agaalli — Macnaha & Turjumaada

1

(Agaalli-da)

2

(xiddigo) nuguushi.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nuguushi (xiddigo).

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] name of a star constellation

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xiddigaha burjiga qaar ka mid ah.

2

agaalli-da: (magac, dhedig, keli) xiliga xiddigaha burjiga qaar ka mid ah la arko. Agaalli buu Axmad dhashay. Dh: nuguushi.

waa la naqliyay ✓

1

de: name of a star constellation

2

lx: agaalli

3

pd: (-da)

4

ps: n-f-col

5

key: agaalli

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax aayar u wadid. 2. Wax yarayn.

waa la naqliyay ✓

v. spoil, alter for the worse

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax yaree.

2

gaalli: (fal) si tartiib ah u wad oo aayar.

waa la naqliyay ✓

1

de: spoil, alter for the worse

2

lx: gaalli

3

pd: (gaalliyey)

4

ps: v2a=

5

key: gaalli

waa la naqliyay ✓

1

(Nuguushi-da)

2

Xiddigaha nuguushiyaha la yiraahdo (nuguushi guduud iyo nuguushi cad) oo raqaha ku jira, middood; Waxay u dhexeeyaan cadaad iyo afaggaal; agaalli (agaalli guduud iyo agaalli cad).

waa la naqliyay ✓

1

(Raqa-ha)

2

(xiddigo) xiddigaha dayaxu maro toddobada ugu horraysa; waa kuwo gu waxayna ka kooban yihiin: godin, listan, lixo, cadaad, agaalli guduud, agaalli cad, afaggaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Xiddigaha nuguushiyaha la yiraahdo (nuguushi cad iyo nuguushi guduudan) oo raqaha ku jira midkood, waxay u dhexeyaan cadaad iyo afagaal; agaalli.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xiddig ka mid ah toddobada habar naaf ama roqaha. Wuxuu u dhexeeyaa nuguushicad iyo naafcadde oo iska soo horjeedda. Afaggaal kolka ay isniinaha gasho ayaa aroosyada la dhisaa. Afagaal isniinaha is galay taagnay udubkiisa. Billoo ugubku ba, afagaaliyo, Agaalli orgoo, oo Isniin curay.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) baadigoobidda wax maqan oo la tebayo.

2

baadhis -ta: (magac, dhedig, keli) mid ka mid ah xiddigaha Soomaalidu ka awaalasheegaan. Waxay isgarab yihiin ururka iyo agaallicaanoodka. Xiddigtii baadhis caaway soo baxday.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xiddigaha qaar ka mid ah oo la kala yidhaahdo nuguushi guduud iyo nuguushi cad waa xiddigaha shanaad iyo lixaad ee xiddigaha raqayaha. Nuguushidu waxay u dhexeeyaan cadaad iyo afaggaal, waana xiddigo gu'. Dh: agaalli.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xiddiga lixaad ee raqaha. Nuguushi cadku wuxuu u dhexeeyaa nuguushi guduud iyo afaggaal. Dh: agaallicad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xiddiga shanaad ee raqaha. Nuguushiguduudku wuxuu u dhexeeyaa cadaad iyo nuguushicad. Dh: agaalli-guduud.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) xiddigo dayaxu maro toddobada ugu horaysa waa kuwo gu' waxayna ka kooban yihiin godin, listan, lixo, cadaad, agaalli guduud, agaalli cad, iyo afaggaal.

waa la naqliyay ✓

1

de: name of a star constellation

2

lx: nuguushi

3

pd: (-da)

4

ps: n-f-col

5

syn: agaalli

6

key: nuguushi

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) lix xiddigood oo dhexdooda ay ku urursanyihiin xiddigo badan oo ay adagtahay sida loo arko. Dh: ido.

waa la naqliyay ✓

1

(Baxaalli-ga)

2

Sida ama qaabka ama habka qof, kd. loo abuuray; falaadka, sansaanka iyo abuurta; baxaal; baxnan; dhalan.

waa la naqliyay ✓

m.l Hab la dhaqanka dad ee qof leeyahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Hab la dhaqanka dad ee qof leeyahay.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): behavior, character

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) character (kar ak ter); one's habitual inclination; disposition (dis-po- zishin) dhaqan, dabeecan

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qaabdhismeedka Eebbe uu shay u abuuray. Ninba baxaalli gooni ah ayuu leeyahay. Dh: abuur, baxaal, baxni, dhalan, baaxaalli.

waa la naqliyay ✓

Qadan. Sida wax walba oo samaysani u astaysan yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

de: behavior, character

2

lx: baxaalli

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m-col

5

key: baxaalli

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg galaal.

waa la naqliyay ✓

1

(Kadaalli-ga)

2

Xasil la'aan, joog iyo fadhi diidid; kirtan.

waa la naqliyay ✓

1

kadaalli¹: m.l Jiif, fadhi, joog iyo socod diidid xasillooni la'aan awgeed.

