Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Agan-ka)

2

1. (Ceel) biyo badan leh; banqi.

3

2. Cosob ama naq badan; aftin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ceel biyo badan leh; naq badan. 2. A. ah: xoolo, ceel, dhul iyo wixi lamida oo aan intifaac lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ceel biyo badan leh; naq badan. 2. A. ah: xoolo, ceel, dhul iyo wixi lamida oo aan intifaac lahayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. well; virgin land, good grazing land ~ area

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhul ama deegaan cosob iyo naq badan. Dh: aftin, ugbaad.

2

agan -ka: (tilmaame) ceel biyo badan leh. Ceel agan ah bay dawladdu noo qodday. Dh: banqe, ma'wi.

waa la naqliyay ✓

1

de: well; virgin land, good grazing land ~ area

2

lx: agan

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m

5

syn: aftin

6

key: agan

waa la naqliyay ✓

/ageyn/ (adv) mar kale; mar labaad. e.g. Can you try again in half an hour?

waa la naqliyay ✓

/ageyn/ (adv) mar kely, mar lammaad. Tell me that story again.

waa la naqliyay ✓

ad., mar, goor, kol kale, misana, misna; give me as much, intii in le'eg isii.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax meel ku asturan. Waxa dabayshii ka badbaaday uun hal geed oo derbi ku agbanaa.

waa la naqliyay ✓

1

dagan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) 1. Wax aan foojignayn noqosho (nafley). 2. Wax dayacan noqosho (alaab, xoolo iyo wixi lamida).

2

dagan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax aan foojignayn ahaansho (nafley). 2. Wax dayacan ahaansho (alaab, xoolo iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

1

dagan: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) 1. Wax aan foojignayn noqosho (nafley). 2. Wax dayacan noqosho (alaab, xoolo iyo wixi lamida). m.f.dh, dagmid.

2

dagan: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax aan foojignayn ahaansho (nafley). 2. Wax dayacan ahaansho (alaab, xoolo iyo wixi lamida). m.f.dh, dagnaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] deceived, tricked, duped; defenseless

waa la naqliyay ✓

(adj) defenseless (difeensilas)

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax dayacan ama baylahsan. Dh: dayacan.

2

dagan: (tilmaame) khatalan ama ku siran. Reerkii oo dagan bay ciidanku galeen.

waa la naqliyay ✓

1

de: deceived, tricked, duped; defenseless

2

lx: dagan

3

pd: (dagnaa)

4

ps: adj-der

5

key: dagan

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) 1. Wax qodmay noqosho. 2. Wax duugoobay noqosho.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax fadhan ahaan; wax la fagay.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax la hagay ahaansho (awr).

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] guided, led (as a blind person)

waa la naqliyay ✓

-aa: (adj) guided (geeydhidh)

waa la naqliyay ✓

1

de: guided, led (as a blind person)

2

lx: hagan

3

pd: (hagnaa)

4

ps: adj-der

5

key: hagan

waa la naqliyay ✓

1

(Magan-ta)

2

Qof tabar yar oo qof kale ama cid kale oo xoog leh ku tirsan oo ku hoos nool oo aan loo soo mari karin.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Badbaadinta la siiyo cid tabar darran. 2. Qof tabar darran oo qof kale ku tiirsan si uu badbaado u helo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Badbaadinta la siiyo cid tabar darran. 2. Qof tabar darran oo qof kale ku tiirsan si uu badbaado u helo.

waa la naqliyay ✓

f. n. refuge, sanctuary, protection, asylum; fugitive

waa la naqliyay ✓

(Magan) N Cardiospermum halicacabum L. Sapindaceae.

waa la naqliyay ✓

name-m refuge. Lit: he who is a refugee to Allah

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) asylum (asaaylam); refuge (refyuuj); protection (pro-tak-shari) ~ magangalyo. Ex: anuu magan ii yahay; he is under my protection

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil la rajaynyo inuu eebbe ku xidhnaado oo uu magan u ahaado.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) dad ama duunyo tabar yar oo cid ka itaal roon ku tiirsan oo ku hoos nool. Dad magan ah lama laayo. Dh: maganti.

