afrika

(Biciid-ka)

Ugaarta waaweyn oo Afrika jaad ka mid ah: wuxuu lee yahay geeso dheerdheer oo toostoosan oo dib u jeeda.

(Farow-ga)

1. Gammaanka jaad kamid ah oo Afrika keliya laga helo; wuxuu lee yahay oogo cad oo daliigo madmadow oo dheerdheeri ku wada dhilan yihiin.

2. Xoolaha aad u naaxa oo dhinacyada laallaab iyo daliigo ku yeesha.

3. Xararka rarada, kd., lagu dhigo jaad kamid ah.

(Gaar-ka)

a) Waxa uu ka dhashay ama uu la magacwadaago, ka baxsan; aan u ekayn; duwane. b) Dhinac, gooni. c) (naxwe; magac guud iyo magac gaar) magac guud = nin, magaalo, bad; magac gaar: Liibaan, Xamar, Afrika. d) Hurguun ka yimaada nabar aan dhiig ka iman, siiba kan qodaxdu muddo.

(Geri-ga)

Nafleyda adduunka joogta kan ugu dheer, wuxuuna joogaa Afrika keliya; wuxuu lee yahay sur aad iyo aad u dheer iyo lugo iyana dheerdheer; Dhererkiisu wuxuu gaaraa labo mitir iyo bar; waa uu daaqaa waana calannaqsadaa; wuxuu lee yahay guud yar oo jilicsan oo surka kaga yaal; wax labo gees oo yaryar la moodo oo dhegaha dhexdooda kaga yaal; harag aad u adag oo gaashaammo, kabo, kd., laga samaysto; qoobab qurux badan iyo midab gaashiyo badan oo googgo'an oo cawl ahi ku rogan yihiin.

* Daayeerrada dadka lagu soo sooco oo adduunka kan ugu weyn; wuxuu ku nool yahay Afrika. Dhererkiisu wuxuu gaaraa labo mitir iyo ka kor, culayskiisuna 300 (saddex boqol) oo kiilogaraam. Wuxuu lee yahay: madax weyn, sur gaaban, indho yaryar, san dulal waaweyn iyo dhogor oogadiisa ku wada rogan. Dabo ma laha; (ama gooriilla).

(Goroya-da)

Shinbiraha hadda adduunka ku nool tan ugu weyn; waxay ku dhaqantaa Afrika iyo Bariga Dhow, waxay leedahay sur dhuuban oo dheer iyo madax yar; lugo iyo bowdyo diiran oo mid waliba ku dhammaato labo suul; baalal gaaggaaban oo ayan ku duulin, aadse u qurux badan (kuwa haldhaaga); warriile.

1. (Jeer-ka) Goor; waa; waqti; ammin.

2. (Jeer-ta) Nafley naaso leh oo daaqda; waxay leedahay harag qiro weyn oo adag, oogo aan dhogor lahayn iyo addimo waaweyn; waxay weligeed ku nooshahay, gudaha iyo agagaarrada webiyada Afrika.

(Libaax-a)

Bahal dugaag ah oo weyn oo xoog badan oo jooga Afrika iyo meelo Aasiya kamid ah; wuxuu lee yahay midab cawl ah iyo dabo bul leh, kiisa labina (aarka) wuxuu qaarka hore ku yeeshaa dhogor dheer oo faro badan iyo shaash duf ah; wuxuu cunaa oo ku nool yahay dadka iyo duunyadaba; aar; gool; baranbarqo.

(Magac-a)

1. Erey ama tix, qof ama wax kale magac looga dhigay oo loogu yeero.

2. War wanaagsan oo qof u meel mara; caannimo; sharaf; dheg; maqaal.

3. (naxwe) Qayb weyn oo qaybaha hadalka kamid ah: waxay magac u noqon karaan, qof ama nafley ama wax kaleba; waxay kaloo magac u noqdaan, wax la falay ama la falayo ama si la yahay ama sah kolkaas lagu sugan yahay, ... (Guuleed, Maryan, faras, fardo, aqal, aqallo, gabar, oday, wiyil, qansax, run, deeq, dumar, lo', talo, talis, talin, taliye, Soomaali, Carab, Xamar, Afrika, ...).

