agaalliwaran

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax aan abaal lahayn ahaansho (qof).

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax aan abaal lahayn ahaansho (qof). m.f.dh, abaaldarnaan. abaaldarro m.dh Gudid ama aqoonsi la'aanta abaal la isu galay. la-mid: abaaldarnaan.

der. [adjective] ungrateful, ungracious, unpleasant

(adj) ungrateful (an.gareeyt.ful); not feeling or exhibiting gratitude, thanks, or appreciation ~ abaallaawe, asxaanlaawe

(tilmaame) ruux aan ku fiicnayn inuu gudo abaal loo galay. Abaaldaran naftaydaay Allahaa u mahad celi.

de: ungrateful, ungracious, unpleasant

lx: abaaldaran

pd: (abaaldarnaa)

ps: adj-der

key: abaaldaran

m.f.dh eeg gaallan. la-mid: gaallanaansho.

m.dh Qaran hal magaalo ka kooban.

f. n. city-state

(tilmaame) magaalo aan qabiil iyo qolo toona gaar u hayne oo dadka dal wada gala oo dhan u dhaxaysa.

de: city-state

lx: magaalaqaran

pd: (-ta)

ps: n2-f

key: magaalaqaran

-da: (magacwadareed) labo xiddigood oo cadcad, kuwa la amaano na ka mid ah ee ayaanka badan. Aroosyada iyo carruurta xilligaa dhalatay, waa lagu bishaaraystaa.

-ka: (magac, lab, keli) qof waayihiisa gaarka ahaa qof uu ku kalsoon yahay uga sheekeeyey. Dh: tabaalasheegasho.

La agaasimey.

f.mg4 (-innaa, -innayd) Wax la agaasimay ahaansho.

der. [adjective] organized, methodical, well managed

-aa: (adj) organized (orgenaayzid); managed ~ nidaamsan. -Syn: arranged; marshaled, ordered

(tilmaame) arrin maamul habaysan leh; shaqo la habeeyay oo si fiican loo alkulmay. Waxaad soo qabanqaabiseen xaflad agaasiman. Dh: maamulan.

de: organized, methodical, well managed

lx: agaasiman

pd: (agaasinnaa)

ps: adj-der

key: agaasiman

(tilmaame) mid tababbaran ahaan. Faras agabbaran baan wataa. Dh: laylyan, jabsan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg alalid. al'aloos -ka: (magac, lab, keli) abaabulka koox ama reer lagu qalqaalinayo arrin. Inta badan waxa loo adeegsadaa abaabulka dagaal. Al'alooska reeraha aad ka dhex waddiin joojiya. Dh: abaabul.

-ga: (magac, lab, keli) diidmada in wax la oggolaado.

Ballac weyn leh.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax ballac weyn leh ahaansho. 2. Wax waasac ah ahaansho (dhul, weel iyo wixi lamida).

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax ballac weyn leh ahaansho. 2. Wax waasac ah ahaansho (dhul, weel iyo wixi lamida). m.f.dh, ballaarnaan.

der. [adjective] wide, broad, large, spacious

-ballaarnaa / ballaarnayd: (adj) widen (waay dhen); broad (haroodh); large, great ~ ballaaran, waasac

(tilmaame) kala fidsan oo ballaadhan. Loox ballaaran ii keen. Dh: ballaadhan.

de: wide, broad, large, spacious

lx: ballaaran

pd: (Pl: balballaaran)

ps: adj-der

key: ballaaran

-ka: (magac, lab, keli) tacbaannimo iyo tabaryari ay keento hawl la qabtay.

(Dagaallan-ka)

Iska hor-imaansho wax laysku yeelo; dirir.

dagaallan¹: m.l la-mid: dagaallamid.

dagaallan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) La d.: cid dagaal kula kicid.

f.mg1 (-amay, -antay; -ami) La d.: cid dagaal kula kicid. m.f.dh, dagaallamid.

v. fight, quarrel; engage in battle, be at war

dagaallan: vl. n. act of fighting

(fal) dirirtan oo cid kale, colaadi.

dagaallan -ka: (magac, lab, keli) labo dhinac oo colaad iyo dirir isku qaadid. Dh: dirir.

falliiran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax falliirmay noqosho.

falliiran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax falliirmay ahaansho.

f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax falliirmay noqosho. m.f.dh, falliirmid.

der. [adjective] splintered, shattered, reduce to pieces

(tilmaame) wax kala jeexmay; wax qayb ka mid ahi, ka dillaacday.

de: splintered, shattered, reduce to pieces

lx: falliiran

pd: (falliirnaa)

ps: adj-der

key: falliiran

-ga: (magac, lab, keli) hawl fulinteed, gaadhi waayid. Dh: gaariwaa.

-ka: (magac, lab, keli) meel kore saaritaan ama ku tuurid.

laalitaan -ka: (magac, lab, keli) arrin iyo wixii la mid ah, dib u dhigitaan.

-ka: (magac, lab, keli) naas irmaan caano ka lisitaan. Saca maalitaan baan ula hadhay. Dh: maalid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg abaabid.

(Abaalmarin-ta)

Abaalkiis abaal le'eg marin; abaalgudid.

m.dh eeg abaalmari. la-mid: abaalmaris.

