhigid oo inuu bannaan yahay sheegid. Dh: bannayn xalaalays.

xalaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) neef dhimanaya gawracid. Bisinka ku bilaw xalaalaynta neef. Dh: gawricid, birayn. Li: duufin.

xalaalayn -ta: (magac, dhedig, keli) ammaano ciddii lahayd illawsiin oo iska yeelasho.

(Aabayn-ta)

1. Tixgelin; aabayeelid; daryeelid.

2. (weel) xoolayn.

m.f.dh eeg aabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) aabbayeelid iyo tixgelin. Aabbaynta waalidku waa axsaan loo aayo.

aabayn-ta: (magac, dhedig, keli) samo iyo wanaag abaabulid oo wanaajin. Umuurtii aad leedahay ninkii, kuu aabaynaaya. Dh: habayn.

1. Aan kala baxsanayn; la isku laabay; aan fidsanayn; godan; qalloocan;

2. Aan weli dhicin ama wax laga qaban; aan weli iman; haray; danbeeya.

laaban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay; -bmi) Wax aan fidsanayn noqosho.

laaban²: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) 1. Wax aan kala baxsanayn ahaansho. 2. Wax aan weli la samayn ahaansho.

laaban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay; -bmi) Wax aan fidsanayn noqosho. m.f.dh, laabmid.

laaban²: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) 1. Wax aan kala baxsanayn ahaansho. 2. Wax aan weli la samayn ahaansho. m.f.dh, laabnaan.

der. [adjective] folded, bent

laaban [derived] [adjective] remaining, left (over)

-laabnaa: (adj) folded (fool-didh); wrinkled (ring kalidh), lined (laaynidh) ~ laalaaban

(tilmaame) wax aan fidsanayn oo aan kala baxsnayn. Li: fidsan, baacsan.

laaban: (tilmaame) arrin iyo wixii la mid ah oo aan weli dhicin ama aan wax laga qaban. Arrin laaban baad Aadanow igu ikraahdeena. Dh: hadhay. haray, danbeeya.

(Labayn-ta)

1. Labo ka dhigid.

2. Ilmo lab dhalid.

3. Tallamid; shakiyid.

m.f.dh eeg labee. la-mid: labays.

vl. n. masculinization {grammar}

-ta: (magac, dhedig, keli) labo ka dhig.

labayn -ta: (magac, dhedig, keli) labood dhalid. Dh: labays.

labayn-ta: (magac, dhedig, keli) tallamid ama go'aan ka shakiyid. Dh: labays.

labayn -ta: (magac, dhedig, keli) tiro markii hore hal ahayd, labo ka dhigid. Dh: labays, abadel.

de: masculinization {grammar} (a feature of the Somali noun)

lx: labayn

pd: (-ta)

ps: vn0-f

see: labee

key: labayn

-ka: (magac, lab, keli) daboolka daawaha laxooxda lagu daboolo. Dherigiyo alqaban ka, deriskaa i siiyay, daawaha laftiisa na, waan soo amaahday. Dh: halqaban, anqabal.

m.f.dh eeg laamee.

-ta: (magac, dhedig, keli) badar la karinaayo laan ku walaaqid.

(Laqbayn-ta)

Kitaab Carabi ku qoran, ardada iyo xerta, af-Soomaali ugu fasirid.

m.f.dh eeg laqbee. la-mid: laqbays.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhexdhexaadin laba dhinac ah oo heshiis laga dhex wado. Dh: laqdabayn.

laqbayn -ta: (magac, dhedig, keli) fasiridda iyo macnaynta ereyo aan Soomaali ahayn. Xilligan an joogno culimadii hore laqbayn lagu gaadhi maayo. Dh: macnayn. tafsiirin.

-ta: (magac, dhedig, keli) hannaan gaar ah oo leh muuqaal guud oo la garan karo u samayn. Qaabaynta ayaa muhiim ah intaan hawl la bilaabin. Dh: hannaanin.

qaabayn-ta: (magac, dhedig, keli) caano lis ah iyo kuwo baryay isku biirin oo isku fadhxid. Kolka caanuhu yaryihiin ayay qaabayntu jirtaa. Dh: jaabajaabayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhammaan wada gaadhid

m.f.dh eeg xaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xaabo soo gurasho; soo gurashoda xaabada. Dh: qoryayn, xaabays.

(Abaarayn-ta)

Abaar ka dhigid.

m.f.dh eeg abaaree. la-mid: abaaraysiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhul iyo deegaan barwaaqo ahaa, xaalufin ama abaar ku ridid.

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax la albaabay noqosho (irrid).

(Araarayn-ta)

Labo qolo oo dagaallama haya kala joojin; dagaal joojin.

m.f.dh eeg araaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qolo oo dagaallamaya kala joojin. Araaraynta reeraha, aabbaa innoo dhigay. Araare ajal ma oosho.

m.f.dh eeg awaare.