(Maroodi-ga)

Bahal, nafleyda dhulka ku nool oo dhan ugu weyn; wuxuu lee yahay harag adag oo qiro weyn; gacan dheer oo uu wax kasta ku samayn karo iyo labo ilig oo dheerdheer oo qalka kore ka baxa oo qaali ah; waa labo jaad: mid waaweyn oo Afrika jooga iyo mid xoogaa ka yar oo Hindiya ku nool; goso; uufanneys.

(Qaarad-da)

Dhulka engegan qaybihiisa waaweyn oo lixda ah middood (Afrika, Aasiya, Austraalya; Yurub iyo labada Ameerika; waxaa kolkol lagu toddobeeyaa Dhulbarafka Udubka Koofure).

(Qarandi-da)

1. Bahal Afrika ku nool; wuxuu lee yahay oogo qallafsan, dhabar sida qaansada u xoodan, lugo gaaggaaban oo xoogag badan, dhego kuwa dameeraha u eg, dabo sal weyn oo af dhuuban iyo gafuur dheer; waxay cuntaa aboorka iyo quraanyada iyo wixii la mid ah; xabaalaquf; saddexsuulley.

2. Injirta lo'da.

(Salammadla-ha)

Shinbir Afrika ku nool, oo aad u xoog badan; wuxuu lee yahay sur iyo lugo dheerdheer, dabo dheer oo dhulka gaarta iyo cuntub baalal fiiqfiiqan ah oo qadaadka ka taagan; wuxuu cunaa oo aad u laayaa halaqa oo sidaas darteed dhulal badan waa mamnuuc in la dilo; kolkol dhulkuu ku ordaa oo fardaha kama gaabiyo, hadduu duulona aad buu cirka ugu fogaadaa; (ama shalammadle).

(Shabeel-ka)

1. Dugaag ku nool Aasiya iyo Afrika iyo meelo kale; midabkiisu waa cawl baro madmadoobi ku yaalliin; dhulka dhirta badan buu joogaa geedahana waa fuuli og yahay; xoolaha iyo ugaarta buu aad u laayaa, dadkana kolkol wax buu ka damcaa.

2. Libaax-badeed qallafsan oo oogada baro ku leh.

(Siig-ga)

Jaad ugaarta ka mid ah oo weynaan iyo dheerayn isku darsaday oo Afrika ku nool; wuxuu lee yahay geeso dheerdheer oo gadaal caaraddoodu u rogan tahay.

(Sinjibii-sha)

Dhirta kulul oo cunnada lagu daro geed ka mid ah oo Aasiya iyo Afrika ka baxa; waxaa lagu daraa: shaaha, bunka, fuudka iyo sanuunadda, hilibka furunka lagu dubo iyo jaadad badan oo xalwado ah; Waxaa kale oo laga sameeyaa sharbeed la cabbo, dawooyin badanna waa lagu daraa.

(Sisin-ta)

Nagaar la beero oo aad uga baxa Aasiya (Shiina, Hindiya, ...), Afrika iyo Ameerikada Hoose; waxaa mirihiisa laga sameeyaa saliid cunnada lagu darsado iyo dawooyin, saabbuunta waxaynteedana wax bay ka tartaa.

m.dh (juqraafi) Waadi ka samaysmay lab dillaac oo barbarro ah dhulka u dhexeeya oo hoos u degay. Dooxadaasi aad bay u dheertahay marka la fiirsho ballaceeda. Tusaale loogu aqoon ogyahay waa dooxada rift oo kala fidsan iyadoo dhexmaraysa Suuriya, Israil, iyo Jordan, iyo bariga Afrika, dherer keedu wuxuu ka badanyahay 4.800 km. (3,000 mayl).

m.dh Waaddamada Aasiya, Afrika, iyo Laatiin Ameerika ayaa laysku yiraahdaa waddamada d. s., waa waddamo aalaaba sabool ah.

m.l (-wyo, m.dh) 1. Gammaan dibadeed, leh midab isugu jira diillimo caddaan iyo madow ah oo laga helo Afrika kaliya. 2. Xoolaha aadka u cayila. 3. Xararka rarada lagu dhigo jaad ka mid ah.