2

kadaalli²: f.mg1 (-iyay, -iday; -iyi) Jiif, fadhi, joog iyo socod diidid xasilooni la'aan awgeed.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] impatience, exuberance; instability

2

kadaalli: [inchoative] v. be impatient, exuberant; get hard to control ~ unstable

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) xasil la'aan, jog iyo fadhi diidid. Dh: kirtan.

2

kadaalli -ga: (magac, lab, keli) kolba dhinac u u ordid si guclayn ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l) Xaashi turub oo sagaal dhibcood leh.

waa la naqliyay ✓

m. n. nine (playing card)

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) shaxan ama wax kale oo sagaal xagal ama gees leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: nine (playing card)

2

initial: s

3

lx: sagaalle

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

key: sagaalle

waa la naqliyay ✓

m.l Dhagax adag oo aan si sahal ah loo jebin karin oo ceelasha salkooda ku jira.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyaal, m.l/dh) A. ah: haan duug ah oo biyaha sii daysa; boos.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax meeshii qummanayd ka leexsan. Arrintani waa aballi. Dh: weecsan, leexsan. Li: toosan, qumman.

waa la naqliyay ✓

m.dh Oori; haweeney.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaalli-ga)

2

Garsoore; garnaqe; qaaddi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh/-iyaal, m.l/dh) Garsoore diinta Islaamka wax ku xukuma. la-mid: qaaddi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh/-iyaal, m.l/dh) Garsoore diinta Islaamka wax ku xukuma. la-mid: qaaddi.

waa la naqliyay ✓

m. n. judge

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) judge (jaaj); justice (jas-tis); magistrate (maajis-tareeyf) ~ xaakim, qaaddi; garsoore maxkamadeed

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg qaaddi.

waa la naqliyay ✓

1

a: qaaddi

2

de: judge

3

lx: qaalli

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: qaalli

waa la naqliyay ✓

1

(Raalli-ga)

2

1. Waxyeello ama gef ama xumaato kale, caradii ama caloolxumadii laga qabey oo caloolsami lagu beddelo; xumaan cid loo qabey oo wanaag loo rogo; cafi; masaamax.

3

2. Caloolsami, mabsuud.

4

3. Oggolaanta wax la oggol yahay ama aan la diiddaneyn ama aan laga xumaanayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. R. ah: qof faraxsan oo aan waxba tebeyn. 2. R. ah: qof aan arrin diid-daneyn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. R. ah: qof faraxsan oo aan waxba tebeyn. 2. R. ah: qof aan arrin diiddaneyn.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): satisfaction, being pleased with; loyalty, obedience (of wife to husband); willing, agreeable, in conformity

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) satisfied (satis-faayidh)-, content (kon-tent); happy (hap 'i). Ex: raalli ma tahay? are you satisfied?

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) mid caloolsan oo mabsuud ah. Dh: masaamax.

2

raalli-ga: (magac, lab, keli)) oggolaan kal iyo laab wax loo oggolyahay; calool fayoobi ka dambeysa xumaan horay u jirtay. Dh: cafis, saamax, oggol, caloolsami, mabsuud.

waa la naqliyay ✓

1

de: satisfaction, being pleased with; loyalty, obedience (of wife to husband); [atr.] willing, agreeable, in conformity Alt sp: raali

2

lx: raalli

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

key: raalli

waa la naqliyay ✓

1

(Waalli-da)

2

1. Cudur kasta oo kartida wax lagu garto baabbi'iya ama dhantaala ama wax u dhima.

3

2. Gogol hargo jilicsan ka samaysan; weylaalis.

waa la naqliyay ✓

1

waalli¹: m.dh 1. Cudur kasta oo kartida wax lagu kala garto baabi'iya, dhantaala ama wax u dhima. 2. (-iyo, ml.) Gogol ka samaysan weylo yaryar hargahooda layskuna tolo; weylaalis.

2

waalli²: m.dh (daawo) Isbeddel daran ee dhimirka oo caan ku ah habka fakaridda oo aan dhammayn iskuna xirneyn; abbaaridda dhabta oo beddelan; iyo jawaab celin caadifi ah.

waa la naqliyay ✓

1

waalli¹: m.dh 1. Cudur kasta oo kartida wax lagu kala garto baabi'iya, dhantaala ama wax u dhima. 2. (-iyo, ml.) Gogol ka samaysan weylo yaryar hargahooda layskuna tolo; weylaalis.

2

waalli²: m.dh (daaw.) Isbeddel daran ee dhimirka oo caan ku ah habka fakaridda oo aan dhammayn iskuna xirneyn; abbaaridda dhabta oo beddelan; iyo jawaab celin caadifi ah.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] folly, madness, insanity

waa la naqliyay ✓

-da: (n) madness (maadh-nes); lunacy (luu-na-si); insanity (in-saa-niti); mania (mee-niya); derangement (di-reeyn-ji-menf)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun maskaxda ku dhaca oo maanka iyo kala garashada baabi'iya oo laga bogsan karo. Waalli waa laga ladnaadaaye lagama bogsado. Li: fayoobaan, miyirqab.

