aguuga

f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) Wax la daguugay noqosho.

(tilmaame) wax aan muuqan oo aasan ahaan. Xidh daguugan kayn daahan iyo bananka diirdiiran. Dh: malaasan, aasnaan, qarsoonaan.

daguugan: (tilmaame) weel ama meel wixii ku hadhay laga xobkiyay oo laga engejiyay.

(fal) hawl socota inta u badan fuli; hawl in yari ha kuu hadho; hawl inta mucdeed ama culus fuli. Dh: dhadhawey, faguugee.

m.f.dh eeg aguug². la-mid: aguug¹.

-da: (magac, dhedig, keli) dad ama duunyo. socod habqan ah, is dhexsocod.

-ha: (magac, lab, keli) wax ama dhisme jiray baabi'intii; wax jiray digaandigta ka dhigis. Dh: burburin, jejebin. Dh: digaandig, baduugow, xasuuq.

(tilmaame) qof ama wax la rigaaxay oo xoog lagu jejebiyay. Dh: burbur, abshax, jajab.

baguuge -ha: (magac, lab, keli) rigaaxaha, burbur iyo jejebin xoog la isticmaalo.

(fal) meel dheer wax ku tuur. Usha ku maguugi. Dh: kaynaani, murgugaafi, tuur.

afuug¹: m.l Caws ka jaridda beer la geed qaaday. la-mid: afuugid.

afuug²: f.g1 (-gay, -gtay) Beer la geed qaaday caws ka jarid. la-mid: afruug².

m.l Caws ka jaridda beer la geed qaaday. la-mid: afuugid.

m.dh Wax alla wixii sarreeya (cir).

(fal) xoolo iyo wixii la mid ah si degdeg iyo duubni ah u kaxee. Waa gabbal dhacaye, adhiga innaga soo aguuji. Dh: bulli. Li: dalaandali.

(fal) rigaax oo burburi, jejebi adiga oo xoog isticmaalaya. Boqollaal gu' oo tegey wixii idin baguugaayey.

f.g1 (-gay, -gtay) 1. Ceel, god iyo wixi lamida aasid. 2. Wax baabbi'in.

(fal) jilci ama liili sida saan iyo wixii la mid ah. Daguug saanta adigu. Dh: megdi.

daguug: (fal) wax muuqda aas oo god intaad ku riddo gari ku daguug godka bakhtiga yaan dib loo arkine. Dh: aas.

daguug: (fal) (ka ~) wax meel laga gororiyay ama ku daatay oo dareere ahaa, aad uga tirtirid.

daguug -a: (magac, lab, keli) bakaaro xaar lo'aad ka samaysan oo hadhuudhka lagu kaydiyo. Daguug ma daahiro. Dh: bukaar.

(Jaguug-ga)

Madax adayg; debec la'; qallafsan; macangag.

m.l Xoolo ama qof madax adag oo hoggaamintiisu ay dhib badan tahay.

m.l Xoolo ama qof madax adag oo hoggaamintiisu ay dhib badan tahay.

m. n. stubborn, obstinate ~ pig- headed person

-a: (magac, lab, keli) awr aad u hoggaanqaad xun oo hooggaaminta ku gaabiya; qof xag-u-tulli ah oo talodiid noqda. Jaguug awra lama dhaansadiyo jiica aan hoyan e. Dh: jiic, gaabshow, jacjuun, xagutulli, haad. Li: talo-raac.

jaguug -a: (magac, lab, keli) madax adayg oo qallafsan.

de: stubborn, obstinate ~ pig-headed person

lx: jaguug

pd: (-ga)

ps: n2a-m

syn: macangag, madax adag

key: jaguug

m.dh 1. Huummaag (qof meel fog jooga). 2. M. ah: xoolo xul ah.

m. n. image, shape; profile (seen in the distance)

-ga: (magac, lab, keli) tuurmo dheer oo gacanta wax laga tuuro. Gacanta ayaa i xanuuhaysa oo maguug ma karayo. Dh: murgugaaf.

maguug -ta: (magac, dhedig, keli) huummaagga qof meel fog jooga.

maguug-ta: (magac, dhedig, keli) qaalmo ishin ah oo xul ah oo midna mid ka laadlaadin quruxda iyo sharafta. Hibashada maguugtaa dalaaq looga hirayaaye, hamrashada ka daa yaradku waa gabadh hubkeedii e.

de: image, shape; profile (seen in the distance)

lx: maguug

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: maguug

-ga: (magac, lab, keli) weel laga sameeyo dambas iyo digo la isku daray oo dheriga dhoobada ah u eg oo hadhuudhka lagu shubto.

m.f.dh eeg aguugan². la-mid: aguugnaansho.

(tilmaame) la maguujiyey oo xoog loo soo tuuray ah. Ul maguugsan ayaa i dulmartay. Dh: maguugan, murgugaafan.

m.f.dh eeg aguugan¹.

(Anguugya-da)

Uurkutaallo; guhaad; (ama anguubyo).

m.dh Dareen murugo gocosho ku dheehan tahay leh. la-mid: anguubyo.

n. resentment, anxiety, anguish, agony

-da: (magac, dhedig, keli) hadal dirir ah oo cid lagu yidhaahdo. Dh: canaan, guulguul.

a: anguubyo

de: resentment, anxiety, anguish, agony

lx: anguugyo

pd: (/da)

ps: n -f

key: anguugyo

baduugan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) Wax la baduuqay noqosho. la-mid: baduuqan¹.

baduugan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax ka baduuqay ahaansho. la-mid: baduuqan².

der. [adjective] broken, shattered; broken in small pieces, crushed

-baduugnaa/baduugnayd: (adj) smashed (is maa shidh); crashed (karaashidh)

(tilmaame) wax jajaban ahaan; wax baaba'san ahaan. Guri baduugan buu gabadha ku hooyey. Dh: burbursan, jajaban.

de: broken, shattered; broken in small pieces, crushed

lx: baduugan

nt: baduugan (baddugmay) [v1=inch]

pd: (baduugnaa)

ps: adj-der

key: baduugan

-da: (magac, dhedig, keli) jejebinta iyo burburinta xoog la adeegsanayo.