2

magan -ta: (magac, dhedig, keli) xilli colaadeed qofka ciddii dagaalka kula jirtay qof ka mid ah badbaado weydiista isagoon hub sidan. Ninkii wuxu yidhi magan baan nii ahaye ha idilina.

waa la naqliyay ✓

1

de: refuge, sanctuary, protection, asylum; [ext.] fugitive

2

lx: magan

3

pd: (-ta)

4

ps: n1-f

5

key: magan

waa la naqliyay ✓

أمان

waa la naqliyay ✓

/peygan/ (n) cawaan (qof aan diin haysan).

waa la naqliyay ✓

n., gaal, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Sagan-ta)

2

Gashi; godob; utun; dakano; aano.

waa la naqliyay ✓

m.dh Godob, utun, aano, dakano.

waa la naqliyay ✓

f. n. rancor, resentment, grudge, vindictiveness

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) utun la illaawi waayo. Dh: gashi, godob, dakano, utun, aano, biili.

2

sagan-ta: (magac, dhedig, keli) gashi ama amaah. Dh: qaan.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dakano, godob, utun

2

de: rancor, resentment, grudge, vindictiveness

3

initial: s

4

lx: sagan

5

pd: (-ta)

6

ps: n-f

7

key: sagan

waa la naqliyay ✓

1

° (Wagan-ka)

2

Wegen.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Koox fardo ah oo meel wada jooga. 2. Xayn; koox.

waa la naqliyay ✓

m. n. herd (especially of horses)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) tiro fardo ah oo boqol ah. Sida wagan gammaan oo la miray, waaga tiigsadaye. Dh: wegan, tiro.

waa la naqliyay ✓

1

de: herd (especially of horses)

2

initial: w

3

lx: wagan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

xe: Im as anxious as a herd of horses that have not been let out to graze all night.' [from a poem]

7

xv: wegen

8

key: wagan

waa la naqliyay ✓

1

xagan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay) Wax la xagtay noqosho.

2

xagan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax la xagtay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] scratched, grazed

waa la naqliyay ✓

(Haggan) N Chionothrix somalensis (S. Moore) Hook.F. Amaranthaceae.

waa la naqliyay ✓

-xagnaa / xagnayd: (adj) scratchy (iska-raaji); marked with scratches

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax la xagtay oo ciddiyo lagu jeexjeexay ah. Iyada oo wajiga ka xagan ayay timid. Dh: xarruufan. Wa: xagxagan.

waa la naqliyay ✓

1

de: scratched, grazed

2

initial: x

3

lx: xagan

4

pd: (xagnaa)

5

ps: adj-der

6

key: xagan

waa la naqliyay ✓

n., (utensil) weel, -ki, gurgur, -ki; earthen used for cooking, dheri, -gi; bark vessel, agan, -ti; made of a large gourd, baro, -adi, dubbo, -adi, ubo, -adi; vessel made of a camel's skin, tebed, -di; vessel with a handle, hudda, -ihi, tebeda dara,-ihi; used for ablutions before prayer, weyso, -adi.

waa la naqliyay ✓

(Aniga; aan; i; ii - annaga; innaga; aannu; na; noo) qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

1

aan¹: mu.dhm.y 1. Magacuyaal tilmaama qofka koowaad ee kelida ah (hadlaha ama wax qoraha). Tusaale: 'Meel aan ku nasto ayaan doonayaa' 2. la-mid: aannu.

2

aan²: qr.diid Qurub tilmaamaya in weertu tahay weer diidmo, weer xor ah ama midaan ahayn tu ay tahayba. Tusaale: 'Miyaan fadhigii la qaban?', 'Yaan lacag la siin!', 'Wiilka aan imaanini waa Cali'. la-mid: an.

waa la naqliyay ✓

1

aan¹: mu.dhm.y 1. Magacuyaal tilmaama qofka koowaad ee kelida ah (hadlaha ama wax qoraha). Tusaale "Meel aan ku nasto ayaan doonayaa" 2. la-mid: aannu.