-ta: (n) reward (ri woordh) ~ abaalgud, jaa'isad, jiso, mutaysi. -Syn: award (a woordh); promotion (pare mow shen); prize (pareyz); recompense (re kom pensi) -abaalmari -yey/say: (v) reward (ri-woordh); award (a woordh)

Premio

Bonus

-ta: (magac, dhedig, keli) ajarka uu Ilaahay siiyo addoomihiisa u hoggaansama.

abaalmarin -ta: (magac, dhedig, keli) samafal iyo hawl wanaagsan uu geystay uga abaalgudid. Dh: abaalcelin.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalabla'aan; alaabla'aan. Xafiiska agab la'aan laguma wareegi karo.

agabla'aan -ta: (magac, dhedig, keli) gargaar iyo ciirsi la'aan.

-ka: (magac, lab, keli) meel u dhow, tagisteeda.

-ka: (magac, lab, keli) eeg amaarid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg aqbalid.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Qof aan nasiib wanaagsan lahayn ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Qof aan nasiib wanaagsan lahayn ahaansho. m.f.dh, ayaandarnaan. m.dh, ayaandarro.

(tilmaame) mid aan nasiib wanaagsan lahayn.

f.mg4 (-naa, -nayd) Meel dhaawac ah wax caallir ah ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Meel dhaawac ah wax caallir ah ahaansho. m.f.dh, caallirsanaan.

der. [adjective] inflamed, swollen, infected

(adj) inflamed (infleemidh)

de: inflamed, swollen, infected

lx: caallirsan

pd: (caallirsanaa)

ps: adj-der

key: caallirsan

-ka: (magac, lab, keli) wax sii socda ku sinmid; wax kaa korreeya gaadhid. Dh: gaaritaan, gaadhis, taababasho, qabasho, tegis.

m.f.dh eeg gaallisee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cayaarta gaallisada ka dhigid ama ciyaarid.

-ka: (magac, lab, keli) qof meel ilaaliya oo gaadh ka qabta. Dh: waardiye, ilaaliye.

m.l (-syo, m.dh) Gaadiid rakaab fuula oo faras jiida.

m.l (-syo, m.dh) Gaadiid rakaab fuula oo faras jiida.

m. n., [compound] horse cart

-ka: (n) horse-drawn cart or carriage (kaar reeyj)

-ka: (magac, lab, keli) eeg gaadhifaras.

de: horse cart

lx: gaarifaras

pd: (-ka)

ps: n2a-m-cmp

key: gaarifaras

m.l (-nno, m.dh) Gaadiid dhuleed yar, matoor lahayn, gacanta lagu wado oo hal shaag leh. la-mid: gaarigacmeed.

m.l (-nno, m.dh) Gaadiid dhuleed yar, matoor lahayn, gacanta lagu wado oo hal shaag leh. la-mid: gaarigacmeed.

-ka: (n) wheelbarrow (will-baa-roow); barrow (baaroow)

m.l (-no, m.dh) Organ wada qaba habdhisyada taranka iyo kaadi mareenka.

-ka: (magac, lab, keli) habka wada qaba habdhisyada taranka iyo kaadimareenka.

laallaaban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay) la-mid: laablaaban¹.

laallaaban²: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) la-mid: laablaaban².

(fal) qiimaha uu joogo biiri oo mid ka sarreeya ku iibi. Qiimaha xoolaha qaaligaray: Dh: qaaliyee. Li: jebi, rakhiisi, raqiisi.

-ka: (magac, lab, keli) fadhi ku warramid.

name-m sky God's left-over or gift

-ha: (magac, lab, keli) qof aan gudin abaal iyo wanaag loo galay. Abaaldarane Alle ma yaqaan.

m.f.dh eeg agaasiman. la-mid: agaasinnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) arrin iyo talo si fiican loo maamulay ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg agloolid.

m.dh Xaaladda uu ku suganyahay qof aan naasiib wanaagsan lahayn. la-mid: ayaanla'aansho, ayaanli'i.

-ta: (magac, dhedig, keli) nasiibxumo; aayaxumo.

-ka: (magac, lab, keli) caano la lulayo, burcad bixin; cagaar soo noqosho; cagaarasho.

-ka: (magac, lab, keli) gaajo iyo diihaal dartood la qixitaan. Dagaagitaan bay ku noolyihiin iyo qoxootinnimo.

m.l (-nno, m.dh) Qof geesi ah oo tabaha iyo xeeladaha dagaalka yaqaan.

m.l (-nno, m.dh) Qof geesi ah oo tabaha iyo xeeladaha dagaalka yaqaan.

m. n. fighter, warrior

-ka: (magac, lab, keli) qofka geesiga ah ee yaqaan sida loo dagaallamo kuna dhiirrada. Dh: tabyaqaan.

de: fighter, warrior

lx: dagaalyahan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: dagaalyahan

/igaliteriyan/ (adj) sinnaan (mabda' sinnaanta dadka).

-ka: (magac, lab, keli) sagxad inta badan hagoogan oo labo taayir ama in ka badan leh oo uu faras ama in ka badani jiidaan.

-ka: (magac, lab, keli) gaadhi yar oo gacmaha lagu riixo. Dh: kaariyoone, gaadhibusbus.

m.l (-syo ..., m.dh) (xisaab) Urur ka kooban tirooyinka u dhexeeya laba tiro oo la isa siiyey oo aan ku jirin bar dhammaadyada. G.ka f. ee u dhexeeya laba tiro oo maangal ah a iyo b waxa loo qoraa (a,b). Marka g.ka f. lagu muujinayo xarriiq tiro bar dhammaadyada goobo ayaa la geliyaa.

-ka: (magac, lab, keli) baydhbaydhis la'aan; toos iyo horay u socosho.

hagaagitaan-ka: (magac, lab, keli) sidii la rabay noqosho; qummanaansho iyo toosni.

-ka: (magac, lab, keli) eeg magaagid.