2

waalli-da: (magac, dhedig, keli) gogol hargo jilicsan ka samaysan. Dh: weylaalis.

waa la naqliyay ✓

1

bw: waallaan

2

de: folly, madness, insanity

3

initial: w

4

lx: waalli

5

pd: (-da)

6

ps: n0-f-abs

7

syn: wajaq

8

key: waalli

waa la naqliyay ✓

1

(Gaallin-ta)

2

1. Dib u dhigid; liidid; tixgelis la'aan; muunajebis.

3

2. Aayarid; si xoog yar u wadid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gaalli.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) si tartiib ah u wadid. Dh: aayarid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Dheri xagaal ka hoolid.

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) lead someone in a fight or battle,

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Ciidan dagaallamaya hoggaamin (qof).

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Ciidan dagaallamaya hoggaamin (qof). m.f.dh, dagaalgelin.

waa la naqliyay ✓

v., [compound] induce ~ encourage someone to fight; lead an army in battle

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, abbaanduule dagaalka geliya u noqo.

waa la naqliyay ✓

1

de: induce ~ encourage s.o. to fight; lead an army in battle

2

lx: dagaalgeli

3

nt: dagaalgelin (ta) [vn-f], dagaalgelis (ka) [vn-m]

4

pd: (dagaalgeliyey)

5

ps: v2a=cmp

6

key: dagaalgeli

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) U a.: abaal la isu galay gudid.

waa la naqliyay ✓

v. reward, return a favor ~ kindness

waa la naqliyay ✓

(fal) cid wanaag kuu samaysay, same ugu gud.

waa la naqliyay ✓

1

de: reward, return a favor ~ kindness

2

lx: abaalceli

3

pd: (abaalceliyey)

4

ps: v2a=

5

key: abaalceli

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) habdhaqanka iyo dabciga qofka Ilaahay ku abuuray; dabeecad aan xin iyo xajiin toona lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Dagaallan-ka)

2

Iska hor-imaansho wax laysku yeelo; dirir.

waa la naqliyay ✓

1

dagaallan¹: m.l la-mid: dagaallamid.

2

dagaallan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) La d.: cid dagaal kula kicid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-amay, -antay; -ami) La d.: cid dagaal kula kicid. m.f.dh, dagaallamid.

waa la naqliyay ✓

1

v. fight, quarrel; engage in battle, be at war

2

dagaallan: vl. n. act of fighting

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dirirtan oo cid kale, colaadi.

2

dagaallan -ka: (magac, lab, keli) labo dhinac oo colaad iyo dirir isku qaadid. Dh: dirir.

waa la naqliyay ✓

[CHEGOGALE] Conostomium ?kenyense 01

waa la naqliyay ✓

1

(Qalqaalli-ga)

2

Fadaq.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Q. ah: wiil rabsho badan.

waa la naqliyay ✓

m. n. liveliness, restlessness

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof fudfudud oo farxaannino iyo wax jejebin isku darsada. Caruurtii qalqaalli ayay noqdeen.

waa la naqliyay ✓

1

cf: fadaq

2

de: liveliness, restlessness

3

lx: qalqaalli

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: qalqaalli

waa la naqliyay ✓

1

(Sangaalla-ha)

2

Dixiri sanqada gudeheeda ku abuurma, siiba tan geela.

waa la naqliyay ✓

m.l Tixri sanka geela iyo ariga gudihiisa ku dhasha. la-mid: sangal.

waa la naqliyay ✓

m. n. insect which gets inside animal's snout

waa la naqliyay ✓

-sangaallaha: (n) worm which lives inside a camel's nose or snout (isnaawt)

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dixiri sanqada gudehiisa ku abuurma, siiba tan geela.

waa la naqliyay ✓

1

de: insect which gets inside animal's snout

2

initial: s

3

lx: sangaalle

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

key: sangaalle

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) agagaarka meel u dhow; jiidda meel aan ka fogayn. Safarku xalay waxa uu seexday abballinka magaalada. Dh: nawaaxi, agagaar, duleed.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hadal badan la'aan; qof dhawrsasho badan ahaan. Afgaabnidu waa nugayl.

waa la naqliyay ✓

(fal) xad adoon waxba ka tegeyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Daalalli-da)

2

Waaxda saddexaad oo degmooyinka xiddigaha oo xilliga dayrta.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Waaxda saddexaad ee degmooyinka xiddigaha, xilliga dayrta. 2. Roobka xilliga dayrta da'a. 3. Raar meydka looga sameeyo geedaha korkooda.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) degmooyinka xiddigaha mid ka mid ah ee waqtiyada dayrta. Daalalli weli ma soo baxday?

waa la naqliyay ✓