2

aan²: qr.diid Qurub tilmaamaya in weertu tahay weer diidmo, weer xor ah ama midaan ahayn tu ay tahayba. Tusaale "Miyaan fadhigii la qaban?", "Yaan lacag la siin!", "Wiilka aan imaanini waa Cali". la-mid: an.

waa la naqliyay ✓

1

aan: (pronoun) 1. me (mii); I (aay); us (aas); we (wii) used the speaking or writing person or persons ~ aannu. Ex: aan wax kuu sheego; let me tell something. 2. (clause pronoun) may I..., can I or let me ~ an. Ex: aan tago; let me go. Buuggaan aan qaato? can I take this book? Biyahaan aan cabbo? may I drink this water?

2

aan (suffix) I.. to the.. Ex: baankaan aadayaa; I am going to the bank

3

aan: (adverb) 1. used to express negation; not (nat); im-; in-; un-; il- Ex: aan faraxsanayn; unhappy. 2. suffix: (gadaalgale) -less: without; lacking. Ex: eedla'aan: blameless 3. -ness or -ment suffix: (gadaalgale) state; quality; condition; or degree of nouns derived from adjectives. Ex: aasnaan -ta; the state of being buried

waa la naqliyay ✓

1

(magac'uyaal) tilmaamaya qofka koowaad ee hadlaha ah. Waxa aan ahay macallin, buug aan doonayay ayaan helay.

2

aan: (qurub) xidhiidhiye loo adeegsado diidmada. Dh: an, anan, aanan.

waa la naqliyay ✓

aga! eray la yidhaahdo marka la arko wax lala yaabo ama kugu dhaco. Aga! Siduu wiilka yari ninka uga badiyay! Dh: Hey! Dhega! Joo! Shoo! Naw! Agas!

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gan-ka) a) Alaabada la falkiyo ama la tidco ama la sooho, docda sinsiman oo la qurxiyey oo gudaha xigta maahee, docda kale oo kore oo dufca leh, b) Xaadda ku taal oogada nafleyda.

2

(Gan-ta) Bir ama laf ama qori ama wax kale oo qaroofsan oo wax la suro ama wax lagu soo jiido; gar.

waa la naqliyay ✓

1

gan¹: m.l 1. Dhogorta nafleyda oogadeeda ka baxda. 2. Farqaha dhan-hoosaadka dermada, kebedda iyo raarka. 3. Heer dhaqaale, bulsho ama siyaasad.

2

gan²: m.dh (-ano, m.l) 1. Gammuunka halkiisa dambe oo jeexan oo xarigga la saaro marka la gamayo. 2. Labada ilig ee sare middood. 3. Bir, qori iyo wixi lamida qoroofan oo wax la suro.

3

gan³: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Xabbad, fallaar iyo wixi lamida ridid, tuurid. la-mid: gen.

waa la naqliyay ✓

1

gan¹: m.l 1. Dhogorta nafleyda oogadeeda ka baxda. 2. Farqaha dhan-hoosaadka dermada, kebedda iyo raarka. 3. Heer dhaqaale, bulsho ama siyaasad.

2

gan²: m.dh (-ano, m.l) 1. Gammuunka halkiisa dambe oo jeexan oo xarigga la saaro marka la gamayo. 2. Labada ilig ee sare middood. 3. Bir, qori iyo wixi lamida qoroofan oo wax la suro.

3

gan³: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Xabbad, fallaar iyo wixi lamida ridid, tuurid. m.f.dh, ganid. la-mid: gen.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. outer side of woven ~ plaited fabric; light body-hair, lanugo

2

gan [feminine] n. hook

3

gan v. shoot (at); throw ~ launch a weapon

waa la naqliyay ✓

1

-ay I tay: (v) launch (loonji); shoot (shat), propel (pro-peel)-, fire (faayer)

2

gan -ta: (n) 1. handle (han-dhel). 2. projecting object; tip (tip). 3. hook (huuk)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax caaro yuuban leh, sida gantaal iyo wixi la mid ah, tuur oo yoo la beegso. Dh: tuur, rid.

2

gan -ka: (magac, lab, keli) gas ka kaca oogada ama maqaarka.

3

gan-ka: (magac, lab, keli) farqaha dhanhoosaadka dermada, kebedda iyo raarka.

