ereyga

ahaad

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

ahaad

DHAN

-ka: (magac, lab, keli) ku sugnaanshaha ama noqoshada xaalad iyo waaye.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

ahaada

DHAFAN

imperative v., pl. you all be ...!

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

ahaada

DHAFAN

(v) [ singular of ahow] you be... Ex: Haddaad dhul qalaad tagtaan, Islaam ahaada; if you go to a foreign land, be Muslims [don't lose your faith]

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

ahaada

DHAFAN
1

de: you all be ...!

2

lx: ahaada

3

pd: (ahow)

4

ps: v5a-imp-pl

5

xe: Goodbye [lit: be good; said to a group]

6

xv: Nabad ahaada!

7

key: ahaada

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

ahaado

DHAFAN
1

v., sg., relative form: that I be / that he become ...

2

ahaado v., sg., opt. form: may I / he be ..., let me / him be ...

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Jahaad

DHAFAN
1

(Jahaad-ka)

2

Dagaal Muslin iyo gaalo loo dagaallamo, diinta Islaamka dhawriddeed iyo ilaalinteed darteed; (ama jihaad).

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

jahaad

DHAFAN
1

jahaad¹: m.l (dii.) Dagaal loo galo difaaca iyo fidinta diinta Islaamka. la-mid: jihaad¹.

2

jahaad²: f.mg1 (-day, -dday) (dii.) Difaaca iyo fidinta diinta islaamka ku dagaallamid. la-mid: jihaad².

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

jahaad

DHAFAN
1

jahaad¹: m.l (dii.) Dagaal loo galo difaaca iyo fidinta diinta Islaamka. la-mid: jihaad.

2

jahaad²: f.mg1 (-day, -dday) (dii.) Difaaca iyo fidinta diinta islaamka ku dagaallamid. m.f.dh, jahaadid. la-mid: jihaad.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

jahaad

DHAFAN
1

m. n. Jihad, Holy War

2

jahaad v. fight the Holy War ~ for Islam

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

jahaad

DHAFAN

-ka: (n) a Moslem holy war; jihad (ji-haad) ~ jihaad

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

jahaad

DHAFAN

-ka: (magac, lab, keli) dagaal Muslin iyo gaalo ka dhexeeya oo loo galo diinta islaamka u hiilinteeda. Jahaad Ilaahay ayaa inafaray laakiin qof Muslina lagu ma jahaado, jihaad. Dh: dagaal. Li: nabad.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

ahaa

DHAFAN

v., sg., simple past tense: I / he was

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

ahaa

DHAFAN

(v) I or he was (wooz); Ex: wuxuu ahaa nin sharaf leh; he was a respectable man

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

ahaa

DHAFAN
1

de: I / he was

2

lx: ahaa

3

ps: v5a-1sg/3m-past

4

xe: He was a good doctor.

5

xv: Takhtar wanaagsan buu ahaa.

6

key: ahaa

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Haad

DHAFAN
1

1. (Haad-da) a)° Nafleyda inta duusha; wixii baal leh; shinbiro. b) Baylah; goldaloolo.

2

2. (Haad-ka) ° a) Sida 1a. b) (qof. kd.) sida haadka u fudfudud oo wax walba ku soo haada.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

haad

DHAFAN
1

haad: m.dh (-dad, m.l) Baylah, goldaloolo.

2

hąad¹: m.l 1. Buunshe. 2. H. ah: qof fudfudud. 3. Xad. 4. (-dad, m.l) Hal turub afartiisa qaybood mid ka mid ah. 5. Inta qof hal mar isku cuno (turub). 6. Dhinaca loo oggolyahay in baabuur waddada ka maro. 7. Cudur maskaxeed geela ku dhaca.

3

hąad²: m.l (haad, m.dh) Nafleyda inta duusha oo baalka leh.

4

hąad³: f.mg1 (-day, -dday) 1. Wax baalal leh dhul kor uga kicid. 2. Ka h.: naf, qof ka bixid. Tusaale: “Cali way ka haadday”.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

haad

DHAFAN
1

hąad¹: m.l 1. Buunshe. 2. H. ah: qof fudfudud. 3. Xad. 4. (-dad, m.l) Hal turub afartiisa qaybood mid ka mid ah. 5. Inta qof hal mar isku cuno (turub). 6. Dhinaca loo oggolyahay in baabuur waddada ka maro. 7. Cudur maskaxeed geela ku dhaca.

2

hąad²: m.l (haad, m.dh) Nafleyda inta duusha oo baalka leh.

3

hąad³: f.mg1 (-day, -dday) 1. Wax baalal leh dhul kor uga kicid. 2. Ka h.: naf, qof ka bixid. Tusaale: Cali way ka haadday. m.f.dh, haadid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

haad

DHAFAN
1

m. n., [collective] bird ~ birds (especially large species)

2

haad v. fly (about ~ around), be flying

3

haad [feminine] n., loc. (adj.): insecure place; unattended person; left alone, neglected

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Yare Soomaali-Faransiis - Kiristoofe Filibeerti [1976]

Haad

DHAFAN

peureux.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

haad

DHAFAN

-da: (n) birds (beerdhis) ~ baalalay

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

haad

DHAFAN
1

(fal) lal oo hawada u duul. Dh: duul, lal, bid. Li: daadeg, fadhiiso.

2

haad: (fal) «ka ~» naf, qof ka bax.

3

haad-da: (magacwadareed) noolaha inta baadadka leh ee duusha. Dh: shinbiro, baalley.

4

haad -da: (magac, dhedig, keli) baylah iyo ka warhayn la'aanta. Dh: daayac, laayac. Li: daryeel.

5

haad -ka: (magac lab, keli) baadleyda duusha inteeda hilibka cunta oo keliya. Haad ba haad kici haybaddaadu noqotaye, hodan baad ka tahay qurux. Wa: haadda.

6

haad -ka: (magac, lab, keli) labada dhinac ee laamiga middood. Gaadhigu haadkiisa ayuu ka baxay intaanu rogman. Dh: dhinac. Wa:haadad.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

abaad

DHAFAN
1

abaad¹: m.l la-mid: abaabid.

2

abaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Ku a.: muddo dheer xaalad gaar ah ku sugnaan, ku waarid. 2. Duugoobid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

abaad

DHAFAN

f.mg1 (-day, -dday) 1. Ku a.: muddo dheer xaalad gaar ah ku sugnaan, ku waarid. 2. Duugoobid. m.f.dh, abaadid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

abaad

DHAFAN

v. endure, last, go back in time

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

abaad

DHAFAN

-ay I day: (v) lost (loosti); no longer in the possession for a long time ~ abaaji. Ex: xoolihii abaaday; the lost livestock

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

abaad

DHAFAN
1

(fal) gabow oo duugow ama raag oo waar. Ku abaad aduunyada, halkii Eebbe ku qoray.

2

abaad: (fal) adoo hore u irmaanaa, ha dhiiqin oo gudh.

3

abaad -ka: (magac, lab, keli) wax irmaanaa oo gudhay ama dabargo'ay. Waxan ku aroornay ceel abaaday oo waa hore laga guuray.

4

abaad -ka: (magac, lab, keli) gabowga iyo duugoobista cid haleela.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

abaad

DHAFAN
1

de: endure, last, go back in time

2

lx: abaad

3

pd: (abaaday)

4

ps: v1=

5

key: abaad

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

agaad

DHAFAN

-da: (magac, dhedig, keli) qiyaas ahaan, xagal caws ama caleen ah. Agaad bay Maryan maqasha u soo gurtay.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Ahaan

DHAFAN
1

(Ahaan-ta)

2

Noqod; ku sugnaan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

ahaan

DHAFAN

m.f.dh eeg ah. la-mid: ahaansho.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

ahaan

DHAFAN
1

v.-inf: to be

2

ahaan vl. n., [abstract] state of being, becoming

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

ahaan

DHAFAN

(v) he or it might be. Ex: sidee buu ahaan lahaa; how he might have been

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

ahaan

DHAFAN

-ta: (magac, dhedig, keli) noqod; ku sugnaan. Waxaan shirka uga soo qayb galay aqoonyahan ahaan.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

ahayd

DHAFAN

v., sg., simple past tense: you were / she ~ it [fem.] was ...

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

ahayd

DHAFAN

(v) she or it was. Ex: gabar qurux badan bay ahayd; she was a beautiful girl

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

ahayd

DHAFAN
1

de: you were / she ~ it [fem] was ...

2

lx: ahayd

3

ps: v5a-2sg/3f-past

4

xe: It was a new airplane.

5

xv: Dayuurad cusub bey ahayd.

6

key: ahayd

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Aasaasi: Ingiriis-Soomaali - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1993]

ahead

DHAFAN

/aheedh/ (adv) hore, xaga hore, madaxa hore; hor marin. e.g. Look ahead while you are driving.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali (Maay) - Maxamed Xaaji Mukhtaar, Cumar Macalin Axmed [2007]

ahead

DHAFAN

/aheed/ (adv) 1. hor. 2. ku hor.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Ingiriis-Soomaali - Baadari Larajaasi [1897]

ahead

DHAFAN

astern, ad., qaar hore iyo qaar dambe.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

anaad

DHAFAN

(magac'uyaal) lagu asteeyo qofka koowaad ee hadlaha ah oo keli ah. Waa 'aniga' iyo 'ayaad' oo la isku daray. Ma anaad aabbahaa i moodaysay?

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

ayaad

DHAFAN

vl. pron. you,

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

ayaad

DHAFAN

(v) you did. Ex: ...ayaad tiri; ... you said

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

ayaad

DHAFAN
1

a: baad

2

de: you + [FOCUS] = ayaa + aad

3

lx: ayaad

4

ps: focus + vpro

5

key: ayaad

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Dhaad

DHAFAN
1

(Dhaad-ka)

2

Meesha kubku u yaryar yahay oo canqawga ka sarraysa.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

dhaad

DHAFAN
1

dhaad¹: m.l (-dad, m.l) Meesha kubku u yaryahay ee canqawga ka sarraysa.

2

dhaad²: f.g1 (-day, -dday) 1. Neef qoob ka xirid si aanu u cararin. 2. Dheri, xeero, burjiko iyo wixi lamida tolid. 3. Wax fahmid ama garasho (cid). la-mid: dhaag.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

dhaad

DHAFAN
1

dhaad¹: m.l (-dad, m.l) Meesha kubku u yaryahay ee canqawga ka sarraysa.

2

dhaad²: f.g1 (-day, -dday) 1. Neef qoob ka xirid si aanu u cararin. 2. Dheri, xeero, burjiko iyo wixi lamida tolid. 3. Wax fahmid ama garasho (cid). m.f.dh, dhaadid. la-mid: dhaag.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

dhaad

DHAFAN
1

m. n. part of the leg just above the ankle

2

dhaad v. tie by the leg

3

dhaad v. notice, be aware of, know

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

dhaad

DHAFAN
1

(fal) wax si wanaagsan ugu fiirso oo aad u eeg. Alaabta aad u dhaad markhaati ayaa laguu qabsane. Dh: fiiri.

2

dhaad: (fal) garo ama asiib arrin. Dh: hel, fahan.

3

dhaad -ka: (magac, lab, keli) addimada, inta kubka iyo kuraanta u dhaxaysa kubka iyo kuraanta. Hasha xadhig ayaa dhaadka lagaga xidhay.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Geed

DHAABAN
1

(Geed-ka)

2

1. Wax nool oo dhulka ka soo baxa oo yeesha xididdo dhulka ku xabaalan, sal (gun, jirrid), dhex, laamo, caleemo, miro, ubax, qodxo, kd.

3

2. Wixii laabta ku soo dhaca oo dhan, ifyaal iyo uuryaal mid kasta ha ahaadee, haddii dadka iyo nafleyda kale laga reebo; wax.

4

3. (koox: geedo) waxyaalaha cunnada lagu daro oo udgoonka iyo dhadhanka wanaagsan u yeela; dhir.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Nin

DHAABAN
1

(Nin-ka)

2

1. Qof lab oo weyn.

3

2. Qof, guud ahaan, lab iyo dheddig mid kasta ha ahaadee.

4

3. Astaamaha ragannimadu leedahay leh.

5

4. Labada is qaba, kooda lab; say.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Termuus

DHAABAN
1

* (Termuus-ka)

2

Quraarad lagu shubo waxyaalaha kulul oo la cabbo iyo waxyaalaha qabow labadaba oo la doonayo inay saacado badan sidaas ahaadaan oo aan heerka kuljiirkoodu (kulaylkooda ama qabowgoodu) is beddelin. Waxay leedahay gal ku samaysan oo bir ah oo kore, iyo labo kaloo derbi, oo ah dhalo lacag lagu dheehay oo aan isku dhegsanayne meel marani u dhexayso, iyo fur iyo daboollo ad'adag; (ama tarmuus).

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Uun

DHAABAN
1

1. Wax kasta ama mid kasta ha ahaadee; in kasta ha le'ekaadee; keliya; ana.

2

2. (Uun-ka) a) Wax la uumay; abuur; makhluuq. b) Uumi; oomaar.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Wakaalad

DHAABAN
1

(Wakaalad-da)

2

1. Xafiis dowlad ama shirkad ama cid kale ka wakiil ah, oo danaha u ilaaliya (kuwo ganacsi iyo kuwo kaleba).

3

2. Warqad si sharci ah u qoran oo qofka haysta siisa karti uu dano ama hawlo qof kale lee yahay ku maamulo, oo wakiil ugu ahaado; (ama wakaalo).

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

barashada foosillada

DHAABAN

m.dh (taar.) Sayniska ku taxalluqa noolaha ciribgo'ay, asalkiisa ha ahaado dhir ama xayawaan, oo la helo haraagoodii oo ku aasan dhadhaabaha.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

biyood

DHAABAN

m.l (-dyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Degaan b. ama sinjiyo noole ah oo ku nool biyaha dhexdooda, dhir iyo xayawaan mid kastaba ha ahaadee.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

daan

DHAABAN
1

daan¹: m.l (-aaman, m.l) Afka labadiisa lafood oo ilkuhu ku yaalliin.

2

daan²: m.l (-aaman, m.l) (cilmiga naflayda) Nudo adag oo tiiriyayaal ah, ha ahaadaan laf ama carjaw kuwaas oo sameeya fuqa hoose ee xayawaanka qaarkood, gaar ahaan lafdhabarleyda. Shaqada ugu weyn ee daamanku waxa weeye inay ilkaha ka caawiyaan qaniinyada iyo calaalinta cuntada.

3

daan³: m.dh (-aamo, m.l) Webi, tog iyo wixi lamida labada dhinac midkood.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

danab

DHAABAN
1

danab¹: m.l (-byo, m.dh) 1. Biriq. 2. Birdanab. 3. Qof ama wax dadka soo jiita.

2

danab²: m.l (-byo, m.dh) (fiisikis) Barashada ifafaalaha saldanab ha ahaado danabneg ama mid qulqulaya.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

fal

DHAABAN
1

fal¹: m.l (-lal, m.l) 1. Wax qabad; samays. 2. Ficil. 3. Sixir. 4. la-mid: falid.

2

fal²: m.l (naxwe) Qayb ka mid ah koox naxweedda isbedbeddesha, waxayna tilmaantaa wax la sameeyo ama wax la ahaado. Tusaale: “Guuleed wuu yimid”, “Sucaad way kortay”. F. gudbe: waxaa lagu magacaabaa fal u baahan layeele toosan si uu u hawlgalo sida “arag”, “cun”, “taabo”. Tusaale: “Sabriye ayaa tufaaxa cunay”; f. magudbe: fal aan oggolaanayn in uu si toos ah u yeesho layeele sida “soco”, “buub”, “weynow”. Tusaale: “Ismahaan baa soo socota”, “Ismahaan baa u soo socota dugsiga”; f. sifo: waxaa jira falal aan muujinayn waxa uu qabto yeeluhu, balse muujiya xaaladda uu ku suganyahay iyo sifadiisa; falalkani waxay mar waliba ay ku tiirsanyihiin fal “ahaansho”. Tusaale: “Gabadhu way wanaagsantahay”.

3

fal³: f.g1 (-alay, -ashay) 1 . Wax samayn. Tusaale: “Arrintan anigaa falay”. 2. Wax sixrid. 3. Beer qodid. Tusaale: “Beertii baan soo falay”. 4. Dhul bannayn. Tusaale: “Ciisaa dhabbe falay”. 5. Harag jilcin.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

isku-kaan

DHAABAN

m.l (-nno, m.dh) (baayoloji) Marka la sharaxayo noole leh laba aliil oo isku mid ah oo ukumaya muuqal gaar ah shiiqiye iyo shiiqsane midkuu doono ha ahaadee.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

kansar

DHAABAN

m.l (-rro, m.dh) (daawo) Buro xume oo dhan ha ahaado “karjinome” ama “sarkoome” wuxu ka sameysmaa unug oo si aan caadi ahayn oo dhakhso badan u qaybsama, kasoo dabadeed dhex gala oo burburiya (xubnaha) soohayaasha ku ag dhow. Waxa dhacda in unug ka mid ah burada uu raaco dhiigga ama liinfada oo ku beermo meel kale oo jirka ka mid ah (metastasis).

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

qaboojiye

DHAABAN

m.l (-yayaal, m.l/dh) Makiinad leh qol magudbiye hawo oo lagu keediyo alaabooyinka, cunnada iyo cabbitaanka si aanay u xumaan ama qabow u ahaadaan; tallaajad.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

uun

DHAABAN
1

uun¹: m.l 1. Wax kastoo Alle uumay. 2. Uumi.

2

uun²: f.g1 (uumay, uuntay; uumi) Eebbe wax abuurid.

3

uun³: fk. 1. Keliya. Tusaale: “Carruurta uun caanaha sii”. 2. Mid kastaba ha ahaadee. Tus.”Nin uun weyddii”. 3. Mid aan cayinnayn, mid aan la garanayn. Tusaale: “Wiil uun baa noo sheegay”.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

wakaalad

DHAABAN

m.dh (-do, m.l) 1. Hay'ad dawladeed oo hawl gaar ah u qaybsan oo wasaarad hoos tagta. 2. Warqad si sharci ah u qoran oo qofka haysta siisa karti uu dano ama hawlo qof kale leeyahay ku maamulo oo wakiil uga ahaado.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

barashada foosillada

DHAABAN

m.dh (taar.) Sayniska ku taxalluqa noolaha ciribgo'ay, asalkiisa ha ahaado dhir ama xayawaan, oo la helo haraagoodii oo ku aasan dhadhaabaha.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

biyood

DHAABAN

m.l (-dyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Degaan b. ama sinjiyo noole ah oo ku nool biyaha dhexdooda, dhir iyo xayawaan mid kastaba ha ahaadee.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

daan

DHAABAN
1

daan¹: m.l (-aaman, m.l) Afka labadiisa lafood oo ilkuhu ku yaalliin.

2

daan²: m.l (-aaman, m.l) (cilmiga naflayda) Nudo adag oo tiiriyayaal ah, ha ahaadaan laf ama carjaw kuwaas oo sameeya fuqa hoose ee xayawaanka qaarkood, gaar ahaan lafdhabarleyda. Shaqada ugu weyn ee daamanku waxa weeye inay ilkaha ka caawiyaan qaniinyada iyo calaalinta cuntada.

3

daan³: m.dh (-aamo, m.l) Webi, tog iyo wixi lamida labada dhinac midkood.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

danab

DHAABAN
1

danab¹: m.l (-byo, m.dh) 1. Biriq. 2. Birdanab. 3. Qof ama wax dadka soo jiita.

2

danab²: m.l (-byo, m.dh) (fiisikis) Barashada ifafaalaha saldanab ha ahaado danabneg ama mid qulqulaya.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

fal

DHAABAN
1

fal¹: m.l (-lal, m.l) 1. Wax qabad; samays. 2. Ficil. 3. Sixir.

2

fal²: m.l (naxwe) Qayb ka mid ah koox naxweedda isbedbeddesha, waxayna tilmaantaa wax la sameeyo ama wax la ahaado. Tusaale: Guuleed wuu yimid

3

Sucaad way kortay. F. gudbe: waxaa lagu magacaabaa fal u baahan layeele toosan si uu u hawlgalo sida arag, cun, taabo. Tusaale: Sabriye ayaa tufaaxa cunay. f. magudbe: fal aan oggolaanayn in uu si toos ah u yeesho layeele sida soco, buub, weynow. Tusaale: Ismahaan baa soo socota, Ismahaan baa u soo socota dugsiga; f. sifo: waxaa jira falal aan muujinayn waxa uu qabto yeeluhu, balse muujiya xaaladda uu ku suganyahay iyo sifadiisa; falalkani waxay mar waliba ay ku tiirsanyihiin fal 'ahaansho'. Tusaale: Gabadhu way wanaagsantahay.

4

fal³: f.g1 (-alay, -ashay) 1. Wax samayn. Tusaale: Arrintan anigaa falay. 2. Wax sixrid. 3. Beer qodid. Tusaale: Beertii baan soo falay. 4. Dhul bannayn. Tusaale: Ciisaa dhabbe falay. 5. Harag jilcin. m.f.dh, falid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

ahaadee

DHAFANDHAAF

v., sg., opt. form: suppose I am / so he may be ...

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

ahaadee

DHAFANDHAAF
1

de: suppose I am / so he may be ...

2

lx: ahaadee

3

ps: v5a-1sg/3m-pot

4

key: ahaadee

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

ahaatid

DHAFANDHAAF

v., sg., relative form, [inchoative] that you be / become ...

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

ahaatid

DHAFANDHAAF

(v) that you [sig.] become... Ex: waxaan rabaa inaad arday fiican ahaatid; I want you to become a good student

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

ahaatid

DHAFANDHAAF
1

de: that you be / become ...

2

lx: ahaatid

3

pd: (ahaato)

4

ps: v5a-2sg-rel-inch

5

key: ahaatid

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

ahbalad

DHAFANDHAAF

m.dh Haweenay aad u garasho yar, doqon; dabbaalad.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

dahaadh

DHAFANDHAAF
1

(fal) korka wax kaga tol, wax korka ka saar. Qardhaasta ku dahaadh idiin. Dh: dahaar, jaxaas, duhaar.

2

dahaadh -ka: (magac, lab, keli) wax, wax korka lagaga daboolo oo lagu rogo. Dh: dahaar, duhaadh.

3

dahaadh -ka: (magac, lab, keli) xuub yar oo wax uu ka sokeeyo oo aan si wanaagsan u qarinayn.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

lahaada

DHAFANDHAAF

imperative v., pl. you all have / possess!

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

lahaada

DHAFANDHAAF
1

de: you all have / possess!

2

lx: lahaada

3

ps: v5b-imp-pl

4

xe: The five of you share [lit: own] this car together!

5

xv: Baabuurkan wada lahaada shantiinnu.

6

key: lahaada

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

nashaad

DHAFANDHAAF

m.l (-ddo, m.dh) Farxad iyo firfircooni. la-mid: nanashaaddo, nishaad.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

nashaad

DHAFANDHAAF

-ka: (magac, lab, keli) firfircooni iyo waxqabad. Qof nashaad badan shaqada u dhiibo.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]

Rashaad

DHAFANDHAAF

name-m integrity of conduct; reason, good sense; maturity, wisdom

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

sahayad

DHAFANDHAAF

-ka: (magac, lab, keli) sahay u qaadad; sahayasho.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

shahaad

DHAFANDHAAF
1

shahaad¹: m.l Dadaal badan oo tacab loo galo.

2

shahaad²: f.mg1 (-day, -dday) Hawl qabashadeeda tacab badan u gelid.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

abaadi

DHAFANDHAAF

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Baadi goobisteed raajin. 2. (f.mg) Ku a.: wax xaalad gaar ah ku raajin. la-mid: abaadsii.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]

Abaadi

DHAFANDHAAF

name-m longevity; long life

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

Abaadi

DHAFANDHAAF

magac loo baxsho wiil cimridherer ama nolol wanaagsan oo raagta loo rajaynayo.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

abaadi

DHAFANDHAAF
1

(fal) baabi'i oo dhammee. Ka abaadi buu yidhi, aduunyada dhammaanteed, reer Aare oo idil. Dh: idlee.

2

abaadi: (fal) raaji oo waari. Abaadi naftaada, haddaad Alle diidday. Dh: waari, daa'imi.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

abqaad

DHAFANDHAAF

m.l (-do, m.l) (baayoloji) Ka rujinta geedka laga rujiyo meel ee la geeyo meel kale. Tusaale: “Ka saaridda geed dheri lagu beeray ee loo wareejiyo dhulka”.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]

abqaad

DHAFANDHAAF

m.l (-do, m.l) (baay.) Ka rujinta geedka laga rujiyo meel ee la geeyo meel kale. Tusaale: Ka saaridda geed dheri lagu beeray ee loo wareejiyo dhulka.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

abqaad

DHAFANDHAAF

(fal) geed meel ka biqlay, meel kale u rar oo ku jooji.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

adaadi

DHAFANDHAAF

m.l Lacag sanuud ah oo qiimaheedu dhanyahay labaatan senti.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

adaadi

DHAFANDHAAF

-da: (magacwadareed) lacag sanuud ah oo dhan labaatan senti.

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

afqaad

DHAFANDHAAF
1

-ka: (magac, lab, keli) war qof qarsanayey ka qaadid oo cid kale u gudbin; qof kale basaasid.

2

afqaad -ka: (magac, lab, keli) 'gar' dacwo qaadid; cid kale, dacwad ka dhegaysi.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]

Afraad

DHAFANDHAAF
1

(Afraad-ka)

2

Tiro taxan, kan jagada afarta ku abbaaran; (4d.) (ama afaraad).

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]

afraad

DHAFANDHAAF

m.l/dh.t.j la-mid: afaraad.

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

afraad

DHAFANDHAAF

numeral: fourth

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

afraad

DHAFANDHAAF
1

(adj) fourth (foorth); (4th) ~ afaraad

2

afraad-da: (n) few persons ~ shakhsiyaad. Ex: afraad yar baa diidday; a few persons have refused

waa la naqliyay ✓

SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]

afraad

DHAFANDHAAF

-da: (magac, dhedig, keli) tiro taxan, tan jagada afarta ku abbaaran; tiro taxan tan saddex ka danbaysa shanna ka horraysa. Ilmihii afraad baa Reer Yuusuf u dhashay. Dh: afaraad, 4aad.

waa la naqliyay ✓

Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]

afraad

DHAFANDHAAF
1

de: fourth = afar + -aad

2

lx: afraad

3

pd: (-ka)

4

ps: num-ord-m

5

key: afraad

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]

ahaato

DHAFANDHAAF
1

v., sg., relative form -inch: that you be / that she / it [fem.] become ...

2

ahaato v., sg., opt. form: may you / she be; let her be ...

waa la naqliyay ✓

Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]

ahaato

DHAFANDHAAF

(v) that she be or become... Ex: waa inay gabadh fiican ahaato; she should be a good girl

waa la naqliyay ✓