-ta: (magac, dhedig, keli) ciid ku rogid, hadhuuka shinnida ah marka ciidda lagu rogo. Awaaraynta hadhuudhku waa berri.

awaarayn-ta: (magac, dhedig, keli) baxsasho darteed, siigo kicin. Ilko dheere iyo luuq haddaan, laga awaaraynin.

awaarayn -ta: (magac, dhedig, keli) (kala ~) ka dhaqaajin; ka tegitaan. Nin kaloo Ilaah kuu idmaba kala awaaraynay.

-ta: (magac, dhedig, keli) timo, wax halabaysan oo dheeraaday ka dhigid.

-ta: (magac, dhedig, keli) fiiro sahan sugasho oo u kuurgelid iyo hullo ogaaneed; dersid iyo salgaadh dhammays ah. Guur saddex buu eedaa: ma aqoon, ma abraacin, ma ilaalayn. Dh: kuurgal, dersid.

ilaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) eeg'eegid ay foojignaani ku jirto.

-ta: (magac, dhedig, keli) malab samayn. Kolka ubuxu dillaaco ayay shinnidu malabaynta bilawdaa.

(Qalabayn-ta)

Qalab siin, u yeelid.

m.f.dh eeg qalabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalabka oo dhan diyaarin oo u dhammaystirid. Dawladda ayaa iska xilsaartay qalabaynta goobaha waxbarasho. Dh: qalabays.

m.f.dh eeg salabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalab u dhammayn; qalabayn; salabays.

salabayn -ta: (magac, dhedig, keli) meel mafiiq marin oo nadiifin. Dh: xaaqid, xaadhid, fiiqid.

Clasification

m.dh (-no, m.dh) Barashada aragtida, jaraynta, iyo xeerarka kala soocidda naflayda kuwii dabar go'ay iyo kuwa hadda jooga.

m.dh (-no, m.dh) Barashada aragtida, jaraynta, iyo xeerarka kala soocidda naflayda kuwii dabar go'ay iyo kuwa hadda jooga.

-ta: (magac, dhedig, keli) barashada jaraynta iyo xeorashada kala soocidda nafleydii dabargo'day iyo ta weli dhaqan.

abla'ablayn -ta: (magac, dhedig, keli) wax isku jiray kala soocsoocid; wax isku darsanaa kala soorid. Abla'ablayn buu odaygu xoolaha ku bilaabay. Dh: abla'ablays.

-ta: (magac, dhedig, keli) is'ixtiraamid iyo isqaddarin.

-ka: (magac, lab, keli) qalab shaqo loogu baahan yahay urursigii. Dh: alaabaysasho.

m.f.dh eeg albaaban. la-mid: albaabnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) qoofalidda gammaanka lugta iyo jeeniga la isku xidho. Dh: shakaalid, shakalid.

(Fallaagayn-ta)

Fallaago ka dhigid; in cidi fallaago noqoto ku jirrabid.

m.f.dh eeg fallaagee.

-ta: (magac, dhedig, keli) fallaago noqod ama cid kale fallaago ka dhigid. Dh: budhcaddayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) hawl la hayay dhammayn. Dh: dhammaystirid, dabayaaqayn, gunaanadid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg walaandayn.

m.dh la-mid: haylid.

vl. n. brand, branding marks on cattle

-ta: (magac, dhedig, keli) aqal daso ah, haylaan dusha ka saarid.

de: brand, branding marks on cattle (consisting of a cut in the ear from which a part is left hanging)

lx: haylaamayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: haylaamayn

(Itataabayn-ta)

Gargaarid, turid; jimic u gelid; waxtarid; dhimrin.

m.f.dh eeg itataabee. la-mid: itataabin.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qof oo is dagaalaayey midba dhinac u jiidid.

-ta: (n) hesitation (hezeteeyshin); doubt (dhaawf); wavering (weey-varing); skepticism- shaki-ga, laballaboow -ga

m.f.dh eeg sannaabee. la-mid: sannahaabayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) shalwin oo meel sare hoos uga soo qululin.

walaandayn -ta: (magac, dhedig, keli) wada qaadid oo wax culus isla qabasho. Walax culus walaandayn ayaa lagu qaadi karaa. Dh: waldaafin.

(Abaalhayn-ta)

Samaan laysu falay, mahad iyo xusuus wanaagsan u hayn.

m.f.dh eeg abaalhay.

vl. n., [compound] gratitude for a favor, indebtedness

-ta: (magac, dhedig, keli) xasuus iyo wanaag oo loo hayo cid horay samafal u geysatay. Abaalhayntu waa dhaqan wanaagsan.

de: gratitude for a favor, indebtedness

lx: abaalhayn

pd: (-ta)

ps: vn2-f-cmp

key: abaalhayn

-ta: (magac, dhedig, keli) rasaas ama waran wax aad kuugu dhaw ku dhufasho.

instrument, outil.