4

gan-ka: (magac, lab, keli) heer dhaqaale, bulsho ama siyaasad.

5

gan-ta: (magac, dhedig, keli) gammuunka halkiisa dambe oo jeexan oo xarigga la saaro marka la ganayo.

6

gan -ta: (magac, dhedig, keli) labada ilig ee sare middood.

7

gan -ta: (magac, dhedig, keli) bir, qori iyo wixii la mid ah oo qoroofan waxna la sudho.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Libaaxa tan dheddig; gool. 2. Ugaarta ama dugaagga intooda laayaanka ah. 3. Koox libaaxyo ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Libaaxa tan dheddig; gool. 2. Ugaarta ama dugaagga intooda laayaanka ah. 3. Koox libaaxyo ah.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) libaaxa tiisa dhedig. Dh: gool.

2

adan-ta: (magacwadareed) koox libaaxyo ah; tiro libaaxyo ah oo saddex ka badan.

3

adan -ta: (magacwadareed) dugaagga intooda laayaanka ah oo wax disha.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Agab-ka) Waxtar; ciirsi.

2

2. (Agab-ta) Alaab.

waa la naqliyay ✓

1

agab¹: m.l 1. Faa'idada iyo waxtarka ay cidi leedahay. 2. Ciirsi; miciin.

2

agab²: m.dh.u Qalabka guri, makhaayad iyo wixi lamida looga adeegto.

waa la naqliyay ✓

1

agab¹: m.l 1. Faa'idada iyo waxtarka ay cidi leedahay. 2. Ciirsi; miciin.

2

agab²: m.dh.u Qalabka guri, makhaayad iyo wixi lamida looga adeegto.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] usefulness

2

agab [feminine] n., [collective] goods, things, household utensils

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) use (yuus) ~ waxtar. Ex: wax aan agab lahayn; something that has no use

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magacwadareed) qalabka kala duwan ee lagu adeegsado guryaha, xafiisyada iyo wixii la mid ah; xamaan lagu manaafacsado. Baabuurkii baa meel ban ah nagaga caddilmay, agabkiisii na ma wadan. Dh: qalab, xamaan, saabaan.

2

agab -ka: (magac, lab, keli) waxtar iyo ciirsi. Dalalkii an u cararnay, haba yaraatee, wax agab ah nooma yeelan. Dh: ciirsi.

waa la naqliyay ✓

Abxad, sanduuq jaandi fidsan ka samaysan ee lagu kaydiyo laguna qaato qalabka yar yar ee lagu shaqatago.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: agaag.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) meel dhow. Dh: agaag.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) astaamaha iyo lebbiska geerida ee ay dumarku muujiyaan kolka uu saygoodu dhinto. Dh: asay, hengel.

waa la naqliyay ✓

Agar

waa la naqliyay ✓

1

(Agas-ka)

2

Cunno la raacsho qofka dhinta oo xabaasha agteeda lagu cuno; qoriqaad.

waa la naqliyay ✓

m.l Cunto la siiyo dadka aasaya qof dhintay oo qabriga lagu dul cuno.

waa la naqliyay ✓

m.l Cunto la siiyo dadka aasaya qof dhintay oo qabriga lagu dul cuno.

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu dhawaaqo marka la muujinayo fajac iyo yaab. Agas! aar muxuu yidhi!

2

agas -ka: (magac, lab, keli) Quraanka iyo werdiga loo akhriyo qof dhintey. U akhriya agas ragii uu waraabuhu abxadey.

3

agas-ka: (magac, lab, keli) cunto la raacsho qofka dhinta oo lagu cuno xabaasha dusheeda. Agas badan baa xabaasha la dul keenay. Dh: qori'qaad, axan.

4

agas -ka: (magac, lab, keli) geerida iyo dhimashada lafteeda.

waa la naqliyay ✓

ahan! interj. - ahan! ah! (dhawaaq la xidhiidha hawl adag).

waa la naqliyay ✓

1

alan¹: m.l (almo/-nno, m.dh) Xubnaha geedka qasabka middood.

2

alan²: m.l (almo/-nno, m.dh) (naxwe) Erey waxaa loo qaybin karaa xubno tiradooda la mid ah inta shaqal uu leeyahay ereygaas (sida madax -> ma-dax); xubin waliba waxaa lagu magacaabaa alan; erey wuxuu noqon karaa hal alanle (cir), laba alanle (ma-dax), saddex alanle (dib-ka-be), iyo wixi lamida; xusuusnaada in shaqalka dheer lagu tiriyo hal shaqal ama hal cod (ii, aa iyo wixi lamida) sida shibanayaashan oo kale - dh, sh, kh, oo aan la kala qaybin karin.

waa la naqliyay ✓

1

alan¹: m.l (almo/-nno, m.dh) Xubnaha geedka qasabka middood.

2

alan²: m.l (almo/-nno, m.dh) (naxwe) Erey waxaa loo qaybin karaa xubno tiradooda la mid ah inta shaqal uu leeyahay ereygaas (sida madax = ma-dax); xubin waliba waxaa lagu magacaabaa alan; erey wuxuu noqon karaa hal alanle (cir), laba alanle (ma-dax), saddex alanle (dib-ka-be), iyo wixi lamida; xusuusnaada in shaqalka dheer lagu tiriyo hal shaqal ama hal cod (ii, aa iyo wixi lamida) sida shibanayaashan oo kale: dh, sh, kh, oo aan la kala qaybin karin.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) barmiilka oo qayb ah.

2

alan -ka: (magac, lab, keli) farta caaradeeda.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) inan bulshaawi ah oo cayaaraha iyo kulamada ku fiican laakiin hanti lumis ah.

2

aqan -ka: (magac, lab, keli) dibindaabyada noolaha lab uu ku geysto dhallinyaranimada. Markuu luqunmadoobow ratuhu laacdan baranaayo, isagaa u laandeyro badan laqanka xoolaade.

waa la naqliyay ✓

1

(Axan-ka)

2

Xoolaha ama cunnada loo bixiyo qofka dhinta oo loogu duceeyo; fiddow.

waa la naqliyay ✓

1

axan¹: m.l Xoolo la qalo ama cunto kale oo loogu duceeyo qof markaa dhintay.

2

axan²: f.g1 (-xmay, -xantay; -xmi) Xoolo la qalo ama cunto kale cid markaa dhimatay raacin.

waa la naqliyay ✓

m.l Xoolo la qalo ama cunto kale oo loogu duceeyo qof markaa dhintay.

waa la naqliyay ✓

m. n. funeral banquet (food ~ money given to the poor to pray for a deceased person)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) funeral feast; religious feast commemorating deceased person

waa la naqliyay ✓

1

magta dhagarta lagu baxsho, shan iyo toban halaad oo gaar u tilmaaman oo loo geeyo xigtada qofka lagu dhagaroobay.

2

axan-ka: (magac, lab, keli) xoolaha ama cunnada loo bixiyo qofka dhinta oo loogu duceeyo; xoolaha qof geeriyooday aaskiisa lagu dul cuno. Dh: fidde, fiddow, xabaalqod.

waa la naqliyay ✓

1

cf: fidde

2

de: funeral banquet (food ~ money given to the poor to pray for a deceased person)

3

lx: axan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: axan

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. she ... not; they ... not

waa la naqliyay ✓

(v) she or they not ~ aayan, inayan. Ex: waxay rabtaa in ayan siin; she doesn 't want to give. Waxay go'aansadeen in ayan imaan; they decided not to come

waa la naqliyay ✓

1

a: aaney

2

de: she ... not; they ... not = ay + aan

3

lx: ayan

4

ps: vpro + neg

5

xe: The jackal decided not to return the tongue back to crocodile.

6

xv: Dawo bey goosatay in ayan yaxaas dib ugu celin.

7

key: ayan

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Weel wax dab lagu qallajiyey ahaansho.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) weel la ugay; weel dab lagu hogeeyay. Dh: cugan, ulan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Aagaan-ka) Furka aagaamaha iyo haamaha lagu daboolo.

2

2. (Aagaan-ta) Haan yar.

waa la naqliyay ✓