-ta: (magac, dhedig, keli) jejebis iyo burburin xoog ah. Dh: baguugid.

m.f.dh eeg daguug.

-ga: (magac, lab, keli) jaad kalluunka badda ku jirta ka mid ah.

m.dh (-do, m.l) Haweeney bakhaylad ah.

f. n. miser (female)

-ga: (magac, lab, keli) saluugid. Masuugadka daa oo bismillaah dheh.

de: miser (female)

lx: masuugad

pd: (-da)

ps: n1-f

key: masuugad

pr. n., [feminine] Salugla

name: Abukar

name-m father of the reliable one. Syn: Abuubakar. Cf: Abokor, Abuubakar

de: Abukar

lx: Abuukar

ps: name-m

key: Abuukar

abuuran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax la abuuray noqosho.

abuuran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la abuuray ahaansho.

abuuran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax la abuuray noqosho .m.f.dh, abuurmid.

abuuran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la abuuray ahaansho. m.f.dh, abuurnaan.

v. be created ~ invented

abuuran [derived] [adjective] created, invented, made (up)

-abuurnaa / abuurnayd: (adj) planted (palaantidh); created

(fal) mid jira noqo; mid samaysan ahaw.

abuuran: (tilmaame) wax la jirsiiyay; wax hore loo abuuray. Dh: jira, nool.

Neef la geliyey; neefaysan; la afuufay; la buufiyey.

afuufan¹: f.mg1 (-fmay, -fantay; -fmi) Wax la afuufay noqosho.

afuufan²: f.mg4 (-fnaa, -fnayd) Wax la afuufay ahaansho.

der. [adjective] inflated, blown up

(tilmaame) walax mug leh oo neef la geliyey.

de: inflated, blown up

lx: afuufan

pd: (afuufnaa)

ps: adj-der

key: afuufan

m.f.dh eeg afuug². la-mid: afruug¹, afruugid, afuug¹.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo iyo wixii la mid ah si degdeg iyo duubni ah u kaxayn. Xooluhu way xuuftoomeene aguujinta ka daa. Dh: aguujis.

-ka: (magac, lab, keli) eeg aguujin.

(tilmaame) wax qasan ama walaaqan. Caano aruuban baan dhamay.

(tilmame) mid si degdeg ah wax u qabta, dhakhso wax u qabta.

(fal) madax'adayg iyo canaadid. Xasanow dhawaaq gabay haddaad iga dhaguugayso.

dhaguug -ga: (magac, lab, keli) si adag u madax'adaygid.

(Guurgal-ka)

Qof da'da lagu guursado gaarey; qof guur geli kara.

m.l.kh Gabar gaartay da'dii ay guri iyo nin ku hanan lahayd.

m.l.kh Gabar gaartay da'dii ay guri iyo nin ku hanan lahayd.

m. n., [compound] person of marriageable age

-ah: (adj) marriageable (maarajabel)

-ka: (magac, lab, keli) gabadh gaadhay da'dii guurka. Dh: gashaanti; hablo.

de: person of marriageable age

lx: guurgal

pd: (-ka)

ps: n-m-cmp

syn: guurdoone

key: guurgal

m.l Nooc mallaayga ka mid ah lahna qaab mas, oo aan la cunin.

m.l Nooc mallaayga ka mid ah lahna qaab mas, oo aan la cunin.

-ga: (magac, lab, keli) jaad mallaayga ka mid ah lahna qaab mas oo aan la cunin.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax tuuryo meel ku gaarsiin.

(fal) eeg maguugi.

-ha: (magac, lab, keli) eeg maguuraan.

maguure-ha: (magac, lab, keli) reer aan meelihiisa ka guurin oo ku negi. Reer beeraley waa maguure. Li: reerguuraa.

m. n. miser

de: miser

lx: masuuge

pd: (/ha)

ps: n7-m

syn: bakhayl, dhabcaal, muudal

key: masuuge

magac loo bixiyo gabadh la rajaynayo in ay waaliddadeedu raalli ka noqdaan ama duco ku dhalata.

-ga: (magac, lab, keli) bud ama ul. Sanguug adag haddaad qaadatood sooman kaga jeexdo. Dh: ul.

m.f.dh eeg daguugan.

-da: (magac, dhedig, keli) xobkismid oo wixii dul saarnaa ka hobobid.

m.dh (muus.) Naaro; daf.

-da: (magac, dhedig, keli) durbaan yar oo labada lugood dhexdooda lagu qabsado oo calaacalaha iyo faraha lagu tumo. Dh: durbaan.

-da: (magac, dhedig, keli) si aad ah u madax'adayg.

f.mg4 (-mnaa, -mnayd) Geed iyo wixi lamida wax jirridda laga jaray ahaansho.

-ka: (magac, lab, keli) reer beereley ama baal agar ah oo meesha uu dego muddo dheer aan gu' iyo jilaal midna ka guurin kana baqoolin. Beereleydu waa negaadi maguuraan ah.

maguuraan -ka: (magac, lab, keli) hanti rasmi ah oo meesheeda ka dhaqaaqayn sida guryaha iyo beeraha. Dh